అగ్నిపురాణమ్

శ్వేతాః సుమనసః శ్రేష్ఠాః పూర్ణకుమ్భో మహోత్తమః । మాంసం మత్స్యా దూరశబ్దా వృద్ధ ఏకః పశుస్త్వజః ।। ౨౩౦.

తెల్ల పువ్వులు ఉత్తమమైనవి, నిండిన కుంభం ఎంతో శ్రేష్ఠం; మాంసం, చేపలు, దూరంగా వినిపించే శబ్దాలు, ఒంటరిగా ఉన్న వృద్ధుడు, చర్మం లేని జంతువు—

గావస్తురఙ్గమా నాగా దేవాశ్చ జ్వలితోఽనలః । దూర్వార్ద్రగోమయం వేశ్యా స్వర్ణరూప్యఞ్చ రత్నకం ।। ౨౩౦.

ఆవులు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, దేవతలు, మండుతున్న అగ్ని, తాజా దర్భ, తడి గోమయం, వేశ్య, బంగారం, వెండి, రత్నాలు—

వచాసిద్ధార్థకౌషధ్యో ముద్ర ఆయుధఖడ్‌గకం । ఛత్రం పీఠం రాజలిఙ్గం శవం రుదితవర్జితం ।। ౨౩౦.

మాటలు, ఫలితాన్ని ఇచ్చే ఔషధాలు, ముద్ర, ఆయుధాలు, ఖడ్గం, గొడుగు, ఆసనం, రాజచిహ్నాలు, ఏడుపు లేకుండా ఉన్న మృతదేహం—

ఫలం ఘృతం దధి పయో అక్షతాదర్శమాక్షికం । శఙ్ఖ ఇక్షుః శుభం వాక్పం భక్తవాదిత్రగీతకం ।। ౨౩౦.

పండ్లు, నెయ్యి, పెరుగు, పాలు, పగలని అక్కి, అద్దం, తేనె, శంఖం, చెరకు, శుభవాక్యాలు, అన్నం, వాద్యాలు, పాటలు—

గమ్భీరమేఘస్తనితం తడిత్తుష్టిశ్చ మానసీ । ఏకతం సర్వలిఙ్గాని మనసస్తుష్టిరేకతః ।। ౨౩౦.

లోతైన మేఘగర్జన, మెరుపు చూసి హృదయం సంతృప్తి చెందడం—ఇవి అన్నీ శుభసూచకాలు; వాటిలో మనసు సంతృప్తి ఉత్తమమైనది.

పుష్కర ఉవాచ తిష్ఠతో గమనే ప్రశ్నే పురుషస్య శుభాశుభం । నివేదయన్తి శకునా దేశస్య నగరస్య చ ।। ౨౩౧.

పుష్కరుడు చెప్పాడు: ఒకడు నిలబడి ఉన్నప్పుడు, ప్రయాణానికి సిద్ధమవుతున్నప్పుడు, లేదా ప్రశ్నించబడినప్పుడు, ఆ మనిషికీ, ఆ ప్రాంతానికీ, పట్టణానికీ శుభాశుభాలను శకునాలు తెలియజేస్తాయి.

సర్వః పాపఫలో దీప్తో నిర్ద్దిష్టో దైవచిన్తకైః । శాన్తః శుభఫలశ్చైవ దైవజ్ఞైః సముదాహృతః ।। ౨౩౧.

అన్ని ప్రకాశవంతమైన శకునాలు పాపఫలితాన్ని ఇస్తాయని దైవచింతకులు చెబుతారు; శాంతంగా ఉన్నవి శుభఫలితాన్ని ఇస్తాయని జ్యోతిష్కులు అంటారు.

షట్‌ప్రకారా వినిర్దిష్టాః శకునానాఞ్చ దీప్తయః । వేలాదిగ్దేశకరణరుతజాతివిభేదతః ।। ౨౩౧.

శకునాలకు ఆరు రకాల ప్రకాశం ఉంటుందని, అవి సమయం, స్థలం, చర్య, శబ్దం, జాతి వేరుగా గుర్తించబడతాయని చెప్పబడింది.

పూర్వా పూర్వా చ విజ్ఞేయా సా తేషాం బలవత్తరా । దివాచరో రాత్రిచరస్తథా రాత్రౌ దివాచరః ।। ౨౩౧.

ప్రతి ముందరి శకునం మరింత బలంగా పరిగణించాలి; పగలు తిరిగే శకునం రాత్రి కనబడితే, రాత్రి తిరిగే శకునం పగలు కనబడితే, అవి మరింత శక్తివంతమైనవి.

క్రూరేషు దీప్తా విజ్ఞేయా ఋక్షలగ్నగ్రహాదిషు । ధూమితా సా తు విజ్ఞేయా యాఙ్గమిష్యతి భాస్కరః ।। ౨౩౧.

క్రూరమైన రాశుల్లో, నక్షత్రం లేదా గ్రహం ఉదయించే సమయంలో ప్రకాశవంతమైన శకునం కనిపిస్తుంది. భాస్కరుడు కదలబోయే వేళ, పొగమంచు లాంటి శకునం గుర్తించాలి.

