అగ్నిపురాణమ్

అన్యహస్తే చ విక్రీతం దుష్టం వా దుష్టవద్యది । విక్రీనీతే దమస్తత్ర తన్మూల్యాదద్విగుణో భవేత్ ।। ౨౫౮.

వేరొకరికి అమ్మిన వస్తువు లోపభూయిష్టమైనదిగా తేలితే, లేదా లోపమున్నదిగా భావిస్తే, అమ్మినవాడు ఆ వస్తువు విలువ కంటే రెండింతలు జరిమానా చెల్లించాలి.

క్షయం వృద్ధిఞ్చ బణిజాపణ్యానామవిజానతా । క్రీత్వా నానుశయః కార్య్యః కుర్వన్ షడ్‌భాగదణ్డభాక్ ।। ౨౫౮.

వాణిజ్య వస్తువుల లాభనష్టాలను తెలియక కొనుగోలు చేసినవారిని నిందించరాదు. కానీ, తెలిసి చేసేవారు ఆరు వంతుల జరిమానా చెల్లించాలి.

సమవాయేన వణిజాం లాభార్థం కర్మ కుర్వతాం । లాభాలాభౌ యథా ద్రవ్యం యథా వా సంవిదా కృతౌ ।। ౨౫౮.

వాణికులు లాభం కోసం కలిసి పని చేస్తే, లాభనష్టాలు పెట్టుబడి మేరకు లేదా ఒప్పందం ప్రకారం పంచుకోవాలి.

ప్రతిపిద్ధమనాదిష్టం ప్రమాదాద్యచ్చ నాశితం । స తద్దద్యాద్ విప్లవాచ్చ రక్షఇతాద్దసమాంశభాక్ ।। ౨౫౮.

వెళ్లదీసిన వస్తువు నిర్దేశం లేకుండా నిర్లక్ష్యంతో పోయితే, బాధ్యుడు మొత్తం చెల్లించాలి. అపాయంతో పోయితే, పదవంతు మాత్రమే భరించాలి.

అర్థప్రక్షఏపణాద్వింశం భాగం శుల్కం నృపో హరేత్ । వ్యాసిద్ధం రాజయోగ్యఞ్చ విక్రీతం రాజగామి తత్ ।। ౨౫౮.

లాభాన్ని ప్రకటించినప్పుడు, రాజు ఇరవై వంతు పన్ను వసూలు చేయాలి. నిషేధితమైన లేదా రాజుకు అనుకూలమైన వస్తువులు అమ్మినప్పుడు, అవి రాజుకే చెందాలి.

మిత్థ్యా వదన్ పరీమాణం శుల్కస్థానాదపక్రమమ్ । దాప్యస్త్వష్టగుణం యశ్చ సవ్యాజక్రయవిక్రయీ ।। ౨౫౮.

తప్పుగా కొలతలు చెప్పేవారు, పన్ను ప్రాంతాన్ని తప్పించేవారు, మోసం చేసి కొనుగోలు విక్రయాలు చేసే వారు, ఎనిమిది రెట్లు జరిమానా చెల్లించాలి.

దేశాన్తరగతే ప్రేతే ద్రవ్యం దాయాదబాన్ధవాః । జ్ఞాతయో వా హరేయుస్తదాగతాస్తైర్వినా నృపః ।। ౨౫౯.

వేరే దేశంలో మరణించినవారి ఆస్తిని, అక్కడ ఉన్న వారసులు లేదా బంధువులు తీసుకోవాలి. వారు లేనిపక్షంలో, రాజు ఆస్తిని స్వాధీనం చేసుకోవాలి.

జిహ్మం త్యజేయుర్నిర్లోభమశక్తోఽన్యేన కారయేత్ । అనేన విధిరాఖ్యాత ఋత్విక్కర్షకకర్మిణాం ।। ౨౫౯.

లోభం లేకుండా వక్రతను వదిలేయాలి. చేయలేకపోతే, మరొకరితో చేయించాలి. ఈ నియమం యజ్ఞకర్తలు, రైతులు, పనివారికి చెప్పబడింది.

గ్రాహకైర్గృహ్యతే చౌరో లోప్త్రేణాథ పదేన వా । పూర్వకర్మాపరాధీ వా తథైవాశుద్ధవాసకః ।। ౨౫౮.

దొంగను కొనుగోలుదారులు, గరగం లేదా అడుగుజాడ ద్వారా పట్టుకుంటారు. పునరావృతంగా దొంగతనం చేసినవారు లేదా మురికి బట్టలు వేసుకున్నవారు కూడా పట్టుబడతారు.

అన్యేపి శఙ్కయా గ్రాహ్య జాతినామాదినిహ్నవైః । ద్యూతస్త్రీపానశక్తాశ్చ శుష్కభిన్నముఖస్వరాః ।। ౨౫౮.

కులం లేదా పేరు దాచి తిరిగేవారు, జూదగాళ్లు, మద్యం తాగేవారు, పొడిబారిన లేదా పగిలిన స్వరం ఉన్నవారు — వీరిని అనుమానంతో పట్టుకోవచ్చు.

