అగ్నిపురాణమ్

అధికృత్య సధర్మ్మాంశ్చ కల్పే తత్పురుషేఽర్పయేత్। వామనం దశసాహస్రం ధౌమకల్పే హరేః కథా ।। ౨౭౨.

ధర్మమార్గంలో ఉన్నవారిని గుర్తించి, కల్పంలో తత్పురుష పురాణాన్ని సమర్పించాలి. వామన పురాణం పది వేల శ్లోకాలుగా, ధౌమ కల్పంలో హరిచరిత్రను కూడా ఇవ్వాలి.

దద్యాత్ శరది విషువే ధర్మార్థాదినివోధనమ్ । కూర్మఞఅచాష్టసహస్రఞ్చ కూర్మోక్తఞ్చ రసాతలే ।। ౨౭౨.

శరదృతువులో సమానదిన రాత్రి రోజున ధర్మార్ధాది విషయాల బోధనను, అలాగే కూర్ముడు పాతాళంలో చెప్పిన ఎనిమిది వేల కూర్మ పురాణ శ్లోకాలను దానం చేయాలి.

ఇన్ద్రద్యుమ్నప్రసఙ్గేన దద్యాత్తద్ధేమకూర్మవత్ । త్రయోదశసహస్రాణి మాత్స్యం కల్పాదితోఽబ్రవీత్ ।। ౨౭౨.

ఇంద్రద్యూమ్న సందర్భంలో, బంగారు కూర్మంతో కలిపి దానం చేయాలి. కల్ప ప్రారంభంలో చెప్పిన పదమూడు వేల మత్స్య పురాణ శ్లోకాలను ఇవ్వాలి.

మత్స్యో హి మనవే దద్యాద్విషువే హేమమత్స్యవత్ । గారుड़ఞ్చాష్టసాహస్రం విష్ణూక్తన్తార్క్షకల్పకే ।। ౨౭౨.

మత్స్య పురాణాన్ని మనువుకు సమానదిన రాత్రి రోజున బంగారు చేపతో కలిపి ఇవ్వాలి. విష్ణువు తార్క్ష్య కల్పంలో చెప్పిన ఎనిమిది వేల గరుడ పురాణ శ్లోకాలను కూడా సమర్పించాలి.

విశ్వాణ్డాద్‌గరుड़ోత్పత్తిం తద్దద్యాద్ధేమహంసవత్ । బ్రహ్మా బ్రహ్మాణ్డమాహాత్మ్యమధికృత్యాబ్రవీత్తు ।। ౨౭౨.

విశ్వాండం నుండి గరుడుని జననం గురించి, బంగారు హంసతో కలిపి దానం చేయాలి. బ్రహ్మదేవుడు బ్రహ్మాండ మహిమను వివరించాడు.

వాచకం పూజయేదాదౌ భోజయేత్ పాయసైర్ద్విజాన్ । గోభూగ్రామసువర్ణాది దద్యాత్పర్వణి పర్వణి ।। ౨౭౨.

ముందుగా వాచకుడిని సత్కరించి, ద్విజులకు పాయసం భోజనం పెట్టాలి. ప్రతి పర్వదినాన ఆవులు, భూమి, గ్రామాలు, బంగారం మొదలైనవన్నీ దానం చేయాలి.

సమాప్తే బారతే విప్రం సంహితాపుస్తకాన్యజేత్ । శుభే దేశే నివేశ్యాథ క్షౌమవస్త్రాదినావృతాన్ ।। ౨౭౨.

పఠనం ముగిసిన తరువాత, బ్రాహ్మణుడిని పూజించి, సంహితా పుస్తకాలను శుభప్రదేశంలో, పట్టు వస్త్రాలతో చుట్టి సమర్పించాలి.

నరనారాయణఔ పూజ్యౌ పుస్తకాః కుసుమాదిభిః । గోఽన్నభూహేమ దత్వాథ భోజయిత్వా క్షమాపయేత్ ।। ౨౭౨.

నరుడు, నారాయణుడు పూజింపబడాలి. పుస్తకాలను పువ్వులు మొదలైన వాటితో అలంకరించాలి. ఆవు, అన్నం, భూమి, బంగారం దానం చేసి, భోజనం పెట్టిన తరువాత క్షమాపణ కోరాలి.

మహాదానాని దేయాని రత్నాని వివిధాని చ । మాసకౌ ద్వౌ త్రయశ్చైవ మాసే మాసే ప్రదాపయేత్ ।। ౨౭౨.

మహాదానాలు, వివిధ రత్నాలు ఇవ్వాలి. ప్రతి నెలలో రెండు లేదా మూడు జంటల చొప్పున దానం చేయాలి.

అయనాదౌ శ్రవకస్య దానమాదౌ విధీయతే । శ్రీతృభిః సకలైః కార్య్యం శ్రావకే పూజనం ద్విజ ।। ౨౭౨.

