అగ్నిపురాణమ్

తామన్తఃప్రసవాం దృష్ట్వా గర్భం త్యజాబ్రవీద్గురుః । గర్భస్త్యక్తః ప్రదీప్తోఽథ ప్రాహాహం సోమసమ్భవః ॥ ౨౭౪.

ఆమె గర్భవతి అని చూసి గురువు ఆ శిశువును వదిలేయమని ఆజ్ఞాపించాడు. వదిలిన ఆ గర్భం ప్రకాశిస్తూ, 'నేను సోముని కుమారుడిని' అని ప్రకటించింది.

ఏవం సోమాద్‌ బుధః పుత్త్రః పుత్త్రస్తస్య పురూరవాః । స్వర్గన్త్యక్త్వోర్వశీ సా తం వరయామాస చాప్సరాః ॥ ౨౭౪.

అలా సోముని కుమారుడు బుధుడు, అతని కుమారుడు పురూరవుడు. ఉర్వశి స్వర్గాన్ని వదిలి వచ్చి రాజైన పురూరవునిని వరించింది.

తథా సహాచరద్రాజా దశవర్షాణి పఞ్చ చ । పఞ్చ షట్ సప్త చాష్టౌ చ దశ చాష్టౌ మహామునే ॥ ౨౭౪.

ఆ రాజు ఆమెతో పది సంవత్సరాలు, ఐదు సంవత్సరాలు, మళ్లీ ఐదు, ఆరు, ఏడు, ఎనిమిది, పది, ఎనిమిది సంవత్సరాలు కలిసి జీవించాడు, మహామునీ.

ఏకోఽగ్నిరభవత్ పూర్వ్వం తేన త్రేతా ప్రవర్త్తితా । పురూరవా యోగశీలో గాన్ధర్వ్వలోకమీయివాన్ ॥ ౨౭౪.

ప్రారంభంలో ఒక్క అగ్ని మాత్రమే ఉండేది. ఆ అగ్ని వల్లే త్రేతాయుగపు యజ్ఞాలు మొదలయ్యాయి. యోగానికి నిబద్ధుడైన పురూరవుడు గంధర్వ లోకాన్ని పొందాడు.

ఆయుర్దృఢాయురశ్వాయుర్ధనాయుర్ధృతిమాన్ వసుః । దివిజాతః శతాయుశ్చ సుషువే చోర్వ్వశీ నృపాన్ ॥ ౨౭౪.

ఆయు, దృఢాయు, అశ్వాయు, ధనాయు, ధృతిమంతుడు, వసు, దివిజాతుడు, శతాయు—ఈ రాజులు అందరూ ఉర్వశికి పుట్టిన కుమారులు. వీరందరికీ దీర్ఘాయువు, బలమూ ఉండేవి.

ఆయుషో నహుషః పుత్రో వృద్ధశర్మ్మా రజిస్తథా । దర్భో విపాప్మా పఞ్చాగన్యం రజేః పుత్రశతం హ్యభూత్ ॥ ౨౭౪.

ఆయువు కుమారుడు నహుషుడు. వృద్ధశర్మ, రజి కూడా ఆయువుకు పుట్టారు. దర్భ, విపాప్మ, పంచాగన్యుడు—రజికి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు.

రాజేయా ఇతి విఖ్యాతా విష్ణుదత్తవరో రజిః । దేవాసురే రణే దైత్యానబధీత్ సురయాచితః ॥ ౨౭౪.

వారు రాజేయులు అని ప్రసిద్ధి. విష్ణువు అనుగ్రహించిన రజి, దేవతల కోరికపై దేవాసుర యుద్ధంలో దైత్యులను సంహరించాడు.

గతాయేన్ద్రాయ పుత్రత్వం దత్వా రాజ్యం దివఙ్గతః । రజేః పుత్రైర్హృతం రాజ్యం శక్రస్యాథ సుదుర్మ్మనాః ॥ ౨౭౪.

రజి తన రాజ్యాన్ని ఇంద్రుడికి కుమారునిగా ఇచ్చి, ఆ తరువాత స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు. తరువాత రజి కుమారులు చెడ్డ మనసుతో ఇంద్రుని రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

గ్రహశాన్త్యాదివిధినా గురురిన్ద్రాయ తద్దదౌ । మోహయిత్వా రజిసుతానాసంస్తే నిజధర్మ్మగాః ॥ ౨౭౪.

గ్రహశాంతి వంటి క్రతువులతో గురువు, రజి కుమారులను మోహింపజేసి, వారి ధర్మాన్ని మరిపించి, ఆ రాజ్యాన్ని తిరిగి ఇంద్రునికి ఇచ్చాడు.

