అగ్నిపురాణమ్

న తు నిమ్నఞ్చ తీక్ష్ణఞ్చ దృఢవేధ్యే ప్రకీర్త్తితే । నిమ్నం దుష్కరముద్దిష్టం వేధ్యమూద్‌ర్ధ్వగతఞ్చ యత్ ।। ౨౫౦.

కానీ తక్కువగా ఉన్నది, పదునైనది దృఢమైన లక్ష్యాలలో చెప్పబడలేదు; తక్కువది కష్టమైనదిగా, ఎత్తుగా ఉన్న లక్ష్యం కూడా అలాగే పేర్కొనబడింది.

మస్తకాయనమధ్యే తు చిత్రదుష్కరసఞ్‌జ్ఞకే । ఏవం వేధ్యగణఙ్‌కృత్వా దక్షిణేనేతరేణ చ ।। ౨౫౦.

తల, శరీర మధ్యలో ఉన్న లక్ష్యం వింతగా కష్టమైనదిగా పిలవబడుతుంది; ఇలా లక్ష్యాల సమూహాన్ని ఏర్పరచి, కుడిచేతితో మరియు మరొక చేతితో సాధించాలి.

ఆరోహేత్ ప్రథమం వీరో జితలక్షస్తతో నరః । ఏష ఏవ విధిః ప్రోక్తస్తత్ర దృష్టః ప్రయోక్తృభిః ।। ౨౫౦.

మొదటగా లక్ష్యాన్ని సాధించిన వీరుడు ఎక్కాలి, తరువాత మరొకడు; ఇదే విధానం, ఇది సాధనచేసేవారు చూశారు.

అధికం భ్రమణం తస్య తస్మాద్ వేధ్యాత్ ప్రకీర్త్తితమ్ । లక్ష్యం స యోజయేత్తత్ర పత్రిపత్రగతం దృఢమ్ ।। ౨౫౦.

ఆ లక్ష్యానికి ఎక్కువగా తిరుగుతుందని చెప్పబడింది; అక్కడ బాణాన్ని బలంగా అమర్చాలి.

భ్రాన్తం ప్రచలిచఞ్చైవ స్థిరం యచ్చ భవేదతి । సమన్తాత్తాడయేద్ భిన్ద్యాచ్ఛేదయేద్వ్యథయేదపి ।। ౨౫౦.

ఏది తిరుగుతున్నదో, కదులుతున్నదో, చాలా స్థిరంగా ఉన్నదో, దానిని అన్ని వైపుల నుంచి కొట్టాలి, పగలగొట్టాలి, కోయాలి, గాయపరచాలి.

కర్మ్మయోగవిధానజ్ఞో జ్ఞాత్వైవం విధిమాచరేత్ । మనసా చక్షుషా దృష్ట్యా యోగరిక్షుర్యమం జయేత్ ।। ౨౫౦.

కార్యపద్ధతి తెలిసినవాడు ఈ విధంగా ఆచరించాలి; మనస్సుతో, చూపుతో, దృష్టితో యోగి ధనుర్విద్యలో నియమాన్ని జయించాలి.

అగ్నిరువాచ జితహస్తో జితమతిర్జ్జితదృగ్‌లక్ష్యసాధకః । నియతాం సిద్ధిమాసాద్య తతో వాహనమారుహేత్ ।। ౨౫౧.

అగ్ని ఇలా అన్నారు: చేతిని, మనస్సును, చూపును జయించినవాడు, లక్ష్యాన్ని సాధించినవాడు, నిశ్చితమైన విజయాన్ని పొందిన తరువాత వాహనంపై ఎక్కాలి.

దశహస్తో భవేత్ పాశో వృత్తః కరముఖస్తథా । గుణకార్పాసముఞ్జానాం భఙ్గస్నాయ్వర్క్కవర్మ్మిణామ్ ।। ౨౫౧.

పాశం పది చేతుల పొడవుండాలి, వృత్తాకారంగా, చేతి చివర ఉండాలి; అది పత్తి, ముంజగడ్డి, ఎండు నార, బలమైన బంగారు లేదా కవచపు తాడులతో చేయాలి.

అన్యేషాం సుదృఢానాఞ్చ సుకృతం పరివేష్టితమ్ । తయా త్రింశత్‌సమం పాశం బుధః కుర్య్యాత్ సువర్త్తింతమ్ ।। ౨౫౧.

ఇతర బలవంతులకు బలంగా చుట్టాలి; దానితో తెలివైనవాడు పాశాన్ని ముప్పై రెట్లు పొడవుగా, బాగా వడిగా చేయాలి.

