అగ్నిపురాణమ్

త్వం సిద్ధిస్త్వం స్వధా స్వాహా సుధా త్వం లోకపావని । సన్ధ్యా రాత్రిః ప్రభా భూతిర్మ్మేధా శ్రద్ధా సరస్వతీ ।। ౨౩౭.

నీవే సిద్ధి, నీవే స్వధా, నీవే స్వాహా, నీవే అమృతం, లోకాలను పవిత్రం చేసేవాడివి. నీవే సంధ్య, రాత్రి, ప్రకాశం, ఐశ్వర్యం, మేధ, శ్రద్ధ, సరస్వతీదేవి.

యజ్ఞవిద్యా మహావిద్యా గుహ్యవిద్యా చ శోభనే । ఆత్మవిద్యా చ దేవి త్వం విముక్తిఫలదాయినీ ।। ౨౩౭.

ఓ దేవి! నీవే యజ్ఞజ్ఞానం, మహత్తరమైన విద్య, రహస్యమైన విద్య, ఆత్మజ్ఞానం కూడా. విముక్తి ఫలాన్ని ప్రసాదించేవాడవు నీవే.

ఆన్వీక్షికీ త్రయీ వార్త్తా దణ్డనీతిస్త్వమేవ చ । సౌమ్యా సౌమ్యైర్జగద్రూపైస్త్వయైతద్దేవి పూరితం ।। ౨౩౭.

ఓ మృదువైన దేవి! నీవే విచారణ, మూడు వేదాలు, వ్యాపారం, పాలన కూడా. నీ మృదువైన రూపాలతో ఈ జగత్తంతా నీవే నింపివున్నావు.

కా త్వన్యా త్వామృతే దేవి సర్వయజ్ఞమయం వపుః । అధ్యాస్తే దేవ దేవస్య యోగిచిన్త్యం గదాభృతః ।। ౨౩౭.

ఓ దేవి! యోగులు ధ్యానించే దేవదేవుడైన గదాధరుని శరీరమైన, అన్ని యజ్ఞాల సమాహారమైన రూపాన్ని నీవు తప్ప మరెవరికీ లేదు.

త్వయా దేవి పరిత్యక్తం సకలం భువనత్రయం । వినష్టప్రాయమభవత్ త్వయేదానీం సమేధితం ।। ౨౩౭.

ఓ దేవి! నీవు వదిలిపెట్టినప్పుడు మూడు లోకాలు అంతా నాశనానికి చేరుకున్నాయి. ఇప్పుడు నీ అనుగ్రహంతో అవి మళ్ళీ అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి.

దారాః పుత్రాస్తథాగారం సుహృద్ధాన్యఘనాదికం । భవత్యేతన్మహాభాగో నిత్యం త్వద్వీక్షణాన్ నృణాం ।। ౨౩౭.

భార్యలు, కుమారులు, ఇల్లు, స్నేహితులు, ధాన్యం, ధనం మొదలైన భాగ్యాలు మహాభాగ్యవంతులకు ఎప్పుడూ నీ దృష్టిచేతనే లభిస్తాయి.

శరీరారోగ్యమైశ్వర్యమరిపక్షక్షయః సుఖం । దేవి త్వద్‌దృష్టిదృష్టానాం పురుషాణాం న దుర్ల్లభం ।। ౨౩౭.

శరీర ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం, శత్రువుల నాశనం, సుఖం—ఇవి అన్నీ నీ దృష్టి పడినవారికి దొరకడం అసాధ్యం కాదు, ఓ దేవి!

త్వమమ్బా సర్వభూతానాం దేవదేవో హరిః పితా । త్వయైతద్విష్ణునా చామ్బ జగద్వ్యాప్తం చరాచరం ।। ౨౩౭.

నీవే సమస్త భూతాల తల్లి, హరి దేవదేవుడు తండ్రి. ఓ అంబ! నీవు విష్ణుతో కలిసి చరాచర జగత్తంతా వ్యాపించి ఉన్నావు.

మానం కోషం తథా కోష్ఠం మా గృహం మా పరిచ్ఛదం । మా శరీరం కలత్రఞ్చ త్యజేథాః సర్వ్వపావని ।। ౨౩౭.

ఓ పావనమైనవాడా! గౌరవం, ధనం, నిల్వలు, ఇల్లు, వస్తువులు, శరీరం, భార్య—ఇవేవీ వదలవద్దు.

మా పుత్రాన్మాసుహృద్వర్గాన్మా పశూన్మా విభూషణం । మమ దేవస్య విష్ణోర్వక్షఃస్థలాలయే ।। ౨౩౭.

పిల్లలు, స్నేహితులు, పశువులు, ఆభరణాలు—ఇవన్నీ వదలవద్దు, ఓ దేవి! నీవు నా ప్రభువు విష్ణువు వక్షస్థలంపై నివసిస్తున్నావు.

