అగ్నిపురాణమ్

వాహుగ్రీవానేత్రసక్థివినాశే వాచికే దమః । శత్యస్తతోఽర్ద్ధికః పాదనాసాకర్ణకరాదిషు ।। ౨౫౮.

చేతి, మెడ, కన్ను, తొడ నాశనం చేసినప్పుడు, మాటలతో చేసిన దూషణకు విధించే జరిమానా ఇక్కడ కూడా వర్తిస్తుంది. చేతి, కాలు, ముక్కు, చెవి వంటి భాగాలకు నష్టం కలిగిస్తే, ఆ జరిమానా అర్ధం మాత్రమే విధించాలి.

పతనీయకృతే క్షఏపే దణ్డో మధ్యమసాహసః । ఉపపాతకయుక్తే తు దాప్యః ప్రథమసాహసం ।। ౨౫౮.

కులనష్టం కలిగించే తప్పుకు మధ్యస్థమైన జరిమానా విధించాలి. చిన్న తప్పులకు మొదటి స్థాయి జరిమానా విధించాలి.

త్రైవిద్యనృపదేవానాం క్షేప ఉత్తమసాహసః । మధ్యమో జ్ఞాతిపూగానాం ప్రథమో గ్రామదేశయోః ।। ౨౫౮.

వేదపండితుడు, రాజు, దేవతలను అవమానిస్తే అత్యధిక జరిమానా విధించాలి. బంధువులు, సంఘాల విషయంలో మధ్యస్థ జరిమానా, గ్రామస్తులు, ఇతరుల విషయంలో తక్కువ జరిమానా విధించాలి.

అసాక్షికహతే చిహ్నైర్యుక్తిభిశ్చాగమేన చ । ద్రష్టవ్యో వ్యవహారస్తు కూటచిహ్నకృతాద్భయాత్ ।। ౨౫౮.

సాక్షులు లేని సందర్భాల్లో, గుర్తులు, తర్కం, సంప్రదాయాన్ని ఆధారంగా తీసుకుని తీర్పు చెప్పాలి. కానీ తప్పుడు గుర్తులు ఉంటే, చాలా జాగ్రత్తగా విచారణ జరిపించాలి.

భస్మపఙ్కరజఃస్పర్శే దణ్డో దశపణః స్మృతః । అమేధ్యపార్ష్ణినిష్ఠ్యూతస్పర్శనే ద్విగుణః స్మృతః ।। ౨౫౮.

బొగ్గు, మట్టి, ధూళిని తాకినవారికి పది పణాలు జరిమానా విధించాలి. అపవిత్రమైన పదార్థాలు, మడమ, ఉమ్మిని తాకితే, ఆ జరిమానా రెండింతలు చేయాలి.

సమేష్వేవం పరస్త్రీషు ద్విగుణస్తూత్తమేషు చ । హీనేష్వర్ద్ధం దమో మోహమదాదిభిరదణ్డనమ్ ।। ౨౫౮.

ఇతరుల భార్యలను తాకడంలో కూడా ఇదే నియమం వర్తిస్తుంది. ఉన్నత స్థితి మహిళలకు జరిమానా రెండింతలు, తక్కువ స్థితి మహిళలకు అర్ధం జరిమానా. కాని మాయ, అహంకారం వంటివి కారణమైతే శిక్ష ఉండదు.

విప్రపీడాకరం చ్ఛేద్యమఙ్గమబ్రాహ్మణస్య తు । ఉద్‌గూర్ణే ప్రథమో దణ్డః సంస్పర్శే తు తదర్ద్ధికః ।। ౨౫౮.

బ్రాహ్మణుని అవయవాన్ని కోస్తే అత్యధిక జరిమానా విధించాలి. కేవలం గాయమైతే, ఆ జరిమానా అర్ధం విధించాలి.

ఉద్‌గూర్ణే హస్తపాదే తు దశవింశతికౌ దమౌ। పరస్పరన్తు సర్వ్వేషాం శాస్త్రం మధ్యమసాహసః ।। ౨౫౮.

చేతి లేదా కాలు గాయపడితే పది లేదా ఇరవై పణాలు జరిమానా విధించాలి. పరస్పరం గాయపరిచినప్పుడు అందరికీ మధ్యస్థ జరిమానా విధించాలి.

పాదకేశాంశుకకరోల్లుఞ్చనేషు పణాన్ దశ । పీడాకర్షాశుకావేష్టపాదాధ్యాసే శతన్దమః ।। ౨౫౮.

జుట్టు, వస్త్రం, చేతిని లాగితే పది పణాలు జరిమానా. లాగడం, కట్టడం, కాలి మీద నడక వేయడం వలన బాధ కలిగిస్తే వంద పణాలు జరిమానా విధించాలి.

శోణితేన వినా దుఃఖఙ్కుర్వన్ కాష్ఠాదిభిర్నరః । ద్వాత్రింశతం పణాన్౨ దాప్యో ద్విగుణం దర్శనేఽసృజః ।। ౨౫౮.

