అగ్నిపురాణమ్

యతిః కుమారభావేఽపి విష్ణుం ధ్యాత్వా హరిం గతః । దేవయానీ సుక్రకన్యా యయాతేః పత్న్యఽభూత్తదా ॥ ౨౭౪.

యతి చిన్నవయసులోనే విష్ణువును ధ్యానించి హరిలో లీనమయ్యాడు. ఆ సమయంలో శుక్రుని కుమార్తె దేవయాని, యయాతికి భార్యగా మారింది.

వృషపర్వ్వజా సర్మ్మిష్ఠా యయాతేః పఞ్చ తత్సుతాః । యదుఞ్చ తుర్వ్వసుఞ్చైవ దేవయానీ వ్యజాయత ॥ ౨౭౪.

వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ యయాతికి ఐదు కుమారులను ప్రసవించింది. దేవయాని యదు, తుర్వసు అనే కుమారులను కనింది.

ద్రుహ్యఞ్చానూఞ్చ పూరుఞ్చ శర్మ్మిష్ఠా వార్షపర్వ్వణీ । యదుః పూరుశ్చాభవతాన్తేషాం వంశవివర్ద్ధనౌ ॥ ౨౭౪.

ద్రుహ్యు, అను, పురు—వీరు వర్షపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠకు పుట్టారు. వీరిలో యదు, పురు తమ వంశాలను విస్తరించారు.

అగ్నిరువాచ యదోరాసన్‌పఞ్చ పుత్రా జ్యేష్ఠస్తేషు సహస్రజిత్ । నీలాఞ్జికో రధుః క్రోష్టుః శతజిచ్చ సహస్రజిత్ ।। ౨౭౫.

అగ్ని ఇలా చెప్పాడు: యదువుకు ఐదు మంది కుమారులు. వారిలో పెద్దవాడు సహస్రజిత్. సహస్రజిత్‌కు నీలాంజిక, రధు, క్రోష్టు, శతజిత్ అనే కుమారులు పుట్టారు.

శతజిద్ధైహయో రేణుహయో హయ ఇతి త్రయః । ధర్మ్మనేత్రో హైహయస్య ధర్మ్మనేత్రస్య సంహనః ।। ౨౭౫.

శతజిత్‌కు హైహయుడు, రెణుహయుడు, హయుడు అనే ముగ్గురు కుమారులు. హైహయునికి ధర్మనేత్రుడు, ధర్మనేత్రునికి సంహనుడు పుట్టారు.

మహిమా సంహనస్యాసీన్మహిమ్నో భద్రసేనకః । భద్రసేనాద్ దుర్గమోఽభూద్‌దుర్గభాత్కనకోఽభవత్ ।। ౨౭౫.

సంహనునికి మహిమ అనే కుమారుడు. మహిమకు భద్రసేనకుడు పుట్టాడు. భద్రసేనుడి నుంచి దుర్గముడు, దుర్గముని నుంచి కనకుడు పుట్టాడు.

కనకాత్ కృతవీర్య్యస్తు కృతాగ్నిః కరవీరకః । కృతౌజాశ్చ చచతుర్థోఽభూత్ కృతవీర్య్యాత్తు సోఽర్జునః ।। ౨౭౫.

కనకుని నుంచి కృతవీర్యుడు, కృతాగ్ని, కరవీరకుడు, కృతౌజా అనే నలుగురు పుట్టారు. కృతవీర్యుని నుంచి అర్జునుడు జన్మించాడు.

దత్తోఽర్జ్జునాయ తపతే సప్తద్వీపమహీశతామ్ । దదౌ బాహుసహస్రఞ్చ అజేయత్వం రణేఽరిణా ।। ౨౭౫.

దత్తుడు అర్జునునికి ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమిపై పరిపాలనను, వేల చేతులు, యుద్ధంలో శత్రువులకు అజేయతను వరంగా ఇచ్చాడు.

అధర్మ్మై వర్త్త మానస్య విష్ణుహస్తాన్మృతిర్ధ్రు బా । దశ యజ్ఞసహస్రాణి సోఽర్జ్జునః కృతవాన్తృపః ।। ౨౭౫.

అధర్మ మార్గంలో నడిచినందువల్ల, విష్ణువు చేతిలో మరణం తప్పదని నిర్ణయమైంది. ఆ రాజు అర్జునుడు పది వేల యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు.

అనష్టద్రవ్యతా రాష్ట్రే తస్య సంస్మరణాదభూత్ । న నూనం కార్త్తవీర్య్యస్య గతిం యాస్యన్తి వై నృపాః ।। ౨౭౫.

అతని స్మరణ వల్ల రాజ్యంలో ధనం ఎప్పుడూ నశించేది కాదు. కర్తవీర్యుని స్థితికి మరే ఇతర రాజులు చేరలేరు.

