అగ్నిపురాణమ్

సోవాప్తకామో విమలః సకులః స్వర్గమాప్నుయాత్। ధర్మ్మాధర్మ్మవ్యవస్థానమేవం వై కురుతే హరీః

వారు కోరికలు తీరినవారు, పవిత్రులు, కుటుంబంతో కలిసి స్వర్గాన్ని పొందుతారు. హరిదేవుడు ధర్మ, అధర్మాలకు భేదాన్ని ఇలానే స్థాపిస్తాడు.

అగ్నిరువాచ జగత్సర్గాదికాం క్రీడాం విష్ణోర్వక్ష్యేధునా శ్రృణు। స్వర్గాదికృత్ స సర్గాదిః సృష్ట్యాదిః సగుణోగుణః

అగ్ని వాక్యం: జగత్తు సృష్టి మొదలైన విష్ణువు లీలను ఇప్పుడు చెబుతాను, విను. ఆయన స్వర్గాది సృష్టికర్త, సృష్టి, స్థితి, గుణాలు, నిర్గుణత అన్నింటికీ మూలం.

బ్రహ్మావ్యక్తం సదాగ్రేఽభూత్ న ఖం రాత్రిదినాదికమ్। ప్రకృతిం పురుషం విష్ణుః ప్రవిశ్యాక్షోభయత్తతః

మొదట బ్రహ్మ, అవ్యక్తం మాత్రమే ఉండేవి. ఆకాశం, రాత్రి, పగలు ఏదీ ఉండేవి కావు. విష్ణువు ప్రకృతి, పురుషులలో ప్రవేశించి వాటిని కదిలించాడు.

సర్గకాలే మహత్తత్త్వమహఙ్కారస్తతోఽభవత్। వైకారికస్తైజసశ్చ భూతాదిశ్చైవ తామసః

సృష్టి సమయంలో మహత్తత్త్వం పుట్టింది, దానివల్ల 'అహంకారం' వచ్చిందీ. ఆ అహంకారంలో నుంచి సత్త్వగుణం, రజోగుణం, తమోగుణం అనే మూడు రూపాలు ఏర్పడ్డాయి.

అహఙ్కారాచ్ఛబ్దమాత్రమాకాశమభవత్తతః । స్పర్శమాత్రోఽనిలస్తస్మాద్రూపమాత్రోఽనలస్తతః

అహంకారం నుండి శబ్దమాత్రం పుట్టింది, దానివల్ల ఆకాశం ఏర్పడింది. స్పర్శమాత్రం నుండి వాయువు, రూపమాత్రం నుండి అగ్ని పుట్టాయి.

రసమాత్రా ఆప ఇతో గన్ధమాత్రా మహీ స్మృతా । అహఙ్కారాత్తామసాత్తు తైజసానీ న్ద్రియాణి చ

రసమాత్రం నుండి నీరు, గంధమాత్రం నుండి భూమి ఏర్పడినదిగా చెప్పబడింది. తమోగుణ అహంకారం నుండి ఇంద్రియాలు, రజోగుణం నుండి ఇంద్రియకర్మేంద్రియాలు పుట్టాయి.

వైకారికా దశదేవా మన ఏకాదశేన్ద్రియమ్। తతః స్వయమ్భూర్భగవాన్ సిసృక్షుర్వివిధాః ప్రజాః

సత్త్వగుణం నుండి పది దేవతలు, మనస్సు కలిగి పదకొండు ఇంద్రియాలు పుట్టాయి. ఆ తరువాత స్వయంభూ భగవంతుడు వివిధ ప్రజలను సృష్టించాలనే సంకల్పం చేసాడు.

అప ఏవ ససర్జాదౌ తాసు వీర్యమవాసృజత్ । ఆపో నారా ఇతి ప్రోక్తా ఆపో వై నరసూనవః

మొదట నీటిని సృష్టించి, అందులో తన శక్తిని ప్రవేశపెట్టాడు. ఆ నీటిని 'నార' అని పిలుస్తారు. ఆ నీరు నరుని సంతానంగా చెప్పబడింది.

అయనన్తస్య తాః పూర్వన్తేన నారాయణః స్మృతః । హిరణ్యవర్ణమభవత్ తదణ్డముదకేశయమ్

ఆ నీరు ఆయన మొదటి నివాసమైనందువల్ల ఆయనను 'నారాయణుడు' అని పిలుస్తారు. ఆ తరువాత బంగారు రంగు గల గుడ్డు నీటిమీద తేలుతూ కనిపించింది.