రక్తం కారకుండా కట్టతో లేదా ఇలాంటి వస్తువులతో బాధ కలిగిస్తే ముప్పై రెండు పణాలు జరిమానా. రక్తం కనిపిస్తే, ఆ జరిమానా రెండింతలు చేయాలి.

కరపాదదతో భఙ్గే చ్ఛేదనే కర్ణనాసయోః । మధ్యో దణ్డో వ్రణోద్భేదే మృతకల్పహతే తథా ।। ౨౫౮.

చేతి, కాలు, చెవి, ముక్కు విరిగినా లేదా కోసినా మధ్యస్థ జరిమానా విధించాలి. గాయం తెరుచుకున్నా లేదా మరణానికి సమానమైన గాయం కలిగించినా ఇదే జరిమానా వర్తిస్తుంది.

చేష్టాభోజనవాగ్నోధే నేత్రాదిప్రతిభేదనే । కన్ధరాబాహుసక్థ్యాఞ్చ భహ్గే మఘ్యమసాహసః ।। ౨౫౮.

చలనం, భోజనం, అగ్ని తడిపించడంలో, కన్ను మొదలైన అవయవాలకు గాయపరిచినప్పుడు, మెడ, చేయి, తొడ విరిగినప్పుడు మధ్యస్థ జరిమానా విధించాలి.

ఏకం ఘ్నతాం బహూనాఞ్చ యథోక్తాద్ ద్విగుణా దమాః । కలహాపహృతం దేయం దణ్డస్తు ద్విగుణః స్మృతః ।। ౨౫౮.

ఒకరు అనేక మందిని గాయపరిస్తే, చెప్పిన జరిమానా రెండింతలు విధించాలి. గొడవలో తీసుకున్న వస్తువులు తిరిగి ఇవ్వాలి, జరిమానా కూడా రెండింతలు చేయాలి.

దుఃఖముత్పాదయేద్యస్తు స సముత్థానజం వ్యయమ్ । దాప్యో దణ్డఞ్చ యో యస్మిన్ కలహే సముదాహృతః ।। ౨౫౮.

ఎవరు బాధ కలిగిస్తే, ఆ గాయానికి వచ్చిన ఖర్చును చెల్లించాలి. గొడవలో తప్పు చేసినవాడు జరిమానా చెల్లించాలి.

. తరికః స్థలజం శుల్కం గృహ్ణన్ దణ్డ్యః పణాన్దశ । బ్రాహ్మణప్రాతివేశ్యానామేతదేవానిమన్త్రణే ।। ౨౫౮.

న్యాయబద్ధంగా కాకుండా భూమి పన్ను వసూలు చేసినవారు పది పణాలు జరిమానా చెల్లించాలి. బ్రాహ్మణులు, పొరుగువారు ఆహ్వానం లేకుండా చేస్తే ఇదే వర్తిస్తుంది.

అభిఘాతే తథా భేదే చ్ఛేదే కుడ్యావపాతనే । పణాన్దాప్యః వఞ్చదశవింశతిం తత్త్రయన్తథా ।। ౨౫౮.

దాడి, పగలు, కోత, గోడ కూల్చడంలో ఇరవై ఐదు పణాలు జరిమానా విధించాలి. మళ్లీ మళ్లీ చేస్తే ఇదే విధించాలి.

దుఃస్వోత్పాదిగృహే ద్రవ్యం క్షిపన్ ప్రాణహరం తథా । షోड़శాద్యః పణాన్ దాప్యో ద్విపణప్రభృతిః క్రమాత్ ।। ౨౫౮.

హానికరమైన లేదా ప్రాణహానికరమైన పదార్థాలను ఇతరుల ఇంట్లో వేసేవారు పదహారు పణాలు నుంచి జరిమానా చెల్లించాలి. ఇది రెండు పణాల నుంచి పెరుగుతూ విధించాలి.

దుఃఖే చ శోణితోత్పాదే శాఖాఙ్గచ్ఛేదనే తథా। దణ్డః క్షుద్రపశూనాం స్యాద్విపణప్రభృతిః క్రమాత్ ।। ౨౫౮.

బాధ కలిగించడం, రక్తం కార్చడం, లేదా జంతువుల అవయవాలు లేదా కొమ్ములు కోయడం చేసినప్పుడు, చిన్న జంతువులకు మార్కెట్ విలువను మొదటగా తీసుకుని, వరుసగా శిక్ష విధించాలి.

లిఙ్గస్య చ్ఛేదనే మృత్తౌ మధ్యమో మూల్యమేవ చ । మహాపశూనామేతేషు స్థానేషు ద్విగుణా దమాః ।। ౨౫౮.

లింగాన్ని కోయడం లేదా చంపడం జరిగినప్పుడు, మధ్యస్థమైన జరిమానా లేదా నిజమైన విలువను విధించాలి. పెద్ద జంతువుల విషయంలో ఇవే చేసినపుడు, జరిమానా రెండింతలు విధించాలి.