సత్త్వేన సత్యశౌచాభ్యాం తథా శీలాదిభిర్గుణైః । త్యజ్యన్తే తే నరా సద్యః సన్త్యక్తా యే త్వయామలే ।। ౨౩౭.

ఓ నిర్మలమైనవాడా! నీవు ఎవ్వరిని వదిలిపెడితే, వారిని సత్వం, సత్యం, పవిత్రత, మంచితనమూ వెంటనే వదిలిపోతాయి.

త్వయావలోకితాః సద్యః శీలాద్యైరఖిలైర్గుణేః । కులైశ్వర్య్యైశ్చ యుజ్యన్తే పురుషా నిర్గణా అపి ।। ౨౩౭.

ఓ దేవి! నీ దృష్టి పడినవారికి మంచితనం వంటి అన్ని గుణాలు, కుటుంబ ఐశ్వర్యం కూడా వెంటనే కలుగుతాయి, వారు గుణాల్లేనివారైనా సరే.

సశ్లాఘ్యః స గుణీ ధన్యః స కులీనః స బుద్ధిమాన్ । స శూరః స చ విక్రాన్తో యస్త్వయా దేవి వీక్షితః ।। ౨౩౭.

నీ దృష్టి పడినవాడు ప్రశంసించదగినవాడు, గుణవంతుడు, భాగ్యశాలి, కులవంతుడు, జ్ఞానవంతుడు, వీరుడు, ధైర్యవంతుడు అవుతాడు, ఓ దేవి!

సద్యో వైగుణ్యమాయాన్తి శీలాద్యాః సకలా గుణాః । పరాముఙ్‌ముఖీ జగద్ధాత్రీ యస్య త్వం విష్ణువల్లభే ।। ౨౩౭.

ఓ జగద్దాత్రి! ఓ విష్ణువు ప్రియమైనవాడా! నీవు ఎవరి వైపు తిరిగి చూడకపోతే, వారిలోని మంచితనం వంటి అన్ని గుణాలు వెంటనే పోతాయి.

న తే వర్ణయితుం శక్తా గుణాన్ జిహ్వాపి వేధసః । ప్రసీద దేవి పద్మాక్షి నాస్మాంస్త్యాక్షఈః కదాచన ।। ౨౩౭.

బ్రహ్మదేవుడి నాలుక కూడా నీ గుణాలను వివరించలేను. ఓ పద్మాక్షి దేవి! దయచూపు, మమ్మల్ని ఎప్పుడూ వదలవద్దు.

పుష్కర ఉవాచ । ఏవం స్తుతా దదౌ శ్రీశ్చ వరమిన్ద్రాయ చేప్సితం । సుస్థిరత్వం చరాజ్యస్య సఙ్‌గ్రామవిజయాదికం ।। ౨౩౭.

పుష్కరుడు చెప్పాడు: ఇలా స్తుతించబడిన శ్రీదేవి, ఇంద్రునికి కోరుకున్న వరాన్ని ఇచ్చింది—ఆ రాజ్యానికి స్థిరత్వం, యుద్ధ విజయం మొదలైనవి ప్రసాదించింది.

స్వస్తోత్రపాఠశ్రవణకర్తౄణాం భుక్తిముక్తిదం । శ్రీస్తోత్రం తస్మాత్ పఠేచ్చ శ్రృణుయాన్నరః ।। ౨౩౭.

కాబట్టి, ఈ శ్రీ స్తోత్రాన్ని చదివేవారు, వినేవారు భోగమూ, మోక్షమూ పొందుతారు. అందువల్ల ప్రతి మనిషి దీనిని చదవాలి, వినాలి.

అగ్నిరువాచ నీతిస్తే పుష్కరోక్తా తు రామోక్తా లక్ష్మణాయ యా । జయాయ తాం ప్రవక్ష్యామి శ్రృణు ధర్మ్మాదివర్ద్ధనీం ।। ౨౩౮.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: పుష్కరుడు చెప్పిన నీతిని, రాముడు లక్ష్మణునికి విజయానికి చెప్పిన నీతిని ఇప్పుడు నేను వివరిస్తాను. అది ధర్మాన్ని పెంచుతుంది. విను.

రామ ఉవాచ న్యాయేనార్జ్జనమర్థస్య వర్ద్ధనం రక్షణం చరేత్ । సత్పాత్రప్రతిపత్తిశ్చ రాజవృత్తం చతుర్విధం ।। ౨౩౮.

రాముడు ఇలా అన్నాడు: ధర్మబద్ధంగా ధనం సంపాదించాలి, పెంచాలి, రక్షించాలి, మంచి వారికి దానం చేయాలి—ఇవి రాజు నాలుగు విధులుగా పాటించాలి.

