అగ్నిపురాణమ్

గజాద్యైశ్చ గజాద్యాశ్చ న హన్తవ్యాః పలాయినః । న ప్రేక్షకాః ప్రవిష్టాశ్చ అశస్త్రాః పతితాదయః ।। ౨౩౬.

ఏనుగులు మొదలైనవి, పారిపోతున్నవారు, ప్రेక్షకులు, లోపలికి వచ్చినవారు, ఆయుధాలు లేని వారు, పడిపోయినవారు — వీరిని చంపకూడదు.

శాన్తే నిద్రాభిభూతే చ అర్ద్ధోత్తీర్ణే నదీవనే । దుర్ద్దినే కూటయుద్ధాని శత్రునాశార్థమాచరేత్ ।। ౨౩౬.

శత్రువు శాంతంగా ఉన్నప్పుడు, నిద్రలో మునిగిపోయినప్పుడు, నది లేదా అడవి మధ్యలో ఉన్నప్పుడు, లేదా కష్టమైన వాతావరణంలో, శత్రువును నాశనం చేయడానికి మోసపూరిత యుద్ధాన్ని చేయాలి.

బాహూ ప్రగృహ్య విక్రోశేద్భగ్నా భగ్నాః పరే ఇతి। ప్రాప్తం మిత్రం బలం భూరి నాయకోఽత్ర నిపాతితః ।। ౨౩౬.

వారు చేతులను పట్టుకుని, 'మేము ఓడిపోయాం, మేము పరుల చేతిలో ఓడిపోయాం' అని గట్టిగా చెప్పాలి. స్నేహితుడు లేదా గొప్ప సైన్యం వచ్చినప్పుడు, నాయకుడు ఇక్కడ పడగొట్టబడతాడు.

సేనానీర్నిహతశ్చాయం భూపతిశ్చాపి విప్లుతః । విద్రుతానాన్తు యోధానాం సుఖం ధాతో విధీయతే ।। ౨౩౬.

సేనాధిపతి చనిపోతాడు, రాజు కూడా పరాజయమవుతాడు. పారిపోయిన యోధులకు సురక్షితమైన మార్గం ఏర్పాటుచేయబడుతుంది.

ధూపశ్చ దేయా ధర్మ్మజ్ఞ తథా చ పరమోహనాః । పతాకాశ్చైవ సమ్భారో వాదిత్రాణాం భయావహః ।। ౨౩౬.

ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా, ధూపాన్ని సమర్పించాలి. అలాగే, మోహింపజేసే మంత్రాలు, జెండాలు, భయాన్ని కలిగించే వాద్యపరికరాలను సిద్ధం చేయాలి.

సమ్ప్రాప్య విజయం యుద్ధే దేవాన్విప్రాంశ్చ సంయజేత్ । రత్నాని రాజగామీని అమాత్యేన కృతే రణే ।। ౨౩౬.

యుద్ధంలో విజయం సాధించిన తరువాత, దేవతలకు, బ్రాహ్మణులకు హోమాలు చేయాలి. యుద్ధంలో పొందిన రత్నాలు, రాజధనాన్ని మంత్రి పంపిణీ చేయాలి.

తస్య స్త్రియో న కస్యాపి రక్ష్యాస్తాశ్చ పరస్య చ । శత్రుం ప్రాప్య రణే ముక్తం పుత్రవత్ పరిపాలయేత్ ।। ౨౩౬.

ఓడినవారి స్త్రీలను గానీ, గెలిచినవారి స్త్రీలను గానీ హాని చేయకూడదు. యుద్ధంలో శత్రువును పట్టుకున్న తరువాత, అతన్ని కుమారుడిలా కాపాడాలి.

పునస్తేన న యోద్ధవ్యం దేశాచారాది పాలయేత్ । తతశ్చ స్వపురం ప్రాప్య ధ్రువే భే ప్రవిశేద్ గృహం ।। ౨౩౬.

ఆయనతో మళ్లీ యుద్ధం చేయకూడదు. ఆ ప్రాంతపు ఆచారాలను పాటించాలి. తరువాత తన నగరానికి చేరుకొని, ఖచ్చితంగా ఇంట్లోకి ప్రవేశించాలి.

పుష్కర ఉవాచ రాజ్యలక్ష్మీస్థిరత్వాయ యథేన్ద్రేణ పురా శ్రియః । స్తుతిః కృతా తథా రాజా జయార్థం స్తుతిమాచరేత్ ।। ౨౩౭.

పుష్కరుడు చెప్పాడు: రాజ్యసంపద స్థిరంగా ఉండేందుకు, ఇంద్రుడు శ్రీదేవిని స్తుతించినట్లే, రాజు కూడా విజయంకోసం స్తోత్రం చేయాలి.

ఇన్ద్ర ఉవాచ । నమస్యే సర్వలోకానాం జననీమబ్ధిసమ్భవాం । శ్రియమున్నిద్రపద్మాక్షీం విష్ణువక్షఃస్థలస్థితాం ।। ౨౩౭.

