అగ్నిపురాణమ్

మత్స్యామ్భసా తు సేకేన వృద్ధిర్భవతి శాఖినః । ఆవికాజశకృచ్చూర్ణం యవచూర్ణం తిలాని చ ।। ౨౪౭.

చేపల నీటితో చెట్లకు నీరు పోస్తే వాటి వృద్ధి జరుగుతుంది. గొర్రె ఎరుపొడి, యవ పొడి, నువ్వులు కూడా ఉపయోగించాలి.

గోమాంసముదకఞ్చేతి సప్తరాత్రం నిధాపయేత్ । ఉత్సేకం సర్వవృక్షాణాం ఫలపుష్పాదివృద్ధిదం ।। ౨౪౭.

ఆడు మాంసం, నీటిని ఏడు రాత్రులు ఉంచాలి. అన్ని చెట్లకు చల్లడం వల్ల పండ్లు, పువ్వుల వృద్ధి కలుగుతుంది.

మత్స్యోదకేన శీతేన ఆమ్రాణాం సేక ఇష్యతే । ప్రశస్తం చాప్యశోకానాం కామినీపాదతాడనం ।। ౨౪౭.

చల్లని చేపల నీటితో మామిడిచెట్లకు నీరు పోయడం మంచిది. అలాగే అశోకవృక్షాలకు కామినీ మొక్క వేర్లను కొట్టడం శ్రేయస్కరం.

ఖర్జూరనారికేలాదేర్లవణాద్భిర్వివర్ద్ధనం । విడఙ్గమత్స్యమాంసాద్భిః సర్వేషాం దోహదం శుభం ।। ౨౪౭.

ఖర్జూరాలు, కొబ్బరికాయలు వంటి పదార్థాలు ఉప్పుతో కలిపి తింటే శరీరానికి పోషణ పెరుగుతుంది. విడంగ, చేప, మాంసం వంటివి తినడం వల్ల అన్ని కోరికలు మంచిగా తీరుతాయి.

అగ్నిరువాచ పుష్పైస్తు పూజనాద్విష్ణుః సర్వకార్య్యేషు సిద్ధిదః । మాలతీ మల్లికా యూథీ పాటలా కరవీరకం ।। ౨౪౮.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: పుష్పాలతో విష్ణువు పూజిస్తే అన్ని కార్యాల్లో విజయాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. మల్లె, మాలతి, యూతి, పటాల, కరవీర పువ్వులు పూజకు ఉపయోగపడతాయి.

పావన్తిరతిముక్తశ్చ౧ కర్ణికారః కురణ్టకః । కుబ్జకస్తగరో నీపో వాణో వర్వపమల్లికా ।। ౨౪౮.

పావని, అతిముక్త, కర్ణికార, కురంటక, కుబ్జక, తగర, నీప, వాణ, వర్వప మల్లికా పువ్వులు కూడా పూజకు తగినవే.

అశోకస్తిలకః కున్దః పూజాయై స్యాత్తమాలజం । విల్వపత్రం శమీపత్రం పత్రం భృఙ్గరజస్య తు ।। ౨౪౮.

అశోక, తిలక, కుంద పువ్వులు, తమాల ఆకులు, బిల్వ ఆకులు, శమీ ఆకులు, భృంగరాజ ఆకులు కూడా పూజకు సరిపోతాయి.

తులసీకాలతులసీపత్రం వాసకమర్చ్చనే । కేతకీపత్రపుష్పం చ పద్మం రక్తోత్పలాదికం ।। ౨౪౮.

తులసి, కాళ తులసి ఆకులు, వాసక, కేతకీ ఆకులు, కేతకీ పువ్వులు, పద్మం, ఎర్ర ఉత్పలాది పువ్వులు కూడా పూజలో వాడతారు.

నార్క్కన్నోన్మత్తకఙ్గాఞ్చీ పూజనే గిరిమల్లికా । కౌటజం శాల్మలీపుష్పం కణ్టకారీభవన్నహి ।। ౨౪౮.

నార్క్క, ఉన్మత్తక, కంగాంచీ, గిరిమల్లికా పువ్వులు పూజలో ఉపయోగిస్తారు. కౌటజ, శాల్మలి పువ్వులు, ముల్లు ఉన్న పువ్వులు పూజకు పనికిరావు.

ఘృతప్రస్థేన విష్ణోశ్చ స్నానఙ్గో కోటిసత్‌ఫలం । ఆఢకేన తు రాజా స్యాత్ ఘృతక్షీరైర్ద్దివం వ్రజేత్ ।। ౨౪౮.

