అగ్నిపురాణమ్

హతోశ్వత్థామా చేత్యుక్తే ద్రోణః శస్త్రాణి చాత్యజత్। ధృష్టద్యుమ్నశరాక్రాన్తః పతితః స మహీతలే

అశ్వత్థాముడు చనిపోయాడని చెప్పిన వెంటనే ద్రోణుడు ఆయుధాలు వదిలేశాడు. ధృష్టద్యుమ్నుడి బాణాలతో గాయపడి భూమిపై పడిపోయాడు.

పఞ్చమేహని దుర్ద్ధర్షః సర్వక్షత్రం ప్రమథ్య చ। దుర్యోధనే తు శోకార్తే కర్ణః సేనాపతిస్త్వభూత్

ఐదవ రోజున అప్రతిహతుడైన కర్ణుడు అన్ని క్షత్రియులను జయించాడు. దుర్యోధనుడు శోకంతో ఉన్నప్పుడు కర్ణుడు సేనాధిపతిగా అయ్యాడు.

అర్జునః పాణ్డవానాఞ్చ తయోర్యుద్ధం బభూవ హ। శస్త్రశస్త్రి మహారౌద్రం దేవాసురరణోపమమ్

అర్జునుడు, పాండవులు అతనితో యుద్ధం చేశారు. ఆయుధాలతో జరిగిన ఆ యుద్ధం దేవతలు, దానవుల మధ్య జరిగిన యుద్ధంలా భయంకరంగా జరిగింది.

కర్ణార్జునాఖ్యే సఙ్‌ప్రామే కర్ణోరీనవధీచ్ఛరైః। ద్వితీయేహని కర్ణస్తు అర్జునేన నిపాతితః

కర్ణుడు, అర్జునుడు మధ్య జరిగిన పోరులో కర్ణుడు అర్జునుని బాణాలతో గాయపరిచాడు. రెండవ రోజున అర్జునుడు కర్ణుని సంహరించాడు.

శల్యో దినార్ద్ధం యుయుధే హ్యబధీత్తం యుధిష్ఠిరః। యుయుధే భీమసేనేన హతసైన్యః సయోధనః

శల్యుడు అర రోజు యుద్ధం చేశాడు, యుద్ధంలో యుధిష్ఠిరుడు అతన్ని సంహరించాడు. తన సైన్యం నశించాక, భీమసేనునితో యుద్ధం చేసి, దుర్యోధనుడితో పాటు చనిపోయాడు.

బహూన్ హత్వా నరాదీంశ్చ భీమసేనమథాబ్రబీత్। గదయా ప్రహరన్తం తు భీమస్తన్తు న్యపాతయత్

అనేక మంది పురుషులను, ఇతరులను చంపిన తర్వాత భీమసేనుడు మాటలాడాడు. గదతో దెబ్బతీస్తూ భీముడు అతన్ని నేలకూల్చాడు.

గదయాన్యానుజాంస్తస్య తస్మిన్నష్టాదశేహని। రాత్రౌ సషుప్తఞ్చ బలం పాణ్డవానాం న్యపాతయత్

పదహారవ రోజున అతను తన గదతో మిగిలిన అన్నదమ్ములను చంపాడు. రాత్రి సమయంలో నిద్రిస్తున్న పాండవ సైన్యాన్ని సంహరించాడు.

అక్షౌహిణీప్రమాణన్తు అశ్వత్థామా మహాబలః। ద్రౌపదేయాన్ సాపఞ్చాలాన్ ధృష్టద్యున్నఞ్చ సోఽవధీత్

అశ్వత్థాముడు అపారమైన బలంతో, అక్షౌహిణి సమానమైన దళాన్ని, ద్రౌపదీ కుమారులను, పాంచాళులను, ధృష్టద్యుమ్నుడిని సంహరించాడు.

పుత్రహీనాం ద్రౌపదీం తాం రుదన్తీమర్జునస్తతః। శిరోమణిం తు జగ్రాహ ఐషికాస్త్రేణ తస్య చ

తన కుమారులను కోల్పోయి ద్రౌపదీ విలపిస్తున్నప్పుడు, అర్జునుడు అశ్వత్థాముని తలపై ఉన్న ప్రకాశవంతమైన మణిని ఐషికాస్త్రంతో తీసుకున్నాడు.

అశ్వత్థామాస్త్రనిర్ద్దగ్ధం జీవయామాస వై హరిః। ఉత్తరాయాస్తతో గర్భం స పరీక్షిదభూన్నృపః

అశ్వత్థాముని ఆయుధం వల్ల ఉత్తరా గర్భంలో ఉన్న శిశువు కాలిపోయినప్పుడు, హరిదేవుడు ఆ బాలుడిని తిరిగి ప్రాణం పోసి బ్రతికించాడు. అలా పరీక్షిత్ రాజుగా అయ్యాడు.

