అగ్నిపురాణమ్

ఉద్వేజయతి భూతాని దణ్డపారుష్యవాన్ నృపః । భూతాన్యుద్వేజ్యమానాని ద్విషతాం యాన్తి సంశ్రయం ।। ౨౪౧.

శిక్షలో కఠినంగా ఉండే రాజు అన్ని ప్రజలను కలవరపెడతాడు. ప్రజలు కలవరపడితే, వారు శత్రువుల వద్ద ఆశ్రయం పొందుతారు.

వివృద్ధాః శత్రవశ్చైవ వినాశాయ భవన్తి తే । దూష్యస్య దూషణార్థఞ్చ పరిత్యాగో మహీయసః ।। ౨౪౧.

శత్రువులు బలపడితే, నాశనం జరుగుతుంది. చెడ్డవారిని వదిలిపెట్టి, మంచివారిని ఆశ్రయించడం ఉత్తమం.

అర్థస్య నీతితత్త్వజ్ఞైరర్థదూషణముచ్యతే । పానాత్ కార్య్యాదినో జ్ఞానం మృగయాతోఽరితః ।। ౨౪౧.

ధనాన్ని చెడుగా వినియోగించడం, నయాన్ని తెలిసినవారు దోషంగా భావిస్తారు. మద్యం వల్ల జ్ఞానం పోతుంది, వేట వల్ల ధర్మం తప్పిపోతుంది.

జితశ్రమార్థం మృగయాం విచరేద్రక్షితే వనే । ధర్మ్మార్థప్రాణనాశాది ద్యూతే స్యాత్ కలహాదికం ।। ౨౪౧.

శ్రమను పోగొట్టేందుకు రాజు అడవిలో వేటాడవచ్చు. కానీ జూదం వల్ల ధర్మం, ధనం, ప్రాణం పోయి, కలహాలు వస్తాయి.

కాలాతిపాతో ధర్మ్మార్థపీడా స్త్రీవ్యసనాద్భ్వేత్ । పానదోషాత్ ప్రాణనాశః కార్య్యాకార్యవినిశ్చయః ।। ౨౪౧.

స్త్రీల వ్యసనంతో ఆలస్యాలు, ధర్మానికి, ధనానికి హాని కలుగుతుంది. మద్యం వల్ల ప్రాణ నష్టం, ఏది చేయాలో తెలియక గందరగోళం వస్తుంది.

స్కన్ధావారనివేశజ్ఞో నిమిత్తజ్ఞో రిపుం జయేత్ । స్కన్ధావారస్య మధ్యే తు సకోషం నృపతేర్గృహం ।। ౨౪౧.

శిబిరాల ఏర్పాటులో, శకునాలు తెలుసుకునే వాడు శత్రువును జయించాలి. రాజు నివాసం, ఖజానాతో కలసి, శిబిరం మధ్యలో ఉండాలి.

మౌలీభూతం శ్రేణిసుహృద్‌ద్విషదాటవికం బలం । రాజహర్మ్యం సమావృత్య క్రమేణ వినివేశయేత్ ।। ౨౪౧.

ప్రధాన సైన్యం—వృత్తిదారులు, మిత్రులు, శత్రువులు, అడవివాసులు—వారిని రాజభవనం చుట్టూ క్రమంగా ఏర్పాటు చేయాలి.

సైన్యైకదేశః సన్నద్ధః సేనాపతిపురఃసరః । పరిభ్రమేచ్చత్వరాంశ్చ మణ్డలేన వహిర్న్నిశి ।। ౨౪౧.

సైన్యంలో ఒక భాగాన్ని, సర్వాంగ సన్నద్ధంగా, సేనాధిపతి ముందుండగా, రాత్రిపూట చౌరస్తాలను చుట్టూ ప్రదక్షిణగా తిప్పించాలి.

వార్త్తాః స్వకా విజానీయాద్దరసీమాన్తచారిణః । నిర్గచ్ఛేత్ ప్రవిశేచ్చైవ సర్వ్వ ఏవోపలక్షితః ।। ౨౪౧.

స్వంత సమాచారాన్ని సరిహద్దుల్లో సంచరించే వారినుండి తెలుసుకోవాలి; బయటకు వెళ్ళేవారు, లోపలికి వచ్చే వారు అందరినీ జాగ్రత్తగా గమనించాలి.

సామదానం చ భేదశ్చ దణ్డోపేక్షేన్ద్రజాలకం । మాయోపాయాః సప్త పరే నిక్షిపేత్సాధనాయ తాన్ ।। ౨౪౧.

సామం, దానం, భేదం, దండం, నిర్లక్ష్యం, మాయ, మోసం — ఈ ఏడు విధానాలను అవసరమైన పనులకు ఉపయోగించాలి.

చతుర్విధం స్మృతం సామ ఉపకారానుకీర్త్తనాత్ । మిథఃసమ్బన్ధకథనం మృదుపూర్వ్వం చ భాషణం ।। ౨౪౧.

