అగ్నిపురాణమ్

ఇప్పుడు, ఒక వంద ముప్పై రెండవ వంతులు: అన్ని పాపాలకు పరిహారాలు.

ఇప్పుడు, ఒక వంద ముప్పై ఎనిమిదవ వంతులు: మూడవ చంద్రదినపు నిష్ఠలు.

అథాశీత్యధికశతతమోఽధ్యాయః పఞ్చమీవ్రతాని అగ్నిరువాచ పఞ్చమీవ్రతకం వక్ష్యే ఆరోగ్యస్వర్గమోక్షదం(౧) ।౧౮౦.౦౦౧ నభోనభస్యాశ్వినే చ కార్త్తికే శుక్లపక్షకే ॥౧౮౦.౦౦౧ వాసుకిస్తక్షకః పూజ్యః కాలీయో మణిభద్రకః ।౧౮౦.౦౦౨ ఐరావతో ధృతరాష్ట్రః కర్కోటకధనఞ్జయౌ ॥౧౮౦.౦౦౨ ఏతే ప్రయచ్ఛన్త్యభయమాయుర్విద్యాయశః శ్రియమ్

ఇప్పుడు ఎనభై మూడు అధ్యాయానికి ప్రవేశించాము — ఇది ఐదవ తిథి వ్రతాల గురించి. అగ్ని దేవుడు ఇలా చెప్పారు: ఐదవ తిథి వ్రతాన్ని వివరించబోతున్నాను. ఇది ఆరోగ్యాన్ని, స్వర్గాన్ని, మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఆశ్వయుజం, కార్తీక మాసాల్లో శుక్లపక్షంలో, వాసుకి, తక్షకుడు, కాలియుడు, మణిభద్రుడు, ఐరావతుడు, ధృతరాష్ట్రుడు, కర్కోటకుడు, ధనంజయుడు — వీరిని పూజిస్తే భయం లేకుండా, దీర్ఘాయువు, విద్య, యశస్సు, ఐశ్వర్యం లభిస్తాయి.

; చతుర్దశీవ్రతాని అగ్నిరువాచ వ్రతం వక్ష్యే చతుర్దశ్యాం భుక్తిముక్తిప్రదాయకం(౧) ।౧౯౨.౦౦౧ కార్త్తికే తు చతుర్దశ్యాం నిరాహారో యజేచ్ఛివమ్ ॥౧౯౨.౦౦౧ వర్షభోగధనాయుష్మాన్(౨) కుర్వన్ శివచతుర్దశీమ్ ।౧౯౨.౦౦౨ మార్గశీర్షే సితేఽష్టాభ్యాం తృతీయాయాం మునివ్రతః ॥౧౯౨.౦౦౨ టిప్పణీ ౧ భుక్తిముక్తిప్రదం శృణు ఇతి ఖ.. , ఘ.. , జ.. , ఝ.. , ఞ.. , ట.. చ । భుక్తిముక్తిసుఖప్రదమితి ఙ.. ౨ భోగబలాయుష్మానితి ఙ.. ద్వాదశ్యాం వా చతుర్దశ్యాం ఫలాహారో యజేత్సురం(౧) ।౧౯౨.౦౦౩ త్యక్త్వా ఫలాని దద్యాత్తు కుర్వన్ ఫలచతుర్దశీం ॥౧౯౨.౦౦౩ చతుర్దశ్యాం మథాష్టమ్యాం పక్షయోః శుక్లకృష్ణయోః ।౧౯౨.౦౦౪ అనశ్నన్ పూజయేచ్ఛమ్భుం స్వర్గ్యుభయచతుర్దశీం ॥౧౯౨.౦౦౪ కృష్ణాష్టమ్యాన్తు నక్తేన తథా కృష్ణచతుర్దశీం ।౧౯౨.౦౦౫ ఇహ భోగానవాప్నోతి పరత్ర చ శుభాఙ్గతిం ॥౧౯౨.౦౦౫ కార్తికే చ చతుర్దశ్యాం కృష్ణాయాం స్నానకృత్సుఖీ ।౧౯౨.౦౦౬ ఆరాధితే మహేన్ద్రే తు ధ్వజాకారాసు యష్టిషు(౨) ॥౧౯౨.౦౦౬ తతః శుక్లచతుర్దశ్యామనన్తం పూజయేద్ధరిం ।౧౯౨.౦౦౭ కృత్వాదర్భమయం చైవ వారిధానీ సమన్వితం ॥౧౯౨.౦౦౭ శాలిప్రస్థస్య పిష్టస్య పూపనామ్నః కృతస్య చ ।౧౯౨.౦౦౮ అర్ధం విప్రాయ దాతవ్యమర్ధమాత్మని యోజయేత్(౩) ॥౧౯౨.౦౦౮ కర్తవ్యం సరితాం చాన్తే కథాం కృత్వా(౪) హరేరితి ।౧౯౨.౦౦౯ అనన్తసంసారమహాసముద్రే మగ్నాన్ సమభ్యుద్ధర వాసుదేవ ॥౧౯౨.౦౦౯ అనన్తరూపే వినియోజయస్వ అనన్తరూపాయ నమో నమస్తే ।౧౯౨.౦౧౦ అనేన పూజయిత్వాథ సూత్రం బద్ధా తు మన్త్రితం ॥౧౯౨.౦౧౦ స్వకే కరే వా కణ్ఠే వా త్వనన్తవ్రతకృత్సుఖీ

