అగ్నిపురాణమ్

వ్యసనస్థమనాఖ్యాయ హస్తేఽన్యస్య యదర్పయేత్ । ద్రవ్యం తదౌపనిధికం ప్రతిదేయం తథైవ తత్ ।। ౨౫౪.

ఎవరైనా కష్టంలో ఉన్నప్పుడు చెప్పకుండా మరొకరికి వస్తువు అప్పగిస్తే, అది జమా వస్తువుగా పరిగణించి, అదే విధంగా తిరిగి ఇవ్వాలి.

న దాప్యోఽపహృతం తత్తు రాజదైవకతస్కరైః । ప్రేపశ్చేన్మార్గితే దత్తే దాప్యో దణ్డశ్చ తత్సమమ్ ।। ౨౫౪.

రాజు, దేవతలు లేదా దొంగలు తీసుకుపోయిన వస్తువును తిరిగి ఇవ్వాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ అది వెతికిపట్టి, తిరిగి దొరికితే, ఇచ్చినవాడు ఆ వస్తువును తిరిగి ఇవ్వాలి, అంతే కాకుండా సమానమైన జరిమానా కూడా చెల్లించాలి.

ఆజీవన్ స్వేచ్ఛయా దణ్డ్యో దాప్యస్తచ్చాపి సోదయం । యాచితావాహితన్యాసే నిక్షేపేష్వప్యయం విధిః ।।౨౫౪.

ఎవరైనా తన అవసరానికి వస్తువును తీసుకున్నట్లయితే, అతడికి జీవితాంతం శిక్ష విధించాలి, ఆ వస్తువును వడ్డీతో కలిపి తిరిగి ఇవ్వాలి. ఇదే నియమం అడిగిన నిక్షేపాలు, అప్పగించిన వస్తువులకూ వర్తిస్తుంది.

అగ్నిరువాచ తపస్వినో దానశీలాః కులీనాః సత్యవాదినః । ధర్మ్మప్రధానా ఋజవః పుత్రవవితే దవీవివుతీః ।। ౨౫౫.

తపస్సు చేసే వారు, దానం చేయడంలో నిష్ట ఉన్నవారు, మంచి వంశానికి చెందినవారు, సత్యం చెప్పేవారు, ధర్మాన్ని ముఖ్యంగా పరిగణించే వారు, నేరుగా ఉండేవారు, కుమారులు, మనవళ్లు ఉన్నవారు—

పఞ్చయజ్ఞక్రియాయుక్తాః సాక్షఇణః పఞ్చ వా త్రయః । యథాజాతి యథావర్ణ సర్వ్వే సర్వ్వేషు వా స్మృతాః ।। ౨౫౫.

ఐదు యజ్ఞాల్లో పాల్గొనేవారు, సాక్ష్యంగా నిలిచేవారు— ఐదుగురు లేదా ముగ్గురు, వారి జన్మ, వర్ణానికి అనుగుణంగా— వీరందరూ అన్ని విషయాల్లో సాక్ష్యంగా పరిగణించబడతారు.

స్త్రీవృద్ధబాలకితవమత్తోన్మత్తాభిశస్తకాః । రఙ్గావతారిపాషణ్డికూటకృద్వికలేన్ద్రియాః ।। ౨౫౫.

స్త్రీలు, వృద్ధులు, పిల్లలు, జూదగాళ్లు, మత్తులో ఉన్నవారు, పిచ్చివారు, అపవాదులు, నాటక నటులు, మతద్రోహులు, వంచకులు, ఇంద్రియాలు బలహీనమైనవారు—

పతితాప్తాన్నసమ్బన్ధిసహాయరిపుతస్కరాః । అసాక్షిణః సర్వ్వసాక్షఈ చౌర్య్యపారుష్యసాహసే ।। ౨౫౫.