సామం నాలుగు విధాలుగా చెప్పబడింది: చేసిన ఉపకారాలను గుర్తుచేయడం, పరస్పర సంబంధాలను చెప్పడం, మృదువుగా మాట్లాడడం మొదలైనవి.

ఆయాతే దర్శనం వాచా తవాహమితి చార్పణం । యః సమ్ప్రాప్తధనోత్సర్గ ఉత్తమాధమమధ్యమః ।। ౨౪౧.

ఎవరైనా వచ్చినప్పుడు, 'నేను నీవాడిని' అని మాటలతో, కానుకలతో ఆహ్వానించాలి; సంపాదించిన ధనాన్ని ఇవ్వడం మూడు రకాలుగా ఉంటుంది — ఉత్తమం, మధ్యమం, అధమం.

ప్రతిదానం తదా తస్య గృహీతస్యానుమోదనం । ద్రవ్యదానమపూర్వ్వం చ స్వయఙ్గ్రాహప్రవర్త్తనం ।। ౨౪౧.

ఆ సమయంలో, ఇచ్చినదానికి ప్రతిఫలం చూపాలి — స్వీకరించినదాన్ని ఆనందంగా అంగీకరించాలి, కొత్తగా వస్తువులు ఇవ్వాలి, తానే స్వయంగా ముందుకు వచ్చి ఆచరించాలి.

దేయశ్చ చప్రతిమోక్షశ్చ దానం పఞ్చవిధం స్మృతం । స్నేహరాగాపనయనసంహర్షోత్పాదనం తథా ।। ౨౪౧.

ఇవ్వడం, విముక్తి చేయడం, దానం — ఇవి ఐదు విధాలుగా చెప్పబడ్డాయి: స్నేహం, మమకారం తొలగించడం, ఆనందాన్ని కలిగించడం కూడా ఇందులో ఉన్నాయి.

మిథో భేదశ్చ భేదజ్ఞైర్భేదశ్చ త్రివిధః స్మృతః । బధోఽర్థహరణం చైవ పరిక్లేశస్త్రిధా దమః ।। ౨౪౧.

భేదాన్ని తెలిసినవారు, భేదాన్ని మూడు విధాలుగా చెప్తారు: విడదీయడం, ధనం తీసుకోవడం, బాధ కలిగించడం — ఇవే మూడు రకాల శిక్షలు.

ప్రకాశశ్చాప్ర్కాశశ్చ లోకద్విష్టాన్ ప్రకాశతః । ఉద్విజేత హతైర్ల్లోకస్తేషు పిణ్డః ప్రశస్యతే ।। ౨౪౧.

ప్రకటంగా, రహస్యంగా చేయాల్సిన పనులు ఉంటాయి; ప్రజలు ద్వేషించే వారిని అందరికి తెలిసేలా శిక్షించాలి; హత్యల ద్వారా ప్రజల్లో భయం కలిగించాలి, అప్పుడు బహుమానం కూడా ప్రసంశించబడుతుంది.

విశేషేణోపనిషద్యోగైర్హన్యాచ్ఛస్త్రాదినా ద్విషః । జాతిమాత్రం ద్విజం నైవ హన్యాత్ సామోత్తరం వశే ।। ౨౪౧.

ప్రత్యేకంగా, శత్రువులను రహస్యంగా లేదా ఆయుధాలతో సంహరించాలి; కానీ ద్విజుడిని కేవలం జన్మకోసం చంపకూడదు — అతడిని సామంతో వశపరచాలి.

ప్రలిమ్పన్నివ చేతాంసి దృష్ట్వాసాధు పిబన్నివ । గ్రసన్నివామృతం సామ ప్రయుఞ్జీత ప్రియం వచః ।। ౨౪౧.

మనసును శాంతింపజేసేలా, అమృతాన్ని తాగుతున్నట్టు, పూత పెట్టినట్టు, మృదువుగా, మధురంగా మాట్లాడే మాటలను ఉపయోగించాలి.

మిథ్యాభిశస్తః శ్రీకామ ఆహూయాప్రతిమానితః । రాజద్వేషీ చాతికర ఆత్మసమ్బావితస్తథా ।। ౨౪౧.

తప్పుగా నిందించబడినవాడు, ఐశ్వర్యాన్ని కోరేవాడు, పిలిచి గౌరవించనివాడు, రాజును ద్వేషించేవాడు, ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించేవాడు, తాను గొప్పవాడనుకునేవాడు —

విచ్ఛిన్నధర్మ్మకామార్థః క్రుద్ధో మానీ విమానితః । అకారణాత్ పరిత్యక్తః కృతవైరోఽపి సాన్త్వితః ।। ౨౪౧.

