అగ్నిపురాణమ్

రాజ్ఞా యచ్ఛ్రావితం గుహ్యం న తల్లోకే ప్రకాశయేత్ । ఆజ్ఞాప్యమానే బాన్యస్మిన్ కిఙ్కరోమీతి వా వదేత్ ।। ౨౨౧.

రాజు చెప్పిన రహస్యాన్ని బయట revealed చేయకూడదు. మరొక విషయంపై ఆజ్ఞ ఇచ్చినప్పుడు, 'ఏం చేయాలి?' అని వినయంగా అడగాలి.

నానిర్ద్దిష్టే౨ ద్వారి విశేన్నాయోగ్యే భువి రాజదృక ।। ౨౨౧.

ఆహ్వానం లేకుండా తలుపు లోపలికి ప్రవేశించకూడదు. రాజు చూడదగిన స్థలానికి అనర్హమైన చోటికి పోకూడదు.

శాఠ్యం లౌల్యం సపైశూన్యం నాస్తిక్యం క్షుద్రతాతథా ।। ౨౨౧.

మోసం, లోభం, అపవాదం, నాస్తికత్వం, నీచత్వం — ఇవన్నీ దూరంగా ఉంచాలి.

చాపల్యఞ్చ పరిత్యాజ్యం నిత్యం రాకజానుజీవినా । శ్రుతేన విద్యాశిల్పైశ్చ సంయోజ్యాత్మానమాత్మనా ।। ౨౨౧.

రాజుని సేవచేసేవాడు ఎప్పుడూ అజాగ్రత్తను విడిచిపెట్టాలి. విద్య, జ్ఞానం, నైపుణ్యాలతో తనను తాను మిళితం చేసుకోవాలి.

నమస్కార్యాః సదా చాస్య పుత్రవల్లభమన్త్రిణః ।। ౨౨౧.

రాజుకు ప్రియమైన మంత్రులను ఎప్పుడూ తన కుమారుల్లా గౌరవించాలి.

సచివైర్న్నాస్య విశ్వాసో రాజచిత్తప్రియఞ్చరేత్ । త్యజేద్విరక్తం రక్తాత్తు వృత్తిమీహేత రాజవిత్ ।। ౨౨౧.

రాజు మంత్రులపై పూర్తిగా నమ్మకం పెట్టుకోకూడదు. రాజుకు ఇష్టంగా ఉండే విధంగా ప్రవర్తించాలి. రాజు ఇష్టపడని వారిని దూరంగా ఉంచి, రాజు ప్రీతిపాత్రుల ద్వారా జీవనం సాగించాలి.

అపృష్టశ్చాస్య న బ్రూయాత్ కామం కుర్య్యాత్తథాపది । ప్రసన్నో వాక్యసఙ్‌గ్రాహీ రహస్యే న చ శఙ్కతే ।। ౨౨౧.

రాజు అడగకపోతే మాట్లాడకూడదు. అత్యవసర సమయంలో కావాలనుకుంటే చేయవచ్చు. రాజు సంతోషంగా ఉన్నప్పుడు మాటలను సేకరించాలి. రహస్యంగా ఉండే విషయాల్లో అనుమానం పెట్టుకోకూడదు.

కుశలాదిపరిప్రశ్నం సమ్ప్రయచ్ఛతి చాసనం । తత్కథాశ్రవణాద్‌ధృష్టో అప్రియాణ్యపి నన్దతే ।। ౨౨౧.

రాజు క్షేమాన్ని అడిగి, ఆసనం ఇవ్వగానే, రాజు మాటలు విని ధైర్యంగా మారి, ఇష్టమైనవి కాకపోయినా కూడా ఆనందిస్తాడు.

అల్పం దత్తం ప్రగృహ్ణాతి స్మరేత్ కథాన్తరేష్వపి । ఇతి రక్తస్య కర్త్తవ్యం సేవామన్యస్య వర్జయేత్ ।। ౨౨౧.

చిన్నదైనా ఇచ్చిన దానిని స్వీకరించి, తరువాతి సంభాషణల్లో గుర్తుంచుకుంటాడు. ఇది రాజు ప్రీతిపాత్రుడైనవాడి ప్రవర్తన. ఇతరులకు సేవ చేయడం మానాలి.

పుష్కర ఉవాచ దుర్గసమ్పత్తిమాఖ్యాస్యే దుర్గదేశే వసేన్నృపః । వైశ్యశూద్రజనప్రాయోఽహ్యనాహార్య్యస్తథాపరైః ।। ౨౨౨.

