అగ్నిపురాణమ్

వసుదేవాచ్చ రోహిణ్యాం రామః సారణదుర్గమౌ। వసుదేవాచ్చ దేవక్యామాదౌ జాతః సుసేనకః ।। ౨౭౫.

వసుదేవుడు, రోహిణి నుండి రాముడు, సారణుడు, దుర్గముడు పుట్టారు. వసుదేవుడు, దేవకిలో మొదటగా సుసేనకుడు జన్మించాడు.

కీర్తిమాన్ భద్రసేనశ్చ జారుఖ్యో విష్ణుదాసకః । భద్రదేహః కంశ ఏతాన్ షడ్‌గర్భాన్నిజఘాన హ ।। ౨౭౫.

కీర్తిమాన్, భద్రసేనుడు, జారుఖ్యుడు, విష్ణుదాసకుడు, భద్రదేహుడు, కంసుడు—ఈ ఆరుగురు గర్భాలను కంసుడు హతమార్చాడు.

తతో బలస్తతః కృష్ణః సుభద్రా భద్రభాషిణీ । చారుదేష్ణశ్చ శామ్బాద్యాః కృష్ణాజ్జామ్బవతీసుతాః ।। ౨౭౫.

ఆ తరువాత బలరాముడు, తరువాత కృష్ణుడు, సుభద్ర అనే మధురభాషిణి, చారుదేష్ణుడు, శాంబుడు మొదలైనవారు కృష్ణుడు, జాంబవతిల నుండి పుట్టారు.

అగ్నిరువాచ కశ్యపో వసుదేవోఽభూద్దేవకీ చాదితిర్వ్వరా । దేవక్యాం వసుదేవాత్తు కృష్ణోఽభూత్తపసాన్వితః ।। ౨౭౬.

అగ్ని ఇలా చెప్పాడు: కశ్యపుడు వసుదేవుడిగా అవతరించాడు, దేవకీ ఆది శక్తి అయిన అదితి. వసుదేవుడు, దేవకిలో తపస్సుతో కృష్ణుడు జన్మించాడు.

ధర్మ్మసంరక్షణార్థాయ హ్యధర్మ్మహరణాయ చ । సురాదేః పాలనార్థఞ్చ దైత్యాదేర్మ్మథనాయ చ ।। ౨౭౬.

ధర్మాన్ని కాపాడటానికి, అధర్మాన్ని నశింపజేయటానికి, దేవతలను రక్షించటానికి, దానవులను సంహరించటానికి ఆయన జన్మించారు.

రుక్మిణీ సత్యభామా చ సత్యా నగ్నజితీ ప్రియా । సత్యభామా హరేః సేవ్యా గాన్ధారీ లక్ష్మణా తథా ।। ౨౭౬.

రుక్మిణి, సత్యభామ, సత్యా, నగ్నజితి ప్రియమైనవారు, హరివరుడికి ప్రీతిపాత్రమైన సత్యభామ, గాంధారి, అలాగే లక్ష్మణా—

మిత్రవిన్దా౧ చ కాలిన్దీ దేవీ జామ్బవతీ తథా । సుశీలా చ తథా మాద్రీ కౌశల్యా విజయా జయా ।। ౨౭౬.

మిత్రవిందా, కాలిందీ, జాంబవతి దేవి, సుశీల, అలాగే మాద్రి, కౌశల్య, విజయ, జయ—

ఏవమాదీని దేవీనాం సహస్రాణి తు షోड़శ । ప్రద్యుమ్నాద్యాశ్చ రుక్మిణ్యాం భీమాద్యాః సత్యభామయా ।। ౨౭౬.

ఇలా మొదలైన ఆడపడుచులు పదహారు వేల మంది. రుక్మిణిలో ప్రద్యుమ్నుడు మొదలైనవారు, సత్యభామలో భీముడు మొదలైనవారు పుట్టారు.

జామ్బవత్యాఞ్చ శామ్బాద్యాః కృష్ణస్యాసంస్తథాపరే । శతం శతసహస్రాణాం పుత్రాణాం తస్య ధీమతః ।। ౨౭౬.

జాంబవతిలో శాంబుడు మొదలైనవారు పుట్టారు. అలా ఆ జ్ఞానవంతుడైన కృష్ణునికి మొత్తం వంద వేల మంది కుమారులు పుట్టారు.