యస్యాం స్థితః సా జ్వలితా ముక్తా చాఙ్గారిణీ మతా । ఏతాస్తిస్రః స్మృతా దీప్తాః పఞ్చ శాన్తాస్తథాపరాః ।। ౨౩౧.

ఏ శకునం ఉన్నపుడు అది జ్వలించిపోతే, విడిపోతే అగ్ని లాంటి శకునంగా భావించాలి. ఇవి మూడు ప్రకాశవంతమైనవిగా గుర్తించబడ్డాయి. ఇంకా ఐదు శాంతమైనవిగా చెప్పబడ్డాయి.

దీప్తాయాన్దిశి దిగ్దీప్తం శకునం పరికీర్త్తితం । గ్రామేఽరణ్యా వనే గ్రామ్యాస్తథా నిన్దితపాదపః ।। ౨౩౧.

ఏ దిశలో ప్రకాశవంతమైన శకునం కనబడితే, దాన్ని దిక్కు శకునంగా అంటారు. గ్రామంలో, అడవిలో, లేదా నిందితమైన చెట్టు మీద కనిపిస్తే, అవి గృహపక్షుల శకునాలుగా పరిగణిస్తారు.

దేశే చైవాశుభే జ్ఞేయో దేశదీప్తో ద్విజోత్తమః । క్రియాదీప్తో వినిర్ద్దిష్టః స్వజాత్యనుచితక్రియః ।। ౨౩౧.

అశుభమైన ప్రదేశంలో కనిపించే ప్రకాశవంతమైన శకునాన్ని ప్రదేశ శకునంగా తెలుసుకోవాలి, ద్విజోత్తమా. తాను చేయరాని పనిని చేసినప్పుడు కనిపించేది క్రియాశకునంగా చెప్పబడింది.

రుతదీప్తశ్చ కథితో భిన్నభైరవనిస్వనః । జాతిదీప్తస్తథా జ్ఞేయః కేవలం మాంసభోజనః ।। ౨౩౧.

విపరీతమైన భయంకరమైన అరుపుతో వినిపించేది శబ్దశకునంగా చెప్పబడింది. కేవలం మాంసాహారం చేసే జాతి ప్రకాశవంతమైన శకునంగా తెలుసుకోవాలి.

దీప్తాచ్ఛాన్తో వినిర్దిష్టః సర్వైర్భేదైః ప్రయత్నతః । మిశ్రైర్మిశ్రో వినిర్దిష్టస్తస్య వాచ్యం ఫలాఫలం ।। ౨౩౧.

ప్రకాశవంతమైన శకునాల నుంచి శాంతమైనవి జాగ్రత్తగా వేరు చేయాలి. కలిసిన శకునాలు కలిసినవిగా పరిగణించాలి. వాటి ఫలితం మంచిదా, చెడ్డదా చెప్పాలి.

గోశ్వోష్ట్రగర్ద్దభశ్వానః సారికా గృహగోధికా । చటకా భాసకూర్మాద్యాః కథితా గ్రామవాసినః ।। ౨౩౧.

ఆవులు, గుర్రాలు, ఒంటెలు, గాడిదలు, కుక్కలు, సారికలు, ఇంటి గోదుగులు, చిట్టలు, బకులు, తాబేళ్లు మొదలైనవి గ్రామంలో నివసించే జంతువులుగా చెప్పబడ్డాయి.

మార్జారకుక్కుటౌ గ్రామ్యౌ తౌ చైవ వనగోచరౌ । తయోర్భవతి విజ్ఞానం నిత్యంక వై రూపభేదతః ।। ౨౩౧.

పిల్లి, కోడి ఇవి గ్రామజీవులే అయినా అడవిలో కూడా సంచరిస్తాయి. వీటిని ఎప్పుడూ రూపభేదాన్ని బట్టి గుర్తించాలి.

గోకర్ణశిఖిచక్రాహ్వఖరహారీతవాయసాః । కులాహకుక్కుభశ్యేనఫేరుఖఞ్జనవానరాః ।। ౨౩౧.

గోకర్ణ, నెమలి, చక్రపక్షి, గాడిద, హరితపక్షి, కాకి, కులాహపక్షి, కుకుభపక్షి, గద్ద, ఫేరుక, అంజనపక్షి, కోతులు — ఇవన్నీ కూడా ఉన్నాయి.

శతఘ్నచటకశ్యామచాసశ్యేనకపిఞ్జలాః । తిత్తిరిః శతపత్రఞ్చ కపోతశ్చ తథా త్రయః ।। ౨౩౧.

శతఘ్న, చిట్ట, నల్లపక్షి, కాకి, గద్ద, కపింజలము, తిత్తిరిపక్షి, శతపత్రపక్షి, మూడు రకాల పావురాలు కూడా ఉన్నాయి.

