అగ్నిపురాణమ్

తం జగ్రాహ శనైర్దేవో వికోషః సోఽభ్యపద్యత। ఖడ్‌గో నీలో రత్నముష్టిస్తతోఽభూచ్ఛతబాహుకః ।। ౨౪౫.

ఆ దేవుడు ఆ ఖడ్గాన్ని మెల్లగా పట్టుకున్నాడు. బయటకు తీసినప్పుడు, ఆ ఖడ్గం నీలంగా, రత్నాలతో అలంకరించిన పట్టితో కనిపించింది. అప్పుడు శతబాహువు జన్మించాడు.

దైత్యః స గదయా దేవాన్ ద్రావయామాస వై రణే । విష్ణునా ఖడ్గచ్ఛిన్నాని దైత్యగాత్రాణి భూతలే ।। ౨౪౫.

ఆ దైత్యుడు యుద్ధంలో తన గదతో దేవతలను తరిమికొట్టాడు. కానీ విష్ణువు తన ఖడ్గంతో ఆ దైత్యుని అవయవాలను భూమిపై కోసేశాడు.

పతితాని తు సంస్పర్శాన్నన్దకస్య చ తాని హి । లోహభూతాని సర్వాణి హత్వా తస్మై హరిర్వరం ।। ౨౪౫.

నందక ఖడ్గం తాకిన ఆ అవయవాలు పడిపోయి ఇనుముగా మారిపోయాయి. ఆ దైత్యుణ్ణి సంహరించిన తర్వాత హరి అతనికి వరమిచ్చాడు.

దదౌ పవిత్రమఙ్గన్తే ఆయుధాయ భవేద్భువి । హరిప్రసాదాద్ బ్రహ్మాపి వినా విఘ్నం హరిం ప్రభుం ।। ౨౪౫.

హరి అతనికి పవిత్రమైన, మంగళకరమైన శరీరాన్ని ఇచ్చాడు, భూమిపై ఆయుధంగా మారాలని. హరిదయతో, బ్రహ్మ కూడా ఎలాంటి అడ్డంకి లేకుండా హరిని ఆరాధించాడు.

పూజయామాస యజ్ఞేన వక్ష్యేఽథో శడ్‌గలక్షణం । ఖటీఖట్టరజాతా యే దర్శనీయాస్తు తే స్మృతాః ।। ౨౪౫.

బ్రహ్మ యజ్ఞంతో హరిని పూజించాడు. ఇప్పుడు ఆరు లక్షణాలను వివరించబోతున్నాను. ముళ్లతో, హతవస్తువుల నుండి పుట్టినవి, చూడటానికి ఆకర్షణీయంగా ఉన్నవి శుభకరమైనవిగా పరిగణించబడతాయి.

కాయచ్ఛిదస్త్వార్షికాః స్యుర్దృఢాః సూర్పారకోద్బవాః । తీక్ష్ణాశ్ఛేదసహా వఙ్గాస్తీక్ష్ణాఃస్యుశ్చాఙ్గదేశజః ।। ౨౪౫.

శరీరాన్ని కోసే ఖడ్గాలు 'ఆర్షిక' అని పిలవబడతాయి, అవి బలమైనవి, సూర్పారక ప్రాంతం నుండి పుట్టినవి. వంగ దేశంలో తయారైనవి పదును, కోయడాన్ని తట్టుకునే శక్తి కలవి. అంగదేశం నుండి వచ్చినవి కూడా పదునైనవే.

శాతార్ద్ధమఙ్గులానాఞ్చ శ్రేష్ఠం ఖడ్గం ప్రకీర్త్తితం । తదర్ద్ధం మధ్యమం జ్ఞేయం తతో హీనం న ధారయేత్ ।। ౨౪౫.

ఖడ్గం వెడల్పు ఒకన్నర వేలు ఉంటే అది ఉత్తమమని చెప్పబడింది. దాని సగం మధ్యమం, దాని కన్నా తక్కువ ఉన్నదాన్ని ధరించకూడదు.

దీర్ఘం సుమధురం శబ్దం యస్య ఖడ్‌గస్య సత్తమ । కిఙ్కిణీసదృశన్తస్య ధారణం శ్రేష్ఠముచ్యతే ।। ౨౪౫.

ఎక్కువ పొడవు, మధురమైన శబ్దం, గంటల మోగింపు లాంటి ధ్వని ఉన్న ఖడ్గాన్ని ధరించడం శ్రేష్ఠమని చెప్పబడింది.

ख़़ड़గః పద్మపలాశాగ్రో మణ్డలాగ్రశ్చ శస్యతే । కరవీరదలాగ్రాభో ఘృతగన్ధో వియత్‌ప్రభః ।। ౨౪౫.

పద్మపత్రం లేదా వృత్తాకారపు అగ్రభాగం ఉన్న ఖడ్గం ప్రశంసించబడుతుంది. కరవీరపత్రం లాంటి ఆకారం, నెయ్యి వాసన, ఆకాశపు ప్రకాశం ఉన్న ఖడ్గం కూడా మెచ్చుకోదగినది.

