అగ్నిపురాణమ్

వసూనాం పావకో రాజా మరుతాం వాసవః ప్రభుః। ప్రజాపతీనాం దక్షోథ ప్రహ్లాదో దానవాధిపః

వసువులలో పావకుడు రాజు; మరుతులలో వాసవుడు ప్రభువు; ప్రజాపతులలో దక్షుడు; దానవులలో ప్రహ్లాదుడు అధిపతి.

పితౄణాం చ యమో రాజా భూతాదీనాం హరః ప్రభుః। హిమవాంశ్చైవ శైలానాం నదీనాం సాగరః ప్రభుః

పితృదేవతలలో యముడు రాజు; భూతగణాలలో హరుడు ప్రభువు; పర్వతాలలో హిమవంతుడు అధిపతి; నదులలో సముద్రుడు అధికారి.

గన్ధర్వాణాం చిత్రరథో నాగానామథ వాసుకిః। సర్పాణాం తక్షకో రాజా గరుడః పక్షిణామథ

గంధర్వులలో చిత్రరథుడు; నాగులలో వాసుకి; పాములలో తక్షకుడు రాజు; పక్షులలో గరుడుడు అధిపతి.

ఐరావతో గజేన్ద్రాణాం గోవృషోథ గవామపి। మృగాణామథ శార్దూలః ప్లక్షో వనస్పతీశ్వరః

ఏనుగులలో ఐరావతుడు ప్రధానుడు; ఎద్దులలో గోవృషుడు; మృగాలలో పులి; వృక్షాలలో ప్లక్షవృక్షం అధిపతి.

ఉచ్చైః శ్రవాస్తథాశ్వానాం సుధన్వా పూర్వపాలకః। దక్షిణస్యాం శఙ్ఖపదః కేతుమాన్ పాలకో జలే

అశ్వాలలో ఉచ్చైఃశ్రవాసు ముఖ్యుడు; సుధన్వుడు పురాతన రక్షకుడు; దక్షిణదిక్కులో శంఖపదుడు; జలాలలో కేతుమాన్ కాపరి.

అగ్నిరువాచ ప్రథమో మహతః సర్గో విజ్ఞేయో బ్రహ్మాణస్తు సః। తన్మాత్రాణాం ద్వితీయస్తు భూతసర్గో హి స స్మృతః

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: మహత్తులో మొదటి సృష్టి బ్రహ్మదేవునివారి సృష్టిగా తెలుసుకోవాలి. రెండవది, తత్వాల సృష్టి, భూతసృష్టి అని పిలవబడుతుంది.

వైకారికస్తృతీయస్తు సర్గ ఐన్ద్రియకః స్మృతః। ఇత్యేష ప్రాకృతః సర్గః సమ్భూతో బుద్ధిపూర్వకః

మూడవది మనస్సుతో జరిగే సృష్టి, అఇంద్రియ సృష్టి అని అంటారు. ఇవే ప్రకృతిసంబంధమైన సృష్టులు, బుద్ధి ఆధారంగా ఏర్పడినవి.

ముఖ్యః సర్గస్చతుర్థస్తు ముఖ్యా వై స్థావరాః స్మృతాః। తిర్యక్‌స్త్రోతాస్తు యః ప్రోక్తస్తైర్య్యగ్యోన్యస్తతః స్మృతః

నాలుగవది ప్రధాన సృష్టి, స్థావరజంతువులు ప్రధానంగా పరిగణించబడతారు. తిర్యగ్‌స్త్రోతసు అనే సృష్టి వాటిలో పరస్పర సంబంధంగా ఉంటుంది.

తథోద్‌ర్ధ్వస్త్రోతసాం షష్ఠో దేవసర్గస్తు స స్మృతః। తతోర్వాకస్త్రోతసాం సర్గః సప్తమః స తు మానుషః

ఆ తరువాత, ఉర్ధ్వగమనమున్నవారి సృష్టి ఆరోది, అది దేవతల సృష్టి. తరువాత, అవక్రమంగా జరిగే సృష్టి ఏడవది, అది మానవసృష్టి.

అష్టమోనుగ్రహః సర్గః సాత్త్వికస్తామసశ్చ యః। పఞ్చైతే వైకృతాః సర్గాః ప్రాకృతాస్చ త్రయః స్మృతాః

ఎనిమిదవది అనుగ్రహసృష్టి, అది సాత్విక, తామస స్వభావాలు కలిగి ఉంటుంది. వీటిలో ఐదు వికృతసృష్టులు, మూడు ప్రకృతిసృష్టులు అని చెప్పబడతాయి.