ఇప్పుడు నలభై రెండవ అధ్యాయానికి ప్రవేశించాము — ఇది చతుర్దశి వ్రతాల గురించి. అగ్ని దేవుడు ఇలా చెప్పారు: చతుర్దశి రోజున చేయవలసిన వ్రతాన్ని చెబుతాను. ఇది భోగాన్ని, మోక్షాన్ని ఇస్తుంది. కార్తీక మాసంలో చతుర్దశి రోజున ఉపవాసంగా ఉండి శివుడిని పూజించాలి. ఇలా శివచతుర్దశి వ్రతం చేసినవారు సంవత్సరమంతా సుఖంగా, ఆయుష్షుతో, ధనంతో ఉంటారు. మార్గశిర మాసంలో శుక్లపక్ష తృతీయ రోజున మునివ్రతం చేయాలి. ద్వాదశి లేదా చతుర్దశి రోజున పండ్లను మాత్రమే తీసుకుంటూ దేవతను పూజించాలి. పండ్లను త్యజించి, వాటిని దానం చేయాలి. ఇలా ఫలచతుర్దశి వ్రతం చేయాలి. చతుర్దశి లేదా అష్టమి రోజున, శుక్లపక్షం లేదా కృష్ణపక్షంలో, ఉపవాసంగా శంభువును పూజిస్తే స్వర్గప్రాప్తి కలుగుతుంది. కృష్ణాష్టమి రోజున రాత్రిపూట, అలాగే కృష్ణచతుర్దశి రోజున కూడా ఉపవాసంగా ఉండి పూజిస్తే ఈ లోకంలో సుఖాలు, పరలోకంలో మోక్షం లభిస్తుంది. కార్తీక మాసంలో కృష్ణచతుర్దశి రోజున స్నానం చేసి సంతోషంగా ఉండాలి. మహేంద్రుని ధ్వజాల దగ్గర పూజిస్తే, తర్వాత శుక్లచతుర్దశి రోజున అనంతుడిని పూజించాలి. దర్బ గడ్డి, నీళ్లతో కూడిన పాత్ర, అన్నపిండి తో చేసిన అప్పం తీసుకుని, దాని అర్ధాన్ని బ్రాహ్మణుడికి ఇవ్వాలి, మిగతా భాగాన్ని తానే తినాలి. నదీ తీరంలో హరి కథ చెబుతూ, అనంతుడు సముద్రంలో మునిగినవారిని రక్షించు అని ప్రార్థించాలి. అనంతుని రూపంలో పూజించి, అనంతునికి నమస్కరిస్తూ, మంత్రంతో సూత్రాన్ని చేతికి లేదా మెడకు కట్టుకుంటే అనంత వ్రత ఫలితం లభిస్తుంది.

అథ చతుర్నవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః అశోకపూర్ణిమాదివ్రతం అగ్నిరువాచ అశోకపూర్ణిమాం వక్ష్యే భూధరం చ భువం యజేత్ । ఫాల్గున్యాం సితపక్షాయాం వర్షం స్యాద్భుక్తిముక్తిభాక్ ॥౧ కార్త్తిక్యాన్తు వృషోత్సర్గం కృత్వా నక్తం సమాచరేత్ । శైవం పదమవాప్నోతి వృషవ్రతమిదం పరం ॥౨ పిత్ర్యా యామావసీ తస్యాం పితౄణాం దత్తమక్షయం । ఉపోష్యాబ్దం పితౄనిష్ట్వా నిష్పాపః స్వర్గమాప్నుయాత్ ॥౩ పఞ్చదశ్యాం చ మాఘస్య పూజ్యాజం సర్వమాప్నుయాత్ । వక్ష్యే సావిత్ర్యమావాస్యామ్భుక్తిముక్తికరీం శుభాం ॥౪ పఞ్చదశ్యాం వ్రతీ జ్యైష్ఠే వటమూలే మహాసతీం । త్రిరాత్రోపోషితా నారీ సప్తధాన్యైః ప్రపూజయేత్ ॥౫ ప్రరూఢైః కణ్ఠసూత్రైశ్చ రజన్యాం కుఙ్కుమాదిభిః । వటావలమ్బనం కృత్వా నృత్యగీతైః ప్రభాతకే ॥౬ నమః సావిత్ర్యై సత్యవతే నైవేద్యం చార్పయేద్ద్విజే । వేశ్మ గత్వా ద్విజాన్ భోజ్య స్వయం భుక్త్వా విసర్జయేత్ ॥౭ సావిత్రీ ప్రీయతాం దేవీ సౌభాగ్యాదికమాప్నుయాత్

ఇప్పుడు తొంభై నాలుగు అధ్యాయానికి ప్రవేశించాము — ఇది అశోకపూర్ణిమ వ్రతం మొదలైన వాటి గురించి. అగ్ని దేవుడు ఇలా చెప్పారు: అశోకపూర్ణిమ వ్రతాన్ని వివరించబోతున్నాను. భూమిని, పర్వతాన్ని పూజించాలి. ఫాల్గుణ మాసంలో శుక్లపక్షంలో ఈ వ్రతాన్ని చేస్తే సంవత్సరమంతా భోగం, మోక్షం లభిస్తాయి. కార్తీక మాసంలో వృషభాన్ని విడిచిపెట్టి, రాత్రిపూట ఉపవాసంగా ఉండాలి. ఇలా చేస్తే శైవపదవిని పొందుతారు. ఇది గొప్ప వృషభ వ్రతం. పితృపక్షంలో యామవసి రోజున పితృదేవతలకు ఇచ్చిన దానం అక్షయంగా ఉంటుంది. ఏడాది పాటు ఉపవాసంగా ఉండి పితృదేవతలను పూజిస్తే పాపాలు తొలగి స్వర్గప్రాప్తి కలుగుతుంది. మాఘ మాసంలో పౌర్ణమి రోజున అజాన్ని పూజిస్తే అన్నీ ఫలితాలు లభిస్తాయి. ఇప్పుడు సావిత్రి అమావాస్య వ్రతాన్ని చెబుతాను — ఇది భోగం, మోక్షాన్ని ఇస్తుంది. జ్యేష్ఠ మాసంలో పౌర్ణమి రోజున వటవృక్షం కింద స్త్రీ మూడు రోజులు ఉపవాసంగా ఉండి, ఏడురకాల ధాన్యాలతో వటవృక్షాన్ని పూజించాలి. పెరిగిన దారాలతో, రాత్రిపూట కుంకుమాది వస్తువులతో వటవృక్షాన్ని అలంకరించాలి. ఉదయాన్నే నృత్యం, పాటలతో పూజ చేయాలి. సత్యవతి, సావిత్రి దేవికి నమస్కరిస్తూ, నైవేద్యం సమర్పించాలి. ఇంటికి వెళ్లి బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టి, తాను భోజనం చేసి వారిని వదిలించాలి. ఇలా చేస్తే సావిత్రి దేవి ప్రసన్నమై, సౌభాగ్యం మొదలైన శుభాలు ప్రసాదిస్తుంది.

