అగ్నిపురాణమ్

కిఞ్చిద్‌బ్రాహ్మణసంయుక్తో బహుకర్మ్మకరస్తథా । అదేవమాతృకో భక్తజలో దేశః ప్రశస్యనే ।। ౨౨౨.

కొంతమంది బ్రాహ్మణులు, ఎక్కువ మంది పనివారు ఉండే, మిశ్రమ వంశం లేని, సేవకు నిబద్ధమైనవారు ఉండే, నీరు సమృద్ధిగా ఉండే ప్రాంతం ప్రశంసనీయమైనది.

అగమ్యః పరచక్రాణాం వ్యాలతస్కరవర్జితః ।। ౨౨౨.

శత్రు సైన్యాలు చేరుకోలేని, అడవి జంతువులు, దొంగలు లేని ప్రాంతంగా ఉండాలి.

షణ్ణామేకతమం దుర్గం తచ్చ కృత్వా వసేద్‌ బలీ । ధనుర్దుంర్గం మహీదుర్గం నరదుర్గం తథైవ చ ।। ౨౨౨.

ఆరు రకాల దుర్గాలలో, శక్తివంతుడైన రాజు ఒకదాన్ని నిర్మించి అక్కడ నివసించాలి. అవి విల్లు దుర్గం, భూమి దుర్గం, మనుషుల దుర్గం, వృక్ష దుర్గం, నీటి దుర్గం, పర్వత దుర్గం.

వార్క్షఞ్చైవామ్బుదుర్గఞ్చ గిరిదుర్గఞ్చ భార్గవ । సర్వోత్తమం శైలదుర్గమభేద్యం చాన్యభేదనం ।। ౨౨౨.

భార్గవా! వీటిలో పర్వత దుర్గమే అత్యుత్తమం. అది ఎవరూ దెబ్బతీయలేని, ఇతర దుర్గాలను కూడా జయించగలదు.

పూరన్తత్ర చ హట్టాద్యదేవతాయతనాదికం । అనుయన్త్రాయుధోపేతం సోదకం దుర్గముత్తమం ।। ౨౨౨.

అక్కడ పట్టణం, మార్కెట్, దేవాలయాలు, ఇతర ప్రదేశాలు ఉండాలి. యంత్రాలు, ఆయుధాలు, నీరు సమృద్ధిగా ఉండే దుర్గమే ఉత్తమమైనది.

రాజరక్షాం ప్రవక్ష్యామి రక్ష్యో భూపో విషాదితః । పఞ్చాఙ్గస్తు శిరీషః స్యాన్మూత్రపిష్టో విపార్ద్దనః ।। ౨౨౨.

రాజును ఎలా రక్షించాలో చెప్పబోతున్నాను. రాజు విషం నుండి జాగ్రత్తగా ఉండాలి. ఐదు రకాల ప్రతివిషాలు — శిరీష, మూత్రపిష్ట, విపార్దన.

శతావరీ ఛిన్నరుహా విషఘ్నీ తణ్డులీయకం । కోషాతకీ చ కల్హారీ బ్రాహ్మీ చిత్రపటోలికా ।। ౨౨౨.

శతావరి, చిన్నరుహా, విషఘ్ని, తండులీయక, కోషాతకి, కల్హారి, బ్రాహ్మీ, చిత్రపటోలికా ఇవి.

మణ్డూకపర్ణీ వారాహీ ధాత్ర్యానన్దకమేవ చ । ఉన్మాదినీ సోమరాజీ విషఘ్నం రత్నమేవ చ ।। ౨౨౨.

మండూకపర్ణి, వారాహి, ధాత్రి, ఆనంద, ఉన్మాదిని, సోమరాజి, విషఘ్న, అలాగే రత్నం — ఇవన్నీ ఉన్నాయి.

వాస్తులక్షణసంయుక్తే వసన్ దుర్గే సురాన్యజేత్ । ప్రజాశ్చ పాలయేద్‌దుష్టాఞ్జయేద్దానాని దాపయేత్ ।। ౨౨౨.

శుభలక్షణాలతో కూడిన కోటలో నివసిస్తూ, దేవతలను పూజించాలి; ప్రజలను రక్షించాలి, దుష్టులను శాంతింపజేయాలి, దానం చేయించాలి.

దేవద్రవ్యాదిహరణాత్ కల్పన్తు నరకే వసేత్ । దేవాలయాని కుర్వీత దేవపూజారతో నృపః ।। ౨౨౨.

దేవతలకు చెందిన దానిని తీసుకుంటే నరకంలో నివసించాలి; రాజు దేవాలయాలు కట్టించి, దేవతల పూజలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.

