అగ్నిపురాణమ్

సుమిత్రోఽభూచ్చ గాన్ధార్య్యాం మాద్రీ జజ్ఞే యుధాజితమ్ । అనమిత్రః శినిర్ధృష్టాత్తతో వై దేవమీఢుషః ।। ౨౭౫.

గాంధారిలో సుమిత్రుడు పుట్టాడు. మాద్రీలో యుధాజిత్ పుట్టాడు. ధృష్టుని నుంచి అనమిత్రుడు, శినిలు పుట్టారు. వారిలో దేవమీఢుషుడు పుట్టాడు.

అనమిత్రసుతో నిఘ్నో నిఘ్నస్యాపి ప్రసేనకః । సత్రాజితః ప్రసేనోఽథ మణిం సూర్య్యాత్ స్యమన్తకమ్ ।। ౨౭౫.

అనమిత్రునికి నిఘ్నుడు కుమారుడు. నిఘ్నునికి ప్రసేనకుడు కుమారుడు. అతనికి సత్రాజిత్, ప్రసేనులు కుమారులు. వారు సూర్యుని నుంచి స్యమంతక మణిని పొందారు.

ప్రాప్యారణ్యే చరన్తన్తు సింహో హత్వాఽగ్రహీన్మణిం । హతో జామ్బతవతా సింహో జామ్బవాన్ హరిణా జితః ।। ౨౭౫.

అరణ్యంలో సంచరిస్తూ ఉండగా, ఒక సింహం వారిని చంపి మణిని తీసుకుంది. ఆ సింహాన్ని జాంబవంతుడు చంపాడు. జాంబవంతుడిని హరి జయించాడు.

తస్మాన్మణిం జామ్బవతీం ప్రాప్యాగాద్‌ద్వారకాం పురీమ్ । సత్రాజితాయ ప్రదదౌ శతధన్వా జఘాన్ తమ్ ।। ౨౭౫.

అతని నుంచి మణిని, జాంబవతిని పొందినవాడు ద్వారక నగరానికి వెళ్లాడు. సత్రాజితునికి వాటిని ఇచ్చాడు. శతధన్వ అతన్ని చంపాడు.

హత్వా శతధనుం కృషణో మణిమాదాయ కీర్త్తిభాక్ । బలయాదవముఖ్యాగ్రే అక్రూరాన్మణిమర్పయేత్ ।। ౨౭౫.

శతధన్వను చంపి, కృష్ణుడు మణిని తీసుకుని కీర్తిని పొందాడు. యాదవుల ముందే మణిని అగ్రూరునికి ఇచ్చాడు.

మిథ్యాభిశస్తిం కృష్ణస్య త్యక్త్వా స్వర్గీ చ సమ్పఠన్ । సత్రాజితో భఙ్గకారః సత్యభామా హరేః ప్రియా ।। ౨౭౫.

కృష్ణునిపై ఉన్న అబద్ధపు అపవాదం తొలగిన తర్వాత, సత్రాజిత్ స్వర్గానికి చేరాడు. హరికి ప్రియమైన సత్యభామ సత్రాజిత్ మరణానికి కారణమైంది.

అనమిత్రాచ్ఛినిర్జజ్ఞే సత్యకస్తు శినేః సుతః । సత్యకాత్‌సాత్యకిర్జజ్ఞే యుయుధానాద్‌ధునిర్హ్యభూత్ ।। ౨౭౫.

అనమిత్రుని నుంచి శినిలు పుట్టారు. శినికి సత్యకుడు కుమారుడు. సత్యకుని నుంచి సాత్యకి పుట్టాడు. యుయుధానుని నుంచి హుని పుట్టాడు.

ధునేర్యుగన్ధరః పుత్రః స్వాహ్యోఽభూత స యుధాజితః । ఋషభక్షేత్రకౌ తస్య హ్యృషబాచ్చ స్వఫల్కకః ।। ౨౭౫.

ధునేరి యుగంధరునికి కుమారుడిగా స్వాహ్యుడు పుట్టాడు, అతడే యుధాజిత్ అయ్యాడు. అతనికి ఋషభుడు, క్షేత్రకుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు. ఋషభుని వంశంలో స్వఫల్కకుడు జన్మించాడు.

స్వఫల్కపుత్రో హ్యక్రూరో అక్రూరచ్చ సూధన్వకః । శూరాత్తు వసుదేవాద్యాః పృథా పాణ్డోః ప్రియాఽభవత్ ।। ౨౭౫.

స్వఫల్కుని కుమారుడు అక్రూరుడు. అక్రూరుని కుమారుడు సూధన్వకుడు. శూరుని వంశంలో వసుదేవుడు మొదలైనవారు పుట్టారు. పృథ అనే ఆమె పాండువుకు ప్రియమైన భార్య అయింది.

