అగ్నిపురాణమ్

బహవః స్యుర్యది స్వాంశైర్దద్యుః ప్రతిభువో ధనమ్ । ఏకచ్ఛాయాశ్రితేష్వేషు ధనికస్య యథారుచి ।। ౨౫౪.

హామీదారులు చాలా మంది ఉంటే, వారు తమ వాటా మేరకు అప్పు తీర్చాలి; ఒకరి ఆధీనంలో ఉంటే, అప్పు ఇచ్చినవాడు ఇష్టానుసారం తీసుకోవచ్చు.

ప్రతిభూర్దాపితో యత్ర ప్రకాశం ధనినే ధనమ్ । ద్విగుణం ప్రతిదాతవ్యమృణికైస్తస్య తద్భవేత్ ।। ౨౫౪.

హామీదారు అప్పు ఇచ్చినవారికి బహిరంగంగా డబ్బు చెల్లిస్తే, అప్పు తీసుకున్నవాడు హామీదారికి రెట్టింపు చెల్లించాలి; ఇది ఆ సందర్భానికి నిబంధన.

స్వస్న్తతిస్త్రీపశవ్యం ధాన్యం ద్విగుణమేవ చ । వస్త్రం చతుర్గుణం ప్రోక్తం రసశ్చాష్టగుణస్తథా ।। ౨౫౪.

తన సంతానం, స్త్రీలు, పశువులు, ధాన్యం కోసం రెట్టింపు తిరిగి ఇవ్వాలి; వస్త్రానికి నాలుగింతలు, ద్రవ పదార్థాలకు ఎనిమిదింతలు ఇవ్వాలి.

ఆధిః ప్రణశ్యేత్ ద్విగుణే ధనే యది న మోక్ష్యతే । కాలే కాలకృతం నశ్యేత్ ఫలభోగ్యో న నశ్యతి ।। ౨౫౪.

ఒక వస్తువు పణంగా పెట్టి, రెండు రెట్లు డబ్బు తిరిగి ఇవ్వకపోతే, ఆ పణం పోయినట్టే. కాలం వల్ల లేదా కారణం వల్ల పోయినా అది పోయినట్టే; కానీ దాని ఫలాన్ని అనుభవిస్తే, అది పోయినట్టు కాదు.

గోప్యాధిబోగ్యో నావృద్ధిః సోపకారేఽథ భావితే । నష్టో దేయో వినష్టశ్చ దైవరాజకృతాదృతే ।। ౨౫౪.

దాచిన లేదా ఉపయోగించిన పణానికి వడ్డీ రావదు, సహాయం చేసినా కూడా. అది పోయితే తిరిగి ఇవ్వాలి; దేవుడు లేదా రాజు వల్ల పోయితే తప్ప.

ఆధేః స్వీకరణాత్సిద్ధీరక్షమాణోప్యసారతామ్ । యాతశ్చేదన్య ఆధేయో ధనభాగ్‌ వా ధనీ భవేత్ ।। ౨౫౪.

పణంగా తీసుకున్న వస్తువు నాశనం అయితే లేదా పనికిరాకుండా పోతే, అప్పు ఇచ్చినవాడు ఆ డబ్బు లేదా వాటాలో భాగం పొందే హక్కు కలిగి ఉంటాడు.

చరిత్రం బన్ధకకృతం సవృద్ధం దాపయేద్వనం । సత్యహ్కారకృతం ద్రవ్యం ద్విగుణం ప్రతిదాపయేత్ ।। ౨౫౪.

ప్రవర్తనకు లేదా భద్రతకు పెట్టిన పణాన్ని వడ్డీతో కలిపి తిరిగి ఇవ్వాలి; నిజాయితీ కోసం పెట్టిన వస్తువును రెండు రెట్లు తిరిగి ఇవ్వాలి.