ప్రయాణం ప్రారంభంలో భక్తుడు దానం చేయాలని నియమించబడింది. భక్తుని పూజా కార్యాలు అన్నీ వేదపారాయణులు కలిసి చేయాలి, ద్విజుడా.

ఇతిహాసపురాణానాం పుస్తకాని ప్రయచ్ఛతి । పూజయిత్వాయురారోగ్యం స్వర్గమోక్షమవాప్నుయాత్ ।। ౨౭౨.

యవనికలు, పురాణాల పుస్తకాలు పూజ చేసి దానం చేసినవాడు దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం, స్వర్గం, మోక్షం పొందుతాడు.

అగ్నిరువాచ సూర్య్యవంశం సోమవంశం రాజ్ఞాం వంశం వదామి తే । హరేర్బ్రహ్మా పద్మగోఽభూన్మరీచిర్బ్రహ్మణాః సుతః ।। ౨౭౩.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: సూర్యవంశం, సోమవంశం, రాజుల వంశాలను నీకు చెప్పబోతున్నాను. హరి బ్రహ్మగా, పద్మంలో జన్మించినవాడిగా అవతరించాడు. మరీచి బ్రహ్మకు కుమారుడు.

మరీచేః కశ్యపస్తస్మాద్వివస్వాంస్తస్య పత్న్యపి । సంజ్ఞా రాజ్ఞీ ప్రభా తిస్రో రాజ్ఞీ రైవతపుత్రికా ।। ౨౭౩.

మరీచి నుంచి కశ్యపుడు, అతని నుంచి వివస్వాన్ జన్మించాడు. అతనికి సంజ్ఞ, రాణీ, ప్రభా అనే ముగ్గురు భార్యలు, వీరంతా రైవతుని కుమార్తెలు.

రేవన్తం సుషువే పుత్రం ప్రభాతఞ్చ చప్రభా రవేః । త్వాష్ట్రీ సంజ్ఞా మనుం పుత్రం యమలౌ యమునాం యమమ్ ।। ౨౭౩.

ప్రభా రవికి రేవంతుడు, ప్రభాతుడు అనే కుమారులను ప్రసవించింది. త్వష్ట్రి సంజ్ఞ మనువును, యమునకు యముడు, యమున అనే కవలలను ప్రసవించింది.

ఛాయా సంజ్ఞా చ సావర్ణిం మనుం వైవస్వతం సుతమ్ । శనిఞ్చి తపతీం విష్టిం సంజ్ఞాయాఞ్చాశ్వినౌ పునః ।। ౨౭౩.

ఛాయా, సంజ్ఞ ఇద్దరూ సావర్ణి మనువు, వైవస్వత మనువును ప్రసవించారు. శని, తపతి, విష్టి, సంజ్ఞకు మళ్లీ అశ్వినులు జన్మించారు.

మనోర్వైవస్వతస్యాసన్ పుత్రా వే న చ తత్సమాః । ఇక్ష్వాకుశ్చైవ నాభాగో ధృష్టః శర్య్యాతిరేవ చ ।। ౨౭౩.

వైవస్వత మనువుకు అనేక మంది కుమారులు ఉన్నా, వారిలో ఎవ్వరూ అతనికి సమానులు కాలేరు. ఇక్ష్వాకు, నాభాగుడు, ధృష్టుడు, శర్యాతి కూడా ఉన్నారు.

నరిష్యన్తస్తథా ప్రాంశుర్నాభాగాదిష్టసత్తమాః । కరుషశ్చ పూషధ్రశ్చ అయోధ్యాయాం మహాబలాః ।। ౨౭౩.

నరిష్యంతుడు, ప్రాంశు, నాభాగుడు, ఇష్టుడు — వీరు ఉత్తములు. కరుషుడు, పూషధ్రుడు అయోధ్యలో మహాబలులు.

కన్యేలా చ మనోరాసీద్‌బుధాత్తస్యాం పురూరవాః । పురూరవసముత్పాద్య సేలా సుద్యుమ్నతాఙ్గతా ।। ౨౭౩.

మనువుకు ఇలా అనే కుమార్తె ఉండేది. బుధుని ద్వారా ఆమె పురూరవుని ప్రసవించింది. పురూరవుని జన్మించిన తర్వాత ఇలా సుద్యుమ్నుడిగా మారింది.

సుద్యుమ్నాదుత్కలగయౌ వినతాశ్వస్త్రయో నృపాః । ఉత్కలస్యోత్కలం రాష్ట్ర వినతాశ్వస్య పశ్చిమా ।। ౨౭౩.

సుద్యుమ్నుని నుంచి ఉత్కలుడు, గయుడు, వినతాశ్వుడు అనే ముగ్గురు రాజులు పుట్టారు. ఉత్కలునికి ఉత్కల దేశం, వినతాశ్వునికి పడమటి ప్రాంతం వచ్చాయి.

దిక్‌ సర్వ్వా రాజవర్య్యస్య గయస్య తు గయాపురీ । వశిష్ఠవాక్యాత్ సుద్యుమ్నః ప్రతిష్ఠానమవాప హ ।। ౨౭౩.