అశీతిశ్చ సహస్రాణి యాదవాః కృష్ణరక్షితాః । ప్రద్యుమ్నస్య తు వైదర్భ్యామనిరుద్ధో రణప్రియః ।। ౨౭౬.

ఎనభై వేల మంది యాదవులను కృష్ణుడు రక్షించాడు. ప్రద్యుమ్నుడు, వైదర్భిలో అనిరుద్ధుడు పుట్టాడు, అతడు యుద్ధాన్ని ఇష్టపడేవాడు.

అనిరుద్ధస్య వజ్రాద్యా యాదవాః సుమహావలాః । తిస్రః కోట్యో యాదవానాం షష్టిర్లక్షాణి దానవాః ।। ౨౭౬.

అనిరుద్ధుని వంశంలో వజ్రుడు మొదలైన మహాబలశాలులు యాదవులు పుట్టారు. యాదవులు మూడు కోట్ల మంది, దానవులు అరువేల మంది ఉన్నారు.

మనుష్యే బాధకా యే తు నన్నాశాయ బభూవ సః । కర్త్తు కర్మవ్యవస్థానం మనుష్యో జాయతే హరిః ।। ౨౭౬.

మనుష్యుల్లో దుర్మార్గులు ఎవరో వారిని ఆయన నశింపజేశాడు. హరివరుడు ధర్మాన్ని స్థాపించేందుకు మనుష్యుడిగా జన్మిస్తాడు.

దేవాసురాణాం సఙ్‌గ్రామా దాయార్థం ద్వాదశాభవన్ । ప్రథమో నారసింహస్తు ద్వితీయో వామనో రణః ।। ౨౭౬.

దేవతలు, దానవుల మధ్య పన్నెండు యుద్ధాలు సంభవించాయి. మొదట నరసింహుని యుద్ధం, రెండవది వామనుని యుద్ధం.

సఙ్‌గ్రామస్త్వథ వారాహశ్చతుర్థోఽమృతమన్థనః । తారకామయసఙ్‌గ్రామః షష్ఠో హ్యాజీవకో రణః ।। ౨౭౬.

తర్వాత వరాహుని యుద్ధం, నాలుగవది అమృతమథనం. తారకామయ యుద్ధం, ఆరవది ఆజీవకుని యుద్ధం.

త్రైపురశ్చాన్ధకబధో నవమో వృత్రఘాతకః । జితో హాలాహలశ్చాథ ఘోరః కోలాహలో రణః ।। ౨౭౬.

త్రైపుర యుద్ధం, అంధకుని వధ, తొమ్మిదవది వృత్రుని సంహారం. హాలాహలుని ఓడించడం, తరువాత ఘోరమైన కొలాహల యుద్ధం.

హిరణ్యకశిపోశ్చోరో విదార్య్య చ నఖైః పురా । నారసింహో దేవపాలః ప్రహ్లాదం కృతవాన్ నృపమ్ ।। ౨౭౬.

పురాతన కాలంలో నరసింహుడు తన గోరులతో హిరణ్యకశిపును చీల్చి, ప్రహ్లాదుని రక్షించాడు.

దేవాసురే వామనశ్చ ఛతిత్వా బలిమూర్జ్జతమ్ । మహేన్ద్రాయ దదౌ రాజ్యం కాశ్యపోఽదితిసమ్భవః ।। ౨౭౬.

దేవతలు, దానవుల యుద్ధంలో కశ్యపుడు, అదితి కుమారుడైన వామనుడు బలిని జయించి, మహేంద్రునికి రాజ్యాన్ని అప్పగించాడు.

వరాహస్తు హిరణ్యాక్షం హత్వా దేవానపాలయత్ । ఉజ్జహార భువం మగ్నాం దేవదేవైరభిష్టుతః ।। ౨౭౬.

వరాహుడు హిరణ్యాక్షుని సంహరించి, దేవతలను కాపాడాడు. దేవతలు స్తుతించినప్పుడు, అతడు మునిగిపోయిన భూమిని పైకి తీయగా.

మన్థానం మన్దరం కృత్వా నేత్రం కృత్వా తు వాసుకిమ్ । సురాసురైశ్చ మథితం౨ దేవేభ్యశ్చామృతం ।। ౨౭౬.

