అగ్నిపురాణమ్

ప్రకాన్తే సప్తమం భాగం చతుర్థం పథి సంత్యజన్ । భృతిమర్ద్ధపథే సర్వ్వాం ప్రదాప్యస్త్యాజకోపి చ ।। ౨౫౮.

ప్రయాణం పూర్తయినప్పుడు ఏడవ వంతు ఇవ్వాలి. మార్గమధ్యంలో వదిలితే నాలుగవ వంతు, మధ్యలో వదిలితే అర్ధ వేతనం కూడా వదిలినవాడు చెల్లించాలి.

గ్లహే శతికవృద్ధేస్తు సభికః పఞ్చకం శతం । గృహ్ణీయాద్‌ధూర్త్తకితవాదితరాద్దశకం శతం ।। ౨౫౮.

జూదంలో గెలిచినవాడి లాభంలో పంచులో ఐదు భాగాలు నిర్వాహకుడు తీసుకోవాలి. మోసగాడు, జూదగాడు లేదా ఇతరుల దగ్గర పదిహేను భాగాలు తీసుకోవాలి.

స సమ్యక్‌పాలితో దద్యాద్రజ్ఞే భాగం యథాకృతం । జితముద్‌గ్రాహయేజ్జేత్రే దద్యాత్సత్యం వచః క్షమీ ।। ౨౫౮.

బాగా కాపాడబడినవాడు రాజుకు ఒప్పందం ప్రకారం వాటా ఇవ్వాలి. గెలిచినవాడు లాభాన్ని ప్రకటించాలి. నిజాయితీగా ఉన్నవాడు నిజం చెప్పాలి.

ప్రప్తే నృపతినా భాగో ప్రసిద్ధే ధూర్త్తమణ్డలే । జితం సశభికే స్థానే దాపయేదన్యథా న తు ।। ౨౫౮.

రాజు వాటా ప్రసిద్ధ జూదస్థలంలో అందుకున్నప్పుడు, గెలిచినవాడు నిర్వాహకుడి దగ్గర చెల్లించాలి. లేనిపక్షంలో ఇవ్వాల్సిన అవసరం లేదు.

ద్రష్టారో వ్యవహారాణాం సాక్షిణశ్చ త ఏవ హి । రాజ్ఞా సచిహ్నా నిర్వాస్యాః కూటాక్షోపధిదేవినః ।। ౨౫౮.

వ్యవహారాలను చూచినవారే సాక్షులు. మోసపూరిత పాశాలు, మాయ, అబద్ధ ప్రమాణాలతో మోసం చేసినవారిని రాజు గుర్తించి దేశం నుంచి పంపించాలి.

ద్యూతమేకముఖం కార్య్యం తస్కరజ్ఞానకారణాత్ । ఏష ఏవ విధిర్జ్ఞేయః ప్రాణిద్యూతే సమాహ్వయే ।। ౨౫౮.

జూదం అందరికీ కనిపించేలా జరగాలి, దొంగలు, మోసాలు జరగకుండా. ఇదే నియమం జంతు జూదం, పోటీలకు కూడా వర్తిస్తుంది.

అగ్నిరువాచ సత్యాసత్యాన్యథా స్తోత్రైర్న్యూనాఙ్గేన్ద్రియరోగిణాం । క్షేపం కరోతి చేద్దణ్డ్యః పణానర్ద్ధత్రయోదశ ।। ౨౫౮.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: ఎవరు అవయవ లోపం లేదా ఇంద్రియ లోపం ఉన్నవారిని నిజమో అబద్ధమో పాటల ద్వారా అవమానిస్తే, వారికి పన్నెండు నరగడ్లు జరిమానా వేయాలి.

అభిగన్తాస్మి భగినీమ్మాతరం వా తవేతి చ । శపన్తం దాపయేద్రాజా పఞ్చవిశతికం దమం ।। ౨౫౮.

ఎవరైనా 'నీ అక్కను లేదా తల్లిని దగ్గరగా వస్తాను' అని ప్రమాణం చేస్తే, రాజు అతనికి ఇరవై ఐదు నాణేలు జరిమానా వేయాలి.

అర్ద్ధోఽధమేషు ద్విగుణః పరస్త్రీషూత్తమేషు చ । దణ్డప్రణయనం క్కాయ్య వర్ణజాత్యుత్తరాధరైః ।। ౨౫౮.

తక్కువ జాతివారికి అర్ధ జరిమానా, ఎక్కువ జాతివారికి రెండింతలు, అత్యున్నతులకు రెండింతలకన్నా ఎక్కువ జరిమానా విధించాలి. జరిమానా జాతి, స్థాయిని బట్టి నిర్ణయించాలి.

ప్రాతిలోమ్యాపవాదేషు ద్విగుణత్రిగుణా దమాః । వర్ణానామానులోమ్యేన తస్మాదేవార్ద్ధహానితః ।। ౨౫౮.