పుష్కరుడు ఇలా అన్నాడు: దుర్గాల సంపాదనను వివరించబోతున్నాను. రాజు దుర్గప్రాంతంలో నివసించాలి. అక్కడ ఎక్కువగా వైశ్యులు, శూద్రులు ఉండాలి. బాహ్యులకు సులభంగా చేరుకోలేని ప్రాంతంగా ఉండాలి.

కిఞ్చిద్‌బ్రాహ్మణసంయుక్తో బహుకర్మ్మకరస్తథా । అదేవమాతృకో భక్తజలో దేశః ప్రశస్యనే ।। ౨౨౨.

కొంతమంది బ్రాహ్మణులు, ఎక్కువ మంది పనివారు ఉండే, మిశ్రమ వంశం లేని, సేవకు నిబద్ధమైనవారు ఉండే, నీరు సమృద్ధిగా ఉండే ప్రాంతం ప్రశంసనీయమైనది.

అగమ్యః పరచక్రాణాం వ్యాలతస్కరవర్జితః ।। ౨౨౨.

శత్రు సైన్యాలు చేరుకోలేని, అడవి జంతువులు, దొంగలు లేని ప్రాంతంగా ఉండాలి.

షణ్ణామేకతమం దుర్గం తచ్చ కృత్వా వసేద్‌ బలీ । ధనుర్దుంర్గం మహీదుర్గం నరదుర్గం తథైవ చ ।। ౨౨౨.

ఆరు రకాల దుర్గాలలో, శక్తివంతుడైన రాజు ఒకదాన్ని నిర్మించి అక్కడ నివసించాలి. అవి విల్లు దుర్గం, భూమి దుర్గం, మనుషుల దుర్గం, వృక్ష దుర్గం, నీటి దుర్గం, పర్వత దుర్గం.

వార్క్షఞ్చైవామ్బుదుర్గఞ్చ గిరిదుర్గఞ్చ భార్గవ । సర్వోత్తమం శైలదుర్గమభేద్యం చాన్యభేదనం ।। ౨౨౨.

భార్గవా! వీటిలో పర్వత దుర్గమే అత్యుత్తమం. అది ఎవరూ దెబ్బతీయలేని, ఇతర దుర్గాలను కూడా జయించగలదు.

పూరన్తత్ర చ హట్టాద్యదేవతాయతనాదికం । అనుయన్త్రాయుధోపేతం సోదకం దుర్గముత్తమం ।। ౨౨౨.

అక్కడ పట్టణం, మార్కెట్, దేవాలయాలు, ఇతర ప్రదేశాలు ఉండాలి. యంత్రాలు, ఆయుధాలు, నీరు సమృద్ధిగా ఉండే దుర్గమే ఉత్తమమైనది.

రాజరక్షాం ప్రవక్ష్యామి రక్ష్యో భూపో విషాదితః । పఞ్చాఙ్గస్తు శిరీషః స్యాన్మూత్రపిష్టో విపార్ద్దనః ।। ౨౨౨.

రాజును ఎలా రక్షించాలో చెప్పబోతున్నాను. రాజు విషం నుండి జాగ్రత్తగా ఉండాలి. ఐదు రకాల ప్రతివిషాలు — శిరీష, మూత్రపిష్ట, విపార్దన.

శతావరీ ఛిన్నరుహా విషఘ్నీ తణ్డులీయకం । కోషాతకీ చ కల్హారీ బ్రాహ్మీ చిత్రపటోలికా ।। ౨౨౨.

శతావరి, చిన్నరుహా, విషఘ్ని, తండులీయక, కోషాతకి, కల్హారి, బ్రాహ్మీ, చిత్రపటోలికా ఇవి.

మణ్డూకపర్ణీ వారాహీ ధాత్ర్యానన్దకమేవ చ । ఉన్మాదినీ సోమరాజీ విషఘ్నం రత్నమేవ చ ।। ౨౨౨.

మండూకపర్ణి, వారాహి, ధాత్రి, ఆనంద, ఉన్మాదిని, సోమరాజి, విషఘ్న, అలాగే రత్నం — ఇవన్నీ ఉన్నాయి.

వాస్తులక్షణసంయుక్తే వసన్ దుర్గే సురాన్యజేత్ । ప్రజాశ్చ పాలయేద్‌దుష్టాఞ్జయేద్దానాని దాపయేత్ ।। ౨౨౨.

శుభలక్షణాలతో కూడిన కోటలో నివసిస్తూ, దేవతలను పూజించాలి; ప్రజలను రక్షించాలి, దుష్టులను శాంతింపజేయాలి, దానం చేయించాలి.

దేవద్రవ్యాదిహరణాత్ కల్పన్తు నరకే వసేత్ । దేవాలయాని కుర్వీత దేవపూజారతో నృపః ।। ౨౨౨.

