ఉర్జ్జాయాఞ్చ వశిష్ఠాశ్చ రాజా గాత్రోర్ధ్వబాహుకః । సవనశ్చాలఘుః సుక్రః సుతపాః సప్త చర్షయః
ఉర్జ్జా, వశిష్ఠుని నుంచి రాజు గాత్రోర్ధ్వబాహుకుడు, సవనుడు, ఆలఘు, శుక్రుడు, సుతపుడు, ఇంకా ఏడుగురు మహర్షులు పుట్టారు.
పావకః పవమానోభూచ్ఛుచిః స్వాహాగ్నిజోభవత్। అగ్నిస్వాత్తా వర్హిషదోఽనగ్నయః సాగ్నయో హ్యజాత్
పావకుడు, పవమానుడు, శుచిలు పుట్టారు. స్వాహా నుంచి అగ్నిజుడు పుట్టాడు. అగ్నిస్వాత్తులు, వర్హిషదులు, అనగ్నులు, సాగ్నులు కూడా జన్మించారు.
పితృభ్యశ్చ స్వధాయాఞ్చ మేనా వైధారిణీ సుతే । హింసాభార్యా త్వధర్మస్య తయోర్జజ్ఞే తథానృతమ్
పితృదేవతలు, స్వధ, మేనా (వైధారిణి కుమార్తె) నుంచి సంతానం కలిగారు. హింసా అనే అధర్ముని భార్య నుంచి తథా, అనృతం పుట్టారు.
కన్యా చ నికృతిస్తాభ్యాం భయన్నరకమేవ చ। మాయా చ వేదనా చైవ మిథునన్త్విదమేతయోః
వాళ్ళిద్దరి నుంచి నికృతి అనే కుమార్తె, భయం, నరకం పుట్టారు. వారిలో మాయ, వేదన అనే జంట కూడా జన్మించింది.
తయోర్జజ్ఞేథ వై మాయాం మృత్యుం భూతాపహారిణమ్। వేదనా చ సుతం చాపి దుః ఖం జజ్ఞేథ రౌరవాత్
వారిలో మాయ నుంచి మృత్యువు పుట్టాడు, అతడు ప్రాణులను తీసుకుపోతాడు. వేదన నుంచి రౌరవుని ద్వారా దుఃఖం అనే కుమారుడు పుట్టాడు.
మృత్యోర్వ్యాధిజరాశోకతృష్ణాక్రోధాశ్చ జజ్ఞిరే। బ్రహ్మణశ్చ రుదన్ జాతో రోదనాద్రుద్రనామకః
మృత్యువుని నుంచి వ్యాధి, మూడుపాటు, శోకము, దాహము, కోపము పుట్టాయి. బ్రహ్మదేవుడు ఏడ్చినప్పుడు, ఆ కన్నీటి వల్ల రుద్రుడు పుట్టాడు.
భవం శర్వమథేశానం తథా పశుపతిం ద్విజ। భీమముగ్రం మహాదేవమువాచ స పితామహః
భవుడు, శర్వుడు, ఈశానుడు, పశుపతి, భీముడు, ఉగ్రుడు, మహాదేవుడు—వీళ్లను పితామహుడు సంబోధించాడు.
దక్షకోపాచ్చ తద్భార్యా దేహన్తత్యాజ సా సతీ। హిమవద్దుహితా భూత్వా పత్నీ శమ్భోరభూత్ పునః
దక్షుని కోపంతో అతని భార్య సతీ తన శరీరం వదిలింది. ఆమె హిమవంతుని కుమార్తెగా పునర్జన్మ పొంది మళ్లీ శంభుని భార్యగా మారింది.
ఋషిభ్యో నారదాద్యుక్తాః పూజాః స్నానాదిపూర్వికాః। స్వాయమ్భువాద్యాస్తాః కృత్వా విష్ణవాదేర్భుక్తిముక్తిదాః
నారదుడు మొదలైన ఋషుల వల్ల పూజలు, స్నానం మొదలైన కర్మలు ఏర్పడ్డాయి. స్వాయంభువుడు మొదలైన వారు వీటిని ఆచరించి, విష్ణువు మొదలైన దేవతల అనుగ్రహంతో భోగమూ, మోక్షమూ పొందారు.
నారద ఉవాచ సామాన్యపూజాం విష్ణవాదేర్వక్ష్యే మన్త్రాంశ్చ సర్వదాన్। సమస్తపరివారాయ అచ్యుతాయ నమో యజేత
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ఇప్పుడు నేను విష్ణువు మొదలైన దేవతల సాధారణ పూజ విధానాన్ని, మంత్రాలను చెప్పబోతున్నాను. అచ్యుతుని, ఆయన కుటుంబంతో సహా, నమస్కారంతో పూజించాలి.