పతితులు, అపవిత్రులతో భోజనం చేసే వారు, సహాయకులు, మిత్రులు, శత్రువులు, దొంగలు, సాక్షులు లేనివారు, దొంగతనం, దుర్వాక్యం, హింస వంటి విషయాల్లో ఉన్న సాక్షులందరూ—

ఉభయానుమతః సాక్షఈ భవత్యేకోపి ధర్మ్మవిత । అబ్రువన్ హినరః సాక్షఅయమృణం సదశబన్ధకమ్ ।। ౨౫౫.

రెండు పక్షాలు ఒప్పుకుంటే ఒక్క ధర్మజ్ఞుడైన సాక్షి ఉన్నా సరిపోతుంది. ఎవరు సాక్షిగా మాట్లాడకుండా మౌనంగా ఉంటారో వారు ఎప్పటికీ ఆ మౌనపు ఋణానికి బంధించబడతారు.

రాజ్ఞా సర్వం ప్రదాప్యః స్యాత్ షట్‌చత్వారింశకేఽహని । న దదాతి హి యః సాక్షఅయం జానన్నపి నరాధమః ।। ౨౫౫.

నలభై ఆరు రోజున రాజుకు అన్నీ చెల్లించాలి. ఎవరు తెలిసినా సాక్ష్యాన్ని ఇవ్వని దుర్మార్గుడు—

స కూటసాక్షఇణఆం పాపైస్తుల్యో దణ్డేన చైవ హి । సాక్షిణః శ్రావయేద్వాదిప్రతివాదిసమీపగాన్ ।। ౨౫౫.

అతడు అబద్ధపు సాక్షులతో సమానంగా పాపం, శిక్షను పొందతాడు. సాక్షులను వాదినీ, ప్రత్యర్థి సమక్షంలో విచారణ చేయించాలి.

యే పాతకకృతాం లోకా మహాపాతకినాం తథా । అగ్నిదానాఞ్చ యే లోకా యే చ స్త్రీబాలఘాతినాం ।। ౨౫౫.

పెద్ద పాపాలు చేసినవారు, అగ్నిప్రమాదం కలిగించినవారు, స్త్రీలు, పిల్లలను హత్య చేసినవారు పొందే లోకాలు—

తాన్ సర్వ్వాన్ సమవాప్నోతి యః సాక్ష్యమనృతం వదేత్ । సుకృతం యత్త్వాయా కిఞఅచిజ్జన్మాన్తరశతైః కృతమ్ ।। ౨౫౫.

అబద్ధ సాక్ష్యం చెప్పేవాడు ఆ లోకాలన్నింటిని పొందుతాడు. వంద జన్మల్లో చేసిన పుణ్యమంతా—even చిన్నదైనా—

తస్తర్వం తస్య జానీహి యం పరాజయసే మృషా । ద్వైధే బహూనాం వచనం సమేషు గుణఇనాన్తథా ।। ౨౫౫.

దురుసుగా అబద్ధం చెప్పి ఎవ్వరినైనా ఓడిస్తే, ఆ పుణ్యం అంతా పోతుందని తెలుసుకో. అనేక మంది మధ్య విభేదం ఉంటే, ఎక్కువ గుణాలు ఉన్నవారి మాటే గెలుస్తుంది.

గుణిద్వైధే తు వచనం గ్రాహ్యం యే గుణవత్తరాః । యస్యోచుః సాక్షఇణః సత్యాం ప్రతిజ్ఞాం స జయీ భవేత్ ।। ౨౫౫.

గుణాల్లో సమానత ఉంటే, ఎక్కువ గుణములు ఉన్నవారి మాటను తీసుకోవాలి. ఎవరి కోసం సత్యమైన ప్రమాణాన్ని సాక్షులు చెబుతారో, వాడు విజేత అవుతాడు.

అన్యథా వాదినో యస్య ధ్రువస్తస్య పరాజయః ఉక్తేపి సాక్షఇభిః సాక్ష్యే యద్యన్యే గుణవత్తరాః ।। ౨౫౫.

