అన్యేపి శఙ్కయా గ్రాహ్య జాతినామాదినిహ్నవైః । ద్యూతస్త్రీపానశక్తాశ్చ శుష్కభిన్నముఖస్వరాః ।। ౨౫౮.
కులం లేదా పేరు దాచి తిరిగేవారు, జూదగాళ్లు, మద్యం తాగేవారు, పొడిబారిన లేదా పగిలిన స్వరం ఉన్నవారు — వీరిని అనుమానంతో పట్టుకోవచ్చు.
పరద్రవ్యగృహాణాఞ్చ పృచ్ఛకా గూढ़చారిణః । నిరాయా వ్యయవన్తశ్చ వినష్టద్రవ్యవిక్రయాః ।। ౨౫౮.
ఇతరుల ఇళ్లలోకి వెళ్లేవారు, ప్రశ్నించేవారు, ఇళ్లలో తిరిగేవారు, పని లేకుండా తిరిగేవారు, అధికంగా ఖర్చు చేసే వారు, పోయిన వస్తువులు అమ్మేవారు — వీరిని కూడా పట్టుకోవచ్చు.
గృహీతః శఙ్కయా చౌర్య్యేనామ్నానఞ్చేద్విశోధయేత్ । దాపయిత్వా హృతం ద్రవ్యం చోరదణ్డేన దణ్డయేత్ ।। ౨౫౮.
దొంగతనంపై అనుమానంతో పట్టుకున్నవాడు ప్రమాణం ద్వారా నిర్దోషిగా తేలాలి. తప్పు తేలితే, దొంగిలించిన వస్తువును తిరిగి ఇచ్చి, దొంగకు విధించే శిక్షను అనుభవించాలి.
చౌరం ప్రదాప్యాపహృతం ఘాతయేద్వివిధైర్బధైః । సచిహ్నం బ్రాహ్మణం కృత్వా స్వరాష్ట్రాద్విప్రవాసయేత్ ।। ౨౫౮.
దొంగ దొంగిలించిన వస్తువును తిరిగి ఇచ్చి, వివిధ విధాలుగా శిక్షించబడాలి. బ్రాహ్మణుడు అయితే, గుర్తు పెట్టి తన దేశం నుండి బయటకు పంపించాలి.
ఘాతితేఽపహృతే దోషో గ్రామభర్త్తురమిర్గతే । మ్వసీమ్ని దద్యాద్గ్రామస్తు పదం వా యత్ర గచ్ఛతి ।। ౨౫౮.
ఒక గ్రామంలో హత్య లేదా దొంగతనం జరిగితే, గ్రామాధికారి అక్కడ ఉంటే అతనికి తప్పు వస్తుంది. అతను లేని పక్షంలో, ఆ గ్రామమంతా లేదా సంఘటన జరిగిన చోటు జరిమానా చెల్లించాలి.
పఞ్చగ్రామీ వహిః క్రోశాద్దశగ్రామ్యఽథ వా పునః । వన్దిగ్రాహాంస్తథా వాజికఞ్జరాణాఞ్చ హారిణః ।। ౨౫౮.
ఒకరు ఐదు గ్రామాలవారు లేదా పది గ్రామాల సరిహద్దు బయటవారు, ప్రయాణికులను పట్టుకునేవారు, గుర్రాలు లేదా జింకలను దొంగిలించేవారు—
ప్రసహ్య ఘాతిశ్చైవ శూలమారోపయేన్నరాన్ । ఉత్క్షేపకగ్రన్థిభేదౌ కరసన్దంశహీతకౌ ।। ౨౫౮.
బలవంతంగా హత్య చేసినవారిని కొమ్ముతో పొడవాలి. ఎవరికైనా పడవేసినవారు, కండ్లు లేదా కాళ్లు విరిచినవారు, చేతులను పీడించినవారు కూడా కఠినంగా శిక్షించాలి.
కార్య్యౌ ద్వితీయాపరాధే కరపాదైకహీనకౌ । భక్తావకాశాగ్న్యుదకమన్త్రోపకరణవ్యయాన్ ।। ౨౫౮.