యః సాహసఙ్కారయతి సం దాప్యో ద్విగుణన్దమమ్ । యస్త్వేవముక్త్వాహం దాతా కారయేత్ చ చతుర్గుణమ్ ।। ౨౫౮.

ఎవడు దాడి చేస్తాడో వాడికి రెండింతల జరిమానా విధించాలి. కాని, 'నేను చెల్లిస్తాను' అని ముందుగా చెప్పి చేస్తే, వాడికి నాలుగింతలు జరిమానా విధించాలి.

ఆర్య్యాక్రోశాతిక్రమకృద్‌భ్రాతృజాయాప్రహారదః సన్దిష్టస్యాప్రదాతా చ సముద్రగృహభేదకః ।। ౨౫౮.

యవడు గొప్పవారిని దూషించడంలో హద్దు మించాడో, అన్నయ్య భార్యను కొట్టాడో, ఇవ్వమని చెప్పినదాన్ని ఇవ్వకపోయాడో, సముద్రతీరంలో ఉన్న ఇంట్లోకి చొరబడాడో—

సామన్తకులికాదీనామపకారస్య కారకః । పఞ్చాశత్పణికో దణ్డ ఏషామితి వినిశ్చయః ।। ౨౫౮.

ప్రాంతాధిపతులు, వృత్తిదారులు మొదలైనవారికి హాని చేసినవాడికి, నిర్ణయంగా యాబై పణాల జరిమానా విధించాలి.

స్వచ్ఛన్దవిధవాగామీ విక్రుష్టే నాభిధావకః । పఞ్చాశత్పణికో దణ్డ ఏషామితి వినిశ్చయః ।। ౨౫౮.

విధవను ఆమె ఇష్టంతో దగ్గరగా వెళ్ళినవాడు, లేదా పెద్దగా పిలిచినప్పుడు రాని వాడు— వీరికి యాబై పణాల జరిమానా విధించాలి. ఇదే నిర్ణయం.

శూద్రః ప్రవ్రజీతానాఞ్చ దైవే పైత్ర్యే చ భోజకః । అయుక్తం శపథం కుర్వ్వన్నయోగ్యో యోగ్యకర్మకృత్ ।। ౨౫౮.

శూద్రుడు వ్రతస్తుల ఆహారం తిన్నా, దేవతలకు లేదా పితృదేవతలకు నైవేద్యం చేసినప్పుడు తిన్నా, అబద్ధంగా ప్రమాణం చేసినా, తాను చేయరాని పనులు చేసినా—

వృషక్షుద్రపశూనాఞ్చ పుంస్త్వస్య ప్రతిఘాతకృత్ । సాధారణస్యాపలాపో దాసీగర్భవినాశకృత్ ।। ౨౫౮.

ఎవడు ఎద్దులు లేదా చిన్న జంతువులను వంధ్యం చేస్తాడో, సాధారణ ఆస్తిని తనది కాదని నిరాకరిస్తాడో, దాసి గర్భాన్ని నాశనం చేస్తాడో—

పితాపుత్రస్వసృభ్రాతృదమ్పత్యాచార్య్యశిష్యకాః । ఏషామపతితాన్యోన్యత్యాగీ చ శతదణ్డభాక్ ।। ౨౫౮.

తండ్రి, కుమారుడు, అక్కాచెల్లెళ్ళు, అన్నదమ్ములు, భార్యాభర్తలు, గురువు, శిష్యుడు— వీరిలో ఎవరు కారణం లేకుండా ఒకరినొకరు వదిలిపెడితే, వంద పణాల జరిమానా విధించాలి.

వసానస్త్రీన్ పణాన్ దణ్డ్యో నేజకస్తు పరాంశుకమ్ । విక్రయావక్రయాధానయాచితేషు పణాన్ దశ ।। ౨౫౮.

ఇతరుల వస్త్రాన్ని ధరించినవాడు మూడు పణాలు జరిమానా చెల్లించాలి. అప్పుగా తీసుకున్న వస్త్రాన్ని తిరిగి ఇవ్వని వాడు, లేదా అమ్మకం, కొనుగోలు, జమా, అప్పు విషయంలో పది పణాలు జరిమానా చెల్లించాలి.

తులాశాసనమానానం కూటకృన్నాణకస్య చ । ఏభిశ్చ వ్యవహర్త్తా యః స దాప్యో దణ్డముత్తమమ్ ।। ౨౫౮.

బరువు, కొలత, నాణేలను వంచించినవాడు, లేదా వాటితో వ్యాపారం చేసినవాడు, అతడికి అత్యధికమైన జరిమానా విధించాలి.

అకూటం కూటకం బ్రతే కూటం యశ్చాప్యకూటకమ్ । స నాణకపరీక్షీ తు దాప్యః ప్రథమసాహసమ్ ।। ౨౫౮.

నిజమైనదాన్ని వంచితంగా, వంచితాన్ని నిజమైనదిగా చెప్పినవాడు, లేదా నాణేలను తప్పుగా పరీక్షించినవాడు, మొదటి స్థాయి దాడికి విధించే జరిమానా చెల్లించాలి.