అగ్నిపురాణమ్

అగ్నిరువాచ సోమవంశం ప్రవక్ష్యామి పఠితం పాపనాశనమ్ । విష్ణునాభ్యబ్జజో బ్రహ్మా బ్రహ్మపుత్రోఽత్రిరత్రితః ॥ ౨౭౪.

అగ్ని ఇలా చెప్పాడు: పాపాలను తొలగించే సోమవంశాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను. విష్ణువు నాభిలో పుట్టిన బ్రహ్మాకు అత్రి కుమారుడు. అత్రి నుంచి సోముడు జన్మించాడు.

సోమశ్చక్రే రాజసూయం త్రైలోక్యం దక్షఇణఆన్దదౌ । సమాప్తేఽవభృథే సోమం తద్రూపాలోకనేచ్ఛవః ॥ ౨౭౪.

సోముడు రాజసూయ యజ్ఞం నిర్వహించి మూడు లోకాలను ఋత్విక్కులకు ఇచ్చాడు. యజ్ఞం పూర్తయిన తర్వాత ఆ రూపంలో సోముని చూడాలని కోరినవారు—

కామవాణాభితప్తాఙ్గ్యో నరదేవ్యః సిషేవిరే । లక్ష్మీర్న్నారాయణం త్యక్త్వా సినీవాలీ చ కర్ద్దమమ్ ॥ ౨౭౪.

మనుష్య రాజుల భార్యలు కోరికతో అతని సేవలో నిమగ్నమయ్యారు. లక్ష్మీదేవి నారాయణుడిని వదిలి వెళ్లింది, సీనీవాళి కర్దముని వదిలింది.

ద్యుతిం విభావసున్త్యక్త్వా పుష్టిర్ధాతారమవ్యయమ్ । ప్రభా ప్రభాకరన్త్యక్త్వా హవిష్మన్తం కుహూః స్వయమ్ ॥ ౨౭౪.

పుష్టి తన కాంతిని వదిలి, ధాతాను విడిచింది. ప్రభా ప్రభాకరుని వదిలింది. కుహూ తానే హవిష్మంతుని విడిచింది.

కీర్త్తిర్జయన్తమ్భర్త్తారం వసుర్మ్మారీచకశ్యపమ్ । ధృతిస్త్యక్త్వా పతిం నన్దీం సోమమేవాభజత్తదా ॥ ౨౭౪.

కీర్తి తన భర్త జయంతుని వదిలింది. వసు మారీచ కశ్యపుని విడిచింది. ధృతి తన భర్త నందిని వదిలి ఆ సమయంలో సోముని సేవించింది.

స్వకీయా ఇవ సోమోఽపి కామయామాస తాస్తదా । ఏవం కృతాపచారస్య తాసాం భర్త్తృగణస్తదా ॥ ౨౭౪.

సోముడు కూడా ఆ స్త్రీలను తనవారిలా ఆకాంక్షించాడు. ఇలా వారు తప్పు చేసినప్పుడు, వారి భర్తల సమూహం—

న శశాకాపచారాయ శాపైః శస్త్రాదిభిః పునః । సప్తలోకైకనాథత్వమవాప్తస్తపసా హ్యుత ॥ ౨౭౪.

ఆ తప్పుకు శాపమో, ఆయుధమో వాడి శిక్షించలేకపోయారు. ఎందుకంటే సోముడు తపస్సుతో ఏడు లోకాల అధిపతిగా మారాడు.

వివభ్రామ మతిస్తస్య వినయాదనయా హతా । బృహస్పతేః స వై భార్య్యాం తారాం నామ యశస్వినీమ్ ॥ ౨౭౪.

అతని మనస్సు నియమం లేకపోవడం వల్ల భ్రమించి నాశనం అయింది. అలా బ్రహస్పతికి భార్య అయిన తారను అపహరించాడు.

జహార తరసా సోమో హ్యవమన్యాఙ్గిరఃసుతమ్ । తతస్తద్‌యుద్ధమభవత్ ప్రఖ్యాతం తాకామయమ్ ॥ ౨౭౪.

సోముడు అంగిరసుని కుమారుడిని లెక్కచేయకుండా బలవంతంగా తారను తీసుకెళ్లాడు. దాంతో తారను కోసం గొప్ప యుద్ధం జరిగింది.

దేవానాం దానవానాఞ్చ లోకక్షయకరం మహత్ । బ్రాహ్మా నివార్య్యోశనసన్తారామఙ్గిరసే దదౌ ॥ ౨౭౪.

దేవతలు, దానవులు యుద్ధం చేసి లోకాలను నాశనం చేయబోయారు. బ్రహ్మా మధ్యలో వచ్చి, ఉశనుడు తారను అంగిరసుని కుమారుడికి తిరిగి ఇచ్చాడు.