ధర్మ్మాద్యుధిష్ఠిరః పాణ్డోర్వాయోః కున్త్యాం వృకోదరః । ఇన్ద్రాద్ధనఞ్జయో మాద్ర్యాం నకులః సహదేవకః ।। ౨౭౫.

ధర్ముని అనుగ్రహంతో పాండువుకు యుధిష్ఠిరుడు పుట్టాడు. వాయుదేవుని అనుగ్రహంతో కుంతిలో వృకోదరుడు జన్మించాడు. ఇంద్రుని అనుగ్రహంతో కుంతిలో ధనంజయుడు పుట్టాడు. మాద్రిలో నకులుడు, సహదేవుడు పుట్టారు.

వసుదేవాచ్చ రోహిణ్యాం రామః సారణదుర్గమౌ। వసుదేవాచ్చ దేవక్యామాదౌ జాతః సుసేనకః ।। ౨౭౫.

వసుదేవుడు, రోహిణి నుండి రాముడు, సారణుడు, దుర్గముడు పుట్టారు. వసుదేవుడు, దేవకిలో మొదటగా సుసేనకుడు జన్మించాడు.

కీర్తిమాన్ భద్రసేనశ్చ జారుఖ్యో విష్ణుదాసకః । భద్రదేహః కంశ ఏతాన్ షడ్‌గర్భాన్నిజఘాన హ ।। ౨౭౫.

కీర్తిమాన్, భద్రసేనుడు, జారుఖ్యుడు, విష్ణుదాసకుడు, భద్రదేహుడు, కంసుడు—ఈ ఆరుగురు గర్భాలను కంసుడు హతమార్చాడు.

తతో బలస్తతః కృష్ణః సుభద్రా భద్రభాషిణీ । చారుదేష్ణశ్చ శామ్బాద్యాః కృష్ణాజ్జామ్బవతీసుతాః ।। ౨౭౫.

ఆ తరువాత బలరాముడు, తరువాత కృష్ణుడు, సుభద్ర అనే మధురభాషిణి, చారుదేష్ణుడు, శాంబుడు మొదలైనవారు కృష్ణుడు, జాంబవతిల నుండి పుట్టారు.

అగ్నిరువాచ కశ్యపో వసుదేవోఽభూద్దేవకీ చాదితిర్వ్వరా । దేవక్యాం వసుదేవాత్తు కృష్ణోఽభూత్తపసాన్వితః ।। ౨౭౬.

అగ్ని ఇలా చెప్పాడు: కశ్యపుడు వసుదేవుడిగా అవతరించాడు, దేవకీ ఆది శక్తి అయిన అదితి. వసుదేవుడు, దేవకిలో తపస్సుతో కృష్ణుడు జన్మించాడు.

ధర్మ్మసంరక్షణార్థాయ హ్యధర్మ్మహరణాయ చ । సురాదేః పాలనార్థఞ్చ దైత్యాదేర్మ్మథనాయ చ ।। ౨౭౬.

ధర్మాన్ని కాపాడటానికి, అధర్మాన్ని నశింపజేయటానికి, దేవతలను రక్షించటానికి, దానవులను సంహరించటానికి ఆయన జన్మించారు.

రుక్మిణీ సత్యభామా చ సత్యా నగ్నజితీ ప్రియా । సత్యభామా హరేః సేవ్యా గాన్ధారీ లక్ష్మణా తథా ।। ౨౭౬.

రుక్మిణి, సత్యభామ, సత్యా, నగ్నజితి ప్రియమైనవారు, హరివరుడికి ప్రీతిపాత్రమైన సత్యభామ, గాంధారి, అలాగే లక్ష్మణా—

మిత్రవిన్దా౧ చ కాలిన్దీ దేవీ జామ్బవతీ తథా । సుశీలా చ తథా మాద్రీ కౌశల్యా విజయా జయా ।। ౨౭౬.

మిత్రవిందా, కాలిందీ, జాంబవతి దేవి, సుశీల, అలాగే మాద్రి, కౌశల్య, విజయ, జయ—

ఏవమాదీని దేవీనాం సహస్రాణి తు షోड़శ । ప్రద్యుమ్నాద్యాశ్చ రుక్మిణ్యాం భీమాద్యాః సత్యభామయా ।। ౨౭౬.

ఇలా మొదలైన ఆడపడుచులు పదహారు వేల మంది. రుక్మిణిలో ప్రద్యుమ్నుడు మొదలైనవారు, సత్యభామలో భీముడు మొదలైనవారు పుట్టారు.

జామ్బవత్యాఞ్చ శామ్బాద్యాః కృష్ణస్యాసంస్తథాపరే । శతం శతసహస్రాణాం పుత్రాణాం తస్య ధీమతః ।। ౨౭౬.

