అగ్నిపురాణమ్

వికరాలనిపాతౌ చ విభీషణభయానకౌ । సమగ్రార్ద్ధతీయాంశపాదపాదార్ద్ధవారిజాః ।। ౨౫౨.

భయంకరంగా, భయపెట్టేలా పడిపోవడం, పూర్తిగా, అర్ధంగా, మూడవ వంతుగా, పద్మాకారంగా పాదాలను పెట్టడం—

ప్రాత్యాలీఢమథాలీఢం వరాహం లులితన్తథా । ఇతి ద్వాత్రింశతో జ్ఞేయాః ఖడ్గచర్మవిధౌ రణే ।। ౨౫౨.

వెనుకకు నిలబడడం, ముందుకు నిలబడడం, వరాహమంత దూకడం, వంకర తిరుగడం—ఇలా ముప్పై రెండు విధానాలు ఖడ్గం, కవచం పద్ధతిలో యుద్ధంలో తెలుసుకోవాలి.

పరవృత్తమపావృత్తం గృహీతం లఘుసఞ్జ్ఞితం । ఊద్‌ర్ధ్వాత్ క్షఇప్తమధః క్షిప్తం సన్ధారితవిధారితం ।। ౨౫౨.

వెనక్కు తిప్పడం, తిరిగి తీసుకురావడం, గట్టిగా పట్టుకోవడం, తేలికగా కదలడం, పైకి విసిరేయడం, కింద వేసేయడం, పట్టుకోవడం, ఆపడం—

శ్యేనపాతం గజపానం గ్రాహగ్రాహ్యన్తథైవ చ । ఏవమేకాదశవిధా జ్ఞేయాః పాశవిధా రణాః ।। ౨౫౨.

గద్దపక్షిలా దూకడం, ఏనుగు నీరు తాగేలా చేయడం, మొసలి పట్టుకున్నట్టు చేయడం—ఇలా పదకొండు రకాల పాశ పద్ధతులు యుద్ధంలో తెలుసుకోవాలి.

ఋజ్వాయతం విశాలఞ్చ తిర్య్యగ్‌భ్రామితమేవ చ । పఞ్చకర్మ వినిర్ద్దిష్టం వ్యస్తే పాశే మహాత్మభిః ।। ౨౫౨.

నేరుగా, వెడల్పుగా, వంకరగా, తిరుగుతూ చేయడం—పాశాన్ని విడదీసినప్పుడు ఈ అయిదు విధానాలు మహాత్ములు వివరించారు.

ఛేదనం భేదనం పాతో భ్రమణం శయనం తథా । వికర్త్తనం కర్త్తऩఞ్చ చక్రకర్మేదమేవ చ ।। ౨౫౨.

కత్తిరించడం, చీల్చడం, కొట్టడం, తిప్పడం, పడుకోవడం, ముక్కలు చేయడం, కోయడం, చక్రంలా తిప్పడం—ఇవి ఆచరణలు.

ఆస్ఫోటః క్ష్వేడనం భేదస్త్రాసాన్దోలితకౌ తథా । శూలకర్మాణి జానీహి షష్ఠమాఘాతసఞ్జ్ఞితం ।। ౨౫౨.

పాదంతో బలంగా మోదడం, ఊపిరి లాగడం, చీల్చడం, భయపెట్టడం, ఊగించడం—ఇవి శూల పద్ధతులు, ఆరవది మోపడం అని అంటారు.

దృష్టిఘాతం భుజాఘాతం పార్శ్వఘాతం ద్విజోత్తమ । ఋజుపక్షేషుణా పాతం తోమరస్య ప్రకీర్త్తితం ।। ౨౫౨.

కళ్లపై కొట్టడం, భుజాలపై కొట్టడం, పక్కలపై కొట్టడం, మేలైన ద్విజుడా! నేరుగా ఈకలతో బాణాన్ని వేసి పడగొట్టడం, తోమర పద్ధతి వివరించబడింది.

ఆహతం విప్ర గోమూత్రప్రభూతఙ్కమలాసనం । తతోర్ద్ధగాత్రం నమితం వామదక్షిణమేవ చ ।। ౨౫౨.

కొట్టబడినది, బ్రాహ్మణా, ఆవుపిసుకు వంటి విధానం, ఎక్కువగా ఉండే విధానం, పద్మాసనంగా కూర్చోవడం, పైకి శరీరం ఎత్తడం, వంగిపోవడం, ఎడమ, కుడి వైపు—

ఆవృత్తఞ్చ చపరావృత్తం పాదోద్ధతమవప్లుతం । హంసమర్ద్దం విమర్దఞ్చ౩ గదాకర్మ ప్రకీర్త్తితం ।। ౨౫౨.