కృతవర్మ్మా కృపో ద్రౌణిస్త్రయో ముక్తాస్తతో రణాత్ । పాణ్డవాః సాత్యకిః కృష్ణః సప్త ముక్తా న చాపరే

కృతవర్మ, కృపాచార్యుడు, ద్రోణుని కుమారుడు — ఈ ముగ్గురు యుద్ధం నుంచి తప్పించుకున్నారు. పాండవులు, సాత్యకి, కృష్ణుడు — మొత్తం ఏడుగురు మాత్రమే బ్రతికారు, మరెవ్వరూ కాదు.

స్త్రియశ్చార్త్తాః సమాశ్వాస్య భీమాద్యైః స యుధిష్ఠిరః । సంస్కృత్య ప్రహతాన్ వీరాన్ దత్తోదకధనాదికః

భీముడు మొదలైనవారితో కలిసి యుదిష్ఠిరుడు బాధపడుతున్న స్త్రీలను ఆదరించాడు. వీరుల అంత్యక్రియలు నిర్వహించి, వారికి నీరు, ధనం వంటి దానాలు సమర్పించాడు.

భీష్మాచ్ఛాన్తనవాచ్ఛ్రుత్వా ధర్మ్మాన్ సర్వాంశ్చ శాన్తిదాన్ । రాజధర్మ్మాన్మోక్షధర్న్మాన్దానధర్మ్మాన్ నృపోఽభవత్

శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు చెప్పిన ధర్మోపదేశాలను, శాంతి, రాజధర్మం, మోక్షధర్మం, దానధర్మం అన్నీ వినిపించి, రాజు వాటిని తెలుసుకున్నాడు.

అశ్వమేధే దదౌ దానం బ్రాహ్మణేభ్యోరిమర్ద్దనః। శ్రుత్వార్జునాన్మౌషలేయం యాదవానాఞ్చ సఙ్‌క్షయమ్

శత్రువులను జయించినవాడు అశ్వమేధ యాగం చేసి, బ్రాహ్మణులకు దానాలు ఇచ్చాడు. అర్జునుడి నుండి మౌసల్య యుద్ధంలో యాదవులు నాశనం అయిన వార్త విన్నాడు.

అగ్నిరువాచ యుధిష్ఠిరే తు రాజ్యస్థే ఆశ్రమాదాశ్రమాన్తరమ్। ధృతరాష్ట్రో వనమగాద్ గాన్ధారీ చ పృథా ద్విచ

అగ్ని దేవుడు ఇలా అన్నాడు — యుదిష్ఠిరుడు రాజ్యంలో స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, ధృతరాష్ట్రుడు అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు. గాంధారి, పృథ కూడా తమ ఆశ్రమాల నుండి అరణ్యానికి వెళ్లారు.

విదురస్త్వగ్నినా దగ్ధో వనజేన దివఙ్గతః। ఏవం విష్ణుర్భువో భారమహరద్దానవాదికమ్

విదురుడు అరణ్యంలో అగ్నిచేత కాలిపోయి స్వర్గానికి వెళ్లాడు. ఇలా విష్ణువు భూమిపై ఉన్న భారాన్ని, దానవాదులను తొలగించాడు.

ధర్మ్మాయాధర్మ్మనాశాయ నిమిత్తీకృత్య పాణ్డవాన్। స విప్రశాపవ్యాజేన ముషలేనాహరత్ కులమ్

ధర్మాన్ని స్థాపించేందుకు, అధర్మాన్ని నశింపజేయడానికి, పాండవులను సాధనంగా చేసుకొని, బ్రాహ్మణ శాపాన్ని నిమిత్తంగా చూపించి, ముసలాయుధంతో వంశాన్ని నాశనం చేశాడు.

యాదవానాం భారకరం వజ్రం రాజ్యేభ్యషేచయత్। దేవాదేశాత్ ప్రభాసే స దేహం త్యక్త్వా స్వయం హరిః

యాదవుల భారాన్ని మోయగల వజ్రుడిని రాజ్యాలకు అధిపతిగా నియమించాడు. దేవతల ఆజ్ఞతో, హరిదేవుడు ప్రబాసంలో తన దేహాన్ని విడిచాడు.

ఇన్ద్రలోకే బ్రహ్మలోకే పూజ్యతే స్వర్గవాసిభిః। బలభద్రోనన్తమూర్త్తిః పాతాలస్వర్గమీయివాన్

ఇంద్రలోకంలో, బ్రహ్మలోకంలో, స్వర్గవాసులు ఆయనను పూజిస్తున్నారు. అనంతమూర్తి అయిన బలరాముడు పాతాళానికి, స్వర్గానికి వెళ్లాడు.