నహుషస్య సుతాః సప్త యతిర్య్యయాతిరుత్తమః । ఉద్భవః పఞ్చకశ్చైవ శర్య్యాతిమేఘపాలకౌ ॥ ౨౭౪.

నహుషునికి ఏడుగురు కుమారులు—యతి, ఉత్తముడు అయిన యయాతి, ఉద్భవుడు, పంచకుడు, శర్యాతి, మేఘపాలకుడు.

యతిః కుమారభావేఽపి విష్ణుం ధ్యాత్వా హరిం గతః । దేవయానీ సుక్రకన్యా యయాతేః పత్న్యఽభూత్తదా ॥ ౨౭౪.

యతి చిన్నవయసులోనే విష్ణువును ధ్యానించి హరిలో లీనమయ్యాడు. ఆ సమయంలో శుక్రుని కుమార్తె దేవయాని, యయాతికి భార్యగా మారింది.

వృషపర్వ్వజా సర్మ్మిష్ఠా యయాతేః పఞ్చ తత్సుతాః । యదుఞ్చ తుర్వ్వసుఞ్చైవ దేవయానీ వ్యజాయత ॥ ౨౭౪.

వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ యయాతికి ఐదు కుమారులను ప్రసవించింది. దేవయాని యదు, తుర్వసు అనే కుమారులను కనింది.

ద్రుహ్యఞ్చానూఞ్చ పూరుఞ్చ శర్మ్మిష్ఠా వార్షపర్వ్వణీ । యదుః పూరుశ్చాభవతాన్తేషాం వంశవివర్ద్ధనౌ ॥ ౨౭౪.

ద్రుహ్యు, అను, పురు—వీరు వర్షపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠకు పుట్టారు. వీరిలో యదు, పురు తమ వంశాలను విస్తరించారు.

అగ్నిరువాచ యదోరాసన్‌పఞ్చ పుత్రా జ్యేష్ఠస్తేషు సహస్రజిత్ । నీలాఞ్జికో రధుః క్రోష్టుః శతజిచ్చ సహస్రజిత్ ।। ౨౭౫.

అగ్ని ఇలా చెప్పాడు: యదువుకు ఐదు మంది కుమారులు. వారిలో పెద్దవాడు సహస్రజిత్. సహస్రజిత్‌కు నీలాంజిక, రధు, క్రోష్టు, శతజిత్ అనే కుమారులు పుట్టారు.

శతజిద్ధైహయో రేణుహయో హయ ఇతి త్రయః । ధర్మ్మనేత్రో హైహయస్య ధర్మ్మనేత్రస్య సంహనః ।। ౨౭౫.

శతజిత్‌కు హైహయుడు, రెణుహయుడు, హయుడు అనే ముగ్గురు కుమారులు. హైహయునికి ధర్మనేత్రుడు, ధర్మనేత్రునికి సంహనుడు పుట్టారు.

మహిమా సంహనస్యాసీన్మహిమ్నో భద్రసేనకః । భద్రసేనాద్ దుర్గమోఽభూద్‌దుర్గభాత్కనకోఽభవత్ ।। ౨౭౫.

సంహనునికి మహిమ అనే కుమారుడు. మహిమకు భద్రసేనకుడు పుట్టాడు. భద్రసేనుడి నుంచి దుర్గముడు, దుర్గముని నుంచి కనకుడు పుట్టాడు.

కనకాత్ కృతవీర్య్యస్తు కృతాగ్నిః కరవీరకః । కృతౌజాశ్చ చచతుర్థోఽభూత్ కృతవీర్య్యాత్తు సోఽర్జునః ।। ౨౭౫.

కనకుని నుంచి కృతవీర్యుడు, కృతాగ్ని, కరవీరకుడు, కృతౌజా అనే నలుగురు పుట్టారు. కృతవీర్యుని నుంచి అర్జునుడు జన్మించాడు.

దత్తోఽర్జ్జునాయ తపతే సప్తద్వీపమహీశతామ్ । దదౌ బాహుసహస్రఞ్చ అజేయత్వం రణేఽరిణా ।। ౨౭౫.

దత్తుడు అర్జునునికి ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమిపై పరిపాలనను, వేల చేతులు, యుద్ధంలో శత్రువులకు అజేయతను వరంగా ఇచ్చాడు.

అధర్మ్మై వర్త్త మానస్య విష్ణుహస్తాన్మృతిర్ధ్రు బా । దశ యజ్ఞసహస్రాణి సోఽర్జ్జునః కృతవాన్తృపః ।। ౨౭౫.

అధర్మ మార్గంలో నడిచినందువల్ల, విష్ణువు చేతిలో మరణం తప్పదని నిర్ణయమైంది. ఆ రాజు అర్జునుడు పది వేల యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు.