ఒక ప్రస్థం నెయ్యితో విష్ణువుకు అభిషేకం చేస్తే కోటి ఫలితం లభిస్తుంది. ఒక ఆఢక నెయ్యి, పాలు కలిపి అభిషేకం చేస్తే రాజులా స్వర్గాన్ని పొందుతారు.

అగ్నిరువాచ చతుష్పాదం ధనుర్వేదం వదే పఞ్చవిధం ద్విజ । రథనాగాశ్వపత్తీనాం యోధాంశ్చాశ్రిత్య కీర్త్తితం ।। ౨౪౯.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: ధనుర్వేదానికి నాలుగు భాగాలు ఉన్నాయి. వాటిని రథ, ఏనుగు, గుర్రం, కాలాళ్లు యోధుల ఆధారంగా ఐదు విధాలుగా వివరించబడ్డాయి.

యన్త్రముక్తం పాణిముక్తం ముక్తసన్ధారితం తథా । అముక్తం బాహుయుద్ధఞ్చ పఞ్చధా తత్ ప్రకీర్త్తితం ।। ౨౪౯.

ఇవి ఐదు రకాలుగా చెప్పబడ్డాయి: యంత్రంతో వదిలేది, చేతితో వదిలేది, వదిలి పట్టేది, వదలని ఆయుధం, చేతితో చేసే పోరాటం.

తత్ర శస్త్రాస్త్రసమ్పత్త్యా ద్వివింధం పరికీర్త్తితం । ఋజుమాయావిభేదేన భూయో ద్వివిధముచ్యతే ।। ౨౪౯.

ఇవి ఆయుధాలు, అస్త్రాల వాడకంతో రెండు రకాలుగా విడగొట్టబడ్డాయి. అలాగే నేరుగా, మాయతో అని మళ్లీ రెండు రకాలుగా చెప్పబడింది.

క్షేపణీ చాపయన్త్రాద్యైర్యన్త్రముక్తం ప్రకీర్త్తితం । శిలాతోమరయన్త్రాద్యం పాణిముక్తం ప్రకీర్త్తితం ।। ౨౪౯.

బాణం వంటి యంత్రాలతో విసిరే ఆయుధాన్ని 'యంత్రముక్తం' అంటారు. రాళ్లు, తోమరాలు వంటి వాటిని చేతితో విసిరితే 'పాణిముక్తం' అంటారు.

ముక్తసన్ధారితం జ్ఞేయం ప్రాసాద్యమపి యద్భవేత్ । ఖడ్‌గాదికమముక్తఞ్చ నియుద్ధం విగతాయుధం ।। ౨౪౯.

వదిలి పట్టే ఆయుధాలు అంటే ప్రాసాదులు. వదలని ఆయుధాలు అంటే ఖడ్గం వంటివి. ఆయుధం లేకుండా చేయి చేతి పోరాటం కూడా ఉంది.

కుర్య్యాద్యోగ్యాని ప్రాత్రాణి యోద్‌ధుమిచ్ఛుర్జ్జితశ్రమః । ధనుఃశ్రేష్ఠాని యుద్ధాని ప్రాసమధ్యాని తాని చ ।। ౨౪౯.

యుద్ధం చేయదలచినవాడు అలసటను జయించి తగిన వ్యాయామాలు చేయాలి. బాణాలతో చేసే యుద్ధం ఉత్తమం, ప్రాసాలతో మధ్యస్థం.

తాని ఖడ్‌గజఘన్యాని బాహుప్రత్యవరాణి చ । ధనుర్వేదే గురుర్విప్రః ప్రోక్తో వర్ణద్వయస్య చ ।। ౨౪౯.

ఖడ్గాలతో చేసే యుద్ధం తక్కువ స్థాయిలో ఉంటుంది. చేతులతో చేసే పోరాటం అంతకన్నా తక్కువ. ధనుర్వేదానికి గురువు బ్రాహ్మణుడు లేదా క్షత్రియుడే కావాలి.

యుద్ధాధికారః శూద్రస్య స్వయం వ్యాపాది శిక్షయా । దేశస్థైః శఙ్గరై రాజ్ఞః కార్య్యా యుద్ధే సహాయతా ।। ౨౪౯.

శూద్రుడు తనను తాను కాపాడుకోవడానికి లేదా రాజాజ్ఞతో మాత్రమే యుద్ధంలో పాల్గొనవచ్చు. యుద్ధంలో రాజుకు ఆ ప్రాంత యోధులు సహాయం చేయాలి.

అహ్గుష్ఠగుల్ఫపాణ్యఙ్‌ఘ్ర్యః శ్లిష్టః స్యుః సహితా యది । దృష్టం సమపదం స్థానమేతల్లక్షణతస్తథా ।। ౨౪౯.

