అగ్నిపురాణమ్

భర్త్తారం రక్ష నాగేన్ద్ర సమయః పరిపాల్యతాం । ఐరావతాధిరూढ़స్తు వజ్రహస్తః శతక్రతుః ।। ౨౬౯.

నాగేంద్రా! నీ యజమానిని రక్షించు, ఒప్పందాన్ని పాటించు. ఐరావతంపై ఎక్కిన వజ్రాయుధుడు శతక్రతువు (ఇంద్రుడు) ఉన్నాడు.

పృష్ఠతోఽనుగతస్త్వేష రక్షతు త్వాం స దేవరాట్ । అవాప్నుహి జయం యుద్ధే సుస్థశ్చైవ సదా వ్రజ ।। ౨౬౯.

ఈ దేవరాజు నీ వెనుక నడుచుకుంటూ నిన్ను రక్షించుగాక. యుద్ధంలో విజయం సాధించు, ఎప్పుడూ ఆరోగ్యంగా సాగిపో.

అవాప్నుహి బలఞ్చైవ ఐరావతసమం యుధి । శ్రీస్తే సోమాద్‌బలం విష్ణోస్తేజః సూర్య్యాజ్జవోఽనిలాత్ ।। ౨౬౯.

యుద్ధంలో ఐరావతుని సమానమైన బలాన్ని పొందు. నీకు సోమునుంచి ఐశ్వర్యం, విష్ణువునుంచి బలం, సూర్యుని నుండి తేజస్సు, వాయువునుంచి వేగం కలుగుగాక.

స్థైర్య్యం గిరేర్జయం రుద్రాద్ యశో దేవాత్ పురన్దరాత్ । యుద్ధే రక్షన్తు నాగాస్త్వాం దిశశ్చ సహ దైవతైః ।। ౨౬౯.

పర్వతంలా స్థిరత్వం, రుద్రుని నుండి విజయం, పురందరుని నుండి కీర్తి కలుగుగాక. యుద్ధంలో నాగాలు, దిక్కులు, వాటి దేవతలు నిన్ను రక్షించుగాక.

అశ్వినౌ సహ గన్ధర్వైః పాన్తు త్వాం సర్వతో దిశః । మనవో వసవో రుద్రా వాయుః సోమో మహర్షయః ।। ౨౬౯.

అశ్వినీదేవులు గంధర్వులతో కలిసి అన్ని దిక్కుల నుండీ నిన్ను రక్షించుగాక. మనువులు, వసువులు, రుద్రులు, వాయువు, సోముడు, మహర్షులు కూడా నిన్ను కాపాడుగాక.

నాగకిన్నరగన్ధర్వయక్షభూతగణా గ్రహాః । ప్రమథాస్తు సహాదిత్యైర్భూతేశో మాతృభిః సహ ।। ౨౬౯.

నాగులు, కిన్నరులు, గంధర్వులు, యక్షులు, భూతగణాలు, గ్రహాలు, ప్రమథగణాలు ఆదిత్యులతో పాటు, భూతేశుడు మాతృదేవతలతో కలిసి నిన్ను రక్షించుగాక.

శక్రః సేనాపతిః స్కన్దో వరుణశ్చాశ్రితస్త్వయి । ప్రదహన్తు రిపూన్ సర్వాన్ రాజా విజయమృచ్ఛతు ।। ౨౬౯.

శక్రుడు, సేనాధిపతి స్కందుడు, వరుణుడు నిన్ను ఆశ్రయించారు. వారు నీ శత్రువులను కాల్చివేయుగాక, రాజుకు విజయం కలుగుగాక.

యాని ప్రయుక్తాన్యరిభిర్భూషణాని సమన్తతః । పతన్తు తవ శత్రణాం హతాని తవ తేజసా ।। ౨౬౯.

శత్రువులు చుట్టూ ధరించిన ఆభరణాలు నీ తేజస్సుతో నాశనం అయి, వారి మీద పడిపోవుగాక.

కాలనేమిబధే యద్వత్ యుద్ధే త్రిపురఘాతనే । హిరణ్యకశిపోర్యుద్ధే బధే సర్వాసురేషు చ ।। ౨౬౯.