ధాత్రే విధాత్రే గఙ్గాయై యమునాయై నిధీ తథా। ద్వారశ్రియం వాస్తునవం శక్తిం కూర్మ్మనన్తకమ్
ధాత్ర, విధాత్ర, గంగా, యమున, నిధులు, ద్వారశ్రీ, వాస్తునవ, శక్తి, కూర్మ, అనంతక—వీళ్లను కూడా పూజించాలి.
పృథివీం ధర్మ్మకం జ్ఞానం వైరాగ్యైశ్వర్యమేవ చ। అధర్మాదీన్ కన్దనాలపద్మకేశరకర్ణికాః
భూమి, ధర్మం, జ్ఞానం, వైరాగ్యం, ఐశ్వర్యం, అదర్మాది, కందం, ఆళ, పద్మ కేశరాలు, కర్ణిక—వీటిని పూజించాలి.
ఋగ్వేదాద్యం కృతాద్యఞ్చ సత్త్వాద్యర్క్కాదిమణ్డలమ్। విమలోత్కర్షిణీ జ్ఞానా క్రియా యోగా చ తా యజేత్
ఋగ్వేదం మొదలైన వేదాలు, కృతయుగం మొదలైన యుగాలు, సత్త్వం, సూర్య మండలం, విమలోత్కర్షిణి, జ్ఞానం, క్రియ, యోగం—వీటిని పూజించాలి.
ప్రహ్వీం సత్యాం తథేశానానుగ్రహసనమూర్త్తికామ్ । దుర్గాం గిరఙ్గణం క్షేత్రం వాసుదేవాదికం యజేత్
ప్రహ్వి, సత్య, ఈశాన, అనుగ్రహ, సనమూర్తి, దుర్గా, గిరా, అంగణ, క్షేత్రం, వాసుదేవుడు మొదలైనవారిని పూజించాలి.
హృదయఞ్చ శిరః శూలం వర్మనేత్రమథాస్త్రకమ్। శఙ్ఖం చక్రం గదాం పద్మం శ్రీవత్సం కౌస్తుభం యజేత్
హృదయం, తల, త్రిశూలం, కవచం, కన్నులు, ఆయుధాలు, శంఖం, చక్రం, గద, పద్మం, శ్రీవత్సం, కౌస్తుభం—వీటిని పూజించాలి.
వనమాలాం శ్రియం పుష్టిం గరుడం గురుమర్చయేత్। ఇన్ద్రమగ్నిం యమం రక్షో జలం వాయుం ధనేశ్వరమ్
వనమాల, శ్రీ, పుష్టి, గరుడుడు, గురువు, ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు, రాక్షసులు, నీరు, వాయువు, ధనేశ్వరుడు—వీళ్లను పూజించాలి.
ఈశానన్తమజం చాస్త్రం వాహనం కుముదాదికమ్। విష్వకసేనం మణ్డలాదౌ సిద్ధిః పూజాదినా భవేత్
ఆదిపరమేశ్వరుని, ఆయనకు అంతము లేని స్వరూపాన్ని, జన్మించని తత్వాన్ని, ఆయుధాలను, వాహనాన్ని, కమలాన్ని, విష్వక్సేనుని మొదలైనవారిని మండలంలో పూజాదిక క్రియల ద్వారా సఫలత సాధించవచ్చు.
శివపూజాథ సామాన్యా పూర్వం నన్దినమర్చ్చయేత్। మహాకాలం యజేద్గఙ్గాం యమునాఞ్చ గణాదికమ్
శివుని సాధారణ పూజలో ముందుగా నందిని పూజించాలి. తరువాత మహాకాళుని, గంగను, యమునను, గణాదులను కూడా ఆరాధించాలి.
గిరం శ్రియం గురుం వాస్తుం శక్త్యాదీన్ ధర్మకాదికమ్। వామా జ్యేష్ఠా తథా రౌద్రీ కాలీ కలవికారిణీ
వాక్కును, శ్రీను, గురువును, గృహాన్ని, శక్తి మొదలైనవారిని, ధర్మాది ఇతరులను, అలాగే వామా, జ్యేష్ఠా, రౌద్రీ, కాళీ, కలవికారిణిని కూడా పూజించాలి.
బలవికరిణీ చాపి బలప్రమథినీ క్రమాత్। సర్వభూతదమనీ చ మదనోన్మాదినీ శివాసనమ్
బలవికారిణిని, తరువాత బలప్రమథినిని, సర్వభూతదమనిని, మదనోన్మాదినిని, చివరగా శివాసనాన్ని కూడా క్రమంగా పూజించాలి.
హాం హుం హాం శివమూర్త్తయే సాఙ్గవక్త్రం శివం యజేత్। హౌం శివాయ హామిత్యాది హామీశానాదివక్త్రకమ్
హాం, హుం, హాం అనే బీజాక్షరాలతో శివుని అంగవక్త్రసహిత స్వరూపాన్ని పూజించాలి. హౌం శివునికి, హాం మొదలైనవి ఈశానాది ముఖాలకు అర్పించాలి.