యజ్ఞైర్ద్దానైస్తపోభిశ్చ విక్రమేణ శ్రుతేన చ । కార్త్తవీర్యస్య చ శతం పుత్త్రాణాం పఞ్చ వై పరాః ।। ౨౭౫.

యజ్ఞాలు, దానాలు, తపస్సు, పరాక్రమం, విద్య వల్ల కర్తవీర్యునికి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారిలో ఐదుగురు ప్రసిద్ధులు.

సూరసేనశ్చ సూరశ్చ ధృష్టోక్తః కృష్ణ ఏవ చ । జయధ్వజశ్చ నామాసీదావన్త్యో నృపతిర్మహాన్ ।। ౨౭౫.

సూరసేనుడు, సూరుడు, ధృష్టోక్తుడు, కృష్ణుడు, జయధ్వజుడు — వీరే ఆవంత్యులలో గొప్ప రాజులు.

జయధ్వజాత్తాలజఙ్ఘస్తాలజఙ్ఘాత్తతః సుతాః । హైహయానాం కులాః పఞ్చ భోజాశ్చావన్తయస్తథా ।। ౨౭౫.

జయధ్వజుని వంశంలో తాళజఙ్ఘుడు పుట్టాడు. తాళజఙ్ఘుని కుమారుల ద్వారా హైహయుల ఐదు వంశాలు, భోజులు, ఆవంత్యులు ఏర్పడ్డారు.

వీతిహోత్రాః స్వయం జాతాః శౌణ్డికేయాస్తథైవ చ । వీతిహోత్రాదనన్తోఽభూదనన్తాద్‌దుర్జ్జయో నృపః ।। ౨౭౫.

వీతిహోత్రులు, శౌండికేయులు స్వతంత్రంగా పుట్టారు. వీతిహోత్రుని కుమారుడు అనంతుడు, అనంతుని కుమారుడు దుర్జయుడు.

క్రోష్టోర్వ్వంశం ప్రవక్షఅయామి యత్ర జాతో హరిఃస్వయమ్ । క్రోష్టోస్తు వృజినీవాంశ్చ స్వాహాఽభూద్‌వృజినీవతః ।। ౨౭౫.

ఇప్పుడు నేను క్రోష్టువు వంశాన్ని చెప్పబోతున్నాను, అందులో హరిశ్వయం జన్మించాడు. క్రోష్టువునుంచి వృజినీవాన్, వృజినీవానునుంచి స్వాహా పుట్టారు.

స్వాహాపుత్రో రుషద్‌గుశ్చ తస్య చిత్రస్థః సుతః । శశవిన్దుశ్చిత్రరథాచ్చక్రవర్త్తీ హరౌ రతః ।। ౨౭౫.

స్వాహా కుమారుడు రుషద్గు, అతని కుమారుడు చిత్రస్థుడు. శశవిందు, చిత్రరథుడు, హరిలో నిష్టతో ఉన్న చక్రవర్తి తరువాత పుట్టారు.

శశవిన్దోశ్చ పుత్త్రాణాం శతానామభవచ్ఛతమ్ । ధీమతాం చారురూపాణాం భూరిద్రవిణతేజసామ్ ।। ౨౭౫.

శశవిందునికి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారు అందరూ జ్ఞానులు, అందగాళ్లు, గొప్ప ధనవంతులు, తేజస్సుతో ఉన్నవారు.

పృథుశ్రవాః ప్రధానోఽభూత్తస్య పుత్త్రః సుయజ్ఞకః । సుయజ్ఞస్యోశనాః పుత్రస్తితిక్షురుశనః సుతః ।। ౨౭౫.

వారిలో పృథుశ్రవా ప్రధానుడు. అతని కుమారుడు సుయజ్ఞకుడు, సుయజ్ఞకుని కుమారుడు ఉశన, ఉశనుని కుమారుడు తితిక్షు.

తితిక్షోస్తు మరుత్తోఽభూత్తస్మాత్కమ్బలవర్హిషః । పఞ్చాశద్రుక్మకవచాద్రుక్మేషుః పృథురుక్మకః ।। ౨౭౫.

తితిక్షువునుంచి మరుత్తుడు, మరుత్తునుంచి కంబలవర్హిషుడు పుట్టారు. ఐదు పదుల బంగారు కవచాల కుమారులు, రుక్మేషుడు, పృథురుక్మకుడు పుట్టారు.

హవిర్జ్యామఘః పాపఘ్నో జ్యామఘః స్త్రీజితోఽభవత్ । సేవ్యాయాం జ్యామఘాదాసీద్విదర్బస్తస్య కౌశికః ।। ౨౭౫.