ప్రకృతి క్రమాన్ని అతిక్రమించినప్పుడు, జరిమానా రెండింతలు లేదా మూడింతలు విధించాలి. కుల క్రమాన్ని అనుసరించినప్పుడు, జరిమానా అర్ధం తగ్గించాలి.

వాహుగ్రీవానేత్రసక్థివినాశే వాచికే దమః । శత్యస్తతోఽర్ద్ధికః పాదనాసాకర్ణకరాదిషు ।। ౨౫౮.

చేతి, మెడ, కన్ను, తొడ నాశనం చేసినప్పుడు, మాటలతో చేసిన దూషణకు విధించే జరిమానా ఇక్కడ కూడా వర్తిస్తుంది. చేతి, కాలు, ముక్కు, చెవి వంటి భాగాలకు నష్టం కలిగిస్తే, ఆ జరిమానా అర్ధం మాత్రమే విధించాలి.

పతనీయకృతే క్షఏపే దణ్డో మధ్యమసాహసః । ఉపపాతకయుక్తే తు దాప్యః ప్రథమసాహసం ।। ౨౫౮.

కులనష్టం కలిగించే తప్పుకు మధ్యస్థమైన జరిమానా విధించాలి. చిన్న తప్పులకు మొదటి స్థాయి జరిమానా విధించాలి.

త్రైవిద్యనృపదేవానాం క్షేప ఉత్తమసాహసః । మధ్యమో జ్ఞాతిపూగానాం ప్రథమో గ్రామదేశయోః ।। ౨౫౮.

వేదపండితుడు, రాజు, దేవతలను అవమానిస్తే అత్యధిక జరిమానా విధించాలి. బంధువులు, సంఘాల విషయంలో మధ్యస్థ జరిమానా, గ్రామస్తులు, ఇతరుల విషయంలో తక్కువ జరిమానా విధించాలి.

అసాక్షికహతే చిహ్నైర్యుక్తిభిశ్చాగమేన చ । ద్రష్టవ్యో వ్యవహారస్తు కూటచిహ్నకృతాద్భయాత్ ।। ౨౫౮.

సాక్షులు లేని సందర్భాల్లో, గుర్తులు, తర్కం, సంప్రదాయాన్ని ఆధారంగా తీసుకుని తీర్పు చెప్పాలి. కానీ తప్పుడు గుర్తులు ఉంటే, చాలా జాగ్రత్తగా విచారణ జరిపించాలి.

భస్మపఙ్కరజఃస్పర్శే దణ్డో దశపణః స్మృతః । అమేధ్యపార్ష్ణినిష్ఠ్యూతస్పర్శనే ద్విగుణః స్మృతః ।। ౨౫౮.

బొగ్గు, మట్టి, ధూళిని తాకినవారికి పది పణాలు జరిమానా విధించాలి. అపవిత్రమైన పదార్థాలు, మడమ, ఉమ్మిని తాకితే, ఆ జరిమానా రెండింతలు చేయాలి.

సమేష్వేవం పరస్త్రీషు ద్విగుణస్తూత్తమేషు చ । హీనేష్వర్ద్ధం దమో మోహమదాదిభిరదణ్డనమ్ ।। ౨౫౮.

ఇతరుల భార్యలను తాకడంలో కూడా ఇదే నియమం వర్తిస్తుంది. ఉన్నత స్థితి మహిళలకు జరిమానా రెండింతలు, తక్కువ స్థితి మహిళలకు అర్ధం జరిమానా. కాని మాయ, అహంకారం వంటివి కారణమైతే శిక్ష ఉండదు.

విప్రపీడాకరం చ్ఛేద్యమఙ్గమబ్రాహ్మణస్య తు । ఉద్‌గూర్ణే ప్రథమో దణ్డః సంస్పర్శే తు తదర్ద్ధికః ।। ౨౫౮.

బ్రాహ్మణుని అవయవాన్ని కోస్తే అత్యధిక జరిమానా విధించాలి. కేవలం గాయమైతే, ఆ జరిమానా అర్ధం విధించాలి.

ఉద్‌గూర్ణే హస్తపాదే తు దశవింశతికౌ దమౌ। పరస్పరన్తు సర్వ్వేషాం శాస్త్రం మధ్యమసాహసః ।। ౨౫౮.

చేతి లేదా కాలు గాయపడితే పది లేదా ఇరవై పణాలు జరిమానా విధించాలి. పరస్పరం గాయపరిచినప్పుడు అందరికీ మధ్యస్థ జరిమానా విధించాలి.

పాదకేశాంశుకకరోల్లుఞ్చనేషు పణాన్ దశ । పీడాకర్షాశుకావేష్టపాదాధ్యాసే శతన్దమః ।। ౨౫౮.

జుట్టు, వస్త్రం, చేతిని లాగితే పది పణాలు జరిమానా. లాగడం, కట్టడం, కాలి మీద నడక వేయడం వలన బాధ కలిగిస్తే వంద పణాలు జరిమానా విధించాలి.

శోణితేన వినా దుఃఖఙ్కుర్వన్ కాష్ఠాదిభిర్నరః । ద్వాత్రింశతం పణాన్౨ దాప్యో ద్విగుణం దర్శనేఽసృజః ।। ౨౫౮.

