అగ్నిపురాణమ్

తత్రాప్యతథ్యం సాధూనామాక్రోశాయైవ జాయతే । మహాకులీనా హ్యృజవో ధర్మనిత్యా జితేన్ద్రియాః ।। ౨౨౬.

అందులోనూ, అసత్యమైన సామం దుష్టులను మందలించడానికి మాత్రమే ఉపయోగపడుతుంది. పెద్ద కుటుంబానికి చెందినవారు, నిత్యం ధర్మంలో నిలిచేవారు, ఇంద్రియాలను జయించినవారు—

సామసాధ్యా అతథ్యైశ్చ గృహ్యన్తే రాక్షసా అపి । తథా తదుపకారాణాం కృతానాఞ్చైవ వర్ణనం ।। ౨౨౬.

నిజమైన సామంతో రాక్షసులను కూడా జయించవచ్చు. ఇలాంటి కార్యాల వల్ల కలిగే లాభాన్ని కూడా వివరించారు.

ఆత్మీయాన్ దర్శయేదాశాం యేన దోషేణ బిభ్యతి । పరాస్తేనైవ తే భేద్యా రక్ష్యో వై జ్ఞాతిభేదకః ।। ౨౨౬.

తనవారికి భయపడే లోపాన్ని చూపించి ఆశ కలిగించాలి. అదే లోపంతో పరులను విడదీయాలి. బంధువుల మధ్య చిచ్చు పెట్టేవారిని మాత్రం జాగ్రత్తగా దూరంగా ఉంచాలి.

అన్తఃకోషఞ్చోపశామ్యం కుర్వన్ శత్రోశ్చ తం జయేత్ ।। ౨౨౬.

అంతఃపురాన్ని శాంతిపరిచినవాడు, శత్రువును సులభంగా జయించగలడు.

ఉపాయశ్రేష్ఠం దానం స్యాద్దానాదుభయలోకభాక్ । న సోఽస్తి నామ దానేన వశగో యో న జాయతే ।। ౨౨౬.

ఉత్తమమైన మార్గం దానం. దానంతో ఇహపరలోక సుఖాలు లభిస్తాయి. దానంతో వశమవని వాడెవ్వరూ ఉండరు.

దానవానేవ శక్నోతి సంహతాన్ భేదితుం పరాన్ । త్రయాసాధ్యం సాధయేత్తం దణ్డేన చ కృతేన చ ।। ౨౨౬.

దానం చేసే వాడే కలిసికట్టుగా ఉన్న శత్రువులను విడదీయగలడు. ముగ్గురి వశం కానిది, శిక్షతో, కార్యంతో సాధించగలడు.

దణ్డే సర్వం స్థితం దణ్డో నాశయేద్ దుష్ప్రణీకృతః । అదణ్డ్యాన్ దణ్డయన్నస్యేద్దణ్డ్యాన్ రాజాప్యదణ్డయన్ ।। ౨౨౬.

ప్రపంచమంతా శిక్షపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. తప్పుగా శిక్షించితే అన్నీ నాశనం అవుతాయి. దోషుల్ని శిక్షించక, నిర్దోషులను శిక్షించే రాజు నాశనం అవుతాడు.

దేవదైత్యోరగనరాః సిద్ధా భూతాః పతత్రిణః । ఉత్క్రమేయుః స్వమర్యాదాం యది దణ్డాన్ న పాలయేత్ ।। ౨౨౬.

దేవతలు, దానవులు, పాములు, మనుషులు, సిద్ధులు, భూతాలు, పక్షులు — వీరందరూ శిక్ష లేకపోతే తమ హద్దులు దాటి పోతారు.

యస్మాదదాన్తాన్ దమయత్యదణ్డ్యాన్దణ్డయత్యపి । దమనాద్దమ్డనాచ్చైవ తస్మాద్దణ్డం విదుర్బుధాః ।। ౨౨౬.

అడుపు లేని వారిని అదుపు చేస్తాడు, శిక్షించరాని వారినీ శిక్షిస్తాడు. అందుకే, అదుపు, శిక్షల వల్ల తెలివైనవారు అతడిని శిక్షగా గుర్తిస్తారు.

తేజసా దుర్న్నిరీక్ష్యో హి రాజా భాస్కరవత్తతః। లోకప్రసాదం గచ్ఛేత దర్శనాచ్చన్ద్రవత్తతః ।। ౨౨౬.

తేజస్సుతో రాజును సూర్యునిలా చూడడం కష్టమే. అతని దర్శనంతో లోకానికి చంద్రునిలా ఆనందం కలుగుతుంది.