అనష్టద్రవ్యతా రాష్ట్రే తస్య సంస్మరణాదభూత్ । న నూనం కార్త్తవీర్య్యస్య గతిం యాస్యన్తి వై నృపాః ।। ౨౭౫.

అతని స్మరణ వల్ల రాజ్యంలో ధనం ఎప్పుడూ నశించేది కాదు. కర్తవీర్యుని స్థితికి మరే ఇతర రాజులు చేరలేరు.

యజ్ఞైర్ద్దానైస్తపోభిశ్చ విక్రమేణ శ్రుతేన చ । కార్త్తవీర్యస్య చ శతం పుత్త్రాణాం పఞ్చ వై పరాః ।। ౨౭౫.

యజ్ఞాలు, దానాలు, తపస్సు, పరాక్రమం, విద్య వల్ల కర్తవీర్యునికి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారిలో ఐదుగురు ప్రసిద్ధులు.

సూరసేనశ్చ సూరశ్చ ధృష్టోక్తః కృష్ణ ఏవ చ । జయధ్వజశ్చ నామాసీదావన్త్యో నృపతిర్మహాన్ ।। ౨౭౫.

సూరసేనుడు, సూరుడు, ధృష్టోక్తుడు, కృష్ణుడు, జయధ్వజుడు — వీరే ఆవంత్యులలో గొప్ప రాజులు.

జయధ్వజాత్తాలజఙ్ఘస్తాలజఙ్ఘాత్తతః సుతాః । హైహయానాం కులాః పఞ్చ భోజాశ్చావన్తయస్తథా ।। ౨౭౫.

జయధ్వజుని వంశంలో తాళజఙ్ఘుడు పుట్టాడు. తాళజఙ్ఘుని కుమారుల ద్వారా హైహయుల ఐదు వంశాలు, భోజులు, ఆవంత్యులు ఏర్పడ్డారు.

వీతిహోత్రాః స్వయం జాతాః శౌణ్డికేయాస్తథైవ చ । వీతిహోత్రాదనన్తోఽభూదనన్తాద్‌దుర్జ్జయో నృపః ।। ౨౭౫.

వీతిహోత్రులు, శౌండికేయులు స్వతంత్రంగా పుట్టారు. వీతిహోత్రుని కుమారుడు అనంతుడు, అనంతుని కుమారుడు దుర్జయుడు.

క్రోష్టోర్వ్వంశం ప్రవక్షఅయామి యత్ర జాతో హరిఃస్వయమ్ । క్రోష్టోస్తు వృజినీవాంశ్చ స్వాహాఽభూద్‌వృజినీవతః ।। ౨౭౫.

ఇప్పుడు నేను క్రోష్టువు వంశాన్ని చెప్పబోతున్నాను, అందులో హరిశ్వయం జన్మించాడు. క్రోష్టువునుంచి వృజినీవాన్, వృజినీవానునుంచి స్వాహా పుట్టారు.

స్వాహాపుత్రో రుషద్‌గుశ్చ తస్య చిత్రస్థః సుతః । శశవిన్దుశ్చిత్రరథాచ్చక్రవర్త్తీ హరౌ రతః ।। ౨౭౫.

స్వాహా కుమారుడు రుషద్గు, అతని కుమారుడు చిత్రస్థుడు. శశవిందు, చిత్రరథుడు, హరిలో నిష్టతో ఉన్న చక్రవర్తి తరువాత పుట్టారు.

శశవిన్దోశ్చ పుత్త్రాణాం శతానామభవచ్ఛతమ్ । ధీమతాం చారురూపాణాం భూరిద్రవిణతేజసామ్ ।। ౨౭౫.

శశవిందునికి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారు అందరూ జ్ఞానులు, అందగాళ్లు, గొప్ప ధనవంతులు, తేజస్సుతో ఉన్నవారు.

పృథుశ్రవాః ప్రధానోఽభూత్తస్య పుత్త్రః సుయజ్ఞకః । సుయజ్ఞస్యోశనాః పుత్రస్తితిక్షురుశనః సుతః ।। ౨౭౫.

వారిలో పృథుశ్రవా ప్రధానుడు. అతని కుమారుడు సుయజ్ఞకుడు, సుయజ్ఞకుని కుమారుడు ఉశన, ఉశనుని కుమారుడు తితిక్షు.

తితిక్షోస్తు మరుత్తోఽభూత్తస్మాత్కమ్బలవర్హిషః । పఞ్చాశద్రుక్మకవచాద్రుక్మేషుః పృథురుక్మకః ।। ౨౭౫.

తితిక్షువునుంచి మరుత్తుడు, మరుత్తునుంచి కంబలవర్హిషుడు పుట్టారు. ఐదు పదుల బంగారు కవచాల కుమారులు, రుక్మేషుడు, పృథురుక్మకుడు పుట్టారు.