అగ్నిపురాణమ్

హృతద్ర్వ్యకలత్రశ్చ పూజార్హోఽప్రతిపూజితః । ఏతాంస్తు భేదయేచ్ఛత్రౌ స్థితాన్నిత్యాన్ సుశఙ్కితాన్ ।। ౨౪౧.

ధనం లేదా భార్యను కోల్పోయినవాడు, గౌరవించదగినవాడు గౌరవించబడనివాడు — ఇలాంటి వారు ఎప్పుడూ అనుమానంగా ఉంటారు, వీరిని శత్రువుల మధ్య విడదీయాలి.

ఆగతాన్ పూజయేత్ కామైర్న్నిజాంశ్చ ప్రశమన్నయేత్ । సామదృష్టానుసన్ధానమత్యుగ్రభయదర్శనం ।। ౨౪౧.

వచ్చినవారిని వారు కోరినవాటితో సత్కరించాలి, తమవారిని శాంతింపజేయాలి; అత్యంత భయకర పరిస్థితుల్లో సామాన్ని ఉపయోగించాలి.

ప్రధానదానమానం చ భేదోపాయాః ప్రకీర్త్తితాః । మిత్రం హతం క్కాష్ఠమివ ఘుణజగ్ధం విశీర్య్యతే ।। ౨౪౧.

ప్రధానమైన దానం, గౌరవం, భేద విధానాలు వివరించబడ్డాయి; నాశనం అయిన మిత్రుడు, పురుగులు తినిన దారువులా, విడిపోతాడు.

త్రిశక్తిర్ద్దేశకాలజ్ఞో దణ్డేనాస్తం నయేదరీన్ । మైత్రీప్రధానం కల్యాణబుద్ధిం సాన్త్వేన సాధయేత్ ।। ౨౪౧.

మూడు శక్తులు, స్థలం, కాలాన్ని తెలిసినవాడు శత్రువులను దండంతో వశపరచాలి; మిత్రభావంతో, మంచి మనసుతో ఉన్నవాడిని సామంతో జయించాలి.

లుబ్ధం క్షీణఞ్చ చదానేన మిత్రానన్యోన్యశఙ్కయా । దణ్డస్య దర్శనాద్‌దుష్టాన్ పుత్రభ్రాతాది సామతః ।। ౨౪౧.

లోభులను, బలహీనులను దానంతో వశపరచాలి; పరస్పరం అనుమానం ఉన్న మిత్రులను, దుర్మార్గులను — కుమారుడు, అన్నదమ్ములు అయినా — దండ భయంతో లేదా సామంతో నియంత్రించాలి.

దానభేదైశ్చమూముఖ్యాన్ యోధాన్ జనపదాదికాన్ । సామన్తాటవికాన్ భేదదణ్డాభ్యామపరాద్ధకాన్ ।। ౨౪౧.

దానం లేదా చీల్చడం ద్వారా సేనాధిపతులు, యోధులు, ప్రజలు, సరిహద్దు నాయకులు, అడవిలో నివసించే వారు — వీరెవరైనా తప్పు చేస్తే, వారిని విడగొట్టడం లేదా శిక్షించడం ద్వారా నియంత్రించాలి.

దేవతాప్రతిమానాన్తు పూజయాన్తర్గతైర్న్నరైః । పుమాన్ స్త్రీవస్త్రసంవీతో నిశి చాద్‌భుతదర్శనః ।। ౨౪౧.

దేవతల విగ్రహాలను లోపల దాగిన మనుషులు పూజించాలి; ఒక పురుషుడు స్త్రీ వేషం వేసుకుని రాత్రిపూట ఆశ్చర్యకరంగా కనిపించాలి.

వేతాలోల్కాపిశాచానాం శివానాం చ స్వరూపికీ । కామతో రూపధారిత్వం శస్త్రాగన్యశ్మామ్బువర్షణం ।। ౨౪౧.

వేతాళులు, గుడ్లగూబలు, పిశాచులు, శివుడు — వీరి రూపాలు కావాలంటే ఎవరైనా ధరించవచ్చు. అలాగే ఆయుధాలు, అగ్ని, రాళ్లు, నీరు వర్షంలా కురిపించే శక్తి కూడా కలిగి ఉంటారు.

తమోఽనిలోఽనలో మేవ ఇతి మాయా హ్యమానుషీ। జఘాన కీచకం భీమ ఆస్థితః స్త్రీస్వరూపతాం ।। ౨౪౧.

చీకటి, గాలి, అగ్ని, మాయ — ఇవన్నీ మానవేతరమైనవి. భీముడు స్త్రీ రూపంలోకి మారి, ఈ శక్తులతో కీచకుని సంహరించాడు.

అన్యాయే వ్యస్నే యుద్ధే ప్రవృత్తస్యానివారణం । ఉపేక్షేయం స్మృతా భ్రాతోపేక్షితశ్చ హిడిమ్బయా ।। ౨౪౧.

అన్యాయం, అపాయం, యుద్ధంలో ఎవరైనా ఆగలేకపోతే, అప్పుడు నిర్లక్ష్యం చూపాలి. ఇది అన్నయ్య విషయమై గుర్తు చేసుకుంటారు, అలాగే హిడింబ కూడా అలా చేసింది.