అథ పఞ్చనవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః వారవ్రతాని అగ్నిరువాచ వారవ్రతాని వక్ష్యామి భుక్తిముక్తిప్రదాని హి ।౧౯౫.౦౦౧ కరం పునర్వసుః సూర్యే స్నానే సర్వౌషధీ శుభా ॥౧౯౫.౦౦౧ శ్రాధ్హౌ చాదిత్యవారే తు సప్తజన్మస్వరోగభాక్ ।౧౯౫.౦౦౨ సఙ్క్రాన్తౌ సూర్యవారో యః సోఽర్కస్య హృదయః శుభః ॥౧౯౫.౦౦౨ కృత్వా హస్తే సూర్యవారం నక్తేనాబ్దం స సర్వభాక్ ।౧౯౫.౦౦౩ చిత్రాభసోమవారాణి సప్త కృత్వా సుఖీ భవేత్ ॥౧౯౫.౦౦౩ స్వాత్యాం గృహీత్వా చాఙ్గారం సప్తనక్త్యార్తివర్జితః ।౧౯౫.౦౦౪ విశాఖాయాం బుధం గృహ్య సప్తనక్తీ గ్రహార్తినుత్ ॥౧౯౫.౦౦౪ అనురాధే దేవగురుం సప్తనక్తీ గ్రహార్తినుత్(౧) ।౧౯౫.౦౦౫ శుక్రం జ్యేష్ఠాసు సఙ్గృహ్య సప్తనక్తీ గ్రహార్తినుత్ ॥౧౯౫.౦౦౫ మూలే శనైశ్చరం గృహ్య సప్తనక్తీ గ్రహార్తినుత్

ఇప్పుడు తొంభై ఐదు అధ్యాయానికి ప్రవేశించాము — ఇది వార వ్రతాల గురించి. అగ్ని దేవుడు ఇలా చెప్పారు: వార వ్రతాలను వివరించబోతున్నాను. ఇవి భోగం, మోక్షాన్ని ఇస్తాయి. పునర్వసు నక్షత్రంలో సూర్యోదయానికి స్నానం చేస్తే అన్ని ఔషధ గుణాలు కలుగుతాయి. ఆదివారం శ్రాద్ధం చేస్తే ఏడు జన్మల వ్యాధులు పోతాయి. సంక్రాంతి రోజున ఆదివారం వస్తే అది సూర్యుని హృదయాన్ని ప్రసన్నం చేస్తుంది. ఆదివారం రోజున చేతిలో తీసుకుని, ఏడాది పాటు రాత్రిపూట ఉపవాసంగా ఉంటే అన్ని ఫలితాలు లభిస్తాయి. చిత్రా నక్షత్రంలో సోమవారం ఏడుసార్లు వ్రతం చేస్తే సుఖంగా ఉంటారు. స్వాతి నక్షత్రంలో అంగారాన్ని తీసుకుని, ఏడుసార్లు రాత్రిపూట ఉపవాసంగా ఉంటే గ్రహబాధలు పోతాయి. విశాఖ నక్షత్రంలో బుధవారం, అనూరాధ నక్షత్రంలో గురువారం, జ్యేష్ఠ నక్షత్రంలో శుక్రవారం, మూల నక్షత్రంలో శనివారం — వీటిలో కూడా ఏడుసార్లు రాత్రిపూట ఉపవాసంగా ఉంటే గ్రహబాధలు తొలగిపోతాయి.