కాళనేమిని సంహరించినప్పుడు, త్రిపురాసురులను యుద్ధంలో నాశనం చేసినప్పుడు, హిరణ్యకశిపుతో యుద్ధంలో, అన్ని అసురులను సంహరించినప్పుడు జరిగినట్లే,

శోభితాసి తథైవాద్య శోభస్వ సమయం స్మర । నీలస్వేతామిమాన్దృష్ట్వా నశ్యన్త్వాశు నృపారయః ।। ౨౬౯.

ఇప్పుడు నీవు అలంకరించబడి ఉన్నావు. ప్రకాశించు, ఒప్పందాన్ని గుర్తు పెట్టుకో. ఈ నీలం, తెల్లవన్నె గలవారిని చూసి శత్రు రాజులు త్వరగా నశించిపోవాలి.

వ్యాధిభిర్వివిధైర్ఘోరైః శస్త్రైశ్చ యుధి నిర్జ్జితాః । పూతనా రేవతీ లేఖా కాలరాత్రీతి పఠ్యతే ।। ౨౬౯.

వివిధ భయంకరమైన వ్యాధులు, ఆయుధాలతో యుద్ధంలో ఓడిపోయినవారు: పూతన, రేవతి, లేఖ, కాలరాత్రి అని పిలువబడే వారు.

దహన్త్వాశు రిపూన్ సర్వాన్ పతాకే త్వాముపాశ్రితాః । సర్వమేధే మహాయజ్ఞే దేవదేవేన శూలినా ।। ౨౬౯.

నీ శత్రువులందరిని త్వరగా కాల్చివేయుగాక, ఎందుకంటే నీవు పతాకాన్ని ఆశ్రయించావు. మహాయజ్ఞంలో దేవదేవుడు త్రిశూలధారి నీకు ఆశీర్వదించెను.

శర్వేణ జగతశ్చైవ సారేణ త్వం వినిర్మ్మితః । నన్దకస్యాపరాం మూర్త్తిం స్మర శత్రునివర్హణ ।। ౨౬౯.

జగత్తు సారమైన శర్వుడు నిన్ను సృష్టించాడు. శత్రువులను సంహరించేవాడా, నందకుని మరొక రూపాన్ని గుర్తు పెట్టుకో.

నీలోత్పలదలశ్యామ కృష్ణ దుఃస్వప్ననాశన । అసిర్విశసనః ఖడ్గస్తీక్ష్ణధారో దురాసదః ।। ౨౬౯.

నీల ఉత్పలదళంలా ముదురు నలుపు వర్ణం, కృష్ణుడు, చెడు కలలను నాశనం చేయువాడు, ఖడ్గాన్ని ధరించినవాడు, పదునైన ధార కలవాడు, ఎదుర్కొనలేని వీరుడు.

ఔగర్భో విజయశ్చైవ ధర్మ్మపాలస్తథైవ చ । ఇత్యష్టౌ తవ నామాని పురోక్తాని స్వయమ్భువా ।। ౨౬౯.

ఔగర్భుడు, విజయుడు, ధర్మపాలుడు—ఇలా నీ ఎనిమిది పేర్లను స్వయంభువు ముందుగా ప్రకటించాడు.

నక్షత్రం కృత్తికా తుభ్యం గురుర్దేవో మహేశ్వరః । హిరణ్యఞ్చ శరీరన్తే దైవతన్తే జనార్దనః ।। ౨౬౯.

కృత్తిక నక్షత్రం నీదే; నీ గురువు మహేశ్వరుడు. బంగారం నీ శరీరం; నీ దైవం జనార్దనుడు.

రాజానం రక్ష నిస్త్రింశం సబలం సపురన్తథా । పితా పితామహో దేవః స త్వం పాలయ సర్వదా ।। ౨౬౯.

రాజును, ఖడ్గాన్ని, సైన్యాన్ని, పట్టణాన్ని రక్షించు. తండ్రి, తాత దేవతల వలె; వారిని నీవు ఎప్పుడూ కాపాడాలి.