హవిర్జ్యామఘుడు పాపాలను తొలగించేవాడు. అతని కుమారుడు స్త్రీలను జయించిన జ్యామఘుడు. జ్యామఘుడు, సేవ్య నుండి విదర్భుడు పుట్టాడు, అతని కుమారుడు కౌశికుడు.

లోమపాదః క్రథః శ్రేష్ఠాత్ కృతిః స్యాల్లోమపాదతః । కౌశికస్య చిదిః పుత్రస్తస్మాచ్చైద్యా నృపాః స్మృతాః ।। ౨౭౫.

లోమపాదుని నుండి ఉత్తముడు అయిన క్రథుడు పుట్టాడు. క్రథుని నుండి కృతి, లోమపాదుని నుండి కౌశికుని కుమారుడు చిన్నిది. చిన్ని నుండి చైద్య రాజులు ప్రసిద్ధి చెందారు.

క్రథాద్విదర్భపుత్రాశ్చ కున్తిః కున్తేస్తు ధృష్టకః । ధృష్టస్య నిధృతిస్తస్య ఉదర్కాఖ్యో విదూరథః ।। ౨౭౫.

క్రథుని నుండి విదర్భుని కుమారులు, కుంతి పుట్టాడు. కుంతినుంచి ధృష్టకుడు, ధృష్టకునుంచి నిధృతి, అతనివల్ల ఉదర్క అనే విదూరథుడు పుట్టాడు.

దశార్హపుత్రో వ్యోమస్తు వ్యోమాజ్జీమూత ఉచ్యతే । జీమూతపుత్రో వికలస్తస్య భీమరథః సుతః ।। ౨౭౫.

దశార్హుని కుమారుడు వ్యోముడు. వ్యోమునుంచి జీమూతుడు, జీమూతుని కుమారుడు వికలుడు, వికలుని కుమారుడు భీమరథుడు.

భీమరథాన్నవరథస్తతో దృढ़రథోఽభవత్ । శకున్తిశ్చ దృढ़రథాత్ శకున్తేశ్చ కరమ్భకః ।। ౨౭౫.

భీమరథుని కుమారుడు నవరథుడు, అతని తరువాత దృఢరథుడు పుట్టాడు. దృఢరథునుంచి శకుంతి, శకుంతినుంచి కరంభకుడు పుట్టాడు.

కరమ్భాద్దేవలాతోఽభుత్ దేవక్షేత్రశ్చ తత్సుతః । దేవక్షేత్రాన్మధుర్నామ మధోర్ద్రవరసోఽభవత్ ।। ౨౭౫.

కరంభకుని కుమారుడు దేవలాతుడు, అతని కుమారుడు దేవక్షేత్రుడు. దేవక్షేత్రుని కుమారుడు మధురుడు, మధురునుంచి ద్రవరసుడు పుట్టాడు.

ద్రవరసాత్ పురుహుతోఽభూజ్జన్తురాసీత్తు తత్సుతః । గుణీ తు యాదవో రాజా జన్తుపుత్రస్తు సాత్త్వతః ।। ౨౭౫.

ద్రవరసునుంచి పురుహుతుడు పుట్టాడు, అతని కుమారుడు జంతు. జంతుని కుమారుడు యాదవ రాజైన గుణి, గుణివల్ల సాత్త్వతుడు పుట్టాడు.

భజమానస్య వాహ్యోఽభూద్‌వృష్టిః కృమిర్నిమిస్తథా । దేవావృధాద్వభ్రురాసీత్తస్య శ్లోకోఽత్ర గీయతే ।। ౨౭౫.

భజమానుని కుమారులు వాహ్యుడు, వృష్టి, క్రమి, నిమి. దేవావృద్ధుని కుమారుడు వభ్రువు. వభ్రువు గురించి ఈ శ్లోకం పాడబడుతుంది.

యథైవ శ్రృణుమో దూరాత్ గుణాంస్తద్వత్సమన్తికాత్ । వభ్రుః శ్రేష్ఠో మనుష్యాణఆం దేవైర్దేవావృధః సమః ।। ౨౭౫.

మనం దూరం నుంచీ గుణాలను వినినట్లే, దగ్గర నుంచీ కూడా వినగలం. వభ్రువు మానవుల్లో ఉత్తముడు, దేవతలకు సమానుడు, దేవావృద్ధుడు కూడా దేవతలతో సమానుడు.

చత్వారశ్చ సుతా వభ్రోర్వాసుదేవపరా నృపాః । కుహురో భజమానస్తు శినిః కమ్బలవర్హిషః ।। ౨౭౫.

వభ్రువుకు నలుగురు కుమారులు — వారు అందరూ వాసుదేవునికి అంకితులు. వారు: కుహురుడు, భజమానుడు, శినిః, కంబలవర్హిషుడు.