అగ్నిపురాణమ్

కృష్ణోక్తోథార్జునోఽయుధ్యద్రథస్థో వాద్యశబ్దవాన్। భీష్మః సేనాపతిరభూదాదౌ దౌర్యోధనే బలే

కృష్ణుడు చెప్పిన మాటలతో అర్జునుడు తన రథంలో నుంచే యుద్ధం చేశాడు, శంఖాన్ని ఊదాడు. దుర్యోధనుడి సేన ప్రారంభంలో భీష్ముడు సేనాధిపతిగా నియమించబడ్డాడు.

పాణ్డవానాం శిఖణ్డీ చ తయోర్యుద్ధం బభూవ హ। ధార్త్తరాష్ట్రాః పాణ్డవాంశ్చ జఘ్నుర్యుద్ధే సభీష్మకాః

పాండవులలో శిఖండీ కూడా యుద్ధంలో పాల్గొన్నాడు. ఇద్దరు పక్షాల మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది. ధృతరాష్ట్ర కుమారులు, పాండవులు, భీష్ముడితో కలిసి పరస్పరం పోరాడారు.

ధార్త్తరాష్ట్రాన్ శిఖణ్డ్యాద్యాః పాణ్డవా జఘ్నురాహేవే। దేవాసురసమం యుద్ధం కురుపాణ్డవసేనయోః

శిఖండీ మొదలైన పాండవులు ధృతరాష్ట్ర కుమారులను యుద్ధంలో చంపారు. కురు, పాండవ సేనల మధ్య యుద్ధం దేవతలు, దానవుల మధ్య జరిగిన యుద్ధంలా ఉగ్రంగా జరిగింది.

బభూవ స్వః స్థదేవానాం పశ్యతాం ప్రీతిబర్ద్ధనమ్। భీష్మోస్త్రైః పాణ్డవం సైన్యం దశాహోభిర్న్యపాతయత్

ఆ యుద్ధం స్వర్గంలో ఉన్న దేవతలకు చూసే దృశ్యంగా, ఆనందాన్ని పెంచేదిగా మారింది. భీష్ముడు తన ఆయుధాలతో పాండవ సైన్యాన్ని పది రోజుల్లో నేలకూల్చాడు.

దశమే హ్యర్జునౌ బాణైర్భిష్మం వీరం వవర్ష హ। శిఖణ్డీ ద్రుపదోత్తోఽస్త్రైర్వవర్ష జలదో యథా

పదవ రోజున అర్జునుడు వీరుడైన భీష్ముపై బాణ వర్షం కురిపించాడు. ద్రుపదుని కుమారుడైన శిఖండీ మేఘంలా ఆయుధాలను వర్షించాడు.

హస్త్యశ్వరథపాదాతమన్యోన్యాస్త్రనిపాతితమ్ । భీష్మః స్వచ్ఛన్దమృత్యుశ్చ యుద్ధమార్గం ప్రదర్శ్య చ

ఏనుగులు, కుదిరాలు, రథాలు, కాలాళ్ళు ఒకరినొకరు ఆయుధాలతో పడగొట్టారు. స్వేచ్ఛగా మరణాన్ని ఎంచుకున్న భీష్ముడు యుద్ధ మార్గాన్ని చూపించాడు.

వసూక్తో వసులోకాయ శరశయ్యాగతః స్థితః। ఉత్తరాయణమీక్షంశ్చ ధ్యాయన్ విష్ణుంస్తువన్ స్థితః

వసువులు స్తుతించిన భీష్ముడు వసువుల లోకానికి బాణశయ్యపై పడుకున్నాడు. ఉత్తరాయణాన్ని ఎదురుచూస్తూ, విష్ణువును ధ్యానిస్తూ స్తుతిస్తూ ఉండిపోయాడు.

దుర్యోధనే తు శోకార్త్తే ద్రోణః సేనాపతిస్త్వభూత్। పాణ్డవే హర్షితే సైన్యే ధృష్టద్యుమ్నశ్చమూపతిః

దుర్యోధనుడు శోకంతో ఉన్నప్పుడు ద్రోణుడు సేనాధిపతిగా అయ్యాడు. పాండవ సైన్యం ఆనందంతో ఉన్నప్పుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు సేనాధిపతిగా నియమించబడ్డాడు.

తయోర్యుద్ధం బభూవోగ్రం యమరాష్ట్రవివర్ధనమ్। విరాటద్రుపదాద్యాశ్చ నిమగ్నా ద్రోణసాగరే

వారిద్దరి మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది, అది యమధర్మరాజు లోకాన్ని పెంచింది. విరాటుడు, ద్రుపదుడు మొదలైన వారు ద్రోణుడనే సముద్రంలో మునిగిపోయారు.