శర్మప్రదస్త్వం సమరే వర్మన్ సైన్యే యశోఽద్య మే । రక్ష మాం రక్షణీయోఽహన్తవానఘ నమోఽస్తుతే ।। ౨౬౯.

పోరులో నీవు రక్షణను ప్రసాదిస్తావు; ఈ రోజు సైన్యంలో నాకు కీర్తి కలగనీ. నన్ను కాపాడు, నేను రక్షించబడవలసినవాడిని; పాపరహితుడా, నీకు నమస్కారం.

దున్దుభే త్వం సప్త్నానాం ఘోషాద్‌ధృదయకమ్పనః । భవ భూమిపసైన్యానాం యథా విజయవర్ద్ధనః ।। ౨౬౯.

నీవు శత్రువుల హృదయాలను కంపించే డుండుభి. రాజుల సైన్యాలకు విజయాన్ని పెంచేవాడివిగా మారు.

యథా జీమూతఘోషేణ హృష్యన్తి వరవారణాః । తథాస్తు తవ శబ్దేన హర్షోఽస్మాకం ముదావహ ।। ౨౬౯.

ఎలాగైతే మేఘగర్జన విని గొప్ప ఏనుగులు ఆనందిస్తాయో, అలాగే నీ శబ్దం మాకు ఆనందాన్ని, సంతోషాన్ని తీసుకురావాలి.

యథా జీమూతశబ్దేన స్త్రీణం త్రాసోఽభిజాయతే । తథా తు తవ శబ్దేన త్రస్యన్త్వస్మద్‌ద్విషో రణే ।। ౨౬౯.

మేఘగర్జన విని స్త్రీలకు భయం కలిగినట్లే, నీ శబ్దం యుద్ధంలో మా శత్రువులకు భయాన్ని కలిగించాలి.

మన్త్రైః సదార్చ్చనీయాస్తే యోజనీయా జయాదిషు । ఘృతకమ్బలవిష్ణాదేస్త్వభిషేకఞ్చ వత్సరే ।। ౨౬౯.

నిన్ను ఎప్పుడూ మంత్రాలతో పూజించాలి; జయాది కార్యాల్లో ఉపయోగించాలి. ప్రతి సంవత్సరం నెయ్యి, కంబళి, విష్ణువు సహాయంతో అభిషేకం చేయాలి.