మేఘాన్ధకారవృష్టగ్నిపర్వతాద్‌భుతదర్శనం । దరస్థానం చ సైన్యానాం దర్శనం ధ్వజశాలినాం ।। ౨౪౧.

మేఘాలు, చీకటి, వర్షం, అగ్ని, కొండలు — ఇవి అద్భుతంగా కనిపించేవి. అలాగే సైన్యం ఉన్న ప్రదేశం, జెండాలు పట్టుకున్నవారు కనిపించడమూ అద్భుతమే.

ఛిన్నపాటితభిన్నానాం సంసృతానాం వ దర్శనం । ఇతీన్ద్రజాలం ద్విషతామ్భీత్యర్థముపకల్పయేత్ ।। ౨౪౧.

కత్తిరించబడిన, చింపబడిన, విరిగిన, కలిసిపోయినవారు కనిపించడాన్ని చూపించాలి. ఇలా శత్రువులను భయపెట్టేందుకు మాయాజాలాన్ని ఉపయోగించాలి.

అగ్నిరువాచ రామోక్తోక్తా మథా నీతిః స్త్రీణాం రాజన్ నృణాం వదే । లక్షణం యత్సముద్రేణ గర్గాయోక్తం యథా పురా ।। ౨౪౩.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: రాముడు చెప్పిన నడవడికి, రాజా, స్త్రీలకు, పురుషులకు ఒకే విధంగా వర్తిస్తుంది. సముద్రుడు చెప్పిన లక్షణాలు, గర్గుడు ముందుగా వివరించినట్లే.

సముద్ర ఉవాచ । పుంసాఞ్చ లక్షణం వక్ష్యే స్త్రీణాఞ్చైవ శుభాశుభం । ఏకాధికో ద్విశుక్లశ్చ త్రిగమ్భీరస్తథైవ చ ।। ౨౪౩.

సముద్రుడు ఇలా అన్నాడు: పురుషుల లక్షణాలు, స్త్రీల శుభాశుభ లక్షణాలు చెబుతాను. ఒకటి అదనంగా, రెండు తెలుపు, మూడు లోతైనవి — ఇవే.

త్రిత్రికస్త్రిప్రలమ్బశ్చ త్రిభిర్వ్యాప్నోతి యస్తయా । త్రిబలీమాంస్త్రివినతస్త్రికాలజ్ఞశ్చ సువ్రత ।। ౨౪౩.

మూడు మూడు చొప్పున ఉండే లక్షణాలు, మూడు వేలాడే లక్షణాలు, మూడు చొప్పున వ్యాపించే లక్షణాలు; మూడు గీతలు, మూడు వంగినవి, మూడు కాలాలను తెలిసినవాడు, ఓ సద్గుణవంతుడా!

పురుషః స్యాత్సులక్షణ్యో విపులశ్చ తథా త్రిషు । చతుర్ల్లేశస్తథా యశ్చ తథైవ చ చతుఃసమః ।। ౨౪౩.

పురుషుడు మూడు చోట్ల విశాలంగా, మంచి లక్షణాలతో ఉంటాడు. నాలుగు గుర్తులు, అలాగే నాలుగు విషయాల్లో సమానంగా ఉంటాడు.

చతుష్కిష్కుశ్చతుర్దంశ్చ సప్తస్నేహో నవామలః । దశపద్మో దశవ్యూహో న్యగ్రోధపరిమణ్డలం ।। ౨౪౩.

నాలుగు తొడలు, నాలుగు పళ్ళు, ఏడు రకాల నూనెలు, తొమ్మిది స్వచ్ఛతలు, పది కమలాలు, పది ఏర్పాట్లు, వటవృక్షం వలె వృత్తాకారంగా ఉండాలి.

షడున్నతోఽష్టవంశశ్చ సప్తస్నహో నవామలః । దశపద్మో దశవ్యూహో న్యగ్రోధపరిమణ్డలః ।। ౨౪౩.

ఆరు పైకి ఎత్తైనవి, ఎనిమిది భాగాలు, ఏడు రకాల నూనెలు, తొమ్మిది స్వచ్ఛతలు, పది కమలాలు, పది ఏర్పాట్లు, వటవృక్షం వలె వృత్తంగా ఉండాలి.

చతుర్దశసమద్వన్ద్వః షోడశాక్షశ్చ శస్యతే । ధర్మార్థకామసంయుక్తో ధర్మో హ్యేకాధికో మతః ।। ౨౪౩.

పద్నాలుగు సమాన జంటలు, పదహారు కళ్ళు ఉన్నవాడు ప్రశంసించబడతాడు. ధర్మం, అర్థం, కామం కలిగి ఉండాలి; ధర్మం ఒక్కటి ఎక్కువగా భావించబడుతుంది.

తారకాభ్యాం వినా నేత్రే శుక్లదన్తో ద్విశుక్లకః । గామ్బీరస్త్రిశ్రవా నాభిః సత్త్వఞ్చైకం త్రికం స్మృతం ।। ౨౪౩.