తస్మిన్ జజ్ఞే స్వయం బ్రహ్మా స్వయమ్భూరితి నః శ్రుతమ్। హిరణ్యగర్భో భగవానుషిత్వా పరివత్సరమ్

ఆ గుడ్డులో బ్రహ్మ స్వయంగా జన్మించాడు అని మనం విన్నాము. ఆ హిరణ్యగర్భుడు అక్కడ ఒక సంవత్సరము నివసించాడు.

తదణ్డమకరోద్ ద్వైధన్దివం భువమథాపి చ। తయోః శకలయోర్మ్మధ్యే ఆకాశమసృజత్ ప్రభుః

ఆ తరువాత ఆ గుడ్డును రెండు భాగాలుగా విడగొట్టి, వాటితో స్వర్గాన్ని, భూమిని సృష్టించాడు. ఆ రెండు భాగాల మధ్యలో ఆకాశాన్ని సృష్టించాడు.

అప్సుం పారిప్లవాం పృథ్వీం దిశశ్చ దశధా దధే। తత్ర కాలంమనోవాచం కామం క్రోధమయో రతిమ్

నీటిమీద తేలుతున్న భూమిని, పది దిశలను స్థాపించాడు. అక్కడే కాలాన్ని, మనస్సును, వాక్కును, కామాన్ని, కోపాన్ని, ఆనందాన్ని ఉంచాడు.

ససర్జ సృష్టిన్తద్రూపాం స్త్రష్టుమిచ్ఛన్ ప్రజాపతిః। విద్యుతోశనిమేఘాంశ్చ రోహితేన్ద్రధనూంషి చ

ప్రజలను సృష్టించాలనే సంకల్పంతో, ఆ రూపంలో సృష్టిని నిర్మించాడు. మెరుపులు, మేఘాలు, ఇంద్రధనస్సు, వజ్రం మొదలైనవన్నీ సృష్టించాడు.

వయాంసి చ ససర్జాదౌ పర్జన్యఞ్చాథ వక్త్రతః। ఋచో యజూంషి సామాని నిర్మమే యజ్ఞాసిద్ధయే

మొదట పక్షులను సృష్టించి, తన నోటి నుండి వర్షదేవుడిని సృష్టించాడు. యజ్ఞసిద్ధికై ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదాన్ని పుట్టించాడు.

సాధ్యాస్తైరయజన్దేవాన్ భూతముచ్చావచం భుజాత్ । సనత్కుమారం రుద్రఞ్చ ససర్జ్జ క్రోధసమ్భవమ్

ఆ వేదాలతో సాధ్యులు దేవతలను పూజించారు. ఉన్నతమైన, తక్కువైన భూతాలను కూడా. కోపంతో సంజాతుడైన సనత్కుమారుడు, రుద్రుడిని సృష్టించాడు.

మరీచిమత్ర్యఙ్గిరసం పులస్త్యం పులహం క్రతుమ్। వసిష్ఠం మానసాః సప్త బ్రహ్మాణ ఇతి నిశ్చితాః

మరీచి, అత్రి, అంగిరస, పులస్త్య, పులహ, క్రతు, వశిష్ఠుడు — ఈ ఏడుగురు బ్రహ్మ మనసులో పుట్టిన మహర్షులు.

సప్తైతే జనయన్తి స్మ ప్రజా రుద్రశ్చ సత్తమ। ద్విధా కృత్వాత్మనో దేహమర్ద్ధేన పురుషోఽభవత్

ఈ ఏడుగురు మహర్షులు, రుద్రుడు కలసి ప్రజలను సృష్టించారు. తన శరీరాన్ని రెండు భాగాలుగా చేసి, ఒక భాగాన్ని పురుషునిగా మార్చాడు.

