అగ్నిపురాణమ్

తత్ పురూరవసే ప్రాదాత్సుద్యుమ్నో రాజ్యమాప్య తు । నరిష్యతః శకాః పుత్రా నాభాగస్య చ వైష్ణవః ।। ౨౭౩.

సుద్యుమ్నుడు రాజ్యాన్ని పొందాక పురూరవునికి ఇచ్చాడు. నరిష్యంతుని కుమారులు శకులు, నాభాగునికి వైష్ణవుడు కుమారుడు.

అమ్బరీషః ప్రజాపాలో ధార్ష్టకం ధృష్టతః కులమ్ । సుకల్గనర్త్తౌ శర్య్యాతేర్వైరోహ్యానర్త్తతో నృపః ।। ౨౭౩.

అంబరీషుడు ప్రజలను కాపాడేవాడు. ధృష్టుని నుంచి ధార్ష్టక వంశం, శర్యాతి నుంచి సుకల్గుడు, నర్తుడు, అనర్తుని నుంచి వైరోహ్యుడు రాజయ్యాడు.

అనార్త్తవిషయశ్చాసీత్ పురీ చాసీత్ కుశస్థలీ । రేవస్య రైవతః పుత్రః కకుద్మీ నామ ధార్మికః ।। ౨౭౩.

అనర్త దేశం ఉండేది, కుశస్థలీ అనే నగరం ఉండేది. రేవుని కుమారుడు రైవతుడు, ధర్మపరుడు, అతని పేరు కకుద్మి.

జ్యేష్ఠః పుత్రశతస్యాసీద్రాజ్యం ప్రాప్య [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php కుశస్థలీమ్] । స కన్యాసహితః శ్రుత్వా గాన్ధర్వ్వం బ్రహ్మణోఽన్తికే ।। ౨౭౩.

అతడు వంద మంది కుమారుల్లో పెద్దవాడు. కుశస్థలీ రాజ్యాన్ని పొందాక తన కుమార్తెతో కలిసి బ్రహ్మదేవుని వద్ద గంధర్వ సంగీతాన్ని వినడానికి వెళ్లాడు.

ముహూర్త్తభూతం దేవస్య మర్త్యే బహుయుగం గతమ్ । ఆజగామ జవేనాథ స్వాం పురీం యాదవైర్వృతామ్ ।। ౨౭౩.

దేవతలకు క్షణం మాత్రమే గడిచినా, మానవులకు అనేక యుగాలు గడిచిపోయాయి. వెంటనే అతడు తన నగరానికి తిరిగి వచ్చాడు, అక్కడ యాదవులు నిండిపోయి ఉన్నారు.

కృతాం ద్వారవతీం నామ బహుద్వారాం మనోరమామ్ । భోజవృష్ణయన్ధకైర్గుప్తాం వాసుదేవపురోగమైః ।। ౨౭౩.

అక్కడ ద్వారావతీ అనే నగరం ఉంది, అనేక ద్వారాలతో అందంగా ఉంది. భోజులు, వృష్ణులు, అంధకులు, వాసుదేవుడు ముందుండి ఆ నగరాన్ని కాపాడుతున్నారు.

రేవతీం బలదేవాయ దదౌ జ్ఞాత్వా హ్యనిన్దితామ । తపః సుమేరుశిఖరే తప్త్వా విష్ణవాలయం గతః ।। ౨౭౩.

ఆమె నిందలేని వదువు అని తెలుసుకుని రేవతిని బలరామునికి ఇచ్చాడు. సుమేరు శిఖరంపై తపస్సు చేసి, విష్ణువు లోకానికి వెళ్లాడు.

నాభాగస్య చ పుత్రౌ ద్వౌ వైశ్యౌ బ్రాహ్మణాతాం గతౌ । కరూషస్య తు కారూషాః క్షత్రియా యుద్ధదుర్మ్మదాః ।। ౨౭౩.

నాభాగునికి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు. వారు మొదట వైశ్యులు, తర్వాత బ్రాహ్మణులుగా మారారు. కరూషుని వంశంలో కరూషులు పుట్టారు. వారు యుద్ధంలో దిట్టలు, క్షత్రియులు.

శూద్రత్వఞ్చ పృషధ్రోఽగాద్ధింసయిత్వా గురోశ్చ గామ్ । మనుపుత్రాదథేక్షఆకోర్వికుక్షఇర్దేవరాడభూత్ ।। ౨౭౩.

పృషధ్రుడు తన గురువు గోవును చంపినందున శూద్రుడయ్యాడు. మనువు కుమారుడైన ఇక్ష్వాకువుతో వికుక్షి నుండి దేవరాట్ జన్మించాడు.

వికుక్షేస్తు కకుత్స్థోఽభూత్తస్య పుత్రః సుయోధనః । తస్య పుత్రః పృథుర్న్నామ విశ్వగశ్వః పృథోః సుతః ।। ౨౭౩.