దౌర్యోధనీ మహాసేనా హస్త్యశ్వరథపత్తినీ। ధృష్టద్యుమ్నాధిపతితా ద్రోణః కాల ఇవాబభౌ

దుర్యోధనుని మహాసేనలో ఏనుగులు, కుదిరాలు, రథాలు, కాలాళ్ళు ఉన్నారు. ఆ సైన్యానికి ధృష్టద్యుమ్నుడు అధిపతిగా ఉండగా, ద్రోణుడు కాలమంతటి భయంకరుడిగా కనిపించాడు.

హతోశ్వత్థామా చేత్యుక్తే ద్రోణః శస్త్రాణి చాత్యజత్। ధృష్టద్యుమ్నశరాక్రాన్తః పతితః స మహీతలే

అశ్వత్థాముడు చనిపోయాడని చెప్పిన వెంటనే ద్రోణుడు ఆయుధాలు వదిలేశాడు. ధృష్టద్యుమ్నుడి బాణాలతో గాయపడి భూమిపై పడిపోయాడు.

పఞ్చమేహని దుర్ద్ధర్షః సర్వక్షత్రం ప్రమథ్య చ। దుర్యోధనే తు శోకార్తే కర్ణః సేనాపతిస్త్వభూత్

ఐదవ రోజున అప్రతిహతుడైన కర్ణుడు అన్ని క్షత్రియులను జయించాడు. దుర్యోధనుడు శోకంతో ఉన్నప్పుడు కర్ణుడు సేనాధిపతిగా అయ్యాడు.

అర్జునః పాణ్డవానాఞ్చ తయోర్యుద్ధం బభూవ హ। శస్త్రశస్త్రి మహారౌద్రం దేవాసురరణోపమమ్

అర్జునుడు, పాండవులు అతనితో యుద్ధం చేశారు. ఆయుధాలతో జరిగిన ఆ యుద్ధం దేవతలు, దానవుల మధ్య జరిగిన యుద్ధంలా భయంకరంగా జరిగింది.

కర్ణార్జునాఖ్యే సఙ్‌ప్రామే కర్ణోరీనవధీచ్ఛరైః। ద్వితీయేహని కర్ణస్తు అర్జునేన నిపాతితః

కర్ణుడు, అర్జునుడు మధ్య జరిగిన పోరులో కర్ణుడు అర్జునుని బాణాలతో గాయపరిచాడు. రెండవ రోజున అర్జునుడు కర్ణుని సంహరించాడు.

శల్యో దినార్ద్ధం యుయుధే హ్యబధీత్తం యుధిష్ఠిరః। యుయుధే భీమసేనేన హతసైన్యః సయోధనః

శల్యుడు అర రోజు యుద్ధం చేశాడు, యుద్ధంలో యుధిష్ఠిరుడు అతన్ని సంహరించాడు. తన సైన్యం నశించాక, భీమసేనునితో యుద్ధం చేసి, దుర్యోధనుడితో పాటు చనిపోయాడు.

బహూన్ హత్వా నరాదీంశ్చ భీమసేనమథాబ్రబీత్। గదయా ప్రహరన్తం తు భీమస్తన్తు న్యపాతయత్

అనేక మంది పురుషులను, ఇతరులను చంపిన తర్వాత భీమసేనుడు మాటలాడాడు. గదతో దెబ్బతీస్తూ భీముడు అతన్ని నేలకూల్చాడు.

గదయాన్యానుజాంస్తస్య తస్మిన్నష్టాదశేహని। రాత్రౌ సషుప్తఞ్చ బలం పాణ్డవానాం న్యపాతయత్

పదహారవ రోజున అతను తన గదతో మిగిలిన అన్నదమ్ములను చంపాడు. రాత్రి సమయంలో నిద్రిస్తున్న పాండవ సైన్యాన్ని సంహరించాడు.

అక్షౌహిణీప్రమాణన్తు అశ్వత్థామా మహాబలః। ద్రౌపదేయాన్ సాపఞ్చాలాన్ ధృష్టద్యున్నఞ్చ సోఽవధీత్

అశ్వత్థాముడు అపారమైన బలంతో, అక్షౌహిణి సమానమైన దళాన్ని, ద్రౌపదీ కుమారులను, పాంచాళులను, ధృష్టద్యుమ్నుడిని సంహరించాడు.

పుత్రహీనాం ద్రౌపదీం తాం రుదన్తీమర్జునస్తతః। శిరోమణిం తు జగ్రాహ ఐషికాస్త్రేణ తస్య చ

తన కుమారులను కోల్పోయి ద్రౌపదీ విలపిస్తున్నప్పుడు, అర్జునుడు అశ్వత్థాముని తలపై ఉన్న ప్రకాశవంతమైన మణిని ఐషికాస్త్రంతో తీసుకున్నాడు.

అశ్వత్థామాస్త్రనిర్ద్దగ్ధం జీవయామాస వై హరిః। ఉత్తరాయాస్తతో గర్భం స పరీక్షిదభూన్నృపః

అశ్వత్థాముని ఆయుధం వల్ల ఉత్తరా గర్భంలో ఉన్న శిశువు కాలిపోయినప్పుడు, హరిదేవుడు ఆ బాలుడిని తిరిగి ప్రాణం పోసి బ్రతికించాడు. అలా పరీక్షిత్ రాజుగా అయ్యాడు.