మందర పర్వతాన్ని మథన దండంగా, వాసుకిని తాడుగా చేసి, దేవతలు, దానవులు కలసి మథించగా, అమృతాన్ని దేవతలకు పొందారు.

తారకామయసఙ్‌గ్రామే తదా దేవాశ్చ పాలితాః । నివార్య్యేన్ద్రం గురూన్ దేవాన్ దానవాన్సోమవంశకృత్ ।। ౨౭౬.

తారకామయ యుద్ధంలో దేవతలు రక్షించబడ్డారు. గురువులు ఇంద్రుని, దేవతలను అడ్డగించి, సోమ వంశాన్ని సృష్టించిన దానవులను నియంత్రించారు.

విశ్వామిత్రవశిష్ఠాత్రికవయశ్చ రణే సురాన్ । అపాలయన్తే నిర్వ్యార్య్య రగద్వేషాదిదానవాన్ ।। ౨౭౬.

విశ్వామిత్రుడు, వశిష్ఠుడు, మరియూ మూడుగురు ఋషులు యుద్ధంలో దేవతలను కాపాడి, ద్వేషంతో నిండిన దానవులను జయించారు.

పృథ్వీరథే బ్రహ్మయన్తురీశస్య శరణో హరిః । దదాహ త్రిపురం దేవపాలకో దైత్యమర్దనః ।। ౨౭౬.

బ్రహ్మయంతురి రథంలో హరి, బ్రహ్మకు, పరమేశ్వరునికి ఆశ్రయం అయి, త్రిపురను కాల్చి, దేవతలకు రక్షకుడిగా, దానవ సంహారుడిగా నిలిచాడు.

గౌరీం జిహీర్షుణా రుద్రమన్ధకేనార్దితం హరిః । అనురక్తశ్చ రేవత్యాం చక్రేచాన్ధాసురార్దనమ్ ।। ౨౭౬.

గౌరీని అపహరించదలచిన రుద్రుని అంధకుడు బాధించగా, రేవతికి అనురాగంతో ఉన్న హరి, ఆ అంధాసురుని సంహరించాడు.

వృత్రే దేవహరం విష్ణుర్దేవధర్మ్మానపాలయత్ ।। ౨౭౬.

దేవతలను హరించిన వృత్రుని వధచేసి, విష్ణువు దేవతల ధర్మాన్ని కాపాడాడు.

శాల్వాదీన్ దానవాన్ జిత్వా హరిః పరశురామకః । అపాలయత్ సురాదీంశ్చ దుష్టక్షత్రం నిహత్య చ ।। ౨౭౬.

హరి పరశురాముని రూపంలో శాల్వుడు మొదలైన దానవులను జయించి, దేవతలు, వారి నాయకులను కాపాడి, దుష్ట రాజులను సంహరించాడు.

హాలాహలం విషం దైత్యం నిరాకృత్య మహేశ్వరాత్ । భయం నిర్ణాశయామాస దేవానాం మధుసూదనః ।। ౨౭౬.

హాలాహల విషాన్ని, దానవుడిని మహేశ్వరుని నుండి తొలగించి, మధుసూదనుడు దేవతల భయాన్ని తొలగించాడు.

హాలాహలం విషం యశ్చ దైత్యః కోలాహలో జితః । పాలితాశ్చ సురాః సర్వ్వే విష్ణునా ధమ్మపాలనాత్ ।। ౨౭౬.

హాలాహల విషాన్ని, కొలాహల దానవుడిని జయించి, విష్ణువు ధర్మాన్ని కాపాడి, అన్ని దేవతలను రక్షించాడు.

దేవాసురే రణే యశ్చ దైత్యః కోలాహలో జితః । పాలితాశ్చ సురాః సర్వ్వే విష్ణునా ధర్మ్మపాలనాత్ ।। ౨౭౬.

దేవతలు, దానవుల యుద్ధంలో కొలాహలుడు జయించబడి, విష్ణువు ధర్మాన్ని కాపాడి, అన్ని దేవతలను రక్షించాడు.

రాజానో రాజపుత్రాశ్చ మునయో దేవతా హరిః । యదుక్తం యచ్ఛ నైవోక్తమవతారా హరేరిమే ।। ౨౭౬.

రాజులు, రాజపుత్రులు, మునులు, దేవతలు—ఏది చెప్పబడిందో, చెప్పబడనిదో, ఇవన్నీ హరివంశ అవతారాలే.