సురాలయాః పాలనీయాః స్థాపనీయాశ్చ దేవతాః । మృణ్మయాద్దారుజం పుణ్యం దారుజాదిష్టకామయం ।। ౨౨౨.

దేవాలయాలను కాపాడాలి, దేవతలను ప్రతిష్ఠించాలి; మట్టి, చెక్క లేదా ఇటుకతో చేసిన విగ్రహాలు పుణ్యంగా ఉంటాయి.

ఐష్టకాచ్ఛైలజం పుణ్యం శైలజాత్ స్వర్ణరత్నజం । క్రీడన్ సురగృహం కుర్వన్ భుక్తిముక్తిమవాప్నుయాత్ ।। ౨౨౨.

ఇటుక, రాయితో చేసిన విగ్రహాలు పుణ్యంగా ఉంటాయి; రాయి, బంగారం లేదా రత్నాలతో చేసినవి ఇంకా గొప్పవిగా ఉంటాయి. దేవతలకు ఆలయం కట్టిస్తే భోగం, మోక్షం రెండూ పొందుతాడు.

చిత్ర్కృద్ గీతవాద్యాదిప్రేక్షణీయాదిదానకృత్ । తైలాజ్యమధుదుగ్ధాద్యైః స్నాప్య దేవం దివం వ్రజేత్ ।। ౨౨౨.

చిత్రాలు వేయించడం, పాటలు, వాద్యాలు, ఇతర వినోదాలు, దానాలు చేయించడం, నూనె, నెయ్యి, తేనె, పాలు మొదలైన వాటితో దేవునికి అభిషేకం చేయడం వలన స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

పూజయేత్ పాలయేద్విప్రాన్ ద్విజస్వన్న హరేన్నృపః । సువర్ణమేకం గామేకాం భూమేరప్యేకమఙ్గులం ।। ౨౨౨.

బ్రాహ్మణులను గౌరవించి, రక్షించాలి; ద్విజులకు చెందిన అన్నాన్ని రాజు తినకూడదు. ఒక్క బంగారు ముద్ద, ఒక్క ఆవు, లేదా ఒక్క అంగుళం భూమిని ఎవరైనా తీసుకుంటే—

హరన్నరకమాప్నోతి యావదాహూతసమ్ప్లవం । దురాచారన్న ద్విషేచ్చ సర్వపాపేష్వపి స్థితం ।। ౨౨౨.

అలాంటి వారు ఆహూతి అంతం అయ్యే వరకు నరకాన్ని పొందుతారు. దురాచారులను ద్వేషించకూడదు, వారు ఎంత పాపంలో ఉన్నా కూడా.

నైవాస్తి బ్రాహ్మణబధాత్ పాపం గురుతరం క్వచిత్ । అదైవం దైవతం కుర్య్యుః కుర్య్యుర్ద్దైవమదైవతం ।। ౨౨౨.

బ్రాహ్మణ హత్యకన్నా గొప్ప పాపం ఎక్కడా లేదు. దైవాన్ని అదైవంగా, అదైవాన్ని దైవంగా చేసే వారు—

బ్రాహ్ణణీ రుదతీ హన్తి కులం రాజ్యం ప్ర్జాస్తథా ।। ౨౨౨.

ఏ బ్రాహ్మణ స్త్రీ ఏడుస్తూ ఉంటే, ఆ కుటుంబం, రాజ్యం, ప్రజలందరికీ నాశనం కలుగుతుంది.

సాధ్వీస్త్రీణాం పాలనఞ్చ రాజా కుర్య్యాచ్చ ధార్మికః । స్త్రియా ప్రహృష్టయా భావ్యం గృహకార్యైకదక్షయా ।। ౨౨౨.

ధర్మబద్ధమైన రాజు సతీస్వరూపమైన స్త్రీలను రక్షించాలి. స్త్రీ ఆనందంగా, ఇంటి పనుల్లో నిపుణురాలిగా ఉండాలి.

సుసంమ్కృతోపస్కరయా వ్యయే చాముక్తహస్తయా । యస్మై దద్యాత్పితా త్వేనాం శుశ్రషేత్తం పతి సదా ।। ౨౨౨.

సరైన పరికరాలతో ఇంటిని చక్కగా నిర్వహించాలి, వ్యర్థంగా ఖర్చు చేయకూడదు. తండ్రి ఎవరికి ఇచ్చినా, ఆ భర్తకు ఎప్పుడూ సేవ చేయాలి.

మృతే భర్త్తరి స్వర్య్యాయాత్ బ్రహ్మచర్యే స్థితాఙ్గనా । పరవేశ్మరుచిర్న్న స్యాన్న స్యాత్ కలహశాలినీ ।। ౨౨౨.