ధర్మం, కామం, అర్థం కోల్పోయినవాడు, కోపంగా ఉన్నవాడు, గర్వంగా ఉన్నవాడు, అవమానించబడినవాడు, కారణం లేకుండా విడిచిపెట్టబడినవాడు, శత్రువుగా మారినవాడైనా — వీరిని సామంతో శాంతింపజేయాలి.

హృతద్ర్వ్యకలత్రశ్చ పూజార్హోఽప్రతిపూజితః । ఏతాంస్తు భేదయేచ్ఛత్రౌ స్థితాన్నిత్యాన్ సుశఙ్కితాన్ ।। ౨౪౧.

ధనం లేదా భార్యను కోల్పోయినవాడు, గౌరవించదగినవాడు గౌరవించబడనివాడు — ఇలాంటి వారు ఎప్పుడూ అనుమానంగా ఉంటారు, వీరిని శత్రువుల మధ్య విడదీయాలి.

ఆగతాన్ పూజయేత్ కామైర్న్నిజాంశ్చ ప్రశమన్నయేత్ । సామదృష్టానుసన్ధానమత్యుగ్రభయదర్శనం ।। ౨౪౧.

వచ్చినవారిని వారు కోరినవాటితో సత్కరించాలి, తమవారిని శాంతింపజేయాలి; అత్యంత భయకర పరిస్థితుల్లో సామాన్ని ఉపయోగించాలి.

ప్రధానదానమానం చ భేదోపాయాః ప్రకీర్త్తితాః । మిత్రం హతం క్కాష్ఠమివ ఘుణజగ్ధం విశీర్య్యతే ।। ౨౪౧.

ప్రధానమైన దానం, గౌరవం, భేద విధానాలు వివరించబడ్డాయి; నాశనం అయిన మిత్రుడు, పురుగులు తినిన దారువులా, విడిపోతాడు.

త్రిశక్తిర్ద్దేశకాలజ్ఞో దణ్డేనాస్తం నయేదరీన్ । మైత్రీప్రధానం కల్యాణబుద్ధిం సాన్త్వేన సాధయేత్ ।। ౨౪౧.

మూడు శక్తులు, స్థలం, కాలాన్ని తెలిసినవాడు శత్రువులను దండంతో వశపరచాలి; మిత్రభావంతో, మంచి మనసుతో ఉన్నవాడిని సామంతో జయించాలి.

లుబ్ధం క్షీణఞ్చ చదానేన మిత్రానన్యోన్యశఙ్కయా । దణ్డస్య దర్శనాద్‌దుష్టాన్ పుత్రభ్రాతాది సామతః ।। ౨౪౧.

లోభులను, బలహీనులను దానంతో వశపరచాలి; పరస్పరం అనుమానం ఉన్న మిత్రులను, దుర్మార్గులను — కుమారుడు, అన్నదమ్ములు అయినా — దండ భయంతో లేదా సామంతో నియంత్రించాలి.

దానభేదైశ్చమూముఖ్యాన్ యోధాన్ జనపదాదికాన్ । సామన్తాటవికాన్ భేదదణ్డాభ్యామపరాద్ధకాన్ ।। ౨౪౧.

దానం లేదా చీల్చడం ద్వారా సేనాధిపతులు, యోధులు, ప్రజలు, సరిహద్దు నాయకులు, అడవిలో నివసించే వారు — వీరెవరైనా తప్పు చేస్తే, వారిని విడగొట్టడం లేదా శిక్షించడం ద్వారా నియంత్రించాలి.

దేవతాప్రతిమానాన్తు పూజయాన్తర్గతైర్న్నరైః । పుమాన్ స్త్రీవస్త్రసంవీతో నిశి చాద్‌భుతదర్శనః ।। ౨౪౧.

దేవతల విగ్రహాలను లోపల దాగిన మనుషులు పూజించాలి; ఒక పురుషుడు స్త్రీ వేషం వేసుకుని రాత్రిపూట ఆశ్చర్యకరంగా కనిపించాలి.

వేతాలోల్కాపిశాచానాం శివానాం చ స్వరూపికీ । కామతో రూపధారిత్వం శస్త్రాగన్యశ్మామ్బువర్షణం ।। ౨౪౧.

వేతాళులు, గుడ్లగూబలు, పిశాచులు, శివుడు — వీరి రూపాలు కావాలంటే ఎవరైనా ధరించవచ్చు. అలాగే ఆయుధాలు, అగ్ని, రాళ్లు, నీరు వర్షంలా కురిపించే శక్తి కూడా కలిగి ఉంటారు.

తమోఽనిలోఽనలో మేవ ఇతి మాయా హ్యమానుషీ। జఘాన కీచకం భీమ ఆస్థితః స్త్రీస్వరూపతాం ।। ౨౪౧.

చీకటి, గాలి, అగ్ని, మాయ — ఇవన్నీ మానవేతరమైనవి. భీముడు స్త్రీ రూపంలోకి మారి, ఈ శక్తులతో కీచకుని సంహరించాడు.