ఖఞ్జరీటకదాత్యూహశుకరాజీవకుక్కుటాః । భారద్వాజశ్చ సారఙ్గ ఇతి జ్ఞేయా దివాచరాః ।। ౨౩౧.

ఖంజరీట, దాత్యూహ, అడవి పంది, జీవకుక్కుట, భారద్వాజ, సారంగపక్షి ఇవన్నీ పగలు సంచరించే జంతువులుగా తెలుసుకోవాలి.

వాగుర్యులూకశరభక్రౌఞ్చాః శశకకచ్ఛపాః । లోమాసికాః పిఙ్గలికాః కథితా రాత్రిగోచరాః ।। ౨౩౧.

వాగుర్యు, గుడ్లగూబ, శరభము, క్రౌంచపక్షి, ముషికము, తాబేలు, రోమాలున్నవి, పింగళివన్నె ఉన్నవి — ఇవన్నీ రాత్రి సంచరించేవిగా చెప్పబడ్డాయి.

హంసాశ్చ మృగమార్జారనకులర్క్షభుజఙ్గమాః । వృక్కారిసింహవ్యాఘ్రోష్ట్రగ్రామశూకరమానుషాః ।। ౨౩౧.

హంసలు, జింకలు, పిల్లులు, ముంగిసలు, ఎలుగుబంటి, పాములు, తోడేళ్లు, సింహాలు, పులులు, ఒంటెలు, గ్రామపందులు, మనుషులు కూడా ఉన్నాయి.

శ్వావిద్‌వృషభగోమాయువృకకోకిలసారసాః । తురఙ్గకౌపీననరా గోధా హ్యుభయచారిణః ।। ౨౩౧.

వేటకుక్కలు, ఎద్దులు, నక్కలు, తోడేళ్లు, కోయిలలు, బకులు, గుర్రాలు, కౌపీనధారులు, గోదుగులు ఇవన్నీ పగలు, రాత్రి రెండింటిలోనూ సంచరిస్తాయి.

బలప్రస్థానయోః సర్వే పురస్తాత్సఙ్ఘచారిణః । జథావహా వినిర్దిష్టాః పశ్చాన్నిధనకారిణః ।। ౨౩౧.

సేన పోయే ముందు సమూహంగా ముందుకు వెళ్లేవారు నాయకులుగా పరిగణించబడతారు. భారాన్ని మోయేవారు వెనుక నుండి మరణాన్ని కలిగించేవారిగా చెప్పబడ్డారు.

గృహాద్‌గమ్య యదా చాసో వ్యాహరేత్ పురతః స్థితః । నృపావమానం వదతి వామః కలహభోజనే ।। ౨౩౧.

ఇంటి నుంచి వచ్చి, ముందు నిలబడి కాకి అరుస్తే, అది రాజును అవమానించడాన్ని, లేదా ఎడమవైపు ఉంటే భోజన సమయంలో కలహాన్ని సూచిస్తుంది.

యానే తద్దర్శనం శస్తం సవ్యమఙ్గస్య వాప్యథ । చౌరైర్మోషమథాఖ్యాతి మయూరో భిన్ననిస్వనః ।। ౨౩౧.

వాహనంలో అది కనిపిస్తే, ఎడమవైపు అయినా, కుడివైపు అయినా శుభమే. నెమలి అరుపు అసంగతంగా ఉంటే, దొంగలు దోపిడీ చేయబోతున్నారని తెలియజేస్తుంది.

ప్రయాతస్యాగ్రతో రామ మృగః ప్రాణహరో భవేత్ । ఋక్షాఖుజమ్బుకవ్యాఘ్రసింహమార్జారగర్దభాః ।। ౨౩౧.

ప్రయాణం ప్రారంభించినప్పుడు, రామా, ముందుగా జింక కనిపిస్తే ప్రాణహాని కలుగుతుంది. అలాగే ఎలుగుబంటి, అడవి పంది, నక్క, పులి, సింహం, పిల్లి, గాడిదలు కూడా అదే ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.

ప్రతిలోమాస్తథా రామ ఖరశ్చ వికృతస్వనః వామః కపిఞ్జలః శ్రేష్ఠస్తథా దక్షిణసంస్థితః ।। ౨౩౧.

ఓ రామా, అలాగే ప్రతిలోమ పక్షి, గట్టిగా అరచే ఖర పక్షి, ఎడమవైపు కనిపించే కపింజల పక్షి, అలాగే కుడివైపు ఉన్న ఉత్తమమైన పక్షి — వీటిని ఇలా వివరించబడినవి.

పృష్ఠతో నిన్దితఫలస్తిత్తిరిస్తు న శస్యతే । ఏణా వరాహాః పృషతా వామా భూత్వా తు దక్షిణాః ।। ౨౩౧.

వెనుకవైపు కనిపించే తిత్తిరి పక్షి ఫలితాన్ని నిందించబడింది, అది శుభదాయకం కాదు. కానీ, ఎడమవైపు వచ్చి తరువాత కుడివైపు వచ్చే ఏణా, వరాహం, పృషత పక్షులు శుభదాయకంగా భావించబడతాయి.