ఇలాంటి వారు రెండోసారి తప్పు చేసినప్పుడు, ఒక చేయి లేదా ఒక కాలు కోయాలి. భోజనం, నివాసం, అగ్ని, నీరు, పూజా సామాగ్రి ఖర్చులు కూడా చెల్లించాలి.
దత్త్వా చౌరస్య హన్తుర్వా జానతో దమ ఉత్తమః । శస్త్రావపాతే గర్భస్య పాతనే చోత్తమో దమః ।। ౨౫౮.
దొంగ లేదా హంతకుడిని తెలిసి ఉంటే అతనికి అత్యంత గట్టి శిక్ష విధించాలి. ఆయుధంతో గర్భస్రావం చేయించినా, గర్భాన్ని నాశనం చేసినా, ఇదే విధంగా కఠినమైన శిక్ష వేయాలి.
ఉత్తమో వాఽధమో వాపి పురుషస్త్రీప్రమాపణే । శిలాం బద్ధ్బా క్షిపేదప్సు నరఘ్నీం విషదాం స్త్రియం ।। ౨౫౮.
ఎవరైనా పురుషుడు ఉన్నతుడు అయినా, తక్కువవాడు అయినా, పురుషుడిని లేదా స్త్రీని హత్య చేస్తే, ఆ స్త్రీకి రాయి కట్టేసి, ఆమెను నీటిలో పడేయాలి.
విషాగ్నిదాం నిజగురునిజాపత్యప్రమాపణీం । వికర్ణకరనాసౌష్ఠీం కృత్వా గోభిః ప్రమాపయేత్ ।। ౨౫౮.
విషం లేదా అగ్ని ఇచ్చిన స్త్రీ, తన గురువు లేదా తన పిల్లవాడిని హత్య చేసిన స్త్రీ, చెవులు, ముక్కు, పెదవులు కోసిన స్త్రీని, ఆవులతో తొక్కించి చంపాలి.
క్షేత్రవేశ్మవనగ్రామవివీతఖలదాహకాః । రాజపత్న్యభిఽగామీ చ దగ్ధవ్యాస్తు కటాగ్నినా ।। ౨౫౮.
పొలాలు, ఇళ్ళు, అడవులు, గ్రామాలు, గడ్డి మైదానాలు లేదా ధాన్యపు గోదాములకు నిప్పు పెట్టేవారు, రాజు భార్యను ఆశించే వారు, వీరిని గడ్డి కట్టతో కాల్చాలి.
పుమాన్ సంగ్రహణే గ్రాహ్యః కేశాకేశిపరస్త్రియాః । స్వజాతావుత్తమో దణ్డ ఆనులోమ్యే తు మధ్యమః ।। ౨౫౮.
ఇతరుల భార్యతో పట్టుబడిన పురుషుడిని జుట్టు పట్టుకుని లాగాలి. ఆమె తన కులానికి చెందినవారైతే అత్యధిక జరిమానా వేయాలి. క్రమంగా సంబంధం ఉంటే మధ్యమ జరిమానా వేయాలి.
ప్రాతిలోమ్యే బధః పుంసాం నార్య్యాః కర్ణావకర్త్తనమ్ । నీవీస్తనప్రావరణనాభికేశావమర్ద్దనమ్ ।। ౨౫౮.
కులానికి విరుద్ధంగా సంబంధం కలిగి ఉంటే, పురుషుడిని చంపాలి. స్త్రీ చెవులు కోయాలి. ఆమె నడుము బట్ట, వక్షోజ కవచం, నాభి, జుట్టును నలిపేయాలి.
అదేశకాలసమ్భాషం సహావస్థానమేవ చ । స్త్రీ నిషేధే శతం దద్యాద్ ద్విశతన్తు దమం పుమాన్ ।। ౨౫౮.
