అగ్నిపురాణమ్

భగీరథో దిలీపాత్తు యేన గఙ్గావతారితా । భగీరథాత్తు నాభాగో నాభాగాదమ్బరీషకః ।। ౨౭౩.

దిలీపుని నుంచి భగీరథుడు పుట్టాడు. అతని వల్ల గంగను భూమికి తీసుకొచ్చారు. భగీరథుని కుమారుడు నాభాగుడు, నాభాగుని కుమారుడు అంబరీషుడు.

సిన్ధుద్వీపోఽమ్బరీషాత్తు శ్రుతాయుస్తత్సుతః స్మృతః । శ్రుతాయోర్ఋతపర్ణోఽభూత్తస్య కల్మాషపాదకః ।। ౨౭౩.

అంబరీషుని కుమారుడు సింధుద్వీపుడు. అతనికి శ్రుతాయుళ్లు కుమారుడు. శ్రుతాయుని కుమారుడు ఋతపర్ణుడు. ఋతపర్ణుని కుమారుడు కల్మాషపాదుడు.

కల్మాషాఙ్‌ఘ్రేః సర్వ్వకర్మ్మా హ్యనరణ్యస్తతోఽభవత్ । అనరణ్యాత్తు నిఘ్నోఽథ అనమిత్రస్తతో రఘుః ।। ౨౭౩.

కల్మాషపాదుని, కల్మాషాంఘ్రి అని కూడా పిలిచేవారు, కుమారుడు అనరణ్యుడు. అనరణ్యుని కుమారుడు నిఘ్నుడు, అతనికి అనమిత్రుడు, తరువాత రఘువు పుట్టాడు.

రఘోరభూద్దిలీపస్తు దిలీపాచ్చాప్యజో నృపః । దీర్ఘవాహురజాత్ కాలస్త్వజాపాలస్తతోఽభవత్ ।। ౨౭౩.

రఘువుని కుమారుడు దిలీపుడు. దిలీపుని కుమారుడు అజుడు రాజు. అజుని కుమారుడు దీర్ఘవాహుడు. అతనికి కాలుడు, తరువాత అజాపాలుడు పుట్టాడు.

తథా దశరథో జాతస్తస్య పుత్రచతుష్టయమ్ । నారాయణాత్మకాః సర్వే రామస్తస్యాగ్రజోఽభవత్ ।। ౨౭౩.

అలా దశరథుడు జన్మించాడు. అతనికి నలుగురు కుమారులు. వారు అందరూ నారాయణ స్వరూపులు. అందులో రాముడు పెద్దవాడు.

రావణాన్తకరో రాజా హ్యయోధ్యాయాం రఘూత్తమః । వాల్మీకిర్యస్య చరితం చక్రే తన్నారదశ్రవాత్ ।। ౨౭౩.

అయోధ్యలో రఘువంశంలో ఉత్తముడైన రాముడు రావణుడిని సంహరించిన రాజు. ఆయన కథను వాల్మీకి, నారదుడి ద్వారా విని రచించాడు.

రామపుత్రౌ కుశలవౌ సీతాయాం కులవర్ద్ధనౌ । అతిథిశ్చ కుశాజ్జజ్ఞే నిషధస్తస్య చాత్మజః ।। ౨౭౩.

సీతాదేవి ద్వారా రామునికి పుట్టిన కుమారులు కుశుడు, లవుడు వంశాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. కుశుని నుంచి అతిథి జన్మించాడు. అతిథికి నిషధుడు కుమారుడు.

నిషధాత్తు నలో జజ్ఞే నభోఽజాయత వై నలాత్ । నభసః పుణ్డరీకోఽభూత్ సుధన్వా చ తతోఽభవత్ ।। ౨౭౩.

నిషధుని నుంచి నలుడు పుట్టాడు. నలుని నుంచి నభుడు, నభుని నుంచి పుండరీకుడు, అతని నుంచి సుధన్వుడు జన్మించాడు.

సుధన్వనో దేవానీకో హ్యహీనాశ్వశ్చ తుత్సుతః । అహీనాశ్వాత్ సహస్రాశ్వశ్చన్ద్రాలోకస్తతోఽభవత్ ।। ౨౭౩.

సుధన్వునికి దేవానీకుడు కుమారుడు. దేవానీకుని కుమారుడు అహీనాశ్వుడు. అహీనాశ్వుని నుంచి సహస్రాశ్వుడు, అతని నుంచి చంద్రావలోకుడు పుట్టాడు.

చన్ద్రావలోకతస్తారాపీड़ోఽస్మాచ్చన్ద్రపర్వతః । చన్ద్రగిరేర్భానురథః శ్రుతాయుస్తస్య చాత్మజః ౨౭౩.