భర్త మరణించిన తర్వాత, బ్రహ్మచర్యంలో ఉండే స్త్రీ స్వర్గాన్ని పొందుతుంది. పరుల ఇంట్లో ఆసక్తి చూపకూడదు, గొడవలు చేయకూడదు.

మణ్డనం వర్జయేన్నారీ తథా ప్రోషితభర్తృకా । దేవతారాధనపరా తిష్ఠేద్భర్త్తృహితే రతా ।। ౨౨౨.

భర్త దూరంగా ఉన్నప్పుడు స్త్రీ అలంకరణలు వాడకూడదు. ఆమె దేవతల ఆరాధనలో నిమగ్నంగా, భర్త హితంలో తలమునకగా ఉండాలి.

ధారయేన్మఙ్గలార్థాయ కిఞ్చిదాభరణన్తథా । భర్త్రాగ్ని యా విశేన్నారీ సాపి స్వర్గమవాప్నుయాత్ ।। ౨౨౨.

మంగళార్థంగా కొంత ఆభరణం ధరించాలి. భర్తతో పాటు అగ్నిలో ప్రవేశించిన స్త్రీ కూడా స్వర్గాన్ని పొందుతుంది.

శ్రియః సమ్పూజనఙ్కార్య్యం గృహసమ్మార్జనాదికం । ద్వాదశ్యాంకాత్తికే విష్ణుం గాం సవత్సాం దదేత్తథా ।। ౨౨౨.

శ్రీదేవిని పూజించాలి, ఇంటిని శుభ్రపరచడం వంటి పనులు చేయాలి. కార్తీక మాసంలో ద్వాదశి రోజున విష్ణువుకు కూనతో కూడిన ఆవును దానం చేయాలి.

సప్తమ్యాం మార్గశీర్షే తు సితేఽభ్యర్చ్య దివాకరం ।। ౨౨౨.

మార్గశీర్ష మాసంలో శుక్లపక్ష సప్తమి రోజున సూర్యునిని పూజించాలి.

పుష్కర ఉవాచ గ్రామస్యాధిపతి కుర్య్యాద్దశగ్రామాధిపం నృపః । శతగ్రామాధిపఞ్చాన్యం తథైవ విషయేస్వరం ।। ౨౨౩.

పుష్కరుడు చెప్పాడు: రాజు ప్రతి గ్రామానికి ఒక అధిపతిని, పది గ్రామాలకు ఒక అధిపతిని, వంద గ్రామాలకు మరో అధిపతిని, అలాగే ఒక ప్రాంతాధిపతిని నియమించాలి.

తేషాం భోగవిభాగశ్చ భవేత్ కర్మ్మానురూపతః । నిత్యమేవ తథా కార్య్యం తేతషాఞ్చారైః పరీక్షణం ।। ౨౨౩.

వారికి అనుభవాలు, సంపద పంపకం వాళ్ల కర్మను బట్టి జరుగుతుంది. వాళ్ల ప్రవర్తనను ఎప్పుడూ పరిశీలించాలి.

గ్రామే దోషాన్ సముత్పన్నాన్ గ్రామేశః ప్రశమం నయేత్ । అశక్తో దశపాలస్య స తు గత్వా నివేదయేత్ ।। ౨౨౩.

గ్రామంలో తప్పులు పుట్టుకొస్తే, గ్రామాధిపతి వాటిని పరిష్కరించాలి. అతను చేయలేకపోతే, దశపాలుని దగ్గరికి వెళ్లి తెలియజేయాలి.

శ్రుత్వాపి దశపాలోఽపి తత్ర యుక్తిముపాచరేత్ । విత్తాద్యాప్నోతి రాజా వై విష్యాత్తు సురక్షఇతాత్ ।। ౨౨౩.

దశపాలు విని, అక్కడ తగిన విధంగా చర్య తీసుకోవాలి. రాజు ప్రాంతం నుంచి ధనం మొదలైన వాటిని పొందుతాడు, అందువల్ల రక్షణను కల్పిస్తాడు.

ధనవాన్ధర్మ్మమాప్నోతి ధనవాన్ కామమశ్నుతే । ఉచ్ఛిద్యన్తే వినా హ్యర్థై౧ క్రియా గ్రీష్మే సరిద్యథా ।। ౨౨౩.

ధనవంతుడు ధర్మాన్ని పొందుతాడు, ధనవంతుడే కోరికలను అనుభవిస్తాడు. ధనం లేకపోతే పనులు ఆగిపోతాయి, వేసవిలో నదులు ఎండిపోవడంలా.