ఇంద్రుడు చెప్పాడు: సమస్త లోకాల తల్లియైన, సముద్రంలో జన్మించిన, వికసించిన పద్మపువ్వుల్లాంటి కన్నులుగల, విష్ణువు వక్షస్థలంపై నివసించే శ్రీదేవిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

త్వం సిద్ధిస్త్వం స్వధా స్వాహా సుధా త్వం లోకపావని । సన్ధ్యా రాత్రిః ప్రభా భూతిర్మ్మేధా శ్రద్ధా సరస్వతీ ।। ౨౩౭.

నీవే సిద్ధి, నీవే స్వధా, నీవే స్వాహా, నీవే అమృతం, లోకాలను పవిత్రం చేసేవాడివి. నీవే సంధ్య, రాత్రి, ప్రకాశం, ఐశ్వర్యం, మేధ, శ్రద్ధ, సరస్వతీదేవి.

యజ్ఞవిద్యా మహావిద్యా గుహ్యవిద్యా చ శోభనే । ఆత్మవిద్యా చ దేవి త్వం విముక్తిఫలదాయినీ ।। ౨౩౭.

ఓ దేవి! నీవే యజ్ఞజ్ఞానం, మహత్తరమైన విద్య, రహస్యమైన విద్య, ఆత్మజ్ఞానం కూడా. విముక్తి ఫలాన్ని ప్రసాదించేవాడవు నీవే.

ఆన్వీక్షికీ త్రయీ వార్త్తా దణ్డనీతిస్త్వమేవ చ । సౌమ్యా సౌమ్యైర్జగద్రూపైస్త్వయైతద్దేవి పూరితం ।। ౨౩౭.

ఓ మృదువైన దేవి! నీవే విచారణ, మూడు వేదాలు, వ్యాపారం, పాలన కూడా. నీ మృదువైన రూపాలతో ఈ జగత్తంతా నీవే నింపివున్నావు.

కా త్వన్యా త్వామృతే దేవి సర్వయజ్ఞమయం వపుః । అధ్యాస్తే దేవ దేవస్య యోగిచిన్త్యం గదాభృతః ।। ౨౩౭.

ఓ దేవి! యోగులు ధ్యానించే దేవదేవుడైన గదాధరుని శరీరమైన, అన్ని యజ్ఞాల సమాహారమైన రూపాన్ని నీవు తప్ప మరెవరికీ లేదు.

త్వయా దేవి పరిత్యక్తం సకలం భువనత్రయం । వినష్టప్రాయమభవత్ త్వయేదానీం సమేధితం ।। ౨౩౭.

ఓ దేవి! నీవు వదిలిపెట్టినప్పుడు మూడు లోకాలు అంతా నాశనానికి చేరుకున్నాయి. ఇప్పుడు నీ అనుగ్రహంతో అవి మళ్ళీ అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి.

దారాః పుత్రాస్తథాగారం సుహృద్ధాన్యఘనాదికం । భవత్యేతన్మహాభాగో నిత్యం త్వద్వీక్షణాన్ నృణాం ।। ౨౩౭.

భార్యలు, కుమారులు, ఇల్లు, స్నేహితులు, ధాన్యం, ధనం మొదలైన భాగ్యాలు మహాభాగ్యవంతులకు ఎప్పుడూ నీ దృష్టిచేతనే లభిస్తాయి.

శరీరారోగ్యమైశ్వర్యమరిపక్షక్షయః సుఖం । దేవి త్వద్‌దృష్టిదృష్టానాం పురుషాణాం న దుర్ల్లభం ।। ౨౩౭.

శరీర ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం, శత్రువుల నాశనం, సుఖం—ఇవి అన్నీ నీ దృష్టి పడినవారికి దొరకడం అసాధ్యం కాదు, ఓ దేవి!

త్వమమ్బా సర్వభూతానాం దేవదేవో హరిః పితా । త్వయైతద్విష్ణునా చామ్బ జగద్వ్యాప్తం చరాచరం ।। ౨౩౭.

నీవే సమస్త భూతాల తల్లి, హరి దేవదేవుడు తండ్రి. ఓ అంబ! నీవు విష్ణుతో కలిసి చరాచర జగత్తంతా వ్యాపించి ఉన్నావు.

మానం కోషం తథా కోష్ఠం మా గృహం మా పరిచ్ఛదం । మా శరీరం కలత్రఞ్చ త్యజేథాః సర్వ్వపావని ।। ౨౩౭.

ఓ పావనమైనవాడా! గౌరవం, ధనం, నిల్వలు, ఇల్లు, వస్తువులు, శరీరం, భార్య—ఇవేవీ వదలవద్దు.

మా పుత్రాన్మాసుహృద్వర్గాన్మా పశూన్మా విభూషణం । మమ దేవస్య విష్ణోర్వక్షఃస్థలాలయే ।। ౨౩౭.