చంద్రావలోకుని నుంచి తారాపీరుడు, అతని నుంచి చంద్రపర్వతుడు. చంద్రగిరి నుంచి భానురథుడు, భానురథునికి శ్రుతాయువు కుమారుడు.

అగ్నిరువాచ సోమవంశం ప్రవక్ష్యామి పఠితం పాపనాశనమ్ । విష్ణునాభ్యబ్జజో బ్రహ్మా బ్రహ్మపుత్రోఽత్రిరత్రితః ॥ ౨౭౪.

అగ్ని ఇలా చెప్పాడు: పాపాలను తొలగించే సోమవంశాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను. విష్ణువు నాభిలో పుట్టిన బ్రహ్మాకు అత్రి కుమారుడు. అత్రి నుంచి సోముడు జన్మించాడు.

సోమశ్చక్రే రాజసూయం త్రైలోక్యం దక్షఇణఆన్దదౌ । సమాప్తేఽవభృథే సోమం తద్రూపాలోకనేచ్ఛవః ॥ ౨౭౪.

సోముడు రాజసూయ యజ్ఞం నిర్వహించి మూడు లోకాలను ఋత్విక్కులకు ఇచ్చాడు. యజ్ఞం పూర్తయిన తర్వాత ఆ రూపంలో సోముని చూడాలని కోరినవారు—

కామవాణాభితప్తాఙ్గ్యో నరదేవ్యః సిషేవిరే । లక్ష్మీర్న్నారాయణం త్యక్త్వా సినీవాలీ చ కర్ద్దమమ్ ॥ ౨౭౪.

మనుష్య రాజుల భార్యలు కోరికతో అతని సేవలో నిమగ్నమయ్యారు. లక్ష్మీదేవి నారాయణుడిని వదిలి వెళ్లింది, సీనీవాళి కర్దముని వదిలింది.

ద్యుతిం విభావసున్త్యక్త్వా పుష్టిర్ధాతారమవ్యయమ్ । ప్రభా ప్రభాకరన్త్యక్త్వా హవిష్మన్తం కుహూః స్వయమ్ ॥ ౨౭౪.

పుష్టి తన కాంతిని వదిలి, ధాతాను విడిచింది. ప్రభా ప్రభాకరుని వదిలింది. కుహూ తానే హవిష్మంతుని విడిచింది.

కీర్త్తిర్జయన్తమ్భర్త్తారం వసుర్మ్మారీచకశ్యపమ్ । ధృతిస్త్యక్త్వా పతిం నన్దీం సోమమేవాభజత్తదా ॥ ౨౭౪.

కీర్తి తన భర్త జయంతుని వదిలింది. వసు మారీచ కశ్యపుని విడిచింది. ధృతి తన భర్త నందిని వదిలి ఆ సమయంలో సోముని సేవించింది.

స్వకీయా ఇవ సోమోఽపి కామయామాస తాస్తదా । ఏవం కృతాపచారస్య తాసాం భర్త్తృగణస్తదా ॥ ౨౭౪.

సోముడు కూడా ఆ స్త్రీలను తనవారిలా ఆకాంక్షించాడు. ఇలా వారు తప్పు చేసినప్పుడు, వారి భర్తల సమూహం—

న శశాకాపచారాయ శాపైః శస్త్రాదిభిః పునః । సప్తలోకైకనాథత్వమవాప్తస్తపసా హ్యుత ॥ ౨౭౪.

ఆ తప్పుకు శాపమో, ఆయుధమో వాడి శిక్షించలేకపోయారు. ఎందుకంటే సోముడు తపస్సుతో ఏడు లోకాల అధిపతిగా మారాడు.

వివభ్రామ మతిస్తస్య వినయాదనయా హతా । బృహస్పతేః స వై భార్య్యాం తారాం నామ యశస్వినీమ్ ॥ ౨౭౪.

అతని మనస్సు నియమం లేకపోవడం వల్ల భ్రమించి నాశనం అయింది. అలా బ్రహస్పతికి భార్య అయిన తారను అపహరించాడు.

జహార తరసా సోమో హ్యవమన్యాఙ్గిరఃసుతమ్ । తతస్తద్‌యుద్ధమభవత్ ప్రఖ్యాతం తాకామయమ్ ॥ ౨౭౪.

సోముడు అంగిరసుని కుమారుడిని లెక్కచేయకుండా బలవంతంగా తారను తీసుకెళ్లాడు. దాంతో తారను కోసం గొప్ప యుద్ధం జరిగింది.

దేవానాం దానవానాఞ్చ లోకక్షయకరం మహత్ । బ్రాహ్మా నివార్య్యోశనసన్తారామఙ్గిరసే దదౌ ॥ ౨౭౪.