పరద్రవ్యగృహాణాఞ్చ పృచ్ఛకా గూढ़చారిణః । నిరాయా వ్యయవన్తశ్చ వినష్టద్రవ్యవిక్రయాః ।। ౨౫౮.

ఇతరుల ఇళ్లలోకి వెళ్లేవారు, ప్రశ్నించేవారు, ఇళ్లలో తిరిగేవారు, పని లేకుండా తిరిగేవారు, అధికంగా ఖర్చు చేసే వారు, పోయిన వస్తువులు అమ్మేవారు — వీరిని కూడా పట్టుకోవచ్చు.

గృహీతః శఙ్కయా చౌర్య్యేనామ్నానఞ్చేద్విశోధయేత్ । దాపయిత్వా హృతం ద్రవ్యం చోరదణ్డేన దణ్డయేత్ ।। ౨౫౮.

దొంగతనంపై అనుమానంతో పట్టుకున్నవాడు ప్రమాణం ద్వారా నిర్దోషిగా తేలాలి. తప్పు తేలితే, దొంగిలించిన వస్తువును తిరిగి ఇచ్చి, దొంగకు విధించే శిక్షను అనుభవించాలి.

చౌరం ప్రదాప్యాపహృతం ఘాతయేద్వివిధైర్బధైః । సచిహ్నం బ్రాహ్మణం కృత్వా స్వరాష్ట్రాద్విప్రవాసయేత్ ।। ౨౫౮.

దొంగ దొంగిలించిన వస్తువును తిరిగి ఇచ్చి, వివిధ విధాలుగా శిక్షించబడాలి. బ్రాహ్మణుడు అయితే, గుర్తు పెట్టి తన దేశం నుండి బయటకు పంపించాలి.

ఘాతితేఽపహృతే దోషో గ్రామభర్త్తురమిర్గతే । మ్వసీమ్ని దద్యాద్గ్రామస్తు పదం వా యత్ర గచ్ఛతి ।। ౨౫౮.

ఒక గ్రామంలో హత్య లేదా దొంగతనం జరిగితే, గ్రామాధికారి అక్కడ ఉంటే అతనికి తప్పు వస్తుంది. అతను లేని పక్షంలో, ఆ గ్రామమంతా లేదా సంఘటన జరిగిన చోటు జరిమానా చెల్లించాలి.

పఞ్చగ్రామీ వహిః క్రోశాద్దశగ్రామ్యఽథ వా పునః । వన్దిగ్రాహాంస్తథా వాజికఞ్జరాణాఞ్చ హారిణః ।। ౨౫౮.

ఒకరు ఐదు గ్రామాలవారు లేదా పది గ్రామాల సరిహద్దు బయటవారు, ప్రయాణికులను పట్టుకునేవారు, గుర్రాలు లేదా జింకలను దొంగిలించేవారు—

ప్రసహ్య ఘాతిశ్చైవ శూలమారోపయేన్నరాన్ । ఉత్క్షేపకగ్రన్థిభేదౌ కరసన్దంశహీతకౌ ।। ౨౫౮.

బలవంతంగా హత్య చేసినవారిని కొమ్ముతో పొడవాలి. ఎవరికైనా పడవేసినవారు, కండ్లు లేదా కాళ్లు విరిచినవారు, చేతులను పీడించినవారు కూడా కఠినంగా శిక్షించాలి.

కార్య్యౌ ద్వితీయాపరాధే కరపాదైకహీనకౌ । భక్తావకాశాగ్న్యుదకమన్త్రోపకరణవ్యయాన్ ।। ౨౫౮.

ఇలాంటి వారు రెండోసారి తప్పు చేసినప్పుడు, ఒక చేయి లేదా ఒక కాలు కోయాలి. భోజనం, నివాసం, అగ్ని, నీరు, పూజా సామాగ్రి ఖర్చులు కూడా చెల్లించాలి.

దత్త్వా చౌరస్య హన్తుర్వా జానతో దమ ఉత్తమః । శస్త్రావపాతే గర్భస్య పాతనే చోత్తమో దమః ।। ౨౫౮.

దొంగ లేదా హంతకుడిని తెలిసి ఉంటే అతనికి అత్యంత గట్టి శిక్ష విధించాలి. ఆయుధంతో గర్భస్రావం చేయించినా, గర్భాన్ని నాశనం చేసినా, ఇదే విధంగా కఠినమైన శిక్ష వేయాలి.

ఉత్తమో వాఽధమో వాపి పురుషస్త్రీప్రమాపణే । శిలాం బద్‌ధ్బా క్షిపేదప్సు నరఘ్నీం విషదాం స్త్రియం ।। ౨౫౮.

ఎవరైనా పురుషుడు ఉన్నతుడు అయినా, తక్కువవాడు అయినా, పురుషుడిని లేదా స్త్రీని హత్య చేస్తే, ఆ స్త్రీకి రాయి కట్టేసి, ఆమెను నీటిలో పడేయాలి.

విషాగ్నిదాం నిజగురునిజాపత్యప్రమాపణీం । వికర్ణకరనాసౌష్ఠీం కృత్వా గోభిః ప్రమాపయేత్ ।। ౨౫౮.

