అగ్నిపురాణమ్

ఖడ్గే న పశ్యేద్వదనముచ్ఛిష్టో న స్పృశేదసిం । మూల్యం జాతిం న కథయేన్నిశి కుర్యాన్న శీర్షకే ।। ౨౪౫.

ఖడ్గంలో తన ముఖాన్ని చూడకూడదు. అపవిత్రంగా ఉన్నప్పుడు ఖడ్గాన్ని తాకకూడదు. రాత్రి సమయంలో దాని ధర లేదా వంశాన్ని చెప్పకూడదు. ఖడ్గాన్ని తలపై పెట్టకూడదు.

అగ్నిరువాచ రత్నానాం లక్షణాం వక్ష్యే రత్నం ధార్య్యమిదం నపైః । వజ్రం మరకతం రత్నం పద్మరాగఞ్చ మౌక్తికం ।। ౨౪౬.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: రత్నాల లక్షణాలను వివరిస్తాను. మానవులు ధరించదగిన రత్నాలు ఇవే: వజ్రం, పచ్చ, పద్మరాగం, నీలం, ముత్యం.

ఇన్ద్రనీలం మహానీలం వైదూర్య్యం గన్ధశస్యకం । చన్ద్రకాన్తం సూర్యకాన్తం స్ఫటికం పులకం తథా ।। ౨౪౬.

ఇంద్రనీలం, మహానీలం, వైడూర్యం, పుష్యరాగం, చంద్రకాంతి, సూర్యకాంతి, స్ఫటికం, అలాగే పులక రత్నం.

కర్కేతనం పూష్పరాగం తథా జ్యోతీరసం ద్విజ । స్ఫటికం రాజపట్టఞ్చ తథా రాజమయం శుభం ।। ౨౪౬.

కర్కేతనం, పుష్పరాగం, అలాగే జ్యోతిరస రత్నం, ద్విజుడా! స్ఫటికం, రాజపట్టు, అలాగే శుభకరమైన రాజమయం.

సౌగన్ధికం తథా గఞ్జం శఙ్ఖబ్ర్హ్మమయం తథా । గోమేదం రుధిరాక్షఞ్చ తథా భల్లాతకం ద్విజ ।। ౨౪౬.

సౌగంధికం, గంజా, శంఖం, బ్రహ్మ మయం, గోమెదికం, రుధిరాక్షం, అలాగే భల్లాతకం, ద్విజుడా!

ధూలీం మరకతఞ్చైవ తుథకం సీసమేవ చ । పీలుం ప్రవాలకఞ్చైవ గిరివజ్రం ద్విజోత్తమ ।। ౨౪౬.

ధూళి, పచ్చ, తుత్తం, నువ్వులు, పీలూ, ప్రవాళం, అలాగే పర్వత వజ్రం, ద్విజోత్తమా!

భూజఙ్గమమణిఞ్చైవ తథా వజ్రమణిం శుభం । టిట్టిభఞ్చ తథా పిణ్డం భ్రామరఞ్చ తథోత్పలం ।। ౨౪౬.

పాముల రత్నం, అలాగే ఉత్తమమైన వజ్ర రత్నం, టిట్టిభం, పిండం, భ్రమరం, అలాగే ఉత్పల రత్నం.

సువర్ణప్రతిబద్ధాని రత్నాని శ్రీజయాదికే । అన్తఃప్రభావం వైమల్యం సుసంస్థానత్వమేవ చ ।। ౨౪౬.

బంగారు అలంకరణతో ఉన్న రత్నాలు, శ్రీ, జయ వంటి రత్నాలు లోపల నుండి ప్రకాశంతో, నిర్మలత్వంతో, అద్భుతమైన ఆకారంతో మెరిసిపోతాయి.

సుధార్యా నైవ ధార్య్యాస్తు నిష్ప్రభా మలినాస్తథా । ఖణ్డాః సశర్కరా యే చ ప్రశస్తం వజ్రధారణమ్ ।। ౨౪౬.

మురికిగా, వెలుగు లేకుండా, పగిలిపోయినవి లేదా రాళ్ల మిశ్రమం ఉన్నవి ధరించకూడదు; వజ్రానికి తగినవి మాత్రమే ఉత్తమమైనవిగా పరిగణించాలి.

అమ్భస్తరతి యద్వజ్రమభేద్యం విమలం చ యత్ । షట్కోణం శక్రచాపాబం లఘు చార్కనిభం శుభమ్ ।। ౨౪౬.

నీటిలో తేలిపోయేది, విరగని, నిర్మలమైనది, ఆరు మూలలతో, ఇంద్రధనుస్సు వంటి రంగులతో, తేలికగా, సూర్యుని వంటి ప్రకాశంతో, శుభంగా ఉండేది నిజమైన వజ్రం.

శుకపక్షనిభః స్నిగ్ధః కాన్తిమాన్విమలస్తథా । స్వర్ణచూర్ణనిభైః సూక్ష్మైర్మరకతశ్చ విన్దుభిః ।। ౨౪౬.