వికుక్షికి కకుత్థుడు పుట్టాడు. కకుత్థునికి సుయోధనుడు కుమారుడు. అతనికి పృథు జన్మించాడు. పృథునికి విశ్వగశ్వుడు కుమారుడు.

ఆయుస్తస్య చ పుత్రోఽభుత్తస్య పుత్రః సుథోధనః । తస్య పుత్రః పృథుర్న్నామ విశ్వగశ్వః పృథోః సుతః ।। ౨౭౩.

ఆయుశు పృథుని కుమారుడు. ఆయుశునికి సుతోధనుడు పుట్టాడు. అతనికి పృథు కుమారుడు, పృథునికి విశ్వగశ్వుడు పుట్టాడు.

శ్రావన్తాద్ వృహదశ్వోఽభూత కుబలాశ్వస్తతో నృపః । ధున్ధుమారత్వమగమద్‌ధున్ధోర్న్నామ్నా చ వై పురా ।। ౨౭౩.

శ్రావంతుని వంశంలో వృహదశ్వుడు పుట్టాడు. వృహదశ్వుని కుమారుడు కుబలాశ్వుడు. అతనికి ధుంధుమారుడు రాజుగా జన్మించాడు. ఇతనిని ముందు ధుంధు అని కూడా పిలిచేవారు.

ధున్ధుమారాస్త్రయో భూపా దృढ़ాశ్వో దణ్డ ఏవ చ । కపిలోఽథ దృढ़ాశ్వాత్తు హర్య్యశ్వశ్చ చప్రమోదకః ।। ౨౭౩.

ధుంధుమారునికి ముగ్గురు కుమారులు—దృఢాశ్వుడు, దండుడు, కపిలుడు. దృఢాశ్వుని నుంచి హర్యశ్వుడు, ప్రమోదకుడు పుట్టారు.

హర్యశ్వాచ్చ నికుమ్భోఽభూత్ సంహతాశ్వో నికుమ్భతః । అకృశాశ్వశ్చ సంహతాశ్వసుతావుభౌ ।। ౨౭౩.

హర్యశ్వుని కుమారుడు నికుంభుడు. నికుంభుని నుంచి సంహతాశ్వుడు పుట్టాడు. సంహతాశ్వునికి ఇద్దరు కుమారులు—అకృశాశ్వుడు, మరొకరు సంహతాశ్వుని కుమారుడు.

యువనాశ్వో రణాశ్వస్య మాన్ధాతా యువనాశ్వతః । మాన్ధాతుః పురుకుత్సోఽభూన్ముచుకున్దో ద్వితీయకః ।। ౨౭౩.

రణాశ్వుని కుమారుడు యువనాశ్వుడు. యువనాశ్వుని కుమారుడు మాంధాత. మాంధాతుని నుంచి పురుకుత్సుడు, రెండవ కుమారుడిగా ముచుకుందుడు పుట్టారు.

పురుకుత్సాదసస్యుశ్చ సమ్భూతో నర్మదాభవః । సమ్భూతస్య సుధన్వాఽభూత్త్రిధన్వాథ సుధన్వనః ।। ౨౭౩.

పురుకుత్సుని నుంచి నర్మదా జన్మించిన త్రసదస్యుడు పుట్టాడు. త్రసదస్యునికి సుధన్వుడు, సుధన్వునికి త్రిధన్వుడు కుమారుడు.

త్రిధన్వనస్తు తరుణస్తస్య సత్యవ్రతః సుతః । సత్యవ్రతాత్సత్యరథో హరిశ్చన్ద్రశ్చ తత్‌ సుతః ।। ౨౭౩.

త్రిధన్వునికి తరుణుడు జన్మించాడు. తరుణుని కుమారుడు సత్యవ్రతుడు. సత్యవ్రతుని కుమారుడు సత్యరథుడు. అతనికి హరిశ్చంద్రుడు కుమారుడు.

హరిశ్చన్ద్రాద్రోహితాశ్వో రోహితాశ్వాద్‌వృకోఽభవత్ । వృకాద్వాహుశ్చ వాహోశ్చ సగరస్తస్య చ ప్రియా ।। ౨౭౩.

హరిశ్చంద్రుని కుమారుడు రోహితాశ్వుడు. రోహితాశ్వుని కుమారుడు వృకుడు. వృకుని కుమారుడు వాహుడు. వాహుని కుమారుడు సగరుడు. అతని ప్రియ భార్య ప్రభా.

ప్రబా షష్టిసహస్రాణాం సుతానాం జననీ హ్యఽభూత్ । తుష్టాదౌర్వాన్నృపాదేకం భానుమత్యసమఞ్జసమ్ ।। ౨౭౩.

ప్రభా అరవై వేల మంది కుమారులకు తల్లి అయింది. తుష్టా, ఔర్వుని ద్వారా భానుమతికి అసమంజసుడు ఏకైక రాజుగా పుట్టాడు.

ఖనన్తః పృథివీం దగ్ధా విష్ణునా బహుసాగరాః । అసమఞ్జసోంఽశుమాంశ్చ దిలీపోంఽశుమతోఽభవత్ ।। ౨౭౩.

అరవై వేల మంది కుమారులు భూమిని త్రవ్వుతూ విష్ణువు చేత కాల్చబడ్డారు. అసమంజసుని కుమారుడు అంశుమాన్, అంశుమానుని కుమారుడు దిలీపుడు.

భగీరథో దిలీపాత్తు యేన గఙ్గావతారితా । భగీరథాత్తు నాభాగో నాభాగాదమ్బరీషకః ।। ౨౭౩.

దిలీపుని నుంచి భగీరథుడు పుట్టాడు. అతని వల్ల గంగను భూమికి తీసుకొచ్చారు. భగీరథుని కుమారుడు నాభాగుడు, నాభాగుని కుమారుడు అంబరీషుడు.

సిన్ధుద్వీపోఽమ్బరీషాత్తు శ్రుతాయుస్తత్సుతః స్మృతః । శ్రుతాయోర్ఋతపర్ణోఽభూత్తస్య కల్మాషపాదకః ।। ౨౭౩.

అంబరీషుని కుమారుడు సింధుద్వీపుడు. అతనికి శ్రుతాయుళ్లు కుమారుడు. శ్రుతాయుని కుమారుడు ఋతపర్ణుడు. ఋతపర్ణుని కుమారుడు కల్మాషపాదుడు.

కల్మాషాఙ్‌ఘ్రేః సర్వ్వకర్మ్మా హ్యనరణ్యస్తతోఽభవత్ । అనరణ్యాత్తు నిఘ్నోఽథ అనమిత్రస్తతో రఘుః ।। ౨౭౩.

కల్మాషపాదుని, కల్మాషాంఘ్రి అని కూడా పిలిచేవారు, కుమారుడు అనరణ్యుడు. అనరణ్యుని కుమారుడు నిఘ్నుడు, అతనికి అనమిత్రుడు, తరువాత రఘువు పుట్టాడు.

రఘోరభూద్దిలీపస్తు దిలీపాచ్చాప్యజో నృపః । దీర్ఘవాహురజాత్ కాలస్త్వజాపాలస్తతోఽభవత్ ।। ౨౭౩.

రఘువుని కుమారుడు దిలీపుడు. దిలీపుని కుమారుడు అజుడు రాజు. అజుని కుమారుడు దీర్ఘవాహుడు. అతనికి కాలుడు, తరువాత అజాపాలుడు పుట్టాడు.

తథా దశరథో జాతస్తస్య పుత్రచతుష్టయమ్ । నారాయణాత్మకాః సర్వే రామస్తస్యాగ్రజోఽభవత్ ।। ౨౭౩.

అలా దశరథుడు జన్మించాడు. అతనికి నలుగురు కుమారులు. వారు అందరూ నారాయణ స్వరూపులు. అందులో రాముడు పెద్దవాడు.

రావణాన్తకరో రాజా హ్యయోధ్యాయాం రఘూత్తమః । వాల్మీకిర్యస్య చరితం చక్రే తన్నారదశ్రవాత్ ।। ౨౭౩.

అయోధ్యలో రఘువంశంలో ఉత్తముడైన రాముడు రావణుడిని సంహరించిన రాజు. ఆయన కథను వాల్మీకి, నారదుడి ద్వారా విని రచించాడు.

రామపుత్రౌ కుశలవౌ సీతాయాం కులవర్ద్ధనౌ । అతిథిశ్చ కుశాజ్జజ్ఞే నిషధస్తస్య చాత్మజః ।। ౨౭౩.

సీతాదేవి ద్వారా రామునికి పుట్టిన కుమారులు కుశుడు, లవుడు వంశాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. కుశుని నుంచి అతిథి జన్మించాడు. అతిథికి నిషధుడు కుమారుడు.

నిషధాత్తు నలో జజ్ఞే నభోఽజాయత వై నలాత్ । నభసః పుణ్డరీకోఽభూత్ సుధన్వా చ తతోఽభవత్ ।। ౨౭౩.

నిషధుని నుంచి నలుడు పుట్టాడు. నలుని నుంచి నభుడు, నభుని నుంచి పుండరీకుడు, అతని నుంచి సుధన్వుడు జన్మించాడు.

సుధన్వనో దేవానీకో హ్యహీనాశ్వశ్చ తుత్సుతః । అహీనాశ్వాత్ సహస్రాశ్వశ్చన్ద్రాలోకస్తతోఽభవత్ ।। ౨౭౩.

సుధన్వునికి దేవానీకుడు కుమారుడు. దేవానీకుని కుమారుడు అహీనాశ్వుడు. అహీనాశ్వుని నుంచి సహస్రాశ్వుడు, అతని నుంచి చంద్రావలోకుడు పుట్టాడు.