సమాఙ్గులస్థాః శస్యన్తే వ్రణాః ఖడ్‌గేషు లిఙ్గవత్ । కాకోలూకసవర్ణాభా విషమాస్తే న శోభనాః ।। ౨౪౫.

ఖడ్గంలో సమానంగా, వేలు పొడవు ఉన్న మచ్చలు శుభకరమైనవిగా పరిగణించబడతాయి. కాకి, గుడ్లగూబ రంగులో, అసమానంగా ఉన్నవి మంచివి కావు.

ఖడ్గే న పశ్యేద్వదనముచ్ఛిష్టో న స్పృశేదసిం । మూల్యం జాతిం న కథయేన్నిశి కుర్యాన్న శీర్షకే ।। ౨౪౫.

ఖడ్గంలో తన ముఖాన్ని చూడకూడదు. అపవిత్రంగా ఉన్నప్పుడు ఖడ్గాన్ని తాకకూడదు. రాత్రి సమయంలో దాని ధర లేదా వంశాన్ని చెప్పకూడదు. ఖడ్గాన్ని తలపై పెట్టకూడదు.

అగ్నిరువాచ రత్నానాం లక్షణాం వక్ష్యే రత్నం ధార్య్యమిదం నపైః । వజ్రం మరకతం రత్నం పద్మరాగఞ్చ మౌక్తికం ।। ౨౪౬.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: రత్నాల లక్షణాలను వివరిస్తాను. మానవులు ధరించదగిన రత్నాలు ఇవే: వజ్రం, పచ్చ, పద్మరాగం, నీలం, ముత్యం.

ఇన్ద్రనీలం మహానీలం వైదూర్య్యం గన్ధశస్యకం । చన్ద్రకాన్తం సూర్యకాన్తం స్ఫటికం పులకం తథా ।। ౨౪౬.

ఇంద్రనీలం, మహానీలం, వైడూర్యం, పుష్యరాగం, చంద్రకాంతి, సూర్యకాంతి, స్ఫటికం, అలాగే పులక రత్నం.

కర్కేతనం పూష్పరాగం తథా జ్యోతీరసం ద్విజ । స్ఫటికం రాజపట్టఞ్చ తథా రాజమయం శుభం ।। ౨౪౬.

కర్కేతనం, పుష్పరాగం, అలాగే జ్యోతిరస రత్నం, ద్విజుడా! స్ఫటికం, రాజపట్టు, అలాగే శుభకరమైన రాజమయం.

సౌగన్ధికం తథా గఞ్జం శఙ్ఖబ్ర్హ్మమయం తథా । గోమేదం రుధిరాక్షఞ్చ తథా భల్లాతకం ద్విజ ।। ౨౪౬.

సౌగంధికం, గంజా, శంఖం, బ్రహ్మ మయం, గోమెదికం, రుధిరాక్షం, అలాగే భల్లాతకం, ద్విజుడా!

ధూలీం మరకతఞ్చైవ తుథకం సీసమేవ చ । పీలుం ప్రవాలకఞ్చైవ గిరివజ్రం ద్విజోత్తమ ।। ౨౪౬.

ధూళి, పచ్చ, తుత్తం, నువ్వులు, పీలూ, ప్రవాళం, అలాగే పర్వత వజ్రం, ద్విజోత్తమా!

భూజఙ్గమమణిఞ్చైవ తథా వజ్రమణిం శుభం । టిట్టిభఞ్చ తథా పిణ్డం భ్రామరఞ్చ తథోత్పలం ।। ౨౪౬.

పాముల రత్నం, అలాగే ఉత్తమమైన వజ్ర రత్నం, టిట్టిభం, పిండం, భ్రమరం, అలాగే ఉత్పల రత్నం.

సువర్ణప్రతిబద్ధాని రత్నాని శ్రీజయాదికే । అన్తఃప్రభావం వైమల్యం సుసంస్థానత్వమేవ చ ।। ౨౪౬.

బంగారు అలంకరణతో ఉన్న రత్నాలు, శ్రీ, జయ వంటి రత్నాలు లోపల నుండి ప్రకాశంతో, నిర్మలత్వంతో, అద్భుతమైన ఆకారంతో మెరిసిపోతాయి.

సుధార్యా నైవ ధార్య్యాస్తు నిష్ప్రభా మలినాస్తథా । ఖణ్డాః సశర్కరా యే చ ప్రశస్తం వజ్రధారణమ్ ।। ౨౪౬.

మురికిగా, వెలుగు లేకుండా, పగిలిపోయినవి లేదా రాళ్ల మిశ్రమం ఉన్నవి ధరించకూడదు; వజ్రానికి తగినవి మాత్రమే ఉత్తమమైనవిగా పరిగణించాలి.

అమ్భస్తరతి యద్వజ్రమభేద్యం విమలం చ యత్ । షట్కోణం శక్రచాపాబం లఘు చార్కనిభం శుభమ్ ।। ౨౪౬.

నీటిలో తేలిపోయేది, విరగని, నిర్మలమైనది, ఆరు మూలలతో, ఇంద్రధనుస్సు వంటి రంగులతో, తేలికగా, సూర్యుని వంటి ప్రకాశంతో, శుభంగా ఉండేది నిజమైన వజ్రం.