అగ్నిరువాచ కశ్యపస్య వేదే సర్గమదిత్యాదిషు హే మునే ।౧౯.౦౦౧ చాక్షుషే తుషితా దేవాస్తేఽదిత్యాం కశ్యపాత్పునః ॥౧౯.౦౦౧ ఆసన్ విష్ణుశ్చ శక్రశ్చ త్వష్టా ధాతా తథార్యమా ।౧౯.౦౦౨ పూషా వివస్వాన్ సవితా మిత్రోథ వరుణో భగః ॥౧౯.౦౦౨ అంశుశ్చ ద్వాదశాదిత్యా ఆసన్ వైవస్వతేన్తరే ।౧౯.౦౦౩ అరిష్టనేమిపత్నీనామపత్యానీహ షోడశ ॥౧౯.౦౦౩ బహుపుత్రస్య విదుషశ్చతస్రో విద్యుతః సుతాః ।౧౯.౦౦౪ ప్రత్యఙ్గిరసజాః శ్రేష్ఠాః కృశాశ్వస్య సురాయుధాః ॥౧౯.౦౦౪ ఉదయాస్తమనే సూర్యే తద్వదేతే యుగే యుగే ।౧౯.౦౦౫ హిరణ్యకశిపుర్దిత్యాం హిరణ్యాక్షశ్చ కశ్యపాత్ ॥౧౯.౦౦౫ సింహికా చాభవత్కన్యా విప్రచిత్తేః పరిగ్రహః ।౧౯.౦౦౬ రాహుప్రభృతయస్తస్యాం సైంహికేయా ఇతి శ్రుతాః ॥౧౯.౦౦౬ హిరణ్యకశిపోః పుత్రాశ్చత్వారః ప్రథితౌజసః ।౧౯.౦౦౭ అనుహ్రాదశ్చ హ్రాదశ్చ ప్రహ్రాదశ్చాతివైష్ణవః ॥౧౯.౦౦౭ సంహ్రాదశ్చ చతుర్థోభూథ్రాదపుత్రో హ్రదస్తథా ।౧౯.౦౦౮ హ్రదస్య పుత్ర ఆయుష్మాన్శిబిర్వాస్కల ఏవ చ ॥౧౯.౦౦౮ విరోవనస్తు ప్రాహ్రాదిర్బలిర్జజ్ఞే విరోచనాత్ ।౧౯.౦౦౯ బలేః పుత్రశతం త్వాసీద్వాణశ్రేష్ఠంమహామునే ॥౧౯.౦౦౯ పురాకల్పే హి బాణేన ప్రసాద్యోమాపతిం వరః ।౧౯.౦౧౦ పార్శ్వతో విహరిష్యామీత్యేవం ప్రాప్తశ్చ ఈశ్వరాత్ ॥౧౯.౦౧౦ హిరణ్యాక్షసుతాః పఞ్చ శమ్బరః శకునిస్త్వితి ।౧౯.౦౧౧ ద్విమూర్ధా శఙ్కురార్యశ్చశతమాసన్ దనోః సుతాః ॥౧౯.౦౧౧ స్వర్భానోస్తు ప్రభా కన్యా పులోమ్నస్తు శచీ స్మృతా ।౧౯.౦౧౨ ఉపదానవీ హయశిరా శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ ॥౧౯.౦౧౨ పులోమా కాలకా చైవ వైశ్వానరసుతే ఉభే ।౧౯.౦౧౩ కశ్యపస్య తు భార్యే ద్వే తయోః పుత్రాశ్చ కోటయః ॥౧౯.౦౧౩ ప్రహ్రాదస్య చతుష్కోట్యో నివాతకవచాః కులే ।౧౯.౦౧౪ తామ్రాయాః షట్సుతాః స్యుశ్చ కాకీ శ్వేనీ చ భాస్యపి ॥౧౯.౦౧౪ గృధ్రికా శుచి సుగ్రీవాతాభ్యః కాకాదయోఽభవన్ ।౧౯.