కర్త్తవ్యం శిక్షకైస్తస్య స్థానం కక్షాసు వై తదా । వామహస్తేన సఙ్గృహ్య దక్షిణేనోద్ధరేత్తతః ।। ౨౫౧.

బోధకులు ఆ పాశానికి స్థలాన్ని కక్షలో సిద్ధం చేయాలి; ఎడమచేతితో పట్టుకుని, తరువాత కుడిచేతితో పైకి తీయాలి.

కుణ్డలస్యాకృతిం కృత్వా భ్రామ్యైకం మస్తకోపరి । క్షిపేత్ తూణమయే తూర్ణం పురుషే చర్మవేష్టితే ।। ౨౫౧.

వలయాకారంగా చేసి, తలపై ఒకసారి తిప్పి, వెంటనే చర్మపు కవచం ధరించిన మనిషిపై వేయాలి.

వల్గితే చ ప్లుతే చైవ తథా ప్రవ్రజితేషు చ । సమయోగవిధిం కృత్వా ప్రయుఞ్జీత సుశిక్షితమ్ ।। ౨౫౧.

ఎగిరేటప్పుడు, దూకేటప్పుడు, తిరుగుతూ ఉండేటప్పుడు, సరైన విధానాన్ని పాటించి, శిక్షణతో నెరవేర్చాలి.

విజిత్వా తు యథాన్యాయం తతో బన్ధం సమాచరేత్ । కట్యామ్బద్‌ధ్వా తతః ఖడ్గం వామపార్శ్వావలమ్బితమ్ ।। ౨౫౧.

నియమానుసారం గెలిచిన తరువాత, బంధనాన్ని చేయాలి; నడుముకు కట్టి, తరువాత ఖడ్గాన్ని ఎడమవైపు వేలాడదీయాలి.

దృఢం విగృహ్య వామేన నిష్కర్షేద్దక్షిణేన తు । షడఙ్గులపరీణాహం సప్తహస్తసముచ్ఛితం ।। ౨౫౧.

ఎడమచేతితో బలంగా పట్టుకుని, కుడిచేతితో బయటకు లాగాలి; అది ఆరు వేళ్ల పరిమాణంలో, ఏడు చేతుల ఎత్తులో ఉండాలి.

అయోమయ్యః శలాకాశ్చ వర్మాణి వివిధాని చ । అర్ద్ధహస్తే సమే చైవ తిర్య్యగూద్‌ర్ధ్వగతం తథా ।। ౨౫౧.

ఇనుప కడ్డీలు, వివిధ రకాల కవచాలు, అరచేతి దూరంలో, సమంగా, అడ్డంగా, అలాగే ఎత్తుగా కూడా ఉండాలి.

యోజయేద్విధినా యేన తథాత్వఙ్గదతః శ్రృణు । తూణచర్మావనద్‌ధాఙ్గం స్థాపయిత్వా నవం దృఢం ।। ౨౫౧.

ఇప్పుడు నేను చెప్పిన విధంగా, కొత్తగా తయారైన బలమైన ధనుస్సు, కవచాన్ని శరీరంపై సరిగా అమర్చాలి.

కరేణాదాయ లగుడం దక్షిణాఙ్గులకం నవం । ఉద్యమ్య ఘాతయేద్యస్య నాశస్తేన శిశోర్దృఢం ।। ౨౫౧.

కుడి చేతిలో కొత్తగా చేసిన గొడ్డలిని పట్టుకుని, దాన్ని పైకి ఎత్తి గట్టిగా కొడితే, ఆ శిశువు నాశనం అవడం ఖాయం.

ఉభాభ్యామథ హస్తాబ్యాం కుర్య్యాత్తస్య నిపాతనం । అక్లేశేన తతః కుర్వన్ బధే సిద్ధిః ప్రకీర్త్తితా ।। ౨౫౧.

తర్వాత రెండు చేతులతో దాన్ని బలంగా దించాలి. ఇలా ఎలాంటి కష్టమూ లేకుండా చేస్తే, వధలో విజయం లభిస్తుంది.

అగ్నిరువాచ భ్రాన్తముద్ భ్రాన్తమావిద్ధమాప్లుతం విప్లుతం సృతం । సమ్పాతం సముదీశఞ్చ శ్యేనపాతమథాకులం ।। ౨౫౨.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: చుట్టుముట్టడం, గట్టిగా కొట్టడం, ఎగిరిపోవడం, లోపలికి దూకడం, పరుగెత్తడం, పైనుంచి దూకడం, దాడి చేయడం, గద్దపక్షిలా పడిపోవడం, కలవరపడటం—

ఉద్‌ధూతమవధూతఞ్చ సవ్యం దక్షిణమేవ చ । అనాలక్షితవిస్ఫోటౌ కరాలేన్ద్రమహాసఖౌ ।। ౨౫౨.