దేవతలు, దానవులు యుద్ధం చేసి లోకాలను నాశనం చేయబోయారు. బ్రహ్మా మధ్యలో వచ్చి, ఉశనుడు తారను అంగిరసుని కుమారుడికి తిరిగి ఇచ్చాడు.

తామన్తఃప్రసవాం దృష్ట్వా గర్భం త్యజాబ్రవీద్గురుః । గర్భస్త్యక్తః ప్రదీప్తోఽథ ప్రాహాహం సోమసమ్భవః ॥ ౨౭౪.

ఆమె గర్భవతి అని చూసి గురువు ఆ శిశువును వదిలేయమని ఆజ్ఞాపించాడు. వదిలిన ఆ గర్భం ప్రకాశిస్తూ, 'నేను సోముని కుమారుడిని' అని ప్రకటించింది.

ఏవం సోమాద్‌ బుధః పుత్త్రః పుత్త్రస్తస్య పురూరవాః । స్వర్గన్త్యక్త్వోర్వశీ సా తం వరయామాస చాప్సరాః ॥ ౨౭౪.

అలా సోముని కుమారుడు బుధుడు, అతని కుమారుడు పురూరవుడు. ఉర్వశి స్వర్గాన్ని వదిలి వచ్చి రాజైన పురూరవునిని వరించింది.

తథా సహాచరద్రాజా దశవర్షాణి పఞ్చ చ । పఞ్చ షట్ సప్త చాష్టౌ చ దశ చాష్టౌ మహామునే ॥ ౨౭౪.

ఆ రాజు ఆమెతో పది సంవత్సరాలు, ఐదు సంవత్సరాలు, మళ్లీ ఐదు, ఆరు, ఏడు, ఎనిమిది, పది, ఎనిమిది సంవత్సరాలు కలిసి జీవించాడు, మహామునీ.

ఏకోఽగ్నిరభవత్ పూర్వ్వం తేన త్రేతా ప్రవర్త్తితా । పురూరవా యోగశీలో గాన్ధర్వ్వలోకమీయివాన్ ॥ ౨౭౪.

ప్రారంభంలో ఒక్క అగ్ని మాత్రమే ఉండేది. ఆ అగ్ని వల్లే త్రేతాయుగపు యజ్ఞాలు మొదలయ్యాయి. యోగానికి నిబద్ధుడైన పురూరవుడు గంధర్వ లోకాన్ని పొందాడు.

ఆయుర్దృఢాయురశ్వాయుర్ధనాయుర్ధృతిమాన్ వసుః । దివిజాతః శతాయుశ్చ సుషువే చోర్వ్వశీ నృపాన్ ॥ ౨౭౪.

ఆయు, దృఢాయు, అశ్వాయు, ధనాయు, ధృతిమంతుడు, వసు, దివిజాతుడు, శతాయు—ఈ రాజులు అందరూ ఉర్వశికి పుట్టిన కుమారులు. వీరందరికీ దీర్ఘాయువు, బలమూ ఉండేవి.

ఆయుషో నహుషః పుత్రో వృద్ధశర్మ్మా రజిస్తథా । దర్భో విపాప్మా పఞ్చాగన్యం రజేః పుత్రశతం హ్యభూత్ ॥ ౨౭౪.

ఆయువు కుమారుడు నహుషుడు. వృద్ధశర్మ, రజి కూడా ఆయువుకు పుట్టారు. దర్భ, విపాప్మ, పంచాగన్యుడు—రజికి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు.

రాజేయా ఇతి విఖ్యాతా విష్ణుదత్తవరో రజిః । దేవాసురే రణే దైత్యానబధీత్ సురయాచితః ॥ ౨౭౪.

వారు రాజేయులు అని ప్రసిద్ధి. విష్ణువు అనుగ్రహించిన రజి, దేవతల కోరికపై దేవాసుర యుద్ధంలో దైత్యులను సంహరించాడు.

గతాయేన్ద్రాయ పుత్రత్వం దత్వా రాజ్యం దివఙ్గతః । రజేః పుత్రైర్హృతం రాజ్యం శక్రస్యాథ సుదుర్మ్మనాః ॥ ౨౭౪.

రజి తన రాజ్యాన్ని ఇంద్రుడికి కుమారునిగా ఇచ్చి, ఆ తరువాత స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు. తరువాత రజి కుమారులు చెడ్డ మనసుతో ఇంద్రుని రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

గ్రహశాన్త్యాదివిధినా గురురిన్ద్రాయ తద్దదౌ । మోహయిత్వా రజిసుతానాసంస్తే నిజధర్మ్మగాః ॥ ౨౭౪.

గ్రహశాంతి వంటి క్రతువులతో గురువు, రజి కుమారులను మోహింపజేసి, వారి ధర్మాన్ని మరిపించి, ఆ రాజ్యాన్ని తిరిగి ఇంద్రునికి ఇచ్చాడు.