నయస్య వినయో మూలం వినయః శాస్త్రనిశ్చయాత్ । వినయో హీన్ద్రియజయస్తైర్యుక్తః పాలయేన్మహీం ।। ౨౩౮.

శాసనానికి మూలం నియమం. ఆ నియమం శాస్త్రాలపై నమ్మకంతో వస్తుంది. నిజంగా నియమం అంటే ఇంద్రియాలను జయించడం. ఇవన్నీ కలిగి ఉన్నవాడు భూమిని పాలించాలి.

గ్రభావః శుచితా మైత్రీ త్యాగః సత్యం కృతజ్ఞతా । కులం శీలం దమశ్చేతి గుణాః సమ్పత్తిహేతవః ।। ౨౩౮.

ఉత్తమ వంశం, పవిత్రత, స్నేహం, త్యాగం, సత్యం, కృతజ్ఞత, కుటుంబం, మంచి స్వభావం, ఆత్మనిగ్రహం — ఇవే సంపదకు కారణమైన గుణాలు.

ప్రకీర్ణవిషయారణ్యే ధావన్తం విప్రమాథినం । జ్ఞానాఙ్కుశేన కుర్వ్వీత వశ్యమిన్ద్రియదన్తినం ।। ౨౩౮.

విషయాల అరణ్యంలో మనస్సు అల్లాడుతూ నాశనం చేస్తుంది. జ్ఞానమనే అంకుశంతో ఇంద్రియమనే ఏనుగును నియంత్రించాలి.

కామః క్రోధస్తథా లోభో హర్షో మానో మదస్తథా । షడ్‌వర్గముతసృజేదేనమస్మింస్త్యక్తే సుఖీ నృపః ।। ౨౩౮.

కామం, కోపం, లోభం, ఆనందం, గర్వం, మదం — ఈ ఆరు దోషాలను వదిలిపెట్టాలి. వీటిని విడిచిన రాజు నిజంగా సుఖంగా ఉంటాడు.

ఆన్వీక్షికీం త్రయీం వార్త్తాం దణ్డనీతిం చ పార్థివః । తద్విద్యైస్తత్‌క్రియోపైతైశ్చిన్తయేద్వినయాన్వితః ।। ౨౩౮.

రాజు నియమంతో విచారణ, మూడు వేదాలు, వాణిజ్యం, దండనీతిని — వాటి జ్ఞానం, ఆచరణతో — పరిశీలించాలి.

ఆన్వీక్షిక్యార్థవిజ్ఞానం ధర్మ్మాధర్మౌ త్రయీస్థితౌ । అర్థానర్థౌ తు వార్త్తాయాం దణ్డనీత్యాం నయానయౌ ।। ౨౩౮.

విచారణ వల్ల అర్థం తెలుస్తుంది. ధర్మం, అధర్మం మూడు వేదాల్లో ఉంటాయి. లాభం, నష్టం వాణిజ్యంలో ఉంటాయి. దండనీతిలో మంచి, చెడు విధానాలు ఉంటాయి.

అహింసా సూనృతా వాణీ సత్యం శౌచం దయా క్షమా । వణినాం లిఙ్గినాం చైవ సామాన్యో ధర్మ్మ ఉచ్యతే ।। ౨౩౮.

హింస చేయకపోవడం, మృదువుగా మాట్లాడటం, సత్యం, పరిశుద్ధత, దయ, సహనం — ఇవన్నీ గృహస్తులకు, వ్రతులకు సాధారణ ధర్మంగా చెప్పబడింది.

ప్రజాః సమనుగృహ్ణీయాత్ కుర్య్యాదాచారసంస్థితిం । వాక్‌ సూనృతా దయా దానం హినోపగతరక్షణం ।। ౨౩౮.

ప్రజలను కాపాడాలి, సద్ఆచారాన్ని స్థాపించాలి, మృదువుగా మాట్లాడాలి, దయ చూపాలి, దానం చేయాలి, బాధపడుతున్నవారిని రక్షించాలి.

ఇతి వృత్తం సతాం సాధుహితం సత్పురుషవ్రతం । ఆధివ్యాధిపరీతాయ అద్య శ్వో వా వినాశినే ।। ౨౩౮.

ఇలాంటి ప్రవర్తన సజ్జనుల వ్రతం, మంచి వారికి మేలు చేసే విధానం. బాధలు, వ్యాధులతో బాధపడేవారికి — ఈ రోజు అయినా, రేపు అయినా — ఇది ఆధారం.

కో హి రాజా శరీరాయ ధర్మ్మాపేతం సమాచరేత్ । న హి స్వసుఖమన్విచ్ఛన్ పీడయేత్ కృపణం జనం ।। ౨౩౮.

తన శరీరానికి కోసం ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టి ఏ రాజు చెడు పనులు చేస్తాడు? తన ఆనందం కోసం దురదృష్టవంతులను బాధించకూడదు.