హ్రీం గౌరీం గం గణః శక్రముఖాశ్చణ్డీహృదాదికాః। క్రమాత్సూర్య్యార్చ్యనే మన్త్రా దణ్డీ పూజ్యశ్చ పిఙ్గలః
హ్రీం గౌరీకి, గం గణానికి, ఇంద్రుడు మొదలైనవారికి, చండీ, హృదాదులను కూడా క్రమంగా పూజించాలి. సూర్యారాధన మంత్రాలను, దండినిని, పింగళుని కూడా గౌరవించాలి.
ఉచ్చైః శ్రవాశ్చారుణశ్చ ప్రభూతం విమలం యజేత్। సారాధ్యోపరమసుఖం స్కన్దాద్యంమధ్యతో యజేత్
ఉచ్చైఃశ్రవ, ఆరుణ, ప్రభూత, విమల అనే దేవతలను పూజించాలి. మధ్యలో స్కందుడు మొదలైనవారిని, సారాంశంగా పరమానందాన్ని ప్రసాదించే వారిని పూజించాలి.
దీప్తా సూక్ష్మా జయా భద్రా విభూతిర్విమలా తథా। అమోఘా విద్యుతా చైవ పూజ్యాథ సర్వతోముఖీ
దీప్త, సూక్ష్మ, జయ, భద్ర, విభూతి, విమల, అమోఘ, విద్యుత, సర్వతోముఖి అనే దేవతలను కూడా పూజించాలి.
అర్క్కాసనం హి హం ఖం ఖ సోల్కాయేతి చ మూర్తికామ్। హ్రాం హ్రీం స సూర్య్యాయ నమ ఆం నమో హ్రదయాయ చ
సూర్యాసనం హం, ఖం, ఖ, సో, ఉల్కా అనే రూపాలతో కూడి ఉంటుంది. హ్రాం, హ్రీం, స, 'సూర్యునికి నమస్సు', ఆం, 'హృదయానికి నమస్సు' అని పూజించాలి.
అర్క్కాయ శికసే తద్వదగ్నీశాసురవాయుగాన్ । భూర్భవః స్వరే జ్వాలిని శిఖా హుం కవచం స్మృతమ్
సూర్యుడు, శిఖ, అలాగే అగ్ని, ఈశ, అసుర, వాయువు మొదలైనవారికి భూః, భువః, స్వః అనే మంత్రాలతో జ్వాలామయుడైన శిఖకు హుం అనే మంత్రాన్ని కవచంగా భావించాలి.
మాం నేత్రం వస్తథార్క్కాస్త్రం రాజ్ఞీ శక్తిశ్చ నిష్కుభా । సోమోఽఙ్గారకోథ బుధో జీవః శుక్రః శనిః క్రమాత్
మాం అనే మంత్రం నేత్రానికి, వాస్తవానికి అర్కాస్త్రం, రాణికి శక్తి, నిష్కుభా; సోముడు, అంగారకుడు, బుధుడు, జీవుడు, శుక్రుడు, శని అనే గ్రహాలను క్రమంగా పూజించాలి.
రాహుః కేతుస్తేజశ్చణ్డః సఙ్క్షేపాదథ పూజనమ్। ఆసనం మూర్త్తయే మూలం హృదాద్యం పరిచారకః
రాహువు, కేతువు, తేజస్సు, చండుడు మొదలైనవారిని సంక్షిప్తంగా ఇలా పూజించాలి: మూర్తికి ఆసనం, మూలం, హృదాదులు, పరిచారకులను పూజించాలి.
విష్ణవాసనం విష్ణుమూర్త్తే రోం శ్రీం శ్రీం శ్రీధరో హరిః। హ్రీం సర్వమూర్త్తిమన్త్రీయమితి త్రైలోక్యమోహనః
విష్ణువు ఆసనం, విష్ణుమూర్తి, రోం, శ్రీం, శ్రీం, శ్రీధరుడు, హరివు; హ్రీం అనే మంత్రంతో సమస్త మూర్తుల ఆరాధన చేస్తే, ఆయన మూడు లోకాలను మోహింపజేస్తాడు.
హ్రీం హృషీకేశః క్లీం విష్ణుః స్వరైర్ద్దీర్ఘైర్హృదాదికమ్। సమస్తైః పఞ్చమీ పూజా సఙ్గ్రామాదౌ జయాదిదా
హ్రీం హృషీకేశునికి, క్లీం విష్ణువుకు, దీర్ఘ స్వరాలతో హృదాదులను; ఇవన్నీ ఐదవ విభక్తిలో పూజలో, సంగ్రామంలో జయ మొదలైనవారిని పూజించాలి.