అథ షణ్ణవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః నక్షత్రవ్రతాని అగ్నిరువాచ నక్షత్రవ్రతకం వక్ష్యే భే హరిః పూజితోఽర్థదః ।౦౧ నక్షత్రపురుషం చాదౌ చైత్రమాసే హరిం యజేత్ ॥౦౧ మూలే పాదౌ యజేజ్జఙ్ఘే రోహిణీస్వర్చయేద్ధరిం ।౦౨ జానునీ చాశ్వినీయోగే ఆషాఢాసూరుసఞ్జ్ఞకే ॥౦౨ మేఢ్రం పూర్వోత్తరాస్వేవ కటిం వై కృత్తికాసు చ ।౦౩ పార్శ్వే భాద్రపదాభ్యాన్తు కుక్షిం వై రేవతీషు చ ॥౦౩ స్తనౌ చైవానురాధాసు ధనిష్ఠాసు చ పృష్ఠకం ।౦౪ భుజౌ పూజ్యౌ విశాఖాసు పునర్వస్వఙ్గులీర్యజేత్ ॥౦౪ అశ్లేషాసు నఖాన్ పూజ్య కణ్ఠం జ్యేష్ఠాసు పూజయేత్ ।౦౫ శ్రోత్రే విష్ణోశ్చ శ్రవణే ముఖం పుష్యే హరేర్యజేత్ ॥౦౫ యజేత్స్వాతిషు దన్తాగ్రమాస్యం వారుణతోఽర్చయేత్ ।౦౬ మఘాసు నసాం నయనే మృగశీర్షే లలాటకం ॥౦౬ చిత్రాసు చార్ద్రాసు కచానబ్దాన్తే స్వర్ణకం హరిం ।౦౭ గుడపూర్ణే ఘటేఽభ్యర్చ్య శయ్యాగోర్థాది దక్షిణా ॥౦౭ నక్షత్రపురుషో విష్ణుః పూజనీయః శివాత్మకః ।౦౮ శామ్భవాయనీయవ్రతకృన్మాసభే పూజయేద్ధరిం ॥౦౮ కార్త్తికే కృత్తికాయాం చ మృగశీర్షే మృగాస్యకే ।౦౯ నామభిః కేశవాద్యైస్తు అచ్యుతాయ నమోఽపి వా ॥౦౯ కార్త్తికే కృత్తికాభేఽహ్ని మాసనక్షత్రగం హరిం ।౧౦ శామ్భవాయనీయవ్రతకం కరిష్యే భుక్తిముక్తిదం ॥౧౦ కేశవాది మహామూర్తిమచ్యుతం సర్వదాయకం ।౧౧ ఆవాహయామ్యహన్దేవమాయురారోగ్యవృద్ధిదం ॥౧౧ కార్త్తికాదౌ సకాసారమన్నంమాసచతుష్టయం ।౧౨ ఫాల్గునాదౌ చ కుశరమాషాఢాదౌ చ పాయసం ॥౧౨ దేవాయ బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ నక్తన్నైవేద్యమాశయేత్ ।౧౩ పఞ్చగవ్యజలేస్నాతస్తస్యైవ ప్రాశనాచ్ఛుచిః ॥౧౩ అర్వాగ్విసర్జనాద్ద్రవ్యం నైవేద్యం సర్వముచ్యతే ।౧౪ విసర్జితే జగన్నాథే నిర్మాల్యన్భవతి క్షణాత్ ॥౧౪ నమో నమస్తేఽచ్యుత మే క్షయోస్తు పాపస్య వృద్ధిం సముపైతు పుణ్యం ।౧౫ ఐశ్వర్యవిత్తాది సదాక్షయం మేక్షయఞ్చ మా సన్తతిరభ్యపైతు ॥౧౫ యథాచ్యుతస్త్వమ్పరతః పరస్తాత్స బ్రహ్మభూతః పరతః పరాత్మన్ ।౧౬ తథాచ్యుతం త్వం కురు వాఞ్ఛితం మే మయా కృతమ్పాపహరాప్రమేయ ॥౧౬ అచ్యుతానన్ద గోవిన్ద ప్రసీద యదభీప్సితం ।౧౭ అక్షయం మామమేయాత్మన్ కురుష్వ పురుషోత్తమ ॥౧౭ సప్త వర్షాణి సమ్పూజ్య భుక్తిముక్తిమవాపునుయాత్ ।౧౮ అనన్తవ్రతమాఖ్యాస్యే నక్షత్రవ్రతకేర్థదం॥౧౮ మార్గశీర్షే మృగశిరే గోమూత్రాశో యజేద్ధరిం ।౧౯ అనన్తం సర్వకామానామనన్తో భగవాన్ ఫలం ॥౧౯ దదాత్యనన్తఞ్చ పునస్తదేవాన్యత్ర జన్మని ।౨౦ అనన్తపుణ్యోపచయఙ్కరోత్యేతన్మహావ్రతం ॥౨౦ యథాభిలషితప్రాప్తిం కరోత్యక్షయమేవ చ ।౨౧ పాదాది పూజ్య నక్తే తు భుఞ్జీయాత్తైలవర్జితం ॥౨౧ ఘృతేనానన్తముద్దిశ్య హోమో మాసచతుష్టయం ।౨౨ చైత్రాదౌ శాలినా హోమః పయసా శ్రావణాదిషు ॥౨౨ మాన్ధాతాభూద్యువనాశ్వాదనన్తవ్రతకాత్సుతః

ఇప్పుడు నక్షత్ర వ్రతాల గురించి చెబుతాను. అగ్ని ఇలా అన్నాడు: నక్షత్ర వ్రతాన్ని నేను వివరంగా చెప్పుతాను. హరిదేవుడిని భక్తితో పూజిస్తే, అన్ని కోరికలు తీరతాయి. చైత్రమాసంలో మొదట నక్షత్రపురుషుని పూజించి, హరిని ఆరాధించాలి. మూల నక్షత్రంలో పాదాలను, రోహిణి నక్షత్రంలో జఙ్ఘలను, అశ్విని యోగంలో మోకాళ్లను, ఆశాఢ నక్షత్రంలో ఊరుసులను పూజించాలి. పూర్వోత్తర నక్షత్రాల్లో మేడ్రాన్ని, కృత్తికల్లో నడుమును, భాద్రపదాల్లో పక్కలను, రేవతిలో పొట్టను పూజించాలి. అనురాధ నక్షత్రంలో వక్షోజాలను, ధనిష్ఠలో వెన్నును, విశాఖ నక్షత్రంలో భుజాలను, పునర్వసు నక్షత్రంలో వేళ్లను పూజించాలి. ఆశ్లేష నక్షత్రంలో నఖాలను, జ్యేష్ఠ నక్షత్రంలో మెడను, శ్రవణ నక్షత్రంలో చెవులను, పుష్య నక్షత్రంలో ముఖాన్ని పూజించాలి. స్వాతి నక్షత్రంలో పళ్లను, వరుణ నక్షత్రంలో నోరును పూజించాలి. మఘ నక్షత్రంలో ముక్కును, మృగశిర నక్షత్రంలో కళ్లను, లలాటాన్ని పూజించాలి. చిత్ర, ఆర్ద్ర నక్షత్రాల్లో జుట్టును, అభిజిత్ నక్షత్రంలో స్వర్ణాన్ని, హరిని పూజించాలి. బెల్లంతో నిండిన గడపను, మంచాన్ని, ఇతర దక్షిణలను సమర్పించాలి. నక్షత్రపురుషుడు విష్ణువు, ఆయనను శివాత్మకుడిగా భావించి పూజించాలి. శాంభవాయనీ వ్రతాన్ని చేసే వారు, ప్రతి మాసంలో హరిని పూజించాలి. కార్తీక మాసంలో కృత్తిక నక్షత్రంలో, మృగశిర నక్షత్రంలో మృగాస్యుడిని, కేశవాది పేర్లతో, అచ్యుతాయ నమః అని పూజించాలి. కార్తీక మాసంలో కృత్తిక నక్షత్రంలో, మాసనక్షత్రాన్ని కలిగి ఉన్న హరిని, శాంభవాయనీ వ్రతంగా, భోగముక్తిని ప్రసాదించే వ్రతంగా చేయాలి. కేశవాది మహామూర్తిని, అచ్యుతుడిని, అన్ని కోరికలు నెరవేర్చేవాడిని, ఆహ్వానించి, ఆయురారోగ్యాన్ని, వృద్ధిని కోరాలి. కార్తీక మొదటి నాలుగు నెలల్లో సాకారం అన్నాన్ని సమర్పించాలి. ఫాల్గుణ మొదట, కుశర మాషాదిలో పాయసం సమర్పించాలి. దేవునికీ, బ్రాహ్మణులకు రాత్రిపూట నైవేద్యం సమర్పించాలి. పంచగవ్య జలంతో స్నానం చేసి, ఆ నీరు తాగితే పవిత్రత కలుగుతుంది. నైవేద్యాన్ని సమర్పించిన తరువాతే అన్నీ వస్తువులు ప్రసాదంగా భావించాలి. జగన్నాథుడిని విడిచిన తరువాత నైవేద్యం నిమిషంలోనే నర్మాల్యమవుతుంది. 'నమో నమస్తే అచ్యుతా, నా పాపాలు నశించాలి, పుణ్యములు పెరగాలి. ఐశ్వర్యం, ధనం ఎప్పటికీ తగ్గకుండా ఉండాలి, నా సంతానం పెరగాలి.' అచ్యుతుడా! నువ్వు పరమాత్మ, బ్రహ్మభూతుడవు, నా కోరిక నెరవేర్చు. నేను చేసిన పాపాలను తొలగించు. అచ్యుతా, ఆనందా, గోవిందా! దయచూపు, నేను కోరినది నెరవేర్చు. నిత్యంగా నాశ్వరత లేని దీవెన ఇవ్వు. ఏడేళ్లు ఈ వ్రతాన్ని చేయగలిగితే భోగముక్తి లభిస్తుంది. అనంత వ్రతాన్ని కూడా చెబుతాను, ఇది నక్షత్ర వ్రతానికి ఫలదాయకం. మార్గశిర మాసంలో మృగశిర నక్షత్రంలో, ఆవుపాలు తాగుతూ హరిని పూజించాలి. అనంతుడు అన్ని కోరికలకు ఫలితాన్ని ఇస్తాడు. అనంతుడు ఇచ్చిన ఫలితాన్ని మరొక జన్మలో కూడా పొందుతారు. అనంత పుణ్యాలు పెరుగుతాయి, ఇది మహావ్రతం. కోరినది నెరవేరుతుంది, నిత్య ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. పాదాలనుండి పూజ ప్రారంభించి, నక్షత్రంలో నూనె లేకుండా భోజనం చేయాలి. నాలుగు నెలలు నెయ్యితో హోమం చేయాలి. చైత్ర మొదట శాలిధాన్యంతో, శ్రావణ మొదట పాయసం సమర్పించాలి. దేవునికీ, బ్రాహ్మణులకు రాత్రిపూట నైవేద్యం సమర్పించాలి. పంచగవ్య జలంతో స్నానం చేసి, ఆ నీరు తాగితే పవిత్రత కలుగుతుంది. నైవేద్యం సమర్పించిన తరువాతే అన్నీ వస్తువులు ప్రసాదంగా భావించాలి. జగన్నాథుడిని విడిచిన తరువాత నైవేద్యం నిమిషంలోనే నర్మాల్యమవుతుంది. మాంధాత అనే రాజు యవనాశ్వుడిని అనంత వ్రతం వల్ల తన కుమారుడిగా పొందాడు.

అగ్నిరువాచ దీపదానవ్రతం వక్ష్యే భుక్తిముక్తిప్రదాయకం ।౨౦౦.౦౦౧ దేవద్విజాతికగృహే దీపదోఽబ్దం స సర్వభాక్ ॥౨౦౦.౦౦౧ చతుర్మాసం విష్ణులోకీ కార్త్తికే స్వర్గలోక్యపి ।౨౦౦.౦౦౨ దీపదానాత్పరం నాస్తి న భూతం న భవిష్యతి ॥౨౦౦.౦౦౨ దీపేనాయుష్యచక్షుష్మాన్దీపాల్లక్ష్మీసుతాదికం ।౨౦౦.౦౦౩ సౌభాగ్యం దీపదః ప్రాప్య స్వర్గలోకే మహీయతే ॥౨౦౦.౦౦౩ విదర్భరాజదుహితా లలితా దీపదాత్మభాక్ ।౨౦౦.౦౦౪ చారుధర్మక్ష్మాపపత్నీ శతభార్యాధికాభవత్ ॥౨౦౦.౦౦౪ దదౌ దీపసహస్రం సా విష్ణోరాయతనే సతీ ।౨౦౦.౦౦౫ పృష్టా సా దీపమాహాత్మ్యం సపత్నీభ్య ఉవాచ హ ॥౨౦౦.౦౦౫ లలితోవాచ సౌవీరరాజస్య పురా మైత్రేయోఽభూత్పురోహితః ।౨౦౦.౦౦౬ తేన చాయతనం విష్ణోః కారితం దేవికాతటే ॥౨౦౦.౦౦౬ కార్త్తికే దీపకస్తేన దత్తః సమ్ప్రేరితో మయా ।౨౦౦.౦౦౭ వక్త్రప్రాన్తేన నశ్యన్త్యా మార్జారస్య తదా భయాత్ ॥౨౦౦.౦౦౭ నిర్వాణవాన్ ప్రదీప్తోఽభూద్వర్త్యా మూషికయా తదా ।౨౦౦.౦౦౮ మృతా రాజాత్మజా జాతా రాజపత్నీ శతాధికా ॥౨౦౦.౦౦౮ అసఙ్కల్పితమప్యస్య ప్రేరణం యత్కృతం మయా ।౨౦౦.౦౦౯ విష్ణ్వాయతనదీపస్య తస్యేదం భుజ్యతే ఫలం ॥౨౦౦.౦౦౯ జాతిస్మరా హ్యతో దీపాన్ ప్రయచ్ఛామి త్వహర్నిశం ।౨౦౦.౦౧౦ ఏకదశ్యాం దీపదో వై విమానే దివి మోదతే ॥౨౦౦.౦౧౦ జాయతే దీపహర్తా తు మూకో వా జడ ఏవ చ ।౨౦౦.౦౧౧ అన్ధే తమసి దుష్పారే నరకే పతతే కిల ॥౨౦౦.౦౧౧ విక్రోశమానాంశ్చ నరాన్ యమకిఙ్కరాహతాన్ ।౨౦౦.౦౧౨ విలాపైరలమత్రాపి కిం వో విలపితే ఫలం ॥౨౦౦.౦౧౨ యదా ప్రమాదిభిః పూర్వమత్యన్తసముపేక్షితః ।౨౦౦.౦౧౩ జన్తుర్జన్మసహస్రేభ్యో హ్యేకస్మిన్మానుషో యది ॥౨౦౦.౦౧౩ తత్రాప్యతివిమూఢాత్మా కిం భోగానభిధావతి ।౨౦౦.౦౧౪ స్వహితం(౧) విషయాస్వాదైః క్రన్దనం తదిహాగతం ॥౨౦౦.

ఇప్పుడు దీపదాన వ్రతాన్ని చెబుతాను. ఇది భోగముక్తి ప్రసాదించే వ్రతం. దేవతలు, బ్రాహ్మణులు ఉన్న ఇల్లులో ఏవైనా దీపాలు సంవత్సరమంతా వెలిగిస్తే, అన్ని ఫలితాలు లభిస్తాయి. నాలుగు నెలలు విష్ణు లోకంలో, కార్తీక మాసంలో స్వర్గంలో నివసించవచ్చు. దీపదానానికి మించిన దానం లేదు, గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులో ఉండదు. దీపంతో ఆయుష్షు, కళ్ళు, లక్ష్మీ కుమారుడి వంటి భాగ్యం లభిస్తుంది. దీపదానం వల్ల సౌభాగ్యం లభించి, స్వర్గంలో ఘనత పొందుతారు. విదర్భ రాజు కుమార్తె లలితా దీపదాన ఫలాన్ని అనుభవించింది. చారుధర్మ అనే రాజు భార్యగా, వంద మందికి పైగా భార్యలుగా జన్మించింది. ఆమె విష్ణు ఆలయంలో వెయ్యి దీపాలు దానం చేసింది. ఇతర భార్యలు దీపదాన మహిమను అడిగితే, ఆమె ఇలా చెప్పింది: 'సౌవీర రాజు వద్ద మైత్రేయుడు పురోహితుడిగా ఉండేవాడు. అతని ద్వారా దేవికా తీరంలో విష్ణు ఆలయం నిర్మించబడింది. కార్తీక మాసంలో నేను ప్రేరణతో దీపం వెలిగించాను. ఆ సమయంలో పక్కన ఉన్న పిల్లి భయంతో నా ముఖం దగ్గర దీపం ఆరిపోయింది. ఆ సమయంలో ఎలుక వత్తిని తినడంతో దీపం మళ్లీ వెలిగింది. ఆ రాజ కుమార్తె మరణించి, వంద మందికి పైగా రాజు భార్యగా జన్మించింది. నేను అనుకోకుండా చేసిన దీపదానానికి ఇది ఫలం. విష్ణు ఆలయంలో దీపం వెలిగించడానికే ఈ ఫలితం లభించింది. అందుకే నేను ప్రతిరోజూ దీపాలు వెలిగిస్తాను.' ఏకాదశి రోజున దీపదానం చేసినవాడు స్వర్గంలో విమానంలో ఆనందంగా ఉంటాడు. దీపాన్ని ఆర్పినవాడు మూగవాడుగా, మూర్ఖుడిగా జన్మిస్తాడు. అతడు అంధకారంలో, దుర్గమయమైన నరకంలో పడిపోతాడు. యమదూతలు కొట్టే నరకవాసులను ఏడుస్తూ చూస్తారు. ఇక్కడ ఏడ్చినా ప్రయోజనం లేదు. గత జన్మల్లో నిర్లక్ష్యంగా దీపాన్ని వెలిగించని వారు, వేల జన్మల్లో ఒకసారి మానవ జన్మ పొందినా, అక్కడ కూడా మూర్ఖుడిగా, అనుభవాలను వదిలేసి, స్వహితాన్ని విస్మరించి, ఇక్కడ ఏడుస్తారు.

నరకస్వరూపమ్ అగ్నిరువాచ పుష్పాద్యైః పూజనాద్విష్ణోర్న యాతి నరకాన్దవే ।౨౦౩.౦౦౧ ఆయుషోఽన్తే నరః ప్రాణైరనిచ్ఛన్నపి ముచ్యతే ॥౨౦౩.౦౦౧ జలమగ్నిర్విషం శస్త్రం క్షుద్వ్యాధిః పతనం గిరేః ।౨౦౩.౦౦౨ నిమిత్తం కిఞ్చిదాసాద్య దేహీ ప్రాణైర్విముచ్యతే ॥౨౦౩.౦౦౨ అన్యచ్ఛరీరమాదత్తే యాతనీయం స్వకర్మభిః ।౨౦౩.౦౦౩ భుఙ్క్తేఽథ పాపకృత్దుఃఖం సుఖం ధర్మాయ సఙ్గతః ॥౨౦౩.౦౦౩ నీయతే యమదూతైస్తు యమం ప్రాణిభయఙ్కరైః ।౨౦౩.౦౦౪ కుపథే దక్షిణద్వారి ధర్మికః పశ్చిమాదిభిః ॥౨౦౩.౦౦౪ యమాజ్ఞప్తైః కిఙ్కరైస్తు పాత్యతే నరకేషు చ(౨) ।౨౦౩.౦౦౫ టిప్పణీ ౧ ఆసనం మూర్తిషోఢాఙ్గమితి ఖ.. ౨ పాత్యతే నరకేష్వపి ఇతి ఖ.. । పాత్యతే నరకే సదా ఇతి ఙ.. ।పీడ్యతే నరకేఽధునేతి ఘ.. , ఛ.. చ స్వర్గే తు నీయతే ధర్మాద్వసిష్ఠాద్యుక్తిసంశ్రయాత్ ॥౨౦౩.౦౦౫ గోఘాతీ తు మహావీచ్యాం వర్షలక్షన్తు పీడ్యతే ।౨౦౩.౦౦౬ ఆమకుమ్భే మహాదీప్తే బ్రహ్మహా భూమిహారకః ॥౨౦౩.౦౦౬ మహాప్రలయకం యావద్రౌరవే పీడ్యతే శనైః ।౨౦౩.౦౦౭ స్త్రీబాలవృద్ధహన్తా తు యావదిన్ద్రాశ్చతుర్దశ ॥౨౦౩.౦౦౭ మహారౌరవకే రౌద్రే గృహక్షేత్రాదిదీపకః ।౨౦౩.౦౦౮ దహ్యతే కల్పమేకం స చౌరస్తామిస్రకే పతేత్ ॥౨౦౩.౦౦౮ నైకకల్పన్తు శూలాద్యైర్భిద్యతే యమకిఙ్కరైః ।౨౦౩.౦౦౯ మహాతామిస్రకే సర్పజలౌకాద్యైశ్చ పీడ్యతే ॥౨౦౩.౦౦౯ యావద్భూమిర్మాతృహాద్యా అసిపత్రవనేఽసిభిః(౧) ।౨౦౩.౦౧౦ నైకకల్పన్తు నరకే కరమ్భవాలుకాసు చ ॥౨౦౩.౦౧౦ యేన దగ్ధో జనస్తత్ర దహ్యతే వాలుకాదిభిః ।౨౦౩.౦౧౧ కాకోలే కృమివిష్ఠాశీ ఏకాకీ మిష్టభోజనః ॥౨౦౩.౦౧౧ కుట్టలే మూత్రరక్తాశీ పఞ్చయజ్ఞక్రియోజ్ఝితః ।౨౦౩.౦౧౨ సుదుర్గన్ధే రక్తభోజీ భవేచ్చాభక్ష్యభక్ష్యకః ॥౨౦౩.౦౧౨ తైలపాకే తు తిలవత్పీడ్యతే పరపీడకః ।౨౦౩.౦౧౩ తైలపాకే తు పచ్యేత శరణాగతఘాతకః ॥౨౦౩.౦౧౩ నిరుచ్ఛాసే దాననాశీ రసవిక్రయకోఽధ్వరే ।౨౦౩.౦౧౪ నామ్నా వజ్రకవాటేన మహాపాతే తదానృతీ ॥౨౦౩.౦౧౪ మహాజ్వాలే పాపబుద్ధిః క్రకచేఽగమ్యగామినః ।౨౦౩.౦౧౫ సఙ్కరీ గుడపాకే చ(౨) ప్రతుదేత్పరమర్మనుత్ ॥౨౦౩.౦౧౫ టిప్పణీ ౧ అసిపత్రవనేఽగ్నిభిరితి ఙ.. ౨ గురుపాకే చేతి ఖ.. , జ.. చ క్షారహ్రదే(౧) ప్రాణిహన్తా క్షురధారే చ భూమిహృత్ ।౨౦౩.౦౧౬ అమ్బరీషే గోస్వర్ణహృద్ద్రుమచ్ఛిద్వజ్రశస్త్రకే ॥౨౦౩.౦౧౬ మధుహర్తా పరీతాపే కాలసూత్రే పరార్థహృత్ ।౨౦౩.౦౧౭ కశ్మలేఽత్యన్తమాంసాశీ ఉగ్రగన్ధే హ్యపిణ్డదః ॥౨౦౩.౦౧౭ దుర్ధరే తు కాచభక్షీ వన్దిగ్రాహరతాశ్చ యే ।౨౦౩.౦౧౮ మఞ్జుషే నరకే లోహేఽప్రతిష్ఠే శ్రుతినిన్దకః ॥౨౦౩.౦౧౮ పూతివక్త్రే కూటసాక్షీ పరిలుణ్ఠే ధనాపహా ।౨౦౩.౦౧౯ బాలస్త్రీవృద్ధఘాతీ చ కరాలే బ్రాహ్మణార్తికృత్ ॥౨౦౩.౦౧౯ విలేపే మద్యపో విప్రో మహాతామ్రే తు మేదినః(౨)