ప్రాకృతో వైకృతశ్చైవ కౌమారో నవమస్తథా। బ్రహ్మతో నవ సర్గాస్తు జగతో మూలహేతవః

ప్రకృతిసృష్టి, వికృతసృష్టి, ఇంకా కౌమారసృష్టి తొమ్మిదవది. బ్రహ్మదేవుని నుండి తొమ్మిది సృష్టులు పుట్టి, ఇవే జగత్తుకు మూలకారణాలు.

ఖ్యాత్యాద్యా దక్షకన్యాస్తు భృగ్వాద్యా ఉపయేమిరే। నిత్యో నైమిత్తికః సర్గస్త్రిధా ప్రకథితో జనైః

ఖ్యాతి మొదలైన దక్ష కుమార్తెలను భృగు మొదలైన వారు పెళ్లి చేసుకున్నారు. నిత్యసృష్టి, నైమిత్తికసృష్టి మూడు విధాలుగా ప్రజలు వివరించారు.

ప్రాకృతా దైనన్దినీ స్యాదన్తరప్రలయాదన్। జాయతే యత్రానుదినం నిత్యసర్గో హి సమ్మతః

ప్రకృతిసృష్టి దైనందినంగా ఉంటుంది, మధ్యలో ప్రళయం వచ్చిన తరువాత ప్రతి రోజు పునఃసృష్టి జరుగుతుంది. ఇది నిత్యసృష్టిగా అంగీకరించబడింది.

దేవౌ ధాతావిధాతారౌ భృగోః ఖ్యాతిరసూయత। శ్రియఞ్చ పత్నీ విష్ణోర్యా స్తుతా శక్రేణ వృద్ధయే

ధాతా, విధాతా అనే ఇద్దరు దేవతలు భృగువు భార్య ఖ్యాతి నుండి పుట్టారు. శ్రీదేవి, విష్ణుమూర్తి భార్య, ఇంద్రుడు వృద్ధి కోసం స్తుతించినవారు.

ధాతుర్విధాతుర్ద్వౌ పుత్రౌ క్రమాత్ ప్రాణో మృకణ్డుకః। మార్కణ్డేయో మృకణ్డోశ్చ జజ్ఞే వేదశిరాస్తతః

ధాతా, విధాతా ఇద్దరికీ వరుసగా ప్రాణుడు, మృకండుడు అనే కుమారులు పుట్టారు. మృకండుని నుండి మార్కండేయుడు, తరువాత వేదశిరా జన్మించారు.

పౌర్ణమాసశ్చ సమ్భూత్యాం మరీచేరభవత్ సుతః। స్మృత్యామఙ్గిరసః పుత్రాః సినీవాలీ కుహూస్తథా

పౌర్ణమాసుడు, మరీచి కుమారునిగా జన్మించాడు. స్మృతి నుండి అంగిరసుని కుమారులు సినీవాళి, కుహూ పుట్టారు.

రాకాశ్చానుమతిశ్చాత్రేరనసూయాప్యజీజనత్। సోమం దుర్వాససం పుత్రం దత్తాత్రేయఞ్చ యోగినమ్

అత్రి నుండి రాకా, అనుమతి జన్మించారు. అనసూయ సోముడు, దుర్వాసుడు, యోగి అయిన దత్తాత్రేయుడు అనే కుమారులను ప్రసవించింది.

ప్రీత్యాం పులస్త్యభార్యాయాం దత్తోలిస్తత్సుతోభవత్। క్షమాయాం పులహాజ్జాతాః సహిష్ణుః కర్మపాదికాః

పులస్త్యుని భార్య ప్రేమతో దత్తోలిని కుమారునిగా కనింది. పులహుడు, క్షమతో కలిసి సహిష్ణు, కర్మపాదిక అనే సంతానాన్ని పొందాడు.

సన్నత్యాఞ్చ క్రతోరాసన్ బాలిఖిల్యా మహౌజసః। అఙ్గుష్ఠపర్వమాత్రాస్తే యే హి షష్టిసహస్త్రిణః

సన్నతి, క్రమతో కలసి గొప్ప బలికిల్యులు పుట్టారు. వాళ్ళు అరచేతి వొడ్డు పరిమాణంలో ఉండేవారు. వాళ్ళ సంఖ్య అరవై వేల మంది.