తగిన స్థలం లేదా సమయం కాకుండా మాట్లాడినా, కలసి ఉన్నా, స్త్రీ వంద ముద్రలు జరిమానా చెల్లించాలి. పురుషుడు రెండింతలు జరిమానా చెల్లించాలి.
ప్రతిషేధే తయోర్దణ్డో యథా సంగ్రహణే తథా । పశూన్ గచ్ఛఞ్ఛతం దాప్యో హీనాం స్త్రీం గాశ్చ మధ్యమమ్ ।। ౨౫౮.
వారిని నిషేధించినా వినకపోతే, కలసి పట్టుబడినట్లే శిక్ష వేయాలి. పశువుల కోసం వెళ్ళితే వంద ముద్రలు జరిమానా. తక్కువ స్థాయి స్త్రీ విషయంలో మధ్యమ జరిమానా, ఆవులు ఇవ్వాలి.
అవరుద్ధాసు దాసీషు భుజిష్యాసు తథైవ చ । గమ్యాస్వపి పూమాన్దాప్యః పఞ్చాశత్ పణికన్దమమ్ ।। ౨౫౮.
బంధించబడిన దాసి, పని చేసే స్త్రీ, సులభంగా లభించే స్త్రీతో సంభోగం చేసిన పురుషుడు యాభై పణాలు జరిమానా చెల్లించాలి.
ప్రసహ్య దాస్యబిగమే దణ్డో దశపణః స్మృతః । కుబన్ధేనాఙ్క్య గమయేదన్త్యాప్రవ్రజితాగమే ।। ౨౫౮.
బలవంతంగా దాసితో సంభోగం చేస్తే పది పణాలు జరిమానా. ముద్ర వేసిన స్త్రీతో, అంత్యజ లేదా సంయాసినితో సంభోగం చేస్తే, అతన్ని ఊరేగించాలి.
న్యూనం వాప్యధికం వాపి లిఖేద్ యో రాజశాసనమ్ । కూటస్వర్ణవ్యవహారీ విమాంసస్య చ విక్రయీ ।। ౨౫౮.
రాజు ఆజ్ఞను తక్కువగా లేదా ఎక్కువగా రాసేవాడు, నకిలీ బంగారం వ్యాపారం చేసేవాడు, తాకట్టు పెట్టిన వస్తువులను అమ్మేవాడు—
అభక్షైర్దూషయన్ విప్రం దణ్డ ఉత్తమసాహసమ్ । కూటస్వర్ణవ్యవహారీ విమాంసస్య చ విక్రయీ ।। ౨౫౮.
విధివిరుద్ధమైన ఆహారం ఇచ్చి బ్రాహ్మణుడిని అపవిత్రం చేసినవాడు అత్యంత కఠినమైన జరిమానా చెల్లించాలి. నకిలీ బంగారం వ్యాపారం చేసేవాడు, తాకట్టు పెట్టిన వస్తువులను అమ్మేవాడు—
అఙ్గహీనశ్చ కర్త్తవ్యో దాప్యశ్చోత్తమసాహసం । శక్తో హ్యమోక్షయన్ స్వామీ దంష్ట్రిణః శ్రృఙ్గిణస్తథా ।। ౨౫౮.
అతనికి అవయవాలు కోయాలి, అత్యంత కఠినమైన జరిమానా వేయాలి. యజమాని చేతిలో ఉన్నప్పటికీ, కొరుకే లేదా కొమ్ము గల జంతువును అదుపు చేయకపోతే—
ప్రథమం సాహసం దద్యాద్విక్రూష్టే ద్విగుణం తథా । అచౌరఞ్చౌరేఽభివదన్ దాప్యః పఞ్చశతం దమం ।। ౨౫౮.
మొదటి సారి దురాచారం చేసినవాడు జరిమానా చెల్లించాలి. మళ్లీ చేస్తే రెండింతలు జరిమానా. దొంగతనం చేయని మనిషిని దొంగ అని అబద్ధంగా చెప్పినవాడు ఐదు వందల జరిమానా చెల్లించాలి.