తిరిగినది, తిరిగి తిరిగినది, పాదాన్ని పైకి ఎత్తడం, ఎగిరిపోవడం, హంసను నలిపినట్టు చేయడం, బలంగా నొక్కడం—ఇవి గదా పద్ధతులు అని చెప్పబడింది.

కరాలమవఘాతఞ్చ దంశోపప్లుతమేవ చ । క్షిప్తహస్తం స్థితం శూన్యం పరశోస్తు వినిర్దిశేత్ ।। ౨౫౨.

భయంకరంగా కొట్టడం, కొరుకుతున్నట్టు దూకడం, చేతిని విసరడం, నిలబడడం, ఖాళీగా ఉండడం—ఇవి పరశు పద్ధతులు.

తాడనం ఛేదనం విప్ర తథా చూర్ణనమేవ చ । ముద్‌గరస్య తు కర్మాణి తథా ప్లవనఘాతనం ।। ౨౫౨.

కొట్టడం, కోయడం, బ్రాహ్మణా, పొడిచేయడం—ఇవి ముద్గర పద్ధతులు, అలాగే ఎగిరిపడి కొట్టడం కూడా.

సం శ్రాన్తమథ విశ్రాన్తం గోవిసర్గం సుదుర్ద్ధరం । భిన్దిపాలస్య కర్మాణి లగుడస్య చ తాన్యపి ।। ౨౫౨.

బాగా అలసిపోవడం, విశ్రాంతి తీసుకోవడం, ఆవును విడిచిపెట్టడం, చాలా కష్టం అయ్యే విధానం—ఇవి భిందిపాల, అలాగే లఘుడ పద్ధతులు.

అన్త్యం మధ్యం పరావృత్తం నిదేశాన్తం ద్విజోత్తమ । వజ్రస్యైతాని కర్మాణి లగుడస్య చ తాన్యపి ।। ౨౫౨.

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, చివరి, మధ్య, తిరిగి, ఆజ్ఞతో ముగిసే విధానాలు — ఇవే గద మరియు ముఠా చేత చేయబడే పనులు.

హరణం ఛేదనం ఘాతో బలోద్ధారణమాయతం । కృపాణకర్మ నిర్దిష్టం పాతనం స్ఫోటనం తథా ।। ౨౫౨.

పట్టుకోవడం, కోయడం, చంపడం, బలంగా పైకి ఎత్తడం, పొడుగు చేయడం — ఇవే ఖడ్గానికి చెప్పిన పనులు. అలాగే కింద పడవేయడం, పగలగొట్టడం కూడా ఉంటాయి.

త్రాసనం రక్షణం ఘాతో బలోద్ధరణమాయతమ్ । క్షేపణీకర్మ నిర్దిష్టం యన్త్రకర్మైతదేవ తు ।। ౨౫౨.

భయపెట్టడం, రక్షించడం, చంపడం, బలంగా పైకి ఎత్తడం, పొడుగు చేయడం — ఇవే క్షేపణి ఆయుధానికి పనులు. అలాగే యంత్రాల పనులు కూడా ఇదే విధంగా ఉంటాయి.

సన్త్యాగమవదంశశ్చ వరాహోద్ధూతకం తథా । హస్తావహస్తమాలీనమేకహస్తావహస్తకే ।। ౨౫౨.

వదిలిపెట్టడం, కొరికివేయడం, వరాహం లాగ ఎగరగొట్టడం, ఒక చేతితో లేదా రెండు చేతులతో మోయడం, అలాగే ఒక చేతితో లేదా రెండు చేతులతో పట్టుకోవడం.

ద్విహస్తవాహుపాశే చ కటిరేచితకోద్‌గతే । ఉరోలలాటఘాతే చ భుజావిధమనన్తథా ।। ౨౫౨.

రెండు చేతులతో, భుజాలతో కట్టడం, నడుము వద్ద పైకి ఎత్తడం, ఛాతీ మరియు నుదిటిపై కొట్టడం, అలాగే భుజాలను మడమడం.

ద్విహస్తవాహుపాశే చ కటిరేచికకోద్‌గతే । గాత్రసంశ్లేషణం శాన్తం తథా గాత్రవిపర్య్యయః ।। ౨౫౨.

రెండు చేతులతో, భుజాలతో కట్టడం, నడుము వద్ద పైకి ఎత్తడం, అవయవాలను మృదువుగా ఆలింగనం చేయడం, అలాగే అవయవాలను తిరగడం.

ఊద్‌ర్ధ్వప్ర్హారం ఘాతఞ్చ గోమూత్రం సవ్యదక్షిణే । పారకన్తారకం దణ్డం౪ కరవీరన్ధమాకులం ।। ౨౫౨.