వేల్లు, మడమలు, చేతులు, కాళ్లు అన్నీ కలిపి నిలబడితే దాన్ని సమపాద స్థానం అంటారు. ఇది లక్షణాల ద్వారా గుర్తించబడుతుంది.

వాహ్యాఙ్గులిస్థితౌ పాదౌ స్తబ్ధజానుబలావుభౌ । త్రివతస్త్యన్తరాస్థానమేతద్వైశాఖముచ్యతే ।। ౨౪౯.

బయటి వేల్లు కలిపి, రెండు మోకాళ్లు గట్టిగా ఉంచి, మూడు విస్తారాల దూరంలో నిలబడితే దాన్ని వైశాఖ స్థానం అంటారు.

హంసపఙ్‌క్త్యాకృతిసమే దృశ్యేతే యత్ర జానునీ । చతుర్వితస్తివిచ్ఛిన్నే తదే తన్మణ్డలం స్మృతం ।। ౨౪౯.

మోకాళ్లు హంస పాదాల్లా సరళంగా కనిపించి, నాలుగు విస్తారాల దూరంలో వుంటే దాన్ని మండల స్థానం అంటారు.

హలాకృతిమయం యచ్చ స్తబ్ధజానూరుదక్షిణం । వితస్త్యః పఞ్చ చవిస్తారే తదాలీఢం ప్రకీర్త్తితం ।। ౨౪౯.

ఎరుపు పళ్లం ఆకారంలో ఉండి, కుడి మోకాలి, తొడను కదలకుండా ఉంచి, వెడల్పు ఐదు విటస్తులు ఉండే ఆసనాన్ని ఆలీఢం అంటారు.

ఏతదేవ విపర్య్యస్తం ప్రత్యాలీఢమితి స్మృతం । తిర్య్యగ్భూతో భవేద్వామో దక్షిణోఽపి భవేదృజుః ।। ౨౪౯.

ఇదే ఆసనాన్ని తిరిగి ఉంచితే, అంటే ఎడమ కాలు నేలతో సమాంతరంగా లేదా కుడి కాలు నేరుగా ఉంటే, దాన్ని ప్రత్యాలీఢం అంటారు.

గుల్ఫౌ పార్ష్ణిగ్రహౌ చైవ స్థితౌ పఞ్చాఙ్గులాన్త్రౌ । స్థానం జాతం భవేదేతద్ ద్వాదశాఙ్గులమాయతం ।। ౨౪౯.

గోళ్లు, మడమలు బలంగా నేలపై ఉంచి, ఐదు వేళ్లు చాపి, పన్నెండు వేల వెడల్పుతో నిలబడే స్థితిని ఏర్పరచాలి.

ఋజుజానుర్భవేద్వామో దక్షిణః సుప్రసారితః । అథవా దక్షఇణఞ్జాను కుబ్జం భవతి నిశ్చలం ।। ౨౪౯.

ఎడమ మోకాలు నేరుగా, కుడి కాలు బాగా చాపాలి. లేదా కుడి మోకాలు మడిచి, కదలకుండా వంచి ఉంచాలి.

దణ్డాయతో భవేదేష చరణః సహ జానునా । ఏవం వికటముద్దిష్టం ద్విహస్తాన్తరమాయతం ।। ౨౪౯.

కాలు, మోకాలి తో పాటు దండంలా నేరుగా చాపాలి. ఇలా రెండు చేతుల పొడవు మేరకు విస్తరించే వికట ఆసనం చెప్పబడింది.

జానునీ ద్విగుణే స్యాతాముత్తానౌ చరణావుభౌ । అనేన విధియోగేన సమ్పుటం పరికీర్త్తితం ।। ౨౪౯.

రెండు మోకాళ్లు మడిచి, రెండు కాళ్లు పైకి ఎత్తాలి. ఈ విధానాన్ని సంపుట ఆసనం అంటారు.

కిఞ్చిద్వివర్త్తితౌ పాదౌ సమదణ్డాయతౌ స్థిరౌ । దృష్టమేవ యథాన్యాయం షోడశాఙ్గులమాయతం ।। ౨౪౯.

కాళ్లు కొంచెం బయటకు తిప్పి, దండంలా నేరుగా, స్థిరంగా ఉంచాలి. ఇది పదహారు వేల పొడవుతో ఉండాలి.

స్వస్తికేనాత్ర కుర్వీత ప్రణామం ప్రథమం ద్విజ । కార్ముకం గృహ్య వామేన వామణం దక్షిణకేన తు ।। ౨౪౯.

ఇక్కడ మొదట స్వస్తిక ఆసనంలో నమస్కారం చేయాలి, ద్విజుడా. ఎడమ చేతితో విల్లు, కుడి చేతితో బాణాన్ని పట్టుకోవాలి.