విషం లేదా అగ్ని ఇచ్చిన స్త్రీ, తన గురువు లేదా తన పిల్లవాడిని హత్య చేసిన స్త్రీ, చెవులు, ముక్కు, పెదవులు కోసిన స్త్రీని, ఆవులతో తొక్కించి చంపాలి.

క్షేత్రవేశ్మవనగ్రామవివీతఖలదాహకాః । రాజపత్న్యభిఽగామీ చ దగ్ధవ్యాస్తు కటాగ్నినా ।। ౨౫౮.

పొలాలు, ఇళ్ళు, అడవులు, గ్రామాలు, గడ్డి మైదానాలు లేదా ధాన్యపు గోదాములకు నిప్పు పెట్టేవారు, రాజు భార్యను ఆశించే వారు, వీరిని గడ్డి కట్టతో కాల్చాలి.

పుమాన్ సంగ్రహణే గ్రాహ్యః కేశాకేశిపరస్త్రియాః । స్వజాతావుత్తమో దణ్డ ఆనులోమ్యే తు మధ్యమః ।। ౨౫౮.

ఇతరుల భార్యతో పట్టుబడిన పురుషుడిని జుట్టు పట్టుకుని లాగాలి. ఆమె తన కులానికి చెందినవారైతే అత్యధిక జరిమానా వేయాలి. క్రమంగా సంబంధం ఉంటే మధ్యమ జరిమానా వేయాలి.

ప్రాతిలోమ్యే బధః పుంసాం నార్య్యాః కర్ణావకర్త్తనమ్ । నీవీస్తనప్రావరణనాభికేశావమర్ద్దనమ్ ।। ౨౫౮.

కులానికి విరుద్ధంగా సంబంధం కలిగి ఉంటే, పురుషుడిని చంపాలి. స్త్రీ చెవులు కోయాలి. ఆమె నడుము బట్ట, వక్షోజ కవచం, నాభి, జుట్టును నలిపేయాలి.

అదేశకాలసమ్భాషం సహావస్థానమేవ చ । స్త్రీ నిషేధే శతం దద్యాద్ ద్విశతన్తు దమం పుమాన్ ।। ౨౫౮.

తగిన స్థలం లేదా సమయం కాకుండా మాట్లాడినా, కలసి ఉన్నా, స్త్రీ వంద ముద్రలు జరిమానా చెల్లించాలి. పురుషుడు రెండింతలు జరిమానా చెల్లించాలి.

ప్రతిషేధే తయోర్దణ్డో యథా సంగ్రహణే తథా । పశూన్ గచ్ఛఞ్ఛతం దాప్యో హీనాం స్త్రీం గాశ్చ మధ్యమమ్ ।। ౨౫౮.

వారిని నిషేధించినా వినకపోతే, కలసి పట్టుబడినట్లే శిక్ష వేయాలి. పశువుల కోసం వెళ్ళితే వంద ముద్రలు జరిమానా. తక్కువ స్థాయి స్త్రీ విషయంలో మధ్యమ జరిమానా, ఆవులు ఇవ్వాలి.

అవరుద్ధాసు దాసీషు భుజిష్యాసు తథైవ చ । గమ్యాస్వపి పూమాన్దాప్యః పఞ్చాశత్ పణికన్దమమ్ ।। ౨౫౮.

బంధించబడిన దాసి, పని చేసే స్త్రీ, సులభంగా లభించే స్త్రీతో సంభోగం చేసిన పురుషుడు యాభై పణాలు జరిమానా చెల్లించాలి.

ప్రసహ్య దాస్యబిగమే దణ్డో దశపణః స్మృతః । కుబన్ధేనాఙ్క్య గమయేదన్త్యాప్రవ్రజితాగమే ।। ౨౫౮.

బలవంతంగా దాసితో సంభోగం చేస్తే పది పణాలు జరిమానా. ముద్ర వేసిన స్త్రీతో, అంత్యజ లేదా సంయాసినితో సంభోగం చేస్తే, అతన్ని ఊరేగించాలి.

న్యూనం వాప్యధికం వాపి లిఖేద్ యో రాజశాసనమ్ । కూటస్వర్ణవ్యవహారీ విమాంసస్య చ విక్రయీ ।। ౨౫౮.

రాజు ఆజ్ఞను తక్కువగా లేదా ఎక్కువగా రాసేవాడు, నకిలీ బంగారం వ్యాపారం చేసేవాడు, తాకట్టు పెట్టిన వస్తువులను అమ్మేవాడు—

అభక్షైర్దూషయన్ విప్రం దణ్డ ఉత్తమసాహసమ్ । కూటస్వర్ణవ్యవహారీ విమాంసస్య చ విక్రయీ ।। ౨౫౮.

విధివిరుద్ధమైన ఆహారం ఇచ్చి బ్రాహ్మణుడిని అపవిత్రం చేసినవాడు అత్యంత కఠినమైన జరిమానా చెల్లించాలి. నకిలీ బంగారం వ్యాపారం చేసేవాడు, తాకట్టు పెట్టిన వస్తువులను అమ్మేవాడు—