ఉపస్థితస్య మోక్తవ్య ఆధిర్దణ్డోఽన్యథా భవేత్ । ప్రయోజకే సతి ధనం కులేన్యస్యాధిమాప్నుయాత్ ।। ౨౫౪.

అప్పు ఇచ్చినవాడు ఎదురుగా ఉన్నప్పుడు, పణాన్ని విడిపించాలి; లేనిపక్షంలో శిక్ష ఉంటుంది. అవసరం తీరిన తర్వాత, అప్పు ఇచ్చినవాడు పణాన్ని తిరిగి పొందవచ్చు.

తత్‌కాలకృతమూల్యో వా తత్ర తిష్ఠేదవృద్ధికః । వినా ధారణకాద్వాపి విక్రీణీతే ససాక్షికమ్ ।। ౨౫౪.

ఆ సమయంలో నిర్ణయించిన విలువ లేదా అసలు ధర వడ్డీ లేకుండా ఉండాలి; లేకపోతే, సాక్షులతో కలిపి అమ్మవచ్చు.

యదా తు ద్విగుణీభూతమృణమాధౌ తదా ఖలు । మోచ్యశ్చాధిస్తదుత్పాద్య ప్రవిష్టే ద్విగుణే ధణే ।। ౨౫౪.

పణంలో అప్పు రెట్టింపు అయినప్పుడు, ఆ పణాన్ని విడిపించాలి; రెండు రెట్లు డబ్బు ఇచ్చిన తర్వాత, పణం తిరిగి వస్తుంది.

వ్యసనస్థమనాఖ్యాయ హస్తేఽన్యస్య యదర్పయేత్ । ద్రవ్యం తదౌపనిధికం ప్రతిదేయం తథైవ తత్ ।। ౨౫౪.

ఎవరైనా కష్టంలో ఉన్నప్పుడు చెప్పకుండా మరొకరికి వస్తువు అప్పగిస్తే, అది జమా వస్తువుగా పరిగణించి, అదే విధంగా తిరిగి ఇవ్వాలి.

న దాప్యోఽపహృతం తత్తు రాజదైవకతస్కరైః । ప్రేపశ్చేన్మార్గితే దత్తే దాప్యో దణ్డశ్చ తత్సమమ్ ।। ౨౫౪.

రాజు, దేవతలు లేదా దొంగలు తీసుకుపోయిన వస్తువును తిరిగి ఇవ్వాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ అది వెతికిపట్టి, తిరిగి దొరికితే, ఇచ్చినవాడు ఆ వస్తువును తిరిగి ఇవ్వాలి, అంతే కాకుండా సమానమైన జరిమానా కూడా చెల్లించాలి.

ఆజీవన్ స్వేచ్ఛయా దణ్డ్యో దాప్యస్తచ్చాపి సోదయం । యాచితావాహితన్యాసే నిక్షేపేష్వప్యయం విధిః ।।౨౫౪.

ఎవరైనా తన అవసరానికి వస్తువును తీసుకున్నట్లయితే, అతడికి జీవితాంతం శిక్ష విధించాలి, ఆ వస్తువును వడ్డీతో కలిపి తిరిగి ఇవ్వాలి. ఇదే నియమం అడిగిన నిక్షేపాలు, అప్పగించిన వస్తువులకూ వర్తిస్తుంది.

అగ్నిరువాచ తపస్వినో దానశీలాః కులీనాః సత్యవాదినః । ధర్మ్మప్రధానా ఋజవః పుత్రవవితే దవీవివుతీః ।। ౨౫౫.

తపస్సు చేసే వారు, దానం చేయడంలో నిష్ట ఉన్నవారు, మంచి వంశానికి చెందినవారు, సత్యం చెప్పేవారు, ధర్మాన్ని ముఖ్యంగా పరిగణించే వారు, నేరుగా ఉండేవారు, కుమారులు, మనవళ్లు ఉన్నవారు—

పఞ్చయజ్ఞక్రియాయుక్తాః సాక్షఇణః పఞ్చ వా త్రయః । యథాజాతి యథావర్ణ సర్వ్వే సర్వ్వేషు వా స్మృతాః ।। ౨౫౫.