పుష్కర ఉవాచ సర్వానుగ్రాహకా మన్త్రాశ్చతుర్వర్గప్రసాధకాః ।౨౭౧.౦౦౧ ఋగథర్వ తథా సామ యజుః సంఖ్యా తు లక్షకం ॥౨౭౧.౦౦౧ భేదః సాఙ్ఖ్యాయనశ్చైక ఆశ్వలాయనో ద్వితీయకః ।౨౭౧.౦౦౨ శతాని దశ మన్త్రాణాం బ్రాహ్మణా ద్విసహస్రకం ॥౨౭౧.౦౦౨ ఋగ్వేదో హి ప్రమాణేన స్మృతో ద్వైపాయనాదిభిః ।౨౭౧.౦౦౩ ఏకోనిద్విసహస్రన్తు మన్త్రాణాం యజుషస్తథా ॥౨౭౧.౦౦౩ శతాని దశ విప్రాణాం షడశీతిశ్చ శాఖికాః ।౨౭౧.౦౦౪ కాణ్వమాధ్యన్దినీ సంజ్ఞా కఠీ మాధ్యకఠీ తథా ॥౨౭౧.౦౦౪ మైత్రాయణీ చ సంజ్ఞా చ తైత్తిరీయాభిధానికా ।౨౭౧.౦౦౫ వైశమ్పాయనికేత్యాద్యాః శాఖా యజుషి సంస్థితాః ॥౨౭౧.౦౦౫ సామ్నః కౌథుమసంజ్ఞైకా ద్వితీయాథర్వణాయనీ ।౨౭౧.౦౦౬ గానాన్యపి చ చత్వారి వేద ఆరణ్యకన్తథా ॥౨౭౧.౦౦౬ ఉక్థా ఊహచతుర్థఞ్చ మన్త్రా నవసహస్రకాః ।౨౭౧.౦౦౭ సచతుఃశతకాశ్చైవ బ్రహ్మసఙ్ఘటకాః స్మృతాః ॥౨౭౧.౦౦౭ పఞ్చవింశతిరేవాత్ర సామమానం ప్రకీర్తితం ।౨౭౧.౦౦౮ సుమన్తుర్జాజలిశ్చైవ శ్లోకాయనిరథర్వకే ॥౨౭౧.౦౦౮ శౌనకః పిప్పలాదశ్చ ముఞ్జకేశాదయోఽపరే ।౨౭౧.౦౦౯ మన్త్రాణామయుతం షష్టిశతఞ్చోపనిషచ్ఛతం ॥౨౭౧.౦౦౯ వ్యాసరూపీ స భగవాన్ శాఖాభేదాద్యకారయత్ ।౨౭౧.౦౧౦ శాఖాభేదాదయో విష్ణురితిహాసః పురాణకం ॥౨౭౧.౦౧౦ ప్రాప్య వ్యాసాత్పురాణాది సూతో వై లోమహర్షణః ।౨౭౧.౦౧౧ సుమతిశ్చాగ్నివర్చాశ్చ మిత్రయుఃశింశపాయనః ॥౨౭౧.౦౧౧ కృతవ్రతోథ సావర్ణిః షట్శిష్యాస్తస్య చాభవన్ ।౨౭౧.౦౧౨ శాంశపాయనాదయశ్చక్రుః(౧) పురాణానాన్తు సంహితాః ॥౨౭౧.౦౧౨ బ్రాహ్మాదీని పురాణాని హరివిద్యా దశాష్ట చ ।౨౭౧.౦౧౩ మహాపురాణే హ్యాగ్నేయే విద్యారూపో హరిః స్థితః ॥౨౭౧.౦౧౩ సప్రపఞ్చో నిష్ప్రపఞ్చో మూర్తామూర్తస్వరూపధృక్ ।౨౭౧.౦౧౪ తం జ్ఞాత్వాభ్యర్చ్య సంస్తూయ భుక్తిముక్తిమవాప్నుయాత్ ॥౨౭౧.౦౧౪ విష్ణుర్జిష్ణుర్భవిష్ణుశ్చ అగ్నిసూర్యాదిరూపవాన్ ।౨౭౧.౦౧౫ అగ్నిరూపేణ దేవాదేర్ముఖం విష్ణుః పరా గతిః ॥౨౭౧.౦౧౫ వేదేషు సపురాణేషు యజ్ఞమూర్తిశ్చ గీయతే ।౨౭౧.౦౧౬ ఆగ్నేయాఖ్యం పురాణన్తు రూపం విష్ణోర్మహత్తరం ॥౨౭౧.౦౧౬ ఆగ్నేయాఖ్యపురాణస్య కర్తా శ్రోతా జనార్దనః ।౨౭౧.౦౧౭ తస్మాత్పురాణమాగ్నేయం సర్వవేదమయం మహత్ ॥౨౭౧.౦౧౭ సర్వవిద్యామయం పుణ్యం సర్వజ్ఞానమయం వరమ్(౨) ।౨౭౧.౦౧౮ సర్వాత్మ హరిరూపం హి పఠతాం శృణ్వతాం నృణాం ॥౨౭౧.౦౧౮ విద్యార్థినాఞ్చ విద్యాదమర్థినాం శ్రీధనప్రదమ్(౩) ।౨౭౧.౦౧౯ రాజ్యార్థినాం రాజ్యదఞ్చ ధర్మదం ధర్మకామినామ్ ॥౨౭౧.౦౧౯ స్వర్గార్థినాం స్వర్గదఞ్చ పుత్రదం పుత్రకామినాం ।౨౭౧.౦౨౦ గవాదికామినాఙ్గోదం గ్రామదం గ్రామకామినాం ॥౨౭౧.౦౨౦ టిప్పణీ ౧ శింశపాయనాదయశ్చక్రురితి ఖ .. ౨ పరమితి ఞ .. ౩ శ్రీబలప్రదమితి ఞ కామార్థినాం కామదఞ్చ సర్వసౌభాగ్యసమ్ప్రదమ్ ।౨౭౧.౦౨౧ గుణకీర్తిప్రదన్నౄణాం జయదఞ్జయకామినామ్ ॥౨౭౧.౦౨౧ సర్వేప్సూనాం సర్వదన్తు ముక్తిదం ముక్తికామినాం ।౨౭౧.౦౨౨ పాపఘ్నం పాపకర్తౄణామాగ్నేయం హి పురాణకమ్ ॥౨౭౧.౦౨౨ ఇత్యాగ్నేయే మహాపురాణే వేదశాఖాదికీర్తినం నామ ఏకసప్తత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః పుష్కర ఉవాచ సర్వానుగ్రాహకా మన్త్రాశ్చతుర్వర్గప్రసాధకాః । ఋగథర్వ తథా సామ యజుః సంఖ్యా తు లక్షకం ।। ౨౭౧.