పైకి కొట్టడం, చంపడం, ఆవు మూత్ర స్థితి, ఎడమ, కుడి వైపున, అడ్డంకులను దాటి పోవడానికి దండం, శత్రువును అయోమయానికి గురిచేసే కరవీర దండం.

తిర్య్యగ్బన్ధమపామార్గం౫ భీమవేగం సుదర్శనం । సింహాక్రాన్తం గజాక్రాన్తం గర్ద్దభాక్రాన్తమేవ చ ।। ౨౫౨.

పక్కకు కట్టడం, అపామార్గ విధానం, భయంకరమైన వేగం, సుదర్శనం, సింహం ఎగిరివెళ్ళడం, ఏనుగు ఎగిరివెళ్ళడం, గాడిద ఎగిరివెళ్ళడం కూడా.

గదాకర్మాణి జానీయాన్నియుద్ధస్యాథ కర్మ చ । ఆకర్షణం వికషఞ్చ బాహూనాం మూలమేవ చ ।। ౨౫౨.

గద పనులను, యుద్ధ కళలను తెలుసుకోవాలి: లాగడం, వంకర చేయడం, భుజాల మూలాన్ని పట్టుకోవడం.

గ్రీవావిపరివర్త్తఞ్చ పృష్ఠభఙ్గం సుదారుణం । పర్య్యాసనవిపర్య్యాసౌ పశుమారమజావికం ।। ౨౫౨.

మెడను తిప్పడం, వెన్నెముకను విరగొట్టడం — ఇది చాలా భయంకరం, తిరగడం, తిరిగి తిరగడం, మేకలు, ఆడుగుడ్లను చంపడం.

పాదప్రహారమాస్ఫోటం కకటిరేచితకన్తథా । గాత్రశ్లేషం స్కన్ధగతం మహీవ్యాజనమేవ చ ।। ౨౫౨.

కాళ్ళతో కొట్టడం, పగలగొట్టడం, నడుము వద్ద పైకి ఎత్తడం, శరీరాన్ని ఆలింగనం చేయడం, భుజంపై ఎక్కడం, నేలను ఊడ్చడం.

ఉరోలలాటఘాతఞ్చ విస్పష్టకరణన్తథా । ఉద్‌ధూతమవధూతఞ్చ తిర్య్యఙ్మార్గగతం తథా ।। ౨౫౨.

ఛాతీ, నుదిటిపై కొట్టడం, స్పష్టంగా చూపించడం, పైకి ఎగరగొట్టడం, కిందకి ఊపడం, పక్కదారి మీద కదలడం.

గజస్కన్ధమవక్షేపమపరాఙ్‌ముఖమేవ చ । దేవమార్గమధోమార్గమమార్గగమనాకులం ।। ౨౫౨.

ఏనుగు భుజం మీద నుంచి కింద పడవేయడం, వెనక్కి తిరగడం, దేవమార్గం, క్రిందికి దారి, తప్పు దారిలో అయోమయం.

యష్టిఘాతమవక్షేపో వసుధాదారణన్తథా । జానుబన్ధం భుజాబన్ధం గాత్రబన్ధం సుదారుణం ।। ౨౫౨.

దండంతో కొట్టడం, కింద పడవేయడం, భూమిని పగలగొట్టడం, మోకాళ్ళను కట్టడం, భుజాలను కట్టడం, అవయవాలను కట్టడం — ఇవన్నీ చాలా భయంకరమైనవి.

విపృష్ఠం సోదకం శుభ్రం భుజావేష్టితమేవ చ । సన్నద్ధైః సంయుగే భావ్యం సశస్త్రైస్తైర్గజాదిభిః ।। ౨౫౨.

వెనుక నుంచి కొట్టడం, నీటితో, ప్రకాశవంతంగా, భుజాలను చుట్టిపట్టడం; యుద్ధంలో, కవచాలు, ఆయుధాలతో, ఏనుగులు మొదలైనవారు ఇవి చేయాలి.

వరాఙ్కుశధరౌ చోభౌ ఏకో గ్రీవాగతోఽపరః । స్కన్ధగౌ ద్వౌ చ ధానుష్కౌ ద్వౌ చ ఖడ్‌గధరౌగజే ।। ౨౫౨.

ఉత్తమ అంకుశాన్ని పట్టుకున్న ఇద్దరు, ఒకరు మెడ వద్ద, ఇద్దరు భుజాలపై, ఇద్దరు విల్లు పట్టినవారు, ఇద్దరు ఖడ్గాన్ని పట్టినవారు ఏనుగుపై ఉంటారు.