తామన్తఃప్రసవాం దృష్ట్వా గర్భం త్యజాబ్రవీద్గురుః । గర్భస్త్యక్తః ప్రదీప్తోఽథ ప్రాహాహం సోమసమ్భవః ॥ ౨౭౪.

ఆమె గర్భవతి అని చూసి గురువు ఆ శిశువును వదిలేయమని ఆజ్ఞాపించాడు. వదిలిన ఆ గర్భం ప్రకాశిస్తూ, 'నేను సోముని కుమారుడిని' అని ప్రకటించింది.

ఏవం సోమాద్‌ బుధః పుత్త్రః పుత్త్రస్తస్య పురూరవాః । స్వర్గన్త్యక్త్వోర్వశీ సా తం వరయామాస చాప్సరాః ॥ ౨౭౪.

అలా సోముని కుమారుడు బుధుడు, అతని కుమారుడు పురూరవుడు. ఉర్వశి స్వర్గాన్ని వదిలి వచ్చి రాజైన పురూరవునిని వరించింది.

తథా సహాచరద్రాజా దశవర్షాణి పఞ్చ చ । పఞ్చ షట్ సప్త చాష్టౌ చ దశ చాష్టౌ మహామునే ॥ ౨౭౪.

ఆ రాజు ఆమెతో పది సంవత్సరాలు, ఐదు సంవత్సరాలు, మళ్లీ ఐదు, ఆరు, ఏడు, ఎనిమిది, పది, ఎనిమిది సంవత్సరాలు కలిసి జీవించాడు, మహామునీ.

ఏకోఽగ్నిరభవత్ పూర్వ్వం తేన త్రేతా ప్రవర్త్తితా । పురూరవా యోగశీలో గాన్ధర్వ్వలోకమీయివాన్ ॥ ౨౭౪.

ప్రారంభంలో ఒక్క అగ్ని మాత్రమే ఉండేది. ఆ అగ్ని వల్లే త్రేతాయుగపు యజ్ఞాలు మొదలయ్యాయి. యోగానికి నిబద్ధుడైన పురూరవుడు గంధర్వ లోకాన్ని పొందాడు.

ఆయుర్దృఢాయురశ్వాయుర్ధనాయుర్ధృతిమాన్ వసుః । దివిజాతః శతాయుశ్చ సుషువే చోర్వ్వశీ నృపాన్ ॥ ౨౭౪.

ఆయు, దృఢాయు, అశ్వాయు, ధనాయు, ధృతిమంతుడు, వసు, దివిజాతుడు, శతాయు—ఈ రాజులు అందరూ ఉర్వశికి పుట్టిన కుమారులు. వీరందరికీ దీర్ఘాయువు, బలమూ ఉండేవి.

ఆయుషో నహుషః పుత్రో వృద్ధశర్మ్మా రజిస్తథా । దర్భో విపాప్మా పఞ్చాగన్యం రజేః పుత్రశతం హ్యభూత్ ॥ ౨౭౪.

ఆయువు కుమారుడు నహుషుడు. వృద్ధశర్మ, రజి కూడా ఆయువుకు పుట్టారు. దర్భ, విపాప్మ, పంచాగన్యుడు—రజికి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు.

రాజేయా ఇతి విఖ్యాతా విష్ణుదత్తవరో రజిః । దేవాసురే రణే దైత్యానబధీత్ సురయాచితః ॥ ౨౭౪.

వారు రాజేయులు అని ప్రసిద్ధి. విష్ణువు అనుగ్రహించిన రజి, దేవతల కోరికపై దేవాసుర యుద్ధంలో దైత్యులను సంహరించాడు.

గతాయేన్ద్రాయ పుత్రత్వం దత్వా రాజ్యం దివఙ్గతః । రజేః పుత్రైర్హృతం రాజ్యం శక్రస్యాథ సుదుర్మ్మనాః ॥ ౨౭౪.

రజి తన రాజ్యాన్ని ఇంద్రుడికి కుమారునిగా ఇచ్చి, ఆ తరువాత స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు. తరువాత రజి కుమారులు చెడ్డ మనసుతో ఇంద్రుని రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

గ్రహశాన్త్యాదివిధినా గురురిన్ద్రాయ తద్దదౌ । మోహయిత్వా రజిసుతానాసంస్తే నిజధర్మ్మగాః ॥ ౨౭౪.

గ్రహశాంతి వంటి క్రతువులతో గురువు, రజి కుమారులను మోహింపజేసి, వారి ధర్మాన్ని మరిపించి, ఆ రాజ్యాన్ని తిరిగి ఇంద్రునికి ఇచ్చాడు.