పౌర్ణమి చంద్రుని వంటి తెలుపు, మృదువుగా, మెరిసేలా, నిర్మలంగా, బంగారు పొడి లాంటి సన్నని పచ్చని మరకతపు బొట్లు అలంకరించినదిగా ఉంటుంది.

స్ఫటికజాః పద్మరాగాః స్యూ రాగవన్తోఽతినిర్మ్మలాః । జాతవఙ్గా భవన్తీహ కురువిన్దసముద్భవాః ।। ౨౪౬.

స్ఫటికం నుండి పుట్టిన పద్మరాగ రత్నాలు గాఢమైన రంగుతో, అత్యంత నిర్మలంగా ఉంటాయి; జాతవంగ రత్నాలు ఇక్కడ కురువింద రాయిలోంచి ఉద్భవిస్తాయి.

సౌగన్ధికోత్థాః కాషాయా ముక్తాఫలాస్తు శుక్తిజాః । విమలాస్తేభ్య ఉత్కృష్టా యే చ శఙఖోద్భవా మునే ।। ౨౪౬.

సువాసన కలిగిన వాటి నుండి పుట్టిన ముత్యాలు ఎరుపు రంగులో ఉంటాయి; శంఖంలో పుట్టినవి నిర్మలమైన వాటిలో ఉత్తమం, కాని శంఖం నుండి పుట్టినవే మునివరా, ఇంకా గొప్పవిగా ఉంటాయి.

నాగదన్తభవాశ్చాగ్ర్యాః కుమ్భశూకరమత్స్యజాః । వేణునాగభవాః శ్రేష్ఠా మౌక్తికం నాగజం వరం ।। ౨౪౬.

నాగదంతం నుండి పుట్టినవే అగ్రస్థానంలో ఉంటాయి; కుండ, పంది, చేపలలో పుట్టినవీ మంచి ముత్యాలు; బాంబూ, పాము నుండి పుట్టినవే అత్యుత్తమం, పాము నుండి పుట్టిన ముత్యం అతి శ్రేష్ఠమైనది.

thumb|500px|వాస్తుపురుష (౮౧పద) thumb|500px|వాస్తుపురుషః. అగ్నిరువాచ వాస్తులక్ష్మ ప్రవక్ష్యామి విప్రాదీనాం చ భూరిహ । శ్వేతా రక్తా తథా పీతా కృష్ణా చైవ యథాక్రమమ్ ।। ౨౪౭.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: వాస్తుపురుషుని లక్షణాలు, బ్రాహ్మణులు మొదలైనవారికి అనేక రకాలు వివరించబోతున్నాను. అవి వరుసగా తెలుపు, ఎరుపు, పసుపు, నలుపు రంగుల్లో ఉంటాయి.

ఘృతరక్తాన్నమద్యానాం గన్ధాఢ్యా వసతశ్చ చ భూః । మధురా చ కషాయా చ అమ్లాద్యుపరసా క్రమాత్ ।। ౨౪౭.

నెయ్యి, రక్తం, అన్నం, మద్యం వంటి వాటి సువాసనతో నిండిన భూమి, తీపిగా, కషాయంగా, పుల్లగా ఉండే రుచులతో అనుక్రమంగా అనుకూలంగా ఉంటుంది.

కుశైః శరైస్తథాకాశైర్దూర్వాభిర్యా చ సంశ్రితా । ప్రార్చ్య విప్రాంశ్చ నిఃశల్పాం ఖాతపూర్వన్తు కల్పయేత్ ।। ౨౪౭.

కుశ, ముళ్లు, ఆకాశం, దర్భ గడ్డి వంటి వాటితో కప్పబడి ఉన్న భూమిని ఎంచుకోవాలి; బ్రాహ్మణులను పూజించి, ముందుగా త్రవ్విన స్థలాన్ని సిద్ధం చేయాలి.

చతుఃషష్టిపదం కృత్వా మధ్యే బ్రహ్మా చతుష్పదః । ప్రాక్ తేషాం వై గృహస్వామీ కథితస్తు తథార్య్యమా ।। ౨౪౭.

అరవై నాలుగు చదరాలు వేసి, మధ్యలో బ్రహ్మను నాలుగు భాగాలుగా ఉంచాలి; తూర్పు వైపున ఇంటి యజమానిని, అలాగే అర్యమాను కేటాయించాలి.

దక్షిణేన వివస్వాంశ్చ మిత్రః పశ్చిమతస్తథా । ఉదఙ్మహీధరశ్చైవ ఆపవత్సౌ చ వహ్విగే ।। ౨౪౭.

దక్షిణ దిశలో వివస్వంతుడు, పడమర వైపున మిత్రుడు, ఉత్తర దిశలో మహీధరుడు, మూలల్లో ఆపవత్, వహ్విగ ఉంటారు.

సావిత్రశ్చైవ సవితా జయేన్ద్రౌ నైర్ఋతేఽమ్బుధౌ । రుద్రవ్యాధీ చ వాయవ్యే పూర్వ్వాదౌ కోణగాద్వహిః ।। ౨౪౭.