నక్షత్రాలు లేకుండా కళ్ళు, తెల్లని పళ్ళు, రెండు తెలుపు లక్షణాలు, లోతైనవి, మూడు చెవులు, నాభి, ఒక గుణం, మూడు గుర్తులు గుర్తుంచుకోవాలి.

అనసూయా దయా క్షాన్తిర్మఙ్గలాచారయుక్తతా । శౌచం స్పృహా త్వకార్పణ్యమనాయాసశ్చ శౌర్య్యతా ।। ౨౪౩.

అసూయ లేకపోవడం, దయ, సహనం, మంగళకరమైన ప్రవర్తన, శుద్ధి, ఆశ, వినయం, అలసట లేకపోవడం, ధైర్యం — ఇవే లక్షణాలు.

త్రిత్రికస్త్రిప్రలమ్బః స్యాద్‌వృషణో భుజయోర్నరః । దిగ్దేశజాతివర్గాంశ్చ తేజసా యశసా శ్రియా ।। ౨౪౩.

మూడు మూడు చొప్పున ఉండే లక్షణాలు, మూడు వేలాడే లక్షణాలు, పురుషుని వృషణాలు, భుజాలు; ప్రాంతాలు, జననం, వర్గాలు, తేజస్సు, కీర్తి, ఐశ్వర్యం.

వ్యాప్నోతి యస్త్రికవ్యాపి త్రిబలీమాన్నరస్త్వసౌ । ఉదరే బలయస్తిస్త్రో నరన్త్రివినతం శ్రృణు ।। ౨౪౩.

ఎవరైనా మూడు విధాల వ్యాపించే లక్షణాలు, మూడు గీతలు కలిగి ఉంటారు. పొట్టలో మూడు బలాలు ఉంటాయి. మూడు వంగిన పురుషుని గురించి విను.

దేవతానాం ద్విజానాఞ్చ గురూణాం ప్రణతస్తు యః । ధర్మార్థకామకాలజ్ఞస్త్రికాలజ్ఞోఽభిధీయతే ।। ౨౪౩.

దేవతలకు, ద్విజులకు, గురువులకు వినయంగా నమస్కరించే వారు, ధర్మం, అర్థం, కామం అనే మూడు విషయాల్లో సరైన కాలాన్ని తెలిసినవారు, వీరిని 'మూడు కాలాలను తెలిసినవారు' అని అంటారు.

ఉరో లలాటం వక్త్రఞ్చ త్రివస్తీర్ణో విలేఖవాన్ । ద్వౌ పాణీ ద్వౌ తథా పాదౌ ధ్వజచ్ఛత్రాదిభిర్యుతౌ ।। ౨౪౩.

వక్షస్సు, నుదురు, ముఖాన్ని మూడు రేఖలతో అలంకరించుకుని, రెండు చేతులు, రెండు కాళ్లు పతాకలు, గొడుగు వంటి వాటితో అలంకరించబడి ఉంటాయి.

అఙ్గుల్యో హృదయం పృష్ఠం కటిః శస్తం చతుఃసమం । షణ్ణవత్యహ్గులోత్సేధశ్చతుష్కిష్కుప్రమాణతః ।। ౨౪౩.

వేలులు, హృదయం, వెన్నెముక, నడుము — ఇవన్నీ నాలుగు భాగాలుగా ఉంటాయి; ఎత్తు తొంభై ఆరు వేలుల పరిమాణం, నాలుగు ముట్టు పొడవుతో సమానం.

ద్రంష్ట్రాశ్చతస్రశ్చన్ద్రాభాశ్చతుఃకృష్ణం వదామి తే । నేత్రతారౌ బ్రువౌ శ్మశ్రుః కృష్ణాః కేశాస్తథైవ చ ।। ౨౪౩.

నాలుగు దంతాలు చంద్రకాంతివంటి తెల్లగా, నాలుగు నల్లగా ఉంటాయి; కళ్ల మణులు, కనుబొమ్మలు, గడ్డం, జుట్టు ఇవన్నీ నల్లగా ఉంటాయి.

నాసాయాం వదనే స్వేదే కక్షయోర్విడగన్ధకః । హ్రస్వం లిఙ్గం తథా గ్రీవా జఙ్ఘే స్యాద్వేదహ్రస్వకం ।। ౨౪౩.

ముక్కు, ముఖంలో చెమట, కక్షాల్లో దుర్వాసన, చిన్న లింగం, చిన్న మెడ, అలాగే వేదప్రకారం కాళ్ళు కూడా చిన్నవిగా ఉంటాయి.

సూక్ష్మాణ్యహ్గులిపర్వాణి నఖకేశద్విజత్వచః । హనూ నేత్రే లలాటే చ నాసా దీర్ఘా స్తనాన్తరం ।। ౨౪౩.

వేలుల మడమలు సన్నగా ఉంటాయి; నఖాలు, జుట్టు, పళ్ళు, చర్మం ఇవన్నీ ద్విజులవంటివి; దవడలు, కళ్ళు, నుదురు, ముక్కు పొడవుగా ఉంటాయి; వక్షస్సు మధ్య విరివిగా ఉంటుంది.