ఇంకా, ఎవరి సాక్షులు తక్కువ గుణములు కలిగి ఉంటారో, వాడు తప్పక ఓడిపోతాడు. సాక్షులు చెప్పినా, మరికొందరు ఎక్కువ గుణములు కలిగి ఉంటే, వారి మాటే ప్రాముఖ్యత పొందుతుంది.

ద్విగుణావాన్యథా బ్రయుః కూటాః స్యు పూర్వసాక్షఇణః । పృథక్ పృథగ్దణ్డనీయాః కూటకృత్సాక్షఇణస్తథా ।। ౨౫౫.

తర్వాతి సాక్షులు రెండు రెట్లు ఎక్కువగా ఉండి వేరేలా చెబితే, ముందు సాక్షులు అబద్ధంగా పరిగణించబడతారు. వంచకులు, అబద్ధపు సాక్షులను వేరుగా శిక్షించాలి.

వివాదాద్ ద్విగుణం దణ్డం వివాస్యో బ్రాహ్మణః స్మృతః । యః సాక్ష్యం శ్రావితోఽన్యేభ్యో నిహ్నతే తత్తమోవృతః ।। ౨౫౫.

వివాదంలో రెండు రెట్లు జరిమానా విధించాలి. బ్రాహ్మణుడు సాక్ష్యానికి పిలిచి, నిజాన్ని దాచిపెడితే, అతడిని దేశనుంచి తరిమేయాలి.

స దాప్యోష్టగుణం దణ్డం బ్రాహ్మణన్తు వివాసయేత్ । వర్ణినాం హి బధో యత్ర తత్ర సాక్ష్యఽనృతం వదేత్ ।। ౨౫౫.

అతడు ఎనిమిది రెట్లు జరిమానా చెల్లించాలి, బ్రాహ్మణుడిని దేశనుంచి తరిమేయాలి. ఏ వర్ణానికి చెందినవాడైనా అబద్ధపు సాక్ష్యం చెప్పితే, కారాగార శిక్ష విధించాలి.

యః కశ్చిదర్థోఽభిమతః స్వరుకచ్యా తు పరస్పరం । లేఖ్యం తు సాక్షిమత్ కార్య్యం తస్మిన్ ధనికపూర్వకమ్ ।। ౨౫౫.

రెండు పక్షాలు పరస్పరం ఏ విషయాన్ని ఒప్పుకున్నా, దానికి సాక్షులతో రాతపూర్వకంగా నమోదు చేయాలి. అందులో అప్పిచ్చినవాడి పేరు ముందుగా ఉండాలి.

సమామాసతదర్ద్ధాహర్న్నామజాతిస్వగోత్రజైః । సబ్రహ్మచారికాత్మీయపితృనామాదిచిహ్నితమ్ ।। ౨౫౫.

ఋణపత్రాన్ని పూర్తిగా రాయాలి. అందులో ఋణి పేరు, వంశం, కుటుంబం, సహపాఠులు, బంధువుల పేర్లు, తండ్రి పేరు మొదలైన వివరాలు స్పష్టంగా ఉండాలి.

సమాప్తేఽర్థే ఋణీ నామ స్వహస్తేన నివేశయేత్ । మతం మేఽముకపుత్రస్య యదత్రోపరిలేఖితం ।। ౨౫౫.

విషయం పూర్తయిన తర్వాత, ఋణి తన పేరును తన చేతితో రాయాలి. ఇక్కడ రాసినది నా కుమారుని అభిప్రాయం అని పత్రంలో పేర్కొనాలి.

సాక్షఇణశ్చ స్వహస్తేన పితృనామకర్పూర్వకమ్ । అత్రాహమముకః సాక్షీ లిఖేయురితి ర్తే సమాః ।। ౨౫౫.