గయ మహారాజుకు అన్ని దిక్కులు అధీనంగా ఉండేవి. వశిష్ఠుని ఆజ్ఞతో సుద్యుమ్నుడు ప్రతిష్ఠానపురిని పొందాడు.

తత్ పురూరవసే ప్రాదాత్సుద్యుమ్నో రాజ్యమాప్య తు । నరిష్యతః శకాః పుత్రా నాభాగస్య చ వైష్ణవః ।। ౨౭౩.

సుద్యుమ్నుడు రాజ్యాన్ని పొందాక పురూరవునికి ఇచ్చాడు. నరిష్యంతుని కుమారులు శకులు, నాభాగునికి వైష్ణవుడు కుమారుడు.

అమ్బరీషః ప్రజాపాలో ధార్ష్టకం ధృష్టతః కులమ్ । సుకల్గనర్త్తౌ శర్య్యాతేర్వైరోహ్యానర్త్తతో నృపః ।। ౨౭౩.

అంబరీషుడు ప్రజలను కాపాడేవాడు. ధృష్టుని నుంచి ధార్ష్టక వంశం, శర్యాతి నుంచి సుకల్గుడు, నర్తుడు, అనర్తుని నుంచి వైరోహ్యుడు రాజయ్యాడు.

అనార్త్తవిషయశ్చాసీత్ పురీ చాసీత్ కుశస్థలీ । రేవస్య రైవతః పుత్రః కకుద్మీ నామ ధార్మికః ।। ౨౭౩.

అనర్త దేశం ఉండేది, కుశస్థలీ అనే నగరం ఉండేది. రేవుని కుమారుడు రైవతుడు, ధర్మపరుడు, అతని పేరు కకుద్మి.

జ్యేష్ఠః పుత్రశతస్యాసీద్రాజ్యం ప్రాప్య [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php కుశస్థలీమ్] । స కన్యాసహితః శ్రుత్వా గాన్ధర్వ్వం బ్రహ్మణోఽన్తికే ।। ౨౭౩.

అతడు వంద మంది కుమారుల్లో పెద్దవాడు. కుశస్థలీ రాజ్యాన్ని పొందాక తన కుమార్తెతో కలిసి బ్రహ్మదేవుని వద్ద గంధర్వ సంగీతాన్ని వినడానికి వెళ్లాడు.

ముహూర్త్తభూతం దేవస్య మర్త్యే బహుయుగం గతమ్ । ఆజగామ జవేనాథ స్వాం పురీం యాదవైర్వృతామ్ ।। ౨౭౩.

దేవతలకు క్షణం మాత్రమే గడిచినా, మానవులకు అనేక యుగాలు గడిచిపోయాయి. వెంటనే అతడు తన నగరానికి తిరిగి వచ్చాడు, అక్కడ యాదవులు నిండిపోయి ఉన్నారు.

కృతాం ద్వారవతీం నామ బహుద్వారాం మనోరమామ్ । భోజవృష్ణయన్ధకైర్గుప్తాం వాసుదేవపురోగమైః ।। ౨౭౩.

అక్కడ ద్వారావతీ అనే నగరం ఉంది, అనేక ద్వారాలతో అందంగా ఉంది. భోజులు, వృష్ణులు, అంధకులు, వాసుదేవుడు ముందుండి ఆ నగరాన్ని కాపాడుతున్నారు.

రేవతీం బలదేవాయ దదౌ జ్ఞాత్వా హ్యనిన్దితామ । తపః సుమేరుశిఖరే తప్త్వా విష్ణవాలయం గతః ।। ౨౭౩.

ఆమె నిందలేని వదువు అని తెలుసుకుని రేవతిని బలరామునికి ఇచ్చాడు. సుమేరు శిఖరంపై తపస్సు చేసి, విష్ణువు లోకానికి వెళ్లాడు.

నాభాగస్య చ పుత్రౌ ద్వౌ వైశ్యౌ బ్రాహ్మణాతాం గతౌ । కరూషస్య తు కారూషాః క్షత్రియా యుద్ధదుర్మ్మదాః ।। ౨౭౩.

నాభాగునికి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు. వారు మొదట వైశ్యులు, తర్వాత బ్రాహ్మణులుగా మారారు. కరూషుని వంశంలో కరూషులు పుట్టారు. వారు యుద్ధంలో దిట్టలు, క్షత్రియులు.

శూద్రత్వఞ్చ పృషధ్రోఽగాద్ధింసయిత్వా గురోశ్చ గామ్ । మనుపుత్రాదథేక్షఆకోర్వికుక్షఇర్దేవరాడభూత్ ।। ౨౭౩.

పృషధ్రుడు తన గురువు గోవును చంపినందున శూద్రుడయ్యాడు. మనువు కుమారుడైన ఇక్ష్వాకువుతో వికుక్షి నుండి దేవరాట్ జన్మించాడు.