భేదః సాఙ్‌ఖ్యాయనశ్చైక ఆశ్వలాయనో ద్వితీయకః । శతాని దశ మన్త్రాణాం బ్రాహ్మణా ద్విసహస్రకం ।। ౨౭౧.

ఋగ్వేదానికి ఒక సాంక్యాయన శాఖ, రెండవది ఆశ్వలాయన శాఖ. వెయ్యి మంత్రాలు, రెండు వేల బ్రాహ్మణ గ్రంథాలు ఉన్నాయి.

ఋగ్వేదో హి ప్రమాణేన స్మృతో ద్వైపాయనాదిభిః । ఏకోనద్విసహస్రన్తు మన్త్రాణఆం యజుషస్తథా ।। ౨౭౧.

ఋగ్వేదాన్ని ద్వైపాయనుడు మొదలైనవారు ప్రమాణంగా గుర్తించారు. యజుర్వేద మంత్రాలు రెండు వేలకు కొద్దిగా తక్కువగా ఉన్నాయి.

శతాని దశ విప్రాణాం షड़శీతిశ్చ శారిబకాః । కాణఅవమాధ్యన్దినీ సంజ్ఞా కఠీ మాధ్యకఠీతథా ।। ౨౭౧.

వెయ్యి మంత్రాలు బ్రాహ్మణులకు, ఎనభై ఆరు శాఖలు ఉన్నాయి. కాణ్వ, మధ్యందినీ, కఠి, మధ్యకఠి అనే పేర్లు ఉన్నాయి.

మైత్రాయణీ చ సంజ్ఞా చ తైత్తిరీయాభిధానికా । వైశమ్పాయనికేత్యాద్యాః శాఖా యజుషి సంస్థితాః ।। ౨౭౧.

మైత్రాయణి, సంజ్ఞ, తైత్తిరీయ అనే శాఖలు ఉన్నాయి. వైశంపాయనుడు మొదలైనవారు యజుర్వేద శాఖలు.

సామ్నః కౌథుమసంజ్ఞైకా ద్వితీయాథర్వణాయనీ । గానాన్యపి చ తత్వారి వేద ఆరణ్యకన్తథా ।। ౨౭౧.

సామవేదానికి కౌథుమ శాఖ ఒకటి, రెండవది అథర్వణాయనీ శాఖ. నాలుగు గానాలు, వేదానికి ఆరణ్యకాలు కూడా ఉన్నాయి.

ఉక్‌థా ఊహచతుర్థశ్చ మన్త్రా నవసహస్రకాః । సచతుఃశతకాశ్చైవ బ్హ్మసఙ్ఘటకాః స్మృతాః ।। ౨౭౧.

ఉక్త, ఊహ, నాలుగవ మంత్రాలు కలిపి తొమ్మిది వేల మంత్రాలు ఉన్నాయి. నలభై నాలుగు బ్రహ్మ సంఘటనలు గుర్తించబడ్డాయి.