సాక్షి కూడా తన తండ్రి పేరు, కుటుంబ వివరాలను తన చేతితో రాయాలి. 'ఇక్కడ నేను ఫలానా సాక్షిని' అని రాయాలి. అవసరం లేనప్పుడు తప్పించవచ్చు.

అలిపిజ్ఞ ఋణీ యః స్యాల్లేఖయేత్ స్వమతన్తు సః । సాక్షీ వా సాక్షఇణాన్యేన సర్వసాక్షిసమీపతః ।। ౨౫౫.

ఋణి చదవలేని వాడైతే, తన అభిప్రాయాన్ని చెప్పాలి. అప్పుడు సాక్షి లేదా ఇంకొకరు, అందరు సాక్షుల సమక్షంలో, ఆ విషయాన్ని రాయాలి.

ఉభయాభ్యర్థినైతన్మయా హ్యముకసూనునా । లిఖితం హ్యముకేనేతి లేఖకోఽథాన్తతో లిఖేత ।। ౨౫౫.

ఇది ఇద్దరు వాదుల అభ్యర్థనపై, నేను ఫలానా కుమారునిగా రాసాను అని పత్రంలో చివర రాయాలి. 'ఫలానా వాడి చేత రాయబడింది' అని లేఖకుడు చివర రాయాలి.

వినాపి సాక్షిభిర్ల్లేఖ్యం స్వహస్తలిఖితఞ్చ యత్ । తత్ ప్రమాణం స్మృతం సర్వం బలోపధికృతాదృతే ।। ౨౫౫.

సాక్షులు లేకపోయినా, ఎవరి చేతితో వారు రాసిన పత్రం, బలవంతంగా లేదా మోసంతో రాకపోతే, అన్ని సందర్భాల్లో నమ్మదగిన ఆధారంగా పరిగణించబడుతుంది.

ఋణం లేఖ్యకృతం దేయం పురుషైస్త్రిభిరేవ తు । ఆధిస్తు భుజ్యతే తావద్యావత్తన్న ప్రదీయతే ।। ౨౫౫.

పత్రంలో రాసిన ఋణాన్ని ముగ్గురు వ్యక్తులు చెల్లించాలి. బదులు పెట్టిన వస్తువు తిరిగి ఇచ్చేవరకు, దాన్ని ఉపయోగించుకోవచ్చు.

దేశాన్తరస్థే దుర్ల్లేఖ్యే నష్టోన్మృష్టే హృతే తథా । భిన్నే చ్ఛిన్నే తథా దగ్ధే లేఖ్యమన్యత్తు కారయేత్ ।। ౨౫౫.

పత్రం ఇతర దేశంలో ఉంటే, చదవడానికి కష్టంగా ఉంటే, పోయినా, మాయమైపోయినా, దొంగిలించబడినా, పగిలినా, చించబడినా, కాలిపోతే, మరొక కొత్త పత్రం తయారు చేయాలి.

సన్దిగ్ధార్థవిశుద్ధ్యర్థం స్వహస్తలిఖితం తు యత్ । యుక్తిప్రాప్తిక్రియాచిహ్నసమ్బన్ధాగమహేతుభిః ।। ౨౫౫.

సందేహాస్పద విషయాన్ని స్పష్టంగా చేసేందుకు, ఎవరి చేతితో వారు రాసిన పత్రాన్ని, తగిన కారణాలు, సరైన విధానం, చర్యల గుర్తులు, సంబంధం, కారణాలతో బలపరచాలి.

లేఖ్యేస్య పృష్ఠేఽభిలిఖేత్ ప్రవిష్టమఘమర్ణినః । ధనీ చోపగతం దద్యాత్ స్వహస్తపరిచిహ్నితమ్ ।। ౨౫౫.

పత్రం వెనుక భాగంలో, ఋణి ఋణంలో ప్రవేశించినట్టు రాయాలి. అప్పు చెల్లించిన తర్వాత, అప్పుదారు తన చేతి గుర్తుతో రశీదు ఇవ్వాలి.