రాజ్ఞోఽనిష్టప్రవక్తారం తస్యైవాక్రోశకం తథా । మృతాఙ్గలగ్నవిక్రేతుర్గురోస్తాड़యితుస్తథా ।। ౨౫౮.
రాజు యొక్క దురదృష్టాన్ని ప్రకటించేవాడు, అలాగే రాజును దూషించేవాడు, చనిపోయిన వారి వస్తువులను అమ్మేవాడు, గురువును నదిని దాటి తీసుకెళ్లేవాడు — వీరందరూ నేరస్తులే.
తన్మన్త్రస్య చ భేత్తారం ఛిత్త్వా జిహ్వాం ప్రవాసయేత్ । రాజయానాసనారోఢుర్దణ్డో మధ్యమసాహసః ।। ౨౫౮.
మంత్రాన్ని ధ్వంసం చేసినవాడి నాలుకను కోసి, అతన్ని దేశదూరం చేయాలి. అనధికారంగా రాజాసనంపై కూర్చున్నవాడికి మధ్యస్థ శిక్ష విధించాలి.
. ద్వినేత్రభేదినో రాజద్విష్టాదేశకృతస్తథా । విప్రత్వేన చ శూద్రస్య జీవతోఽష్టశతో దమః ।। ౨౫౮.
ఇద్దరు కళ్లను గాయపరిచినవాడికి, రాజు ద్వేషించే ఆజ్ఞను పాటించినవాడికి, బ్రాహ్మణుడిగా నటించే శూద్రుడికి — వీరికి ఎనిమిది వందల రూపాయల జరిమానా విధించాలి.
యో మన్యేతాజితోఽస్మీతి న్యాయే నాభిపరాజితః । తమాయాన్తం పునర్జ్జిత్వా దణ్డయేద్ ద్విగుణం దమం ।। ౨౫౮.
న్యాయంగా ఓడిపోలేదని భావించి, మళ్లీ వచ్చి మరోసారి ఓడినవాడికి, ముందు జరిమానాకు రెట్టింపు జరిమానా విధించాలి.
రాజ్ఞాఽన్యాయేన యో దణ్డా గృహీతో వరుణాయతం । నివేద్య దద్యాద్విప్రేభ్యః స్వయం త్రిశద్గుణీకృతం ।। ౨౫౮.
రాజు అన్యాయంగా శిక్ష విధిస్తే, అది బ్రాహ్మణులకు తెలియజేసి, తానే మూడు రెట్లు చేసి ఇవ్వాలి.
ధర్మ్మశ్చార్థశ్చ కీత్తిశ్చ లోకపఙ్క్తిరుపగ్రహః । ప్రజాభ్యో బహుమానఞ్చ స్వర్గస్థానఞ్చ శాశ్వత్మ్ ।। ౨౫౮.
ధర్మం, ధనం, కీర్తి, లోకంలో గౌరవం, ప్రజల ఆదరణ, పరలోకంలో శాశ్వత స్థానం — ఇవన్నీ లభిస్తాయి.
అగ్నిరువాచ ఋగ్యజుఃసామాథర్వవిధానం పుష్కరోదితమ్ । భుక్తిభుక్తికరం జప్యాద్ధోమాద్రామాయ తద్వదే ।। ౨౫౯.
అగ్ని ఇలా చెప్పాడు: ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేద, అథర్వణవేద విధానాలు పుష్కరుడు చెప్పిన ప్రకారం పఠిస్తే, హోమం చేస్తే, రాముని సేవ చేస్తే, భోగమూ మోక్షమూ లభిస్తాయి.
పుష్కర ఉవాచ । ప్రతివేదన్తు కర్మ్మాణి కార్య్యాణి ప్రవదామి తే । ప్రథమం ఋగ్విధానం వై శ్రృణు త్వం భుక్తిముక్తిదమ్ ।। ౨౫౯.
పుష్కరుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రతి వేదానికి చేయవలసిన కర్మలను నేను చెబుతాను. ముందుగా ఋగ్వేద విధానాన్ని విను, అది భోగమూ మోక్షమూ ఇస్తుంది.