కృతవర్మ్మా కృపో ద్రౌణిస్త్రయో ముక్తాస్తతో రణాత్ । పాణ్డవాః సాత్యకిః కృష్ణః సప్త ముక్తా న చాపరే

కృతవర్మ, కృపాచార్యుడు, ద్రోణుని కుమారుడు — ఈ ముగ్గురు యుద్ధం నుంచి తప్పించుకున్నారు. పాండవులు, సాత్యకి, కృష్ణుడు — మొత్తం ఏడుగురు మాత్రమే బ్రతికారు, మరెవ్వరూ కాదు.

స్త్రియశ్చార్త్తాః సమాశ్వాస్య భీమాద్యైః స యుధిష్ఠిరః । సంస్కృత్య ప్రహతాన్ వీరాన్ దత్తోదకధనాదికః

భీముడు మొదలైనవారితో కలిసి యుదిష్ఠిరుడు బాధపడుతున్న స్త్రీలను ఆదరించాడు. వీరుల అంత్యక్రియలు నిర్వహించి, వారికి నీరు, ధనం వంటి దానాలు సమర్పించాడు.

భీష్మాచ్ఛాన్తనవాచ్ఛ్రుత్వా ధర్మ్మాన్ సర్వాంశ్చ శాన్తిదాన్ । రాజధర్మ్మాన్మోక్షధర్న్మాన్దానధర్మ్మాన్ నృపోఽభవత్

శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు చెప్పిన ధర్మోపదేశాలను, శాంతి, రాజధర్మం, మోక్షధర్మం, దానధర్మం అన్నీ వినిపించి, రాజు వాటిని తెలుసుకున్నాడు.

అశ్వమేధే దదౌ దానం బ్రాహ్మణేభ్యోరిమర్ద్దనః। శ్రుత్వార్జునాన్మౌషలేయం యాదవానాఞ్చ సఙ్‌క్షయమ్

శత్రువులను జయించినవాడు అశ్వమేధ యాగం చేసి, బ్రాహ్మణులకు దానాలు ఇచ్చాడు. అర్జునుడి నుండి మౌసల్య యుద్ధంలో యాదవులు నాశనం అయిన వార్త విన్నాడు.

అగ్నిరువాచ యుధిష్ఠిరే తు రాజ్యస్థే ఆశ్రమాదాశ్రమాన్తరమ్। ధృతరాష్ట్రో వనమగాద్ గాన్ధారీ చ పృథా ద్విచ

అగ్ని దేవుడు ఇలా అన్నాడు — యుదిష్ఠిరుడు రాజ్యంలో స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, ధృతరాష్ట్రుడు అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు. గాంధారి, పృథ కూడా తమ ఆశ్రమాల నుండి అరణ్యానికి వెళ్లారు.

విదురస్త్వగ్నినా దగ్ధో వనజేన దివఙ్గతః। ఏవం విష్ణుర్భువో భారమహరద్దానవాదికమ్

విదురుడు అరణ్యంలో అగ్నిచేత కాలిపోయి స్వర్గానికి వెళ్లాడు. ఇలా విష్ణువు భూమిపై ఉన్న భారాన్ని, దానవాదులను తొలగించాడు.

ధర్మ్మాయాధర్మ్మనాశాయ నిమిత్తీకృత్య పాణ్డవాన్। స విప్రశాపవ్యాజేన ముషలేనాహరత్ కులమ్

ధర్మాన్ని స్థాపించేందుకు, అధర్మాన్ని నశింపజేయడానికి, పాండవులను సాధనంగా చేసుకొని, బ్రాహ్మణ శాపాన్ని నిమిత్తంగా చూపించి, ముసలాయుధంతో వంశాన్ని నాశనం చేశాడు.

యాదవానాం భారకరం వజ్రం రాజ్యేభ్యషేచయత్। దేవాదేశాత్ ప్రభాసే స దేహం త్యక్త్వా స్వయం హరిః

యాదవుల భారాన్ని మోయగల వజ్రుడిని రాజ్యాలకు అధిపతిగా నియమించాడు. దేవతల ఆజ్ఞతో, హరిదేవుడు ప్రబాసంలో తన దేహాన్ని విడిచాడు.

ఇన్ద్రలోకే బ్రహ్మలోకే పూజ్యతే స్వర్గవాసిభిః। బలభద్రోనన్తమూర్త్తిః పాతాలస్వర్గమీయివాన్

ఇంద్రలోకంలో, బ్రహ్మలోకంలో, స్వర్గవాసులు ఆయనను పూజిస్తున్నారు. అనంతమూర్తి అయిన బలరాముడు పాతాళానికి, స్వర్గానికి వెళ్లాడు.