౦౧౫ అశ్వాశ్చోష్ట్రాశ్చ తామ్రాయా అరుణో గరుడస్తథా ॥౧౯.౦౧౫ వినతాయాః సహస్రన్తు సర్పాశ్చ సురసాభవాః ।౧౯.౦౧౬ కాద్రవేయాః సహస్రన్తు శేషవాసుకితక్షకాః ॥౧౯.౦౧౬ దంష్ట్రిణః క్రోధవశజా ధరోత్థాః(౧) పక్షిణో జలే ।౧౯.౦౧౭ సురభ్యాం గోమహిష్యాది ఇరోత్పన్నాస్తృణాదయః ॥౧౯.౦౧౭ స్వసాయాం యక్షరక్షాంసి మునేరశ్వరసోభవన్ ।౧౯.౦౧౮ అరిష్టాయాన్తు గన్ధర్వాః కశ్యపాద్ధి స్థిరఞ్చరం(౨) ॥౧౯.౦౧౮ ఏషాం పుత్రాదయోఽసఙ్ఖ్యా దేవైర్వై దానవా జితాః(౩) ।౧౯.౦౧౯ దితిర్వినష్టపుత్రా వై తోషయామాస కశ్యపం ॥౧౯.౦౧౯ పుత్రమిన్ద్రప్రహర్తారమిచ్ఛతీ ప్రాప కశ్యపాత్ ।౧౯.౦౨౦ పాదప్రక్షాలనాత్సుప్తా తస్యా గర్భం జఘాన హ ॥౧౯.౦౨౦ ఛిద్రమన్విష్య చేన్ద్రస్తు తే దేవా మరుతోఽభవన్ ।౧౯.౦౨౧ శక్రస్యైకోనపఞ్చాశత్సహాయా దీప్తతేజసః ॥౧౯.౦౨౧ ఏతత్సర్వం హరిర్బ్రహ్మా అభిషిచ్య పృథుం నృపం ।౧౯.౦౨౨ దదౌ క్రమేణ రాజ్యాని అన్యేషామధిపో హరిః ॥౧౯.౦౨౨ ద్విజౌషధీనాం చన్ద్రశ్చ అపాన్తు వరుణో నృపః ।౧౯.౦౨౩ రాజ్ఞాం వైశ్రవణో రాజా సూర్యాణాం విష్ణోరీశ్వరః ॥౧౯.౦౨౩ వసూనాం పావకో రాజా మరుతాం వాసవః ప్రభుః ।౧౯.౦౨౪ ప్రజాపతీనాం దక్షోఽథ ప్రహ్లాదో దానవాధిపః ॥౧౯.౦౨౪ పితౄణాం చ యమో రాజా భూతాదీనాం హరఃప్రభుః ।౧౯.౦౨౫ హిమవాంశ్చైవ శైలానాం నదీనాం సాగరః ప్రభుః ॥౧౯.౦౨౫ గాన్ధర్వాణాం చిత్రరథో నాగానామథ వాసుకిః ।౧౯.౦౨౬ సర్పాణాం తక్షకో రాజా గరుడః పక్షిణామథ ॥౧౯.౦౨౬ ఐరావతో గజేన్ద్రాణాం గోవృషోథ గవామపి ।౧౯.౦౨౭ మృగణామథ శార్దూలః ప్లక్షో వనస్పతీశ్వరః ॥౧౯.౦౨౭ ఉచ్చైఃశ్రవాస్తథాశ్వానాం సుధన్వా పూర్వపాలకః ।౧౯.౦౨౮ దక్షిణస్యాం శఙ్ఖపదః కేతుమాన్ పాలకో జలే ।౧౯.౦౨౮ హిరణ్యరోమకః సౌమ్యే ప్రతిసర్గోయమీరితః ॥౧౯.౦౨౮ ఇత్యాదిమహాపురాణే ఆగ్నేయే ప్రతిసర్గవర్ణనం నామ ఊనవింశతితమోఽధ్యాయః అగ్నిరువాచ కశ్యపస్య వదే సర్గమదిత్యాదిషు హే మునే। చాక్షుషే తుషితా దేవాస్తేఽదేత్యాం కశ్యపాత్పునః