నహుషస్య సుతాః సప్త యతిర్య్యయాతిరుత్తమః । ఉద్భవః పఞ్చకశ్చైవ శర్య్యాతిమేఘపాలకౌ ॥ ౨౭౪.

నహుషునికి ఏడుగురు కుమారులు—యతి, ఉత్తముడు అయిన యయాతి, ఉద్భవుడు, పంచకుడు, శర్యాతి, మేఘపాలకుడు.

యతిః కుమారభావేఽపి విష్ణుం ధ్యాత్వా హరిం గతః । దేవయానీ సుక్రకన్యా యయాతేః పత్న్యఽభూత్తదా ॥ ౨౭౪.

యతి చిన్నవయసులోనే విష్ణువును ధ్యానించి హరిలో లీనమయ్యాడు. ఆ సమయంలో శుక్రుని కుమార్తె దేవయాని, యయాతికి భార్యగా మారింది.

వృషపర్వ్వజా సర్మ్మిష్ఠా యయాతేః పఞ్చ తత్సుతాః । యదుఞ్చ తుర్వ్వసుఞ్చైవ దేవయానీ వ్యజాయత ॥ ౨౭౪.

వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ యయాతికి ఐదు కుమారులను ప్రసవించింది. దేవయాని యదు, తుర్వసు అనే కుమారులను కనింది.

ద్రుహ్యఞ్చానూఞ్చ పూరుఞ్చ శర్మ్మిష్ఠా వార్షపర్వ్వణీ । యదుః పూరుశ్చాభవతాన్తేషాం వంశవివర్ద్ధనౌ ॥ ౨౭౪.

ద్రుహ్యు, అను, పురు—వీరు వర్షపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠకు పుట్టారు. వీరిలో యదు, పురు తమ వంశాలను విస్తరించారు.

అగ్నిరువాచ యదోరాసన్‌పఞ్చ పుత్రా జ్యేష్ఠస్తేషు సహస్రజిత్ । నీలాఞ్జికో రధుః క్రోష్టుః శతజిచ్చ సహస్రజిత్ ।। ౨౭౫.

అగ్ని ఇలా చెప్పాడు: యదువుకు ఐదు మంది కుమారులు. వారిలో పెద్దవాడు సహస్రజిత్. సహస్రజిత్‌కు నీలాంజిక, రధు, క్రోష్టు, శతజిత్ అనే కుమారులు పుట్టారు.

శతజిద్ధైహయో రేణుహయో హయ ఇతి త్రయః । ధర్మ్మనేత్రో హైహయస్య ధర్మ్మనేత్రస్య సంహనః ।। ౨౭౫.

శతజిత్‌కు హైహయుడు, రెణుహయుడు, హయుడు అనే ముగ్గురు కుమారులు. హైహయునికి ధర్మనేత్రుడు, ధర్మనేత్రునికి సంహనుడు పుట్టారు.

మహిమా సంహనస్యాసీన్మహిమ్నో భద్రసేనకః । భద్రసేనాద్ దుర్గమోఽభూద్‌దుర్గభాత్కనకోఽభవత్ ।। ౨౭౫.

సంహనునికి మహిమ అనే కుమారుడు. మహిమకు భద్రసేనకుడు పుట్టాడు. భద్రసేనుడి నుంచి దుర్గముడు, దుర్గముని నుంచి కనకుడు పుట్టాడు.

కనకాత్ కృతవీర్య్యస్తు కృతాగ్నిః కరవీరకః । కృతౌజాశ్చ చచతుర్థోఽభూత్ కృతవీర్య్యాత్తు సోఽర్జునః ।। ౨౭౫.

కనకుని నుంచి కృతవీర్యుడు, కృతాగ్ని, కరవీరకుడు, కృతౌజా అనే నలుగురు పుట్టారు. కృతవీర్యుని నుంచి అర్జునుడు జన్మించాడు.

దత్తోఽర్జ్జునాయ తపతే సప్తద్వీపమహీశతామ్ । దదౌ బాహుసహస్రఞ్చ అజేయత్వం రణేఽరిణా ।। ౨౭౫.

దత్తుడు అర్జునునికి ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమిపై పరిపాలనను, వేల చేతులు, యుద్ధంలో శత్రువులకు అజేయతను వరంగా ఇచ్చాడు.

అధర్మ్మై వర్త్త మానస్య విష్ణుహస్తాన్మృతిర్ధ్రు బా । దశ యజ్ఞసహస్రాణి సోఽర్జ్జునః కృతవాన్తృపః ।। ౨౭౫.

అధర్మ మార్గంలో నడిచినందువల్ల, విష్ణువు చేతిలో మరణం తప్పదని నిర్ణయమైంది. ఆ రాజు అర్జునుడు పది వేల యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు.