అగ్నిపురాణమ్

ఇతిహాసపురాణానాం పుస్తకాని ప్రయచ్ఛతి । పూజయిత్వాయురారోగ్యం స్వర్గమోక్షమవాప్నుయాత్ ।। ౨౭౨.

యవనికలు, పురాణాల పుస్తకాలు పూజ చేసి దానం చేసినవాడు దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం, స్వర్గం, మోక్షం పొందుతాడు.

అగ్నిరువాచ సూర్య్యవంశం సోమవంశం రాజ్ఞాం వంశం వదామి తే । హరేర్బ్రహ్మా పద్మగోఽభూన్మరీచిర్బ్రహ్మణాః సుతః ।। ౨౭౩.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: సూర్యవంశం, సోమవంశం, రాజుల వంశాలను నీకు చెప్పబోతున్నాను. హరి బ్రహ్మగా, పద్మంలో జన్మించినవాడిగా అవతరించాడు. మరీచి బ్రహ్మకు కుమారుడు.

మరీచేః కశ్యపస్తస్మాద్వివస్వాంస్తస్య పత్న్యపి । సంజ్ఞా రాజ్ఞీ ప్రభా తిస్రో రాజ్ఞీ రైవతపుత్రికా ।। ౨౭౩.

మరీచి నుంచి కశ్యపుడు, అతని నుంచి వివస్వాన్ జన్మించాడు. అతనికి సంజ్ఞ, రాణీ, ప్రభా అనే ముగ్గురు భార్యలు, వీరంతా రైవతుని కుమార్తెలు.

రేవన్తం సుషువే పుత్రం ప్రభాతఞ్చ చప్రభా రవేః । త్వాష్ట్రీ సంజ్ఞా మనుం పుత్రం యమలౌ యమునాం యమమ్ ।। ౨౭౩.

ప్రభా రవికి రేవంతుడు, ప్రభాతుడు అనే కుమారులను ప్రసవించింది. త్వష్ట్రి సంజ్ఞ మనువును, యమునకు యముడు, యమున అనే కవలలను ప్రసవించింది.

ఛాయా సంజ్ఞా చ సావర్ణిం మనుం వైవస్వతం సుతమ్ । శనిఞ్చి తపతీం విష్టిం సంజ్ఞాయాఞ్చాశ్వినౌ పునః ।। ౨౭౩.

ఛాయా, సంజ్ఞ ఇద్దరూ సావర్ణి మనువు, వైవస్వత మనువును ప్రసవించారు. శని, తపతి, విష్టి, సంజ్ఞకు మళ్లీ అశ్వినులు జన్మించారు.

మనోర్వైవస్వతస్యాసన్ పుత్రా వే న చ తత్సమాః । ఇక్ష్వాకుశ్చైవ నాభాగో ధృష్టః శర్య్యాతిరేవ చ ।। ౨౭౩.

వైవస్వత మనువుకు అనేక మంది కుమారులు ఉన్నా, వారిలో ఎవ్వరూ అతనికి సమానులు కాలేరు. ఇక్ష్వాకు, నాభాగుడు, ధృష్టుడు, శర్యాతి కూడా ఉన్నారు.

నరిష్యన్తస్తథా ప్రాంశుర్నాభాగాదిష్టసత్తమాః । కరుషశ్చ పూషధ్రశ్చ అయోధ్యాయాం మహాబలాః ।। ౨౭౩.

నరిష్యంతుడు, ప్రాంశు, నాభాగుడు, ఇష్టుడు — వీరు ఉత్తములు. కరుషుడు, పూషధ్రుడు అయోధ్యలో మహాబలులు.

కన్యేలా చ మనోరాసీద్‌బుధాత్తస్యాం పురూరవాః । పురూరవసముత్పాద్య సేలా సుద్యుమ్నతాఙ్గతా ।। ౨౭౩.

మనువుకు ఇలా అనే కుమార్తె ఉండేది. బుధుని ద్వారా ఆమె పురూరవుని ప్రసవించింది. పురూరవుని జన్మించిన తర్వాత ఇలా సుద్యుమ్నుడిగా మారింది.

సుద్యుమ్నాదుత్కలగయౌ వినతాశ్వస్త్రయో నృపాః । ఉత్కలస్యోత్కలం రాష్ట్ర వినతాశ్వస్య పశ్చిమా ।। ౨౭౩.

సుద్యుమ్నుని నుంచి ఉత్కలుడు, గయుడు, వినతాశ్వుడు అనే ముగ్గురు రాజులు పుట్టారు. ఉత్కలునికి ఉత్కల దేశం, వినతాశ్వునికి పడమటి ప్రాంతం వచ్చాయి.

దిక్‌ సర్వ్వా రాజవర్య్యస్య గయస్య తు గయాపురీ । వశిష్ఠవాక్యాత్ సుద్యుమ్నః ప్రతిష్ఠానమవాప హ ।। ౨౭౩.

గయ మహారాజుకు అన్ని దిక్కులు అధీనంగా ఉండేవి. వశిష్ఠుని ఆజ్ఞతో సుద్యుమ్నుడు ప్రతిష్ఠానపురిని పొందాడు.

తత్ పురూరవసే ప్రాదాత్సుద్యుమ్నో రాజ్యమాప్య తు । నరిష్యతః శకాః పుత్రా నాభాగస్య చ వైష్ణవః ।। ౨౭౩.

సుద్యుమ్నుడు రాజ్యాన్ని పొందాక పురూరవునికి ఇచ్చాడు. నరిష్యంతుని కుమారులు శకులు, నాభాగునికి వైష్ణవుడు కుమారుడు.

అమ్బరీషః ప్రజాపాలో ధార్ష్టకం ధృష్టతః కులమ్ । సుకల్గనర్త్తౌ శర్య్యాతేర్వైరోహ్యానర్త్తతో నృపః ।। ౨౭౩.

అంబరీషుడు ప్రజలను కాపాడేవాడు. ధృష్టుని నుంచి ధార్ష్టక వంశం, శర్యాతి నుంచి సుకల్గుడు, నర్తుడు, అనర్తుని నుంచి వైరోహ్యుడు రాజయ్యాడు.

అనార్త్తవిషయశ్చాసీత్ పురీ చాసీత్ కుశస్థలీ । రేవస్య రైవతః పుత్రః కకుద్మీ నామ ధార్మికః ।। ౨౭౩.

అనర్త దేశం ఉండేది, కుశస్థలీ అనే నగరం ఉండేది. రేవుని కుమారుడు రైవతుడు, ధర్మపరుడు, అతని పేరు కకుద్మి.

జ్యేష్ఠః పుత్రశతస్యాసీద్రాజ్యం ప్రాప్య [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php కుశస్థలీమ్] । స కన్యాసహితః శ్రుత్వా గాన్ధర్వ్వం బ్రహ్మణోఽన్తికే ।। ౨౭౩.

అతడు వంద మంది కుమారుల్లో పెద్దవాడు. కుశస్థలీ రాజ్యాన్ని పొందాక తన కుమార్తెతో కలిసి బ్రహ్మదేవుని వద్ద గంధర్వ సంగీతాన్ని వినడానికి వెళ్లాడు.

ముహూర్త్తభూతం దేవస్య మర్త్యే బహుయుగం గతమ్ । ఆజగామ జవేనాథ స్వాం పురీం యాదవైర్వృతామ్ ।। ౨౭౩.

దేవతలకు క్షణం మాత్రమే గడిచినా, మానవులకు అనేక యుగాలు గడిచిపోయాయి. వెంటనే అతడు తన నగరానికి తిరిగి వచ్చాడు, అక్కడ యాదవులు నిండిపోయి ఉన్నారు.

కృతాం ద్వారవతీం నామ బహుద్వారాం మనోరమామ్ । భోజవృష్ణయన్ధకైర్గుప్తాం వాసుదేవపురోగమైః ।। ౨౭౩.

అక్కడ ద్వారావతీ అనే నగరం ఉంది, అనేక ద్వారాలతో అందంగా ఉంది. భోజులు, వృష్ణులు, అంధకులు, వాసుదేవుడు ముందుండి ఆ నగరాన్ని కాపాడుతున్నారు.

రేవతీం బలదేవాయ దదౌ జ్ఞాత్వా హ్యనిన్దితామ । తపః సుమేరుశిఖరే తప్త్వా విష్ణవాలయం గతః ।। ౨౭౩.

ఆమె నిందలేని వదువు అని తెలుసుకుని రేవతిని బలరామునికి ఇచ్చాడు. సుమేరు శిఖరంపై తపస్సు చేసి, విష్ణువు లోకానికి వెళ్లాడు.

నాభాగస్య చ పుత్రౌ ద్వౌ వైశ్యౌ బ్రాహ్మణాతాం గతౌ । కరూషస్య తు కారూషాః క్షత్రియా యుద్ధదుర్మ్మదాః ।। ౨౭౩.

నాభాగునికి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు. వారు మొదట వైశ్యులు, తర్వాత బ్రాహ్మణులుగా మారారు. కరూషుని వంశంలో కరూషులు పుట్టారు. వారు యుద్ధంలో దిట్టలు, క్షత్రియులు.

శూద్రత్వఞ్చ పృషధ్రోఽగాద్ధింసయిత్వా గురోశ్చ గామ్ । మనుపుత్రాదథేక్షఆకోర్వికుక్షఇర్దేవరాడభూత్ ।। ౨౭౩.

పృషధ్రుడు తన గురువు గోవును చంపినందున శూద్రుడయ్యాడు. మనువు కుమారుడైన ఇక్ష్వాకువుతో వికుక్షి నుండి దేవరాట్ జన్మించాడు.

వికుక్షేస్తు కకుత్స్థోఽభూత్తస్య పుత్రః సుయోధనః । తస్య పుత్రః పృథుర్న్నామ విశ్వగశ్వః పృథోః సుతః ।। ౨౭౩.

వికుక్షికి కకుత్థుడు పుట్టాడు. కకుత్థునికి సుయోధనుడు కుమారుడు. అతనికి పృథు జన్మించాడు. పృథునికి విశ్వగశ్వుడు కుమారుడు.

ఆయుస్తస్య చ పుత్రోఽభుత్తస్య పుత్రః సుథోధనః । తస్య పుత్రః పృథుర్న్నామ విశ్వగశ్వః పృథోః సుతః ।। ౨౭౩.

ఆయుశు పృథుని కుమారుడు. ఆయుశునికి సుతోధనుడు పుట్టాడు. అతనికి పృథు కుమారుడు, పృథునికి విశ్వగశ్వుడు పుట్టాడు.

శ్రావన్తాద్ వృహదశ్వోఽభూత కుబలాశ్వస్తతో నృపః । ధున్ధుమారత్వమగమద్‌ధున్ధోర్న్నామ్నా చ వై పురా ।। ౨౭౩.

శ్రావంతుని వంశంలో వృహదశ్వుడు పుట్టాడు. వృహదశ్వుని కుమారుడు కుబలాశ్వుడు. అతనికి ధుంధుమారుడు రాజుగా జన్మించాడు. ఇతనిని ముందు ధుంధు అని కూడా పిలిచేవారు.

ధున్ధుమారాస్త్రయో భూపా దృढ़ాశ్వో దణ్డ ఏవ చ । కపిలోఽథ దృढ़ాశ్వాత్తు హర్య్యశ్వశ్చ చప్రమోదకః ।। ౨౭౩.

ధుంధుమారునికి ముగ్గురు కుమారులు—దృఢాశ్వుడు, దండుడు, కపిలుడు. దృఢాశ్వుని నుంచి హర్యశ్వుడు, ప్రమోదకుడు పుట్టారు.

హర్యశ్వాచ్చ నికుమ్భోఽభూత్ సంహతాశ్వో నికుమ్భతః । అకృశాశ్వశ్చ సంహతాశ్వసుతావుభౌ ।। ౨౭౩.

హర్యశ్వుని కుమారుడు నికుంభుడు. నికుంభుని నుంచి సంహతాశ్వుడు పుట్టాడు. సంహతాశ్వునికి ఇద్దరు కుమారులు—అకృశాశ్వుడు, మరొకరు సంహతాశ్వుని కుమారుడు.

యువనాశ్వో రణాశ్వస్య మాన్ధాతా యువనాశ్వతః । మాన్ధాతుః పురుకుత్సోఽభూన్ముచుకున్దో ద్వితీయకః ।। ౨౭౩.

రణాశ్వుని కుమారుడు యువనాశ్వుడు. యువనాశ్వుని కుమారుడు మాంధాత. మాంధాతుని నుంచి పురుకుత్సుడు, రెండవ కుమారుడిగా ముచుకుందుడు పుట్టారు.

పురుకుత్సాదసస్యుశ్చ సమ్భూతో నర్మదాభవః । సమ్భూతస్య సుధన్వాఽభూత్త్రిధన్వాథ సుధన్వనః ।। ౨౭౩.

పురుకుత్సుని నుంచి నర్మదా జన్మించిన త్రసదస్యుడు పుట్టాడు. త్రసదస్యునికి సుధన్వుడు, సుధన్వునికి త్రిధన్వుడు కుమారుడు.

త్రిధన్వనస్తు తరుణస్తస్య సత్యవ్రతః సుతః । సత్యవ్రతాత్సత్యరథో హరిశ్చన్ద్రశ్చ తత్‌ సుతః ।। ౨౭౩.

త్రిధన్వునికి తరుణుడు జన్మించాడు. తరుణుని కుమారుడు సత్యవ్రతుడు. సత్యవ్రతుని కుమారుడు సత్యరథుడు. అతనికి హరిశ్చంద్రుడు కుమారుడు.

హరిశ్చన్ద్రాద్రోహితాశ్వో రోహితాశ్వాద్‌వృకోఽభవత్ । వృకాద్వాహుశ్చ వాహోశ్చ సగరస్తస్య చ ప్రియా ।। ౨౭౩.

హరిశ్చంద్రుని కుమారుడు రోహితాశ్వుడు. రోహితాశ్వుని కుమారుడు వృకుడు. వృకుని కుమారుడు వాహుడు. వాహుని కుమారుడు సగరుడు. అతని ప్రియ భార్య ప్రభా.

ప్రబా షష్టిసహస్రాణాం సుతానాం జననీ హ్యఽభూత్ । తుష్టాదౌర్వాన్నృపాదేకం భానుమత్యసమఞ్జసమ్ ।। ౨౭౩.

ప్రభా అరవై వేల మంది కుమారులకు తల్లి అయింది. తుష్టా, ఔర్వుని ద్వారా భానుమతికి అసమంజసుడు ఏకైక రాజుగా పుట్టాడు.