జగద్వ్యాప్నోతి వై చారైరతో రాజా సమీరణః । దోషనిగ్రహకారిత్వాద్రాజా వైవస్వతః ప్రభుః ।। ౨౨౬.

రాజు తన గూఢచారులతో ప్రపంచమంతా వ్యాపిస్తాడు, అందుకే అతడు గాలిలా ఉంటాడు. దోషాలను నశింపజేసే రాజు వైవస్వతుడిలా ప్రభువవుతాడు.

యదా దహతి దుర్బుద్ధిం తదా భవతి పావకః । యదా దానం ద్విజాతిభ్యా దద్యాత్ తస్మాద్ధనేశ్వరః ।। ౨౨౬.

దుష్టులను కాల్చినప్పుడు అతడు అగ్నిలా ఉంటాడు. ద్విజులకు దానం చేసినప్పుడు ధనాధిపతిగా మారతాడు.

ధనధారాప్రవర్షిత్వాద్దేవాదౌ వరుణః స్మృతః । క్షమయా ధారయంల్లోకాన్ పార్యివః పార్థివో భవేత్ ।। ౨౨౬.

ధనాన్ని వర్షించినందున దేవతల్లో వరుణుడని పిలుస్తారు. సహనంతో లోకాలను పోషిస్తూ, భూమిపుత్రుడు వానదేవుడిలా ఉంటాడు.

పుష్కర ఉవాచ దణ్డప్రణయనం వక్ష్యే యేన రాజ్ఞః పరా గతిః । త్రియవం కృష్ణలం విద్ధి మాషస్తత్‌పఞ్చకం భవేత్ ।। ౨౨౭.

పుష్కరుడు ఇలా అన్నాడు — రాజు పరమగతిని పొందే విధంగా శిక్షను విధించే విధానాన్ని చెప్పుతాను. మూడు యవాలు ఒక కృష్ణళం, ఐదు కృష్ణళాలు ఒక మాషం అవుతాయని తెలుసుకో.

కృష్ణలానాం తథా షష్ట్యా౧ కర్షార్ద్ధం రామ కీర్త్తితం । సువర్ణశ్చ వినిర్ద్దిష్టో రామ షోడశమాషకః ।। ౨౨౭.

అరవై కృష్ణళాలు అర కర్షం అవుతాయని, పదహారు మాషాలు ఒక సువర్ణమని, ఓ రామా, గుర్తుంచుకో.

నిష్కః సువర్ణాశ్చత్వారో ధరణం దశభిస్తు తైః । తామ్రరూప్యసువర్ణానాం మానమేతత్ ప్రకీర్త్తింతం ।। ౨౨౭.

నాలుగు సువర్ణాలు ఒక నిష్కం, వాటిలో పది కలిస్తే ఒక ధరణం అవుతుంది. ఇంతే తామ్రం, రజతం, సువర్ణానికి కొలతగా నిర్ణయించబడింది.

మధ్యమః పఞ్చ విజ్ఞేయః సహస్రమపి చోత్తమ । చౌరైరమూషితో యస్తు మూషితోఽస్మీతి భాషతే ।। ౨౨౭.

మధ్యమ శిక్ష అయిదు, ఉత్తమ శిక్ష వెయ్యి. దొంగలు దోచినప్పుడు 'నన్ను దోచారు' అని చెప్పినవాడు —

తత్‌ప్రదాతరి భూపాలే స దణ్డ్యస్తావదేవ తు । యో యావద్విపరీతార్థం మిథ్యా వా యో వదేత్తు తం ।। ౨౨౭.

రాజు ఆ వస్తువును తిరిగి ఇచ్చినట్లయితే, అతడికి తగినంత శిక్ష విధించాలి. కాని ఎవడు అబద్ధంగా, లేదా వ్యతిరేక ఉద్దేశంతో మాట్లాడితే —

కూటసాక్ష్యన్తు కుర్వాణాంస్త్రీన్ వర్ణాంశ్చ ప్రదాపయేత్ ।। ౨౨౭.

అటువంటి వారికి, అబద్ధ సాక్ష్యమిచ్చినవారికి మూడు రెట్లు ముడుపు చెల్లించాలి.

వివాసయేద్ బ్రాహ్మణన్తు భోజ్యో విధిర్న్న హీరితః । నిక్షేపస్య సమం మూల్యం దణ్డ్యో నిక్షేపభుక్ తథా ।। ౨౨౭.

బ్రాహ్మణుడిని దేశనుండి పంపించాలి, కానీ అన్నం మాత్రం తీయకూడదు — ఇదే నియమం. నిక్షేపాన్ని దుర్వినియోగం చేసినవాడు, ఆ మొత్తం విలువంతా జరిమానా చెల్లించాలి.