దక్షిణ పడమర దిశలో సావిత్రుడు, సవితా, ఉత్తర పడమర దిశలో జయేంద్రుడు, రుద్రుడు, వ్యాధి; తూర్పు ప్రవేశద్వారంలో కోణగుడు, వహి ఉంటారు.

మహేన్ద్రశ్చ రవిః సత్యో భృశః పూర్వ్వేఽథ దక్షిణే। గృహక్షతోఽర్యమధృతీ గన్ధర్వాశ్చాథ వారుణే ।। ౨౪౭.

తూర్పు, దక్షిణ దిశల్లో మహేంద్రుడు, రవి, సత్య, భృశ; పడమర వైపున గృహక్షతుడు, అర్యమ, ధృతి, గంధర్వులు, వరుణుడు ఉంటారు.

పుష్పదన్తోఽసురాశ్చైవ వరుణో యక్ష ఏవ చ । సౌమేయే భల్లాటసోమౌ చ అదితిర్ధనదస్తథా ।। ౨౪౭.

పుష్పదంతుడు, అసురులు, వరుణుడు, యక్షుడు అక్కడ ఉంటారు; ఈశాన్యంలో భల్లాటుడు, సోముడు, అదితి, ధనదుడు ఉంటారు.

నాగః కరగ్రహశ్చైశే అష్టౌ దిశి దిశి స్మృతాః । ఆదాయన్తౌ తు తయోర్దేవౌ ప్రోక్తావత్ర గృహేశ్వరౌ ।। ౨౪౭.

ఈశాన్యంలో నాగుడు, కరగ్రహుడు ఉంటారు; ప్రతి దిశలో ఎనిమిది మంది గుర్తించబడ్డారు, అక్కడ ఉంచిన ఇద్దరు దేవతలు ఇంటి యజమానులుగా పిలవబడతారు.

. పర్జ్యన్యః ప్రథమో దేవో ద్వితీయశ్చ కరగ్రహః । మహేన్ద్రరవిసత్యాశ్చ భృశోఽథ గగన్న్తథా ।। ౨౪౭.

పర్జన్యుడు మొదటి దేవుడు, రెండవవాడు కరగ్రహుడు; మహేంద్రుడు, రవి, సత్య, భృశ, గగనుడు కూడా అక్కడ ఉంటారు.

రోగో ముఖ్యశ్చ వాయవ్యే దక్షిణే పుష్పవిత్తదౌ । గృహక్షతో యసభృశౌ గన్ధర్వో నాగపైతృకః ।। ౨౪౭.

వాయవ్య దిశలో రోగుడు ప్రధానంగా ఉంటాడు; దక్షిణ దిశలో పుష్పుడు, విత్తదుడు; గృహక్షతుడు, యశ, భృశ, గంధర్వుడు, నాగుడు, పైతృకుడు కూడా అక్కడ ఉంటారు.

ఆప్యే దౌవారికసుగ్రీవౌ పుష్పదన్తోఽసురో జలం । యక్ష్మా రోగశ్చ శోషశ్చ ఉత్తరే నాగరాజకః । ౨౪౭.

ఈశాన్య దిశలో దౌవారికుడు, సుగ్రీవుడు, పుష్పదంతుడు అనే అసురుడు, నీరు, యక్ష్మా, వ్యాధి, ఎండిపోయే లక్షణాలు ఉంటాయి. ఉత్తర దిశలో నాగరాజకుడు ఉంటాడు.

ముఖ్యో భల్లాటశశినౌ అదితిశ్చ కువేరకః । నాగో హుతాశః శ్రేష్ఠో వై శక్రసూర్య్యౌ చ పూర్వతః ।। ౨౪౭.

ప్రధానంగా భల్లాటుడు, శశినుడు, అదితి, కుబేరుడు ఉంటారు. నాగుడు, హుతాశుడు ఉత్తములు. శక్రుడు, సూర్యుడు తూర్పు దిశలో ఉంటారు.

దక్షే గృహక్షతః పుష్ప ఆప్యే సుగ్రీవ ఉత్తమః । పుష్పదన్తో హ్యుదగ్ద్వారి భల్లాటః పుష్పదన్తకః ।। ౨౪౭.

దక్షిణ దిశలో గృహక్షతుడు, పుష్పుడు ఉంటారు. ఈశాన్యంలో సుగ్రీవుడు అత్యుత్తముడు. ఉత్తర ద్వారంలో పుష్పదంతుడు, భల్లాటుడు పుష్పదంతకుడు.

శిలేష్టకాదివిన్యాసం మన్త్రైః ప్రార్చ్య సురాంశ్చరేత్ । నన్దే నన్దయ వాసిష్ఠే వసుభిః ప్రజయా సహ ।। ౨౪౭.

రాళ్లు, ఇటుకల ఏర్పాటును మంత్రాలతో పూజించి, దేవతలకు ఆచరణలు చేయాలి. నంద, నందయ, వాసిష్ఠలో వసువులు, సంతానంతో కలసి పూజించాలి.