కదిలించడం, ఊగించడం, ఎడమవైపు, కుడివైపు తిప్పడం, తెలియకుండానే పేలిపోవడం, ఏనుగు చేతి బలమైన దెబ్బలు—

వికరాలనిపాతౌ చ విభీషణభయానకౌ । సమగ్రార్ద్ధతీయాంశపాదపాదార్ద్ధవారిజాః ।। ౨౫౨.

భయంకరంగా, భయపెట్టేలా పడిపోవడం, పూర్తిగా, అర్ధంగా, మూడవ వంతుగా, పద్మాకారంగా పాదాలను పెట్టడం—

ప్రాత్యాలీఢమథాలీఢం వరాహం లులితన్తథా । ఇతి ద్వాత్రింశతో జ్ఞేయాః ఖడ్గచర్మవిధౌ రణే ।। ౨౫౨.

వెనుకకు నిలబడడం, ముందుకు నిలబడడం, వరాహమంత దూకడం, వంకర తిరుగడం—ఇలా ముప్పై రెండు విధానాలు ఖడ్గం, కవచం పద్ధతిలో యుద్ధంలో తెలుసుకోవాలి.

పరవృత్తమపావృత్తం గృహీతం లఘుసఞ్జ్ఞితం । ఊద్‌ర్ధ్వాత్ క్షఇప్తమధః క్షిప్తం సన్ధారితవిధారితం ।। ౨౫౨.

వెనక్కు తిప్పడం, తిరిగి తీసుకురావడం, గట్టిగా పట్టుకోవడం, తేలికగా కదలడం, పైకి విసిరేయడం, కింద వేసేయడం, పట్టుకోవడం, ఆపడం—

శ్యేనపాతం గజపానం గ్రాహగ్రాహ్యన్తథైవ చ । ఏవమేకాదశవిధా జ్ఞేయాః పాశవిధా రణాః ।। ౨౫౨.

గద్దపక్షిలా దూకడం, ఏనుగు నీరు తాగేలా చేయడం, మొసలి పట్టుకున్నట్టు చేయడం—ఇలా పదకొండు రకాల పాశ పద్ధతులు యుద్ధంలో తెలుసుకోవాలి.

ఋజ్వాయతం విశాలఞ్చ తిర్య్యగ్‌భ్రామితమేవ చ । పఞ్చకర్మ వినిర్ద్దిష్టం వ్యస్తే పాశే మహాత్మభిః ।। ౨౫౨.

నేరుగా, వెడల్పుగా, వంకరగా, తిరుగుతూ చేయడం—పాశాన్ని విడదీసినప్పుడు ఈ అయిదు విధానాలు మహాత్ములు వివరించారు.

ఛేదనం భేదనం పాతో భ్రమణం శయనం తథా । వికర్త్తనం కర్త్తऩఞ్చ చక్రకర్మేదమేవ చ ।। ౨౫౨.

కత్తిరించడం, చీల్చడం, కొట్టడం, తిప్పడం, పడుకోవడం, ముక్కలు చేయడం, కోయడం, చక్రంలా తిప్పడం—ఇవి ఆచరణలు.

ఆస్ఫోటః క్ష్వేడనం భేదస్త్రాసాన్దోలితకౌ తథా । శూలకర్మాణి జానీహి షష్ఠమాఘాతసఞ్జ్ఞితం ।। ౨౫౨.

పాదంతో బలంగా మోదడం, ఊపిరి లాగడం, చీల్చడం, భయపెట్టడం, ఊగించడం—ఇవి శూల పద్ధతులు, ఆరవది మోపడం అని అంటారు.

దృష్టిఘాతం భుజాఘాతం పార్శ్వఘాతం ద్విజోత్తమ । ఋజుపక్షేషుణా పాతం తోమరస్య ప్రకీర్త్తితం ।। ౨౫౨.

కళ్లపై కొట్టడం, భుజాలపై కొట్టడం, పక్కలపై కొట్టడం, మేలైన ద్విజుడా! నేరుగా ఈకలతో బాణాన్ని వేసి పడగొట్టడం, తోమర పద్ధతి వివరించబడింది.

ఆహతం విప్ర గోమూత్రప్రభూతఙ్కమలాసనం । తతోర్ద్ధగాత్రం నమితం వామదక్షిణమేవ చ ।। ౨౫౨.

కొట్టబడినది, బ్రాహ్మణా, ఆవుపిసుకు వంటి విధానం, ఎక్కువగా ఉండే విధానం, పద్మాసనంగా కూర్చోవడం, పైకి శరీరం ఎత్తడం, వంగిపోవడం, ఎడమ, కుడి వైపు—