రక్తం కారకుండా కట్టతో లేదా ఇలాంటి వస్తువులతో బాధ కలిగిస్తే ముప్పై రెండు పణాలు జరిమానా. రక్తం కనిపిస్తే, ఆ జరిమానా రెండింతలు చేయాలి.

కరపాదదతో భఙ్గే చ్ఛేదనే కర్ణనాసయోః । మధ్యో దణ్డో వ్రణోద్భేదే మృతకల్పహతే తథా ।। ౨౫౮.

చేతి, కాలు, చెవి, ముక్కు విరిగినా లేదా కోసినా మధ్యస్థ జరిమానా విధించాలి. గాయం తెరుచుకున్నా లేదా మరణానికి సమానమైన గాయం కలిగించినా ఇదే జరిమానా వర్తిస్తుంది.

చేష్టాభోజనవాగ్నోధే నేత్రాదిప్రతిభేదనే । కన్ధరాబాహుసక్థ్యాఞ్చ భహ్గే మఘ్యమసాహసః ।। ౨౫౮.

చలనం, భోజనం, అగ్ని తడిపించడంలో, కన్ను మొదలైన అవయవాలకు గాయపరిచినప్పుడు, మెడ, చేయి, తొడ విరిగినప్పుడు మధ్యస్థ జరిమానా విధించాలి.

ఏకం ఘ్నతాం బహూనాఞ్చ యథోక్తాద్ ద్విగుణా దమాః । కలహాపహృతం దేయం దణ్డస్తు ద్విగుణః స్మృతః ।। ౨౫౮.

ఒకరు అనేక మందిని గాయపరిస్తే, చెప్పిన జరిమానా రెండింతలు విధించాలి. గొడవలో తీసుకున్న వస్తువులు తిరిగి ఇవ్వాలి, జరిమానా కూడా రెండింతలు చేయాలి.

దుఃఖముత్పాదయేద్యస్తు స సముత్థానజం వ్యయమ్ । దాప్యో దణ్డఞ్చ యో యస్మిన్ కలహే సముదాహృతః ।। ౨౫౮.

ఎవరు బాధ కలిగిస్తే, ఆ గాయానికి వచ్చిన ఖర్చును చెల్లించాలి. గొడవలో తప్పు చేసినవాడు జరిమానా చెల్లించాలి.

. తరికః స్థలజం శుల్కం గృహ్ణన్ దణ్డ్యః పణాన్దశ । బ్రాహ్మణప్రాతివేశ్యానామేతదేవానిమన్త్రణే ।। ౨౫౮.

న్యాయబద్ధంగా కాకుండా భూమి పన్ను వసూలు చేసినవారు పది పణాలు జరిమానా చెల్లించాలి. బ్రాహ్మణులు, పొరుగువారు ఆహ్వానం లేకుండా చేస్తే ఇదే వర్తిస్తుంది.

అభిఘాతే తథా భేదే చ్ఛేదే కుడ్యావపాతనే । పణాన్దాప్యః వఞ్చదశవింశతిం తత్త్రయన్తథా ।। ౨౫౮.

దాడి, పగలు, కోత, గోడ కూల్చడంలో ఇరవై ఐదు పణాలు జరిమానా విధించాలి. మళ్లీ మళ్లీ చేస్తే ఇదే విధించాలి.

దుఃస్వోత్పాదిగృహే ద్రవ్యం క్షిపన్ ప్రాణహరం తథా । షోड़శాద్యః పణాన్ దాప్యో ద్విపణప్రభృతిః క్రమాత్ ।। ౨౫౮.

హానికరమైన లేదా ప్రాణహానికరమైన పదార్థాలను ఇతరుల ఇంట్లో వేసేవారు పదహారు పణాలు నుంచి జరిమానా చెల్లించాలి. ఇది రెండు పణాల నుంచి పెరుగుతూ విధించాలి.

దుఃఖే చ శోణితోత్పాదే శాఖాఙ్గచ్ఛేదనే తథా। దణ్డః క్షుద్రపశూనాం స్యాద్విపణప్రభృతిః క్రమాత్ ।। ౨౫౮.

బాధ కలిగించడం, రక్తం కార్చడం, లేదా జంతువుల అవయవాలు లేదా కొమ్ములు కోయడం చేసినప్పుడు, చిన్న జంతువులకు మార్కెట్ విలువను మొదటగా తీసుకుని, వరుసగా శిక్ష విధించాలి.

లిఙ్గస్య చ్ఛేదనే మృత్తౌ మధ్యమో మూల్యమేవ చ । మహాపశూనామేతేషు స్థానేషు ద్విగుణా దమాః ।। ౨౫౮.

లింగాన్ని కోయడం లేదా చంపడం జరిగినప్పుడు, మధ్యస్థమైన జరిమానా లేదా నిజమైన విలువను విధించాలి. పెద్ద జంతువుల విషయంలో ఇవే చేసినపుడు, జరిమానా రెండింతలు విధించాలి.