వస్త్రాదికస్య ధర్మ్మజ్ఞ తథా ధర్మో న హీయతే । యో నిక్షేపం ఘాతయతి యశ్చానిక్షిప్య యాచతే ।। ౨౨౭.

ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా, వస్త్రాదులు మొదలైన వాటికీ ఇదే ధర్మం వర్తిస్తుంది. ధర్మం తగ్గదు. ఎవడు నిక్షేపాన్ని నాశనం చేస్తాడో, ఎవడు పెట్టని వస్తువు కోసం అడుగుతాడో —

తావుభౌ చౌరవచ్ఛాస్యౌ దణ్డ్యౌ వా ద్విగుణం దమం । అజ్ఞానాద్యః పుమాన్ కుర్య్యాత్ పరద్రవ్యస్య విక్రయం ।। ౨౨౭.

ఇద్దరూ దొంగల్లా శిక్షించబడాలి, ఇద్దరూ రెండింతలు జరిమానా చెల్లించాలి. ఎవడైనా తెలియకపోయినా, ఇతరుల వస్తువును అమ్మితే అతడికి ఇదే శిక్ష.

నిర్ద్దోషో జ్ఞానపూర్వన్తు చౌరవద్దణ్డమర్హతి

ఎవరైనా తప్పు చేయని వారు అయినా, తెలిసే చేసి ఉంటే, దొంగలతో సమానంగా శిక్షించాలి.

మూల్యమాదాయ యః శిల్పం న దద్యాద్ దణ్డ్య ఏవ సః ।। ౨౨౭.౧౧ ప్రతిశ్రుత్యాప్రదాతారం సువర్ణం దణ్డయేన్నృపః । భృతి గృహ్య న కుర్య్యాద్యః కర్మాష్టౌ కృష్ణలా దమః ।। ౨౨౮.

ఎవరైనా పారితోషికం తీసుకుని పని చేయకపోతే, అతడిని తప్పక శిక్షించాలి.

అకాలే తు త్యజన్ భృత్యం దణ్డ్యః స్యాత్తావదేవ తు । క్రీత్వా విక్రీయ వా కిఞ్చిద్యస్యేహానుశయో భవేత్ ।। ౨౨౮.

సరైన సమయం కాకముందే పనివాడిని తొలగిస్తే, ఎంతవరకు తప్పు జరిగిందో అంతవరకు శిక్షించాలి. కొనుగోలు లేదా అమ్మకంలో మనసు మారితే—

సోఽన్తర్దశాహాత్తత్స్వామీ దద్యాచ్చైవాదదీత చ । పరేణ తు దశాహస్య నాదద్యాన్నైవ దాపయేత్ ।। ౨౨౮.

పది రోజుల్లోపే యజమాని వస్తువును తిరిగి ఇవ్వవచ్చు లేదా తీసుకోవచ్చు. కానీ పది రోజులు దాటి పోయిన తర్వాత తిరిగి తీసుకోవడం లేదా ఇవ్వించడం జరగకూడదు.

దత్తాప్యదత్తా సా సస్య రాజ్ఞా దణ్డ్యః శతద్వయం । ప్రదాయ కన్యాం యోఽన్యస్మై పునస్తాం సమ్ప్రయచ్ఛతి ।। ౨౨౭.

పెళ్లికూతురిని ఇచ్చినా, ఇంకా అప్పగించకపోయినా, మరొకరికి మళ్లీ ఇస్తే, ఇచ్చినవాడిని రాజు రెండు వందలు జరిమానా వేయాలి.

దణ్డః కార్య్యో నరేన్ద్రేణ తస్యాప్యుత్తమసాహసః । సత్యఙ్‌కారేణ వాచా చ యుక్తం పుణ్యమసంశయం ।। ౨౨౭.

దానికి కూడా రాజు అత్యధికమైన జరిమానా విధించాలి. నిజాయితీగా మాట్లాడితే, నిస్సందేహంగా పుణ్యం కలుగుతుంది.

లుబ్ధోఽన్యత్ర చ విక్రేతా షట్‌శతం దణ్డమర్హతి । దద్యార్ద్ధనుం న యః పాలో గృహీత్వా భక్తవేతనం ।। ౨౨౭.

ఎవరైనా లోభంగా మరెక్కడైనా అమ్మితే, ఆరువందలు జరిమానా విధించాలి. గోపాలుడు భోజనం, జీతం తీసుకుని, అర్ధం విలువైన ధనుస్సు ఇవ్వకపోతే, అతడే తప్పు.