పిల్లలు, స్నేహితులు, పశువులు, ఆభరణాలు—ఇవన్నీ వదలవద్దు, ఓ దేవి! నీవు నా ప్రభువు విష్ణువు వక్షస్థలంపై నివసిస్తున్నావు.

సత్త్వేన సత్యశౌచాభ్యాం తథా శీలాదిభిర్గుణైః । త్యజ్యన్తే తే నరా సద్యః సన్త్యక్తా యే త్వయామలే ।। ౨౩౭.

ఓ నిర్మలమైనవాడా! నీవు ఎవ్వరిని వదిలిపెడితే, వారిని సత్వం, సత్యం, పవిత్రత, మంచితనమూ వెంటనే వదిలిపోతాయి.

త్వయావలోకితాః సద్యః శీలాద్యైరఖిలైర్గుణేః । కులైశ్వర్య్యైశ్చ యుజ్యన్తే పురుషా నిర్గణా అపి ।। ౨౩౭.

ఓ దేవి! నీ దృష్టి పడినవారికి మంచితనం వంటి అన్ని గుణాలు, కుటుంబ ఐశ్వర్యం కూడా వెంటనే కలుగుతాయి, వారు గుణాల్లేనివారైనా సరే.

సశ్లాఘ్యః స గుణీ ధన్యః స కులీనః స బుద్ధిమాన్ । స శూరః స చ విక్రాన్తో యస్త్వయా దేవి వీక్షితః ।। ౨౩౭.

నీ దృష్టి పడినవాడు ప్రశంసించదగినవాడు, గుణవంతుడు, భాగ్యశాలి, కులవంతుడు, జ్ఞానవంతుడు, వీరుడు, ధైర్యవంతుడు అవుతాడు, ఓ దేవి!

సద్యో వైగుణ్యమాయాన్తి శీలాద్యాః సకలా గుణాః । పరాముఙ్‌ముఖీ జగద్ధాత్రీ యస్య త్వం విష్ణువల్లభే ।। ౨౩౭.

ఓ జగద్దాత్రి! ఓ విష్ణువు ప్రియమైనవాడా! నీవు ఎవరి వైపు తిరిగి చూడకపోతే, వారిలోని మంచితనం వంటి అన్ని గుణాలు వెంటనే పోతాయి.

న తే వర్ణయితుం శక్తా గుణాన్ జిహ్వాపి వేధసః । ప్రసీద దేవి పద్మాక్షి నాస్మాంస్త్యాక్షఈః కదాచన ।। ౨౩౭.

బ్రహ్మదేవుడి నాలుక కూడా నీ గుణాలను వివరించలేను. ఓ పద్మాక్షి దేవి! దయచూపు, మమ్మల్ని ఎప్పుడూ వదలవద్దు.

పుష్కర ఉవాచ । ఏవం స్తుతా దదౌ శ్రీశ్చ వరమిన్ద్రాయ చేప్సితం । సుస్థిరత్వం చరాజ్యస్య సఙ్‌గ్రామవిజయాదికం ।। ౨౩౭.

పుష్కరుడు చెప్పాడు: ఇలా స్తుతించబడిన శ్రీదేవి, ఇంద్రునికి కోరుకున్న వరాన్ని ఇచ్చింది—ఆ రాజ్యానికి స్థిరత్వం, యుద్ధ విజయం మొదలైనవి ప్రసాదించింది.

స్వస్తోత్రపాఠశ్రవణకర్తౄణాం భుక్తిముక్తిదం । శ్రీస్తోత్రం తస్మాత్ పఠేచ్చ శ్రృణుయాన్నరః ।। ౨౩౭.

కాబట్టి, ఈ శ్రీ స్తోత్రాన్ని చదివేవారు, వినేవారు భోగమూ, మోక్షమూ పొందుతారు. అందువల్ల ప్రతి మనిషి దీనిని చదవాలి, వినాలి.

అగ్నిరువాచ నీతిస్తే పుష్కరోక్తా తు రామోక్తా లక్ష్మణాయ యా । జయాయ తాం ప్రవక్ష్యామి శ్రృణు ధర్మ్మాదివర్ద్ధనీం ।। ౨౩౮.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: పుష్కరుడు చెప్పిన నీతిని, రాముడు లక్ష్మణునికి విజయానికి చెప్పిన నీతిని ఇప్పుడు నేను వివరిస్తాను. అది ధర్మాన్ని పెంచుతుంది. విను.

రామ ఉవాచ న్యాయేనార్జ్జనమర్థస్య వర్ద్ధనం రక్షణం చరేత్ । సత్పాత్రప్రతిపత్తిశ్చ రాజవృత్తం చతుర్విధం ।। ౨౩౮.

రాముడు ఇలా అన్నాడు: ధర్మబద్ధంగా ధనం సంపాదించాలి, పెంచాలి, రక్షించాలి, మంచి వారికి దానం చేయాలి—ఇవి రాజు నాలుగు విధులుగా పాటించాలి.