అవినాశీ హరిర్దేవో ధ్యానిభిద్ధర్యేయ ఏవ సః। వినా తం ద్వారకాస్థానం ప్లావయామాస సాగరః

అవినాశి అయిన హరిదేవుడు ధ్యానించేవారికి కనిపించే ఆ పరమాత్మే. ఆయన లేనిదే, సముద్రం ద్వారకా నగరాన్ని ముంచెత్తింది.

సంస్కృత్య యాదవాన్ పార్థో దత్తోదకధనాదికః। స్త్రియోష్టావక్రశాపేన భార్య్యా విష్ణోశ్చ యాః స్థితాః

పార్థుడు యాదవులకు అంత్యక్రియలు చేసి, నీరు, ధనం వంటి దానాలు సమర్పించాడు. వక్రంగా మాట్లాడిన స్త్రీ శాపంతో, విష్ణువు భార్యలు అక్కడే మిగిలిపోయారు.

పునస్తచ్ఛాపతో నీతా గోపాలైర్లగుడాయుధైః। అర్జునం హి తిరస్కృత్య పార్థః శోకఞ్చకార హ

ఆ శాపం వల్ల మళ్లీ, ఆ మహిళలు గోపాలులు చేతిలో లఘుడాయుధాలతో పట్టుబడ్డారు. వారిని రక్షించలేకపోయిన అర్జునుడు తీవ్రంగా విచారించాడు.

వ్యాసేనాశ్వాసితో మేనే బలం మే కృష్ణాసన్నిధౌ। హస్తినాపురమాగత్య పార్థః సర్వం న్యవేదయత్

వ్యాసుడు ఓదార్చిన తరువాత, తన బలం కృష్ణుని సమీపంలో ఉండటం వల్లే అని భావించాడు. హస్తినాపురానికి వచ్చి, పార్ధుడు అన్నీ వివరించాడు.

యుధిష్ఠిరాయ స భ్రాత్రే పాలకాయ నృణాన్తదా। తద్ధనుస్తాని చాస్త్రాణిస రథస్తే చ వాజినః

తన అన్న యుదిష్ఠిరునికి, ప్రజలను రక్షించే రాజుకు, తన విల్లు, ఆయుధాలు, రథం, గుర్రాలు అన్నీ ఇచ్చాడు.

వినా కృష్ణేన తన్నష్టం దానఞ్చాశ్రోత్రియే యథా। తచ్ఛ్రుత్వా ధర్మ్మరాజస్తు రాజ్యే స్థాప్య పరీక్షితమ్

కృష్ణుడు లేనిదే అవన్నీ నశించాయి. దానాలు యోగ్యమైన బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చాడు. ఇది విని ధర్మరాజు, పరీక్షిత్‌ను రాజ్యానికి అధిపతిగా నియమించాడు.

ప్రస్థానం ప్రస్థితో ధీమాన్ ద్రౌపద్యా భ్రాతృభిః సహ। సంసారనిత్యతాం జ్ఞాత్వా జపన్నష్టశతం హరేః

ధీమంతుడు ద్రౌపదితో పాటు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి ప్రయాణానికి బయలుదేరాడు. ఈ లోక జీవితం శాశ్వతం కాదని తెలుసుకొని, హరిదేవుని పోయిన వంద నామాలను జపించాడు.

మహాపథే తు పతితా ద్రౌపదీ సహదేవకః। నకులః ఫాల్గునో భీమో రాజా శోకపరాయణః

ఆ మహాపథంలో ద్రౌపది, సహదేవుడు, నకులుడు, అర్జునుడు, భీముడు ఒక్కొక్కరుగా పడిపోయారు. రాజు మాత్రం దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు.

ఇన్ద్రానీతరయారూఢః సానుజః స్వర్గమాప్తవాన్। దృష్ట్వా దుర్యోధనాదీంశ్చ వాసుదేవం చ హర్షితః

ఇంద్రుని రథంలో అన్నదమ్ములతో కలిసి స్వర్గానికి చేరాడు. అక్కడ దుర్యోధనుడు మొదలైనవారిని, వాసుదేవుని కూడా చూసి ఆనందించాడు.

అగ్నిరువాచ వక్ష్యే బుద్ధావతారఞ్చ పఠతః శ్రృణ్వతోర్థదమ్। పురా దేవాసురే యుద్ధే దేత్యైర్ద్దేవాః పపాజితాః

అగ్ని వాక్యం: ఇప్పుడు బుద్ధావతారాన్ని, చదివేవారికి వినేవారికి ఫలదాయకంగా ఉండే విషయాన్ని చెబుతాను. ఒకప్పుడు దేవతలు, దానవుల యుద్ధంలో, దానవుల చేతిలో దేవతలు ఓడిపోయారు.