దేవతలకు చెందిన దానిని తీసుకుంటే నరకంలో నివసించాలి; రాజు దేవాలయాలు కట్టించి, దేవతల పూజలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.

సురాలయాః పాలనీయాః స్థాపనీయాశ్చ దేవతాః । మృణ్మయాద్దారుజం పుణ్యం దారుజాదిష్టకామయం ।। ౨౨౨.

దేవాలయాలను కాపాడాలి, దేవతలను ప్రతిష్ఠించాలి; మట్టి, చెక్క లేదా ఇటుకతో చేసిన విగ్రహాలు పుణ్యంగా ఉంటాయి.

ఐష్టకాచ్ఛైలజం పుణ్యం శైలజాత్ స్వర్ణరత్నజం । క్రీడన్ సురగృహం కుర్వన్ భుక్తిముక్తిమవాప్నుయాత్ ।। ౨౨౨.

ఇటుక, రాయితో చేసిన విగ్రహాలు పుణ్యంగా ఉంటాయి; రాయి, బంగారం లేదా రత్నాలతో చేసినవి ఇంకా గొప్పవిగా ఉంటాయి. దేవతలకు ఆలయం కట్టిస్తే భోగం, మోక్షం రెండూ పొందుతాడు.

చిత్ర్కృద్ గీతవాద్యాదిప్రేక్షణీయాదిదానకృత్ । తైలాజ్యమధుదుగ్ధాద్యైః స్నాప్య దేవం దివం వ్రజేత్ ।। ౨౨౨.

చిత్రాలు వేయించడం, పాటలు, వాద్యాలు, ఇతర వినోదాలు, దానాలు చేయించడం, నూనె, నెయ్యి, తేనె, పాలు మొదలైన వాటితో దేవునికి అభిషేకం చేయడం వలన స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

పూజయేత్ పాలయేద్విప్రాన్ ద్విజస్వన్న హరేన్నృపః । సువర్ణమేకం గామేకాం భూమేరప్యేకమఙ్గులం ।। ౨౨౨.

బ్రాహ్మణులను గౌరవించి, రక్షించాలి; ద్విజులకు చెందిన అన్నాన్ని రాజు తినకూడదు. ఒక్క బంగారు ముద్ద, ఒక్క ఆవు, లేదా ఒక్క అంగుళం భూమిని ఎవరైనా తీసుకుంటే—

హరన్నరకమాప్నోతి యావదాహూతసమ్ప్లవం । దురాచారన్న ద్విషేచ్చ సర్వపాపేష్వపి స్థితం ।। ౨౨౨.

అలాంటి వారు ఆహూతి అంతం అయ్యే వరకు నరకాన్ని పొందుతారు. దురాచారులను ద్వేషించకూడదు, వారు ఎంత పాపంలో ఉన్నా కూడా.

నైవాస్తి బ్రాహ్మణబధాత్ పాపం గురుతరం క్వచిత్ । అదైవం దైవతం కుర్య్యుః కుర్య్యుర్ద్దైవమదైవతం ।। ౨౨౨.

బ్రాహ్మణ హత్యకన్నా గొప్ప పాపం ఎక్కడా లేదు. దైవాన్ని అదైవంగా, అదైవాన్ని దైవంగా చేసే వారు—

బ్రాహ్ణణీ రుదతీ హన్తి కులం రాజ్యం ప్ర్జాస్తథా ।। ౨౨౨.

ఏ బ్రాహ్మణ స్త్రీ ఏడుస్తూ ఉంటే, ఆ కుటుంబం, రాజ్యం, ప్రజలందరికీ నాశనం కలుగుతుంది.

సాధ్వీస్త్రీణాం పాలనఞ్చ రాజా కుర్య్యాచ్చ ధార్మికః । స్త్రియా ప్రహృష్టయా భావ్యం గృహకార్యైకదక్షయా ।। ౨౨౨.

ధర్మబద్ధమైన రాజు సతీస్వరూపమైన స్త్రీలను రక్షించాలి. స్త్రీ ఆనందంగా, ఇంటి పనుల్లో నిపుణురాలిగా ఉండాలి.

సుసంమ్కృతోపస్కరయా వ్యయే చాముక్తహస్తయా । యస్మై దద్యాత్పితా త్వేనాం శుశ్రషేత్తం పతి సదా ।। ౨౨౨.

సరైన పరికరాలతో ఇంటిని చక్కగా నిర్వహించాలి, వ్యర్థంగా ఖర్చు చేయకూడదు. తండ్రి ఎవరికి ఇచ్చినా, ఆ భర్తకు ఎప్పుడూ సేవ చేయాలి.