ఐదు యజ్ఞాల్లో పాల్గొనేవారు, సాక్ష్యంగా నిలిచేవారు— ఐదుగురు లేదా ముగ్గురు, వారి జన్మ, వర్ణానికి అనుగుణంగా— వీరందరూ అన్ని విషయాల్లో సాక్ష్యంగా పరిగణించబడతారు.

స్త్రీవృద్ధబాలకితవమత్తోన్మత్తాభిశస్తకాః । రఙ్గావతారిపాషణ్డికూటకృద్వికలేన్ద్రియాః ।। ౨౫౫.

స్త్రీలు, వృద్ధులు, పిల్లలు, జూదగాళ్లు, మత్తులో ఉన్నవారు, పిచ్చివారు, అపవాదులు, నాటక నటులు, మతద్రోహులు, వంచకులు, ఇంద్రియాలు బలహీనమైనవారు—

పతితాప్తాన్నసమ్బన్ధిసహాయరిపుతస్కరాః । అసాక్షిణః సర్వ్వసాక్షఈ చౌర్య్యపారుష్యసాహసే ।। ౨౫౫.

పతితులు, అపవిత్రులతో భోజనం చేసే వారు, సహాయకులు, మిత్రులు, శత్రువులు, దొంగలు, సాక్షులు లేనివారు, దొంగతనం, దుర్వాక్యం, హింస వంటి విషయాల్లో ఉన్న సాక్షులందరూ—

ఉభయానుమతః సాక్షఈ భవత్యేకోపి ధర్మ్మవిత । అబ్రువన్ హినరః సాక్షఅయమృణం సదశబన్ధకమ్ ।। ౨౫౫.

రెండు పక్షాలు ఒప్పుకుంటే ఒక్క ధర్మజ్ఞుడైన సాక్షి ఉన్నా సరిపోతుంది. ఎవరు సాక్షిగా మాట్లాడకుండా మౌనంగా ఉంటారో వారు ఎప్పటికీ ఆ మౌనపు ఋణానికి బంధించబడతారు.

రాజ్ఞా సర్వం ప్రదాప్యః స్యాత్ షట్‌చత్వారింశకేఽహని । న దదాతి హి యః సాక్షఅయం జానన్నపి నరాధమః ।। ౨౫౫.

నలభై ఆరు రోజున రాజుకు అన్నీ చెల్లించాలి. ఎవరు తెలిసినా సాక్ష్యాన్ని ఇవ్వని దుర్మార్గుడు—

స కూటసాక్షఇణఆం పాపైస్తుల్యో దణ్డేన చైవ హి । సాక్షిణః శ్రావయేద్వాదిప్రతివాదిసమీపగాన్ ।। ౨౫౫.

అతడు అబద్ధపు సాక్షులతో సమానంగా పాపం, శిక్షను పొందతాడు. సాక్షులను వాదినీ, ప్రత్యర్థి సమక్షంలో విచారణ చేయించాలి.

యే పాతకకృతాం లోకా మహాపాతకినాం తథా । అగ్నిదానాఞ్చ యే లోకా యే చ స్త్రీబాలఘాతినాం ।। ౨౫౫.

పెద్ద పాపాలు చేసినవారు, అగ్నిప్రమాదం కలిగించినవారు, స్త్రీలు, పిల్లలను హత్య చేసినవారు పొందే లోకాలు—

తాన్ సర్వ్వాన్ సమవాప్నోతి యః సాక్ష్యమనృతం వదేత్ । సుకృతం యత్త్వాయా కిఞఅచిజ్జన్మాన్తరశతైః కృతమ్ ।। ౨౫౫.