శుకపక్షనిభః స్నిగ్ధః కాన్తిమాన్విమలస్తథా । స్వర్ణచూర్ణనిభైః సూక్ష్మైర్మరకతశ్చ విన్దుభిః ।। ౨౪౬.

పౌర్ణమి చంద్రుని వంటి తెలుపు, మృదువుగా, మెరిసేలా, నిర్మలంగా, బంగారు పొడి లాంటి సన్నని పచ్చని మరకతపు బొట్లు అలంకరించినదిగా ఉంటుంది.

స్ఫటికజాః పద్మరాగాః స్యూ రాగవన్తోఽతినిర్మ్మలాః । జాతవఙ్గా భవన్తీహ కురువిన్దసముద్భవాః ।। ౨౪౬.

స్ఫటికం నుండి పుట్టిన పద్మరాగ రత్నాలు గాఢమైన రంగుతో, అత్యంత నిర్మలంగా ఉంటాయి; జాతవంగ రత్నాలు ఇక్కడ కురువింద రాయిలోంచి ఉద్భవిస్తాయి.

సౌగన్ధికోత్థాః కాషాయా ముక్తాఫలాస్తు శుక్తిజాః । విమలాస్తేభ్య ఉత్కృష్టా యే చ శఙఖోద్భవా మునే ।। ౨౪౬.

సువాసన కలిగిన వాటి నుండి పుట్టిన ముత్యాలు ఎరుపు రంగులో ఉంటాయి; శంఖంలో పుట్టినవి నిర్మలమైన వాటిలో ఉత్తమం, కాని శంఖం నుండి పుట్టినవే మునివరా, ఇంకా గొప్పవిగా ఉంటాయి.

నాగదన్తభవాశ్చాగ్ర్యాః కుమ్భశూకరమత్స్యజాః । వేణునాగభవాః శ్రేష్ఠా మౌక్తికం నాగజం వరం ।। ౨౪౬.

నాగదంతం నుండి పుట్టినవే అగ్రస్థానంలో ఉంటాయి; కుండ, పంది, చేపలలో పుట్టినవీ మంచి ముత్యాలు; బాంబూ, పాము నుండి పుట్టినవే అత్యుత్తమం, పాము నుండి పుట్టిన ముత్యం అతి శ్రేష్ఠమైనది.

thumb|500px|వాస్తుపురుష (౮౧పద) thumb|500px|వాస్తుపురుషః. అగ్నిరువాచ వాస్తులక్ష్మ ప్రవక్ష్యామి విప్రాదీనాం చ భూరిహ । శ్వేతా రక్తా తథా పీతా కృష్ణా చైవ యథాక్రమమ్ ।। ౨౪౭.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: వాస్తుపురుషుని లక్షణాలు, బ్రాహ్మణులు మొదలైనవారికి అనేక రకాలు వివరించబోతున్నాను. అవి వరుసగా తెలుపు, ఎరుపు, పసుపు, నలుపు రంగుల్లో ఉంటాయి.

ఘృతరక్తాన్నమద్యానాం గన్ధాఢ్యా వసతశ్చ చ భూః । మధురా చ కషాయా చ అమ్లాద్యుపరసా క్రమాత్ ।। ౨౪౭.

నెయ్యి, రక్తం, అన్నం, మద్యం వంటి వాటి సువాసనతో నిండిన భూమి, తీపిగా, కషాయంగా, పుల్లగా ఉండే రుచులతో అనుక్రమంగా అనుకూలంగా ఉంటుంది.

కుశైః శరైస్తథాకాశైర్దూర్వాభిర్యా చ సంశ్రితా । ప్రార్చ్య విప్రాంశ్చ నిఃశల్పాం ఖాతపూర్వన్తు కల్పయేత్ ।। ౨౪౭.

కుశ, ముళ్లు, ఆకాశం, దర్భ గడ్డి వంటి వాటితో కప్పబడి ఉన్న భూమిని ఎంచుకోవాలి; బ్రాహ్మణులను పూజించి, ముందుగా త్రవ్విన స్థలాన్ని సిద్ధం చేయాలి.

చతుఃషష్టిపదం కృత్వా మధ్యే బ్రహ్మా చతుష్పదః । ప్రాక్ తేషాం వై గృహస్వామీ కథితస్తు తథార్య్యమా ।। ౨౪౭.

అరవై నాలుగు చదరాలు వేసి, మధ్యలో బ్రహ్మను నాలుగు భాగాలుగా ఉంచాలి; తూర్పు వైపున ఇంటి యజమానిని, అలాగే అర్యమాను కేటాయించాలి.

దక్షిణేన వివస్వాంశ్చ మిత్రః పశ్చిమతస్తథా । ఉదఙ్మహీధరశ్చైవ ఆపవత్సౌ చ వహ్విగే ।। ౨౪౭.

దక్షిణ దిశలో వివస్వంతుడు, పడమర వైపున మిత్రుడు, ఉత్తర దిశలో మహీధరుడు, మూలల్లో ఆపవత్, వహ్విగ ఉంటారు.