ఆసన్ విష్ణుశ్చ శక్రశ్చ త్వష్టా ధాతా తథార్య్థమా । పూషా వివస్వాన్ సవితా మిత్రోథ వరుణో భగః

వారిలో విష్ణువు, ఇంద్రుడు, త్వష్ట, ధాత, అర్యమ, పూషణుడు, వివస్వాన్, సవిత, మిత్రుడు, వరుణుడు, భగుడు ఉన్నారు.

అంశుశ్చ ద్వాదశాదిత్యా ఆసన్ వైవస్వతేన్తరే। అరిష్టనేమిపత్నీనామపత్యానీహ షోడశ

అంశు కూడా ఆ పదకొండు ఆదిత్యులలో ఒకడు. వైవస్వతమంతరంలో అరిష్టనేమి భార్యలకు పదహారు మంది సంతానం పుట్టారు.

బహుపుత్రస్థ విదుషశ్చతస్త్రో విద్యుతః సుతాః । ప్రత్యఙ్గిరసజాః శ్రేష్ఠాః కృశాశ్వస్య సురాయుదాః

బహుపుత్రుడు అనే జ్ఞానికి విద్యుత్ అనే నాలుగు కుమార్తెలు పుట్టారు. ప్రత్యంగిరసుని కుమారుల్లో కృష్ణాశ్వుడు శ్రేష్ఠుడు, అతని వంశంలో దేవాయుధాలు పుట్టాయి.

ఉదయాస్తమనే సూర్యే తద్వదేతే యుగే యుగే। హిరణ్యకశిపుర్ద్దిత్యాం హిరణ్యాక్షశ్చ కశ్యపాత్

ఎలా సూర్యుడు ఉదయించాడో, అస్తమించాడో అలా ప్రతి యుగంలోను హిరణ్యకశిపుడు దితి నుండి, హిరణ్యాక్షుడు కశ్యపునుంచి జన్మించారు.

సింహికా చాభవత్ కన్యా విప్రచిత్తేః పరిగ్రహః। రాహుప్రభృతయస్తస్యాం సైంహికేయా ఇతి శ్రుతాః

సింహికా అనే కుమార్తె విప్రచిత్తిని పెళ్లి చేసుకుంది. ఆమె నుండి రాహువు మొదలైన సింహికేయులు పుట్టారు.

హిరణ్యకశిపోః పుత్రాస్చత్వారః ప్రథితౌజసః। అనుహ్రాదశ్చ హ్లాదశ్చ ప్రహ్రాదశ్చాతివైష్ణవః

హిరణ్యకశిపుడికి నాలుగు గొప్ప బలశాలి కుమారులు ఉన్నారు. వారు అనుహ్రాదుడు, హ్లాదుడు, విష్ణువుకు అత్యంత భక్తుడైన ప్రహ్లాదుడు,

సంహ్రాదశ్చ చతుర్థోభూత్ హ్రాదపుత్రో హ్రదస్తథా। హ్రదస్య పుత్ర ఆయుష్మాన్ శిబిర్వాస్కల ఏవ చ

సంహ్రాదుడు నాలుగవవాడు. హ్లాదునికి హ్రదుడు కుమారుడు. హ్రదునికి ఆయుష్మాన్, శిబి, ఆస్కలుడు కుమారులు.

విరోజనస్తు ప్రాహ్రాదిర్బలిర్జజ్ఞే విరోచనాత్। బలేః పుత్రశతం త్వాసీద్‌బాణశ్రేష్ఠం మహామునే

ప్రహ్లాదునికి విరోచనుడు కుమారుడు. విరోచనుని నుండి బలి జన్మించాడు. బలికి వంద మంది కుమారులు, వారిలో బాణుడు ముఖ్యుడు, మహర్షీ.

పురా కల్పే హి వాణేన ప్రసాద్యోమాపతిం వరః । పార్శ్వతో విహరిష్యామీత్యేవం ప్రాప్తశ్చ ఈశ్వరాత్

పూర్వ కాలంలో బాణుడు ఉమాపతిని తృప్తిపరిచి, 'నేను ఎప్పుడూ నీ పక్కన ఉండాలి' అనే వరాన్ని ఇశ్వరుని నుండి పొందాడు.

హిరణ్యాక్షసుతాః పఞ్చ సమ్బరః శకునిస్త్వితి । ద్విమూర్ద్ధా శహ్కురార్యస్చ శతమాసన్ దనోః సుతాః

హిరణ్యాక్షునికి ఐదు మంది కుమారులు. వారిలో సంభరాసురుడు, శకుని, ద్విమూర్తుడు, శంకురుడు, ఆర్యుడు. దను వంశంలో వంద మంది కుమారులు.

స్వర్భానోస్తు ప్రభా కన్యా పులోమ్నస్తు శచీ స్మృతా। ఉపదానవీ హయశిరా శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ

స్వర్భానువు కుమార్తె ప్రభా. పులోమను కుమార్తె శచీగా ప్రసిద్ధి. ఉపదానవీ, హయశిర, శర్మిష్ఠ, వర్షపర్వణి కూడా పేరొందారు.