అబద్ధ సాక్ష్యం చెప్పేవాడు ఆ లోకాలన్నింటిని పొందుతాడు. వంద జన్మల్లో చేసిన పుణ్యమంతా—even చిన్నదైనా—

తస్తర్వం తస్య జానీహి యం పరాజయసే మృషా । ద్వైధే బహూనాం వచనం సమేషు గుణఇనాన్తథా ।। ౨౫౫.

దురుసుగా అబద్ధం చెప్పి ఎవ్వరినైనా ఓడిస్తే, ఆ పుణ్యం అంతా పోతుందని తెలుసుకో. అనేక మంది మధ్య విభేదం ఉంటే, ఎక్కువ గుణాలు ఉన్నవారి మాటే గెలుస్తుంది.

గుణిద్వైధే తు వచనం గ్రాహ్యం యే గుణవత్తరాః । యస్యోచుః సాక్షఇణః సత్యాం ప్రతిజ్ఞాం స జయీ భవేత్ ।। ౨౫౫.

గుణాల్లో సమానత ఉంటే, ఎక్కువ గుణములు ఉన్నవారి మాటను తీసుకోవాలి. ఎవరి కోసం సత్యమైన ప్రమాణాన్ని సాక్షులు చెబుతారో, వాడు విజేత అవుతాడు.

అన్యథా వాదినో యస్య ధ్రువస్తస్య పరాజయః ఉక్తేపి సాక్షఇభిః సాక్ష్యే యద్యన్యే గుణవత్తరాః ।। ౨౫౫.

ఇంకా, ఎవరి సాక్షులు తక్కువ గుణములు కలిగి ఉంటారో, వాడు తప్పక ఓడిపోతాడు. సాక్షులు చెప్పినా, మరికొందరు ఎక్కువ గుణములు కలిగి ఉంటే, వారి మాటే ప్రాముఖ్యత పొందుతుంది.

ద్విగుణావాన్యథా బ్రయుః కూటాః స్యు పూర్వసాక్షఇణః । పృథక్ పృథగ్దణ్డనీయాః కూటకృత్సాక్షఇణస్తథా ।। ౨౫౫.

తర్వాతి సాక్షులు రెండు రెట్లు ఎక్కువగా ఉండి వేరేలా చెబితే, ముందు సాక్షులు అబద్ధంగా పరిగణించబడతారు. వంచకులు, అబద్ధపు సాక్షులను వేరుగా శిక్షించాలి.

వివాదాద్ ద్విగుణం దణ్డం వివాస్యో బ్రాహ్మణః స్మృతః । యః సాక్ష్యం శ్రావితోఽన్యేభ్యో నిహ్నతే తత్తమోవృతః ।। ౨౫౫.

వివాదంలో రెండు రెట్లు జరిమానా విధించాలి. బ్రాహ్మణుడు సాక్ష్యానికి పిలిచి, నిజాన్ని దాచిపెడితే, అతడిని దేశనుంచి తరిమేయాలి.

స దాప్యోష్టగుణం దణ్డం బ్రాహ్మణన్తు వివాసయేత్ । వర్ణినాం హి బధో యత్ర తత్ర సాక్ష్యఽనృతం వదేత్ ।। ౨౫౫.

అతడు ఎనిమిది రెట్లు జరిమానా చెల్లించాలి, బ్రాహ్మణుడిని దేశనుంచి తరిమేయాలి. ఏ వర్ణానికి చెందినవాడైనా అబద్ధపు సాక్ష్యం చెప్పితే, కారాగార శిక్ష విధించాలి.

యః కశ్చిదర్థోఽభిమతః స్వరుకచ్యా తు పరస్పరం । లేఖ్యం తు సాక్షిమత్ కార్య్యం తస్మిన్ ధనికపూర్వకమ్ ।। ౨౫౫.

రెండు పక్షాలు పరస్పరం ఏ విషయాన్ని ఒప్పుకున్నా, దానికి సాక్షులతో రాతపూర్వకంగా నమోదు చేయాలి. అందులో అప్పిచ్చినవాడి పేరు ముందుగా ఉండాలి.