జాంబవతిలో శాంబుడు మొదలైనవారు పుట్టారు. అలా ఆ జ్ఞానవంతుడైన కృష్ణునికి మొత్తం వంద వేల మంది కుమారులు పుట్టారు.

అశీతిశ్చ సహస్రాణి యాదవాః కృష్ణరక్షితాః । ప్రద్యుమ్నస్య తు వైదర్భ్యామనిరుద్ధో రణప్రియః ।। ౨౭౬.

ఎనభై వేల మంది యాదవులను కృష్ణుడు రక్షించాడు. ప్రద్యుమ్నుడు, వైదర్భిలో అనిరుద్ధుడు పుట్టాడు, అతడు యుద్ధాన్ని ఇష్టపడేవాడు.

అనిరుద్ధస్య వజ్రాద్యా యాదవాః సుమహావలాః । తిస్రః కోట్యో యాదవానాం షష్టిర్లక్షాణి దానవాః ।। ౨౭౬.

అనిరుద్ధుని వంశంలో వజ్రుడు మొదలైన మహాబలశాలులు యాదవులు పుట్టారు. యాదవులు మూడు కోట్ల మంది, దానవులు అరువేల మంది ఉన్నారు.

మనుష్యే బాధకా యే తు నన్నాశాయ బభూవ సః । కర్త్తు కర్మవ్యవస్థానం మనుష్యో జాయతే హరిః ।। ౨౭౬.

మనుష్యుల్లో దుర్మార్గులు ఎవరో వారిని ఆయన నశింపజేశాడు. హరివరుడు ధర్మాన్ని స్థాపించేందుకు మనుష్యుడిగా జన్మిస్తాడు.

దేవాసురాణాం సఙ్‌గ్రామా దాయార్థం ద్వాదశాభవన్ । ప్రథమో నారసింహస్తు ద్వితీయో వామనో రణః ।। ౨౭౬.

దేవతలు, దానవుల మధ్య పన్నెండు యుద్ధాలు సంభవించాయి. మొదట నరసింహుని యుద్ధం, రెండవది వామనుని యుద్ధం.

సఙ్‌గ్రామస్త్వథ వారాహశ్చతుర్థోఽమృతమన్థనః । తారకామయసఙ్‌గ్రామః షష్ఠో హ్యాజీవకో రణః ।। ౨౭౬.

తర్వాత వరాహుని యుద్ధం, నాలుగవది అమృతమథనం. తారకామయ యుద్ధం, ఆరవది ఆజీవకుని యుద్ధం.

త్రైపురశ్చాన్ధకబధో నవమో వృత్రఘాతకః । జితో హాలాహలశ్చాథ ఘోరః కోలాహలో రణః ।। ౨౭౬.

త్రైపుర యుద్ధం, అంధకుని వధ, తొమ్మిదవది వృత్రుని సంహారం. హాలాహలుని ఓడించడం, తరువాత ఘోరమైన కొలాహల యుద్ధం.

హిరణ్యకశిపోశ్చోరో విదార్య్య చ నఖైః పురా । నారసింహో దేవపాలః ప్రహ్లాదం కృతవాన్ నృపమ్ ।। ౨౭౬.

పురాతన కాలంలో నరసింహుడు తన గోరులతో హిరణ్యకశిపును చీల్చి, ప్రహ్లాదుని రక్షించాడు.

దేవాసురే వామనశ్చ ఛతిత్వా బలిమూర్జ్జతమ్ । మహేన్ద్రాయ దదౌ రాజ్యం కాశ్యపోఽదితిసమ్భవః ।। ౨౭౬.

దేవతలు, దానవుల యుద్ధంలో కశ్యపుడు, అదితి కుమారుడైన వామనుడు బలిని జయించి, మహేంద్రునికి రాజ్యాన్ని అప్పగించాడు.

వరాహస్తు హిరణ్యాక్షం హత్వా దేవానపాలయత్ । ఉజ్జహార భువం మగ్నాం దేవదేవైరభిష్టుతః ।। ౨౭౬.

వరాహుడు హిరణ్యాక్షుని సంహరించి, దేవతలను కాపాడాడు. దేవతలు స్తుతించినప్పుడు, అతడు మునిగిపోయిన భూమిని పైకి తీయగా.

మన్థానం మన్దరం కృత్వా నేత్రం కృత్వా తు వాసుకిమ్ । సురాసురైశ్చ మథితం౨ దేవేభ్యశ్చామృతం ।। ౨౭౬.

మందర పర్వతాన్ని మథన దండంగా, వాసుకిని తాడుగా చేసి, దేవతలు, దానవులు కలసి మథించగా, అమృతాన్ని దేవతలకు పొందారు.