ఉర్జ్జాయాఞ్చ వశిష్ఠాశ్చ రాజా గాత్రోర్ధ్వబాహుకః । సవనశ్చాలఘుః సుక్రః సుతపాః సప్త చర్షయః

ఉర్జ్జా, వశిష్ఠుని నుంచి రాజు గాత్రోర్ధ్వబాహుకుడు, సవనుడు, ఆలఘు, శుక్రుడు, సుతపుడు, ఇంకా ఏడుగురు మహర్షులు పుట్టారు.

పావకః పవమానోభూచ్ఛుచిః స్వాహాగ్నిజోభవత్। అగ్నిస్వాత్తా వర్హిషదోఽనగ్నయః సాగ్నయో హ్యజాత్

పావకుడు, పవమానుడు, శుచిలు పుట్టారు. స్వాహా నుంచి అగ్నిజుడు పుట్టాడు. అగ్నిస్వాత్తులు, వర్హిషదులు, అనగ్నులు, సాగ్నులు కూడా జన్మించారు.

పితృభ్యశ్చ స్వధాయాఞ్చ మేనా వైధారిణీ సుతే । హింసాభార్యా త్వధర్మస్య తయోర్జజ్ఞే తథానృతమ్

పితృదేవతలు, స్వధ, మేనా (వైధారిణి కుమార్తె) నుంచి సంతానం కలిగారు. హింసా అనే అధర్ముని భార్య నుంచి తథా, అనృతం పుట్టారు.

కన్యా చ నికృతిస్తాభ్యాం భయన్నరకమేవ చ। మాయా చ వేదనా చైవ మిథునన్త్విదమేతయోః

వాళ్ళిద్దరి నుంచి నికృతి అనే కుమార్తె, భయం, నరకం పుట్టారు. వారిలో మాయ, వేదన అనే జంట కూడా జన్మించింది.

తయోర్జజ్ఞేథ వై మాయాం మృత్యుం భూతాపహారిణమ్। వేదనా చ సుతం చాపి దుః ఖం జజ్ఞేథ రౌరవాత్

వారిలో మాయ నుంచి మృత్యువు పుట్టాడు, అతడు ప్రాణులను తీసుకుపోతాడు. వేదన నుంచి రౌరవుని ద్వారా దుఃఖం అనే కుమారుడు పుట్టాడు.

మృత్యోర్వ్యాధిజరాశోకతృష్ణాక్రోధాశ్చ జజ్ఞిరే। బ్రహ్మణశ్చ రుదన్ జాతో రోదనాద్రుద్రనామకః

మృత్యువుని నుంచి వ్యాధి, మూడుపాటు, శోకము, దాహము, కోపము పుట్టాయి. బ్రహ్మదేవుడు ఏడ్చినప్పుడు, ఆ కన్నీటి వల్ల రుద్రుడు పుట్టాడు.

భవం శర్వమథేశానం తథా పశుపతిం ద్విజ। భీమముగ్రం మహాదేవమువాచ స పితామహః

భవుడు, శర్వుడు, ఈశానుడు, పశుపతి, భీముడు, ఉగ్రుడు, మహాదేవుడు—వీళ్లను పితామహుడు సంబోధించాడు.

దక్షకోపాచ్చ తద్భార్యా దేహన్తత్యాజ సా సతీ। హిమవద్దుహితా భూత్వా పత్నీ శమ్భోరభూత్ పునః

దక్షుని కోపంతో అతని భార్య సతీ తన శరీరం వదిలింది. ఆమె హిమవంతుని కుమార్తెగా పునర్జన్మ పొంది మళ్లీ శంభుని భార్యగా మారింది.

ఋషిభ్యో నారదాద్యుక్తాః పూజాః స్నానాదిపూర్వికాః। స్వాయమ్భువాద్యాస్తాః కృత్వా విష్ణవాదేర్భుక్తిముక్తిదాః

నారదుడు మొదలైన ఋషుల వల్ల పూజలు, స్నానం మొదలైన కర్మలు ఏర్పడ్డాయి. స్వాయంభువుడు మొదలైన వారు వీటిని ఆచరించి, విష్ణువు మొదలైన దేవతల అనుగ్రహంతో భోగమూ, మోక్షమూ పొందారు.

నారద ఉవాచ సామాన్యపూజాం విష్ణవాదేర్వక్ష్యే మన్త్రాంశ్చ సర్వదాన్। సమస్తపరివారాయ అచ్యుతాయ నమో యజేత

నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ఇప్పుడు నేను విష్ణువు మొదలైన దేవతల సాధారణ పూజ విధానాన్ని, మంత్రాలను చెప్పబోతున్నాను. అచ్యుతుని, ఆయన కుటుంబంతో సహా, నమస్కారంతో పూజించాలి.