ఇప్పుడు నరక స్వరూపాన్ని చెబుతాను. అగ్ని ఇలా అన్నాడు: పుష్పాది పూజలతో విష్ణువును ఆరాధిస్తే, నరకానికి పోవాల్సిన అవసరం ఉండదు. జీవితాంతంలో, మనిషి చావడానికి ఇష్టపడకపోయినా, ఏదైనా కారణంతో ప్రాణాలు విడిచిపెడతాడు. నీరు, అగ్ని, విషం, ఆయుధం, ఆకలి, వ్యాధి, పర్వతం నుండి పడిపోవడం — ఏదైనా కారణంగా శరీరం విడిచిపోతుంది. తన పాపపుణ్యాల ప్రకారం, ఇంకొక శరీరం పొందుతాడు. పాపాలు చేసినవాడు బాధను అనుభవిస్తాడు; ధర్మబద్ధంగా జీవించినవాడు సుఖాన్ని పొందుతాడు. యమదూతలు, భయంకరమైన ప్రాణులను, దక్షిణ ద్వారం ద్వారా పాపులను, పశ్చిమ ద్వారం ద్వారా ధర్మికులను తీసుకెళ్తారు. యముని ఆజ్ఞతో, కింకరులు పాపులను నరకాల్లో పడేస్తారు. ధర్మాన్ని ఆశ్రయించినవారు స్వర్గానికి తీసుకెళ్లబడతారు. పశువును హత్య చేసినవాడు మహావీచి నరకంలో లక్ష సంవత్సరాలు బాధపడతాడు. బ్రహ్మహత్య, భూమిని దోచినవాడు, ఆమకుంభ నరకంలో, మహాదీప్త నరకంలో, మహాప్రళయకాలం వరకు రౌరవ నరకంలో నెమ్మదిగా శిక్ష అనుభవిస్తాడు. మహిళ, పిల్లలు, వృద్ధులను హత్య చేసినవాడు, ఇంద్రుడు పద్నాలుగు సార్లు మారేంతవరకు, మహారౌరవ నరకంలో, రౌద్ర నరకంలో, ఇంటి భూమిని దోచినవాడు కాలం పాటు కాలిపోతాడు. దొంగలు తామిస్ర నరకంలో పడిపోతారు. అనేక జన్మలు, యముని కింకరులు శూలాది ఆయుధాలతో చీల్చుతారు. మహాతామిస్ర నరకంలో పాములు, జలౌకలు వంటి క్రూరజంతువులతో బాధపడతారు. భూమిని దోచినవారు, తల్లిని హత్య చేసినవారు అసిపత్రవనంలో కత్తులతో శిక్ష అనుభవిస్తారు. అనేక జన్మలు నరకంలో, కరంబవాలుకల్లో శిక్ష అనుభవిస్తారు. ఎవరి వల్ల నాశనం జరిగిందో, వారు అక్కడ వాలుకలతో కాలిపోతారు. కాకోల నరకంలో పురుగులు, మలాన్ని తినేవాడు ఒంటరిగా, తీపి తిండి తినేవాడు. కుట్టల నరకంలో మూత్రం, రక్తాన్ని తినేవాడు, పంచయజ్ఞాలను చేయని వాడు. దుర్గంధ నరకంలో రక్తాన్ని తినేవాడు, నిషిద్ధమైనది తినేవాడు. తైలపాక నరకంలో నూనెలో వేశి బాధిస్తారు, ఇతరులను బాధించినవాడు. తైలపాక నరకంలో శరణాగతులను హత్య చేసినవాడు ఉడికిపోతాడు. దానం చేయకుండా, రసాలను అమ్మినవాడు, యజ్ఞంలో అబద్ధం చెప్పినవాడు, వజ్రకవాట నరకంలో పడతాడు. మహాజ్వాల నరకంలో పాపబుద్ధి ఉన్నవారు, కత్తితో నిషిద్ధ సంబంధాలు కలిగినవారు శిక్ష అనుభవిస్తారు. సంకరీ, గుడపాక నరకాల్లో ప్రాణహంతకులు, భూమిని దోచినవారు క్షారహ్రద నరకంలో పడతారు. అంబరీష నరకంలో, పశువులను, బంగారాన్ని, చెట్లను దోచినవారు, వజ్రాయుధంతో శిక్ష అనుభవిస్తారు. తేనె దోచినవాడు, కాలసూత్ర నరకంలో పరద్రవ్యాలను దోచినవాడు, మాంసాన్ని తినేవాడు, దుర్గంధంలో ఉండేవాడు, మద్యం తాగిన బ్రాహ్మణుడు మద్యప నరకంలో పడతాడు. భూమిని దోచినవారు, వందిగ్రాహకులు కాచభక్షక నరకంలో పడతారు. మంజుష నరకంలో, ఇనుపంలో స్థిరంగా లేని వారు, వేదాలను నిందించినవారు పడతారు. పూతివక్త్ర నరకంలో అబద్ధ సాక్ష్యమిచ్చేవారు, ధనాన్ని దోచినవారు పడతారు. బాల, స్త్రీ, వృద్ధులను హత్య చేసినవారు, బ్రాహ్మణులను బాధించినవారు కరాళ నరకంలో పడతారు.

పృథ్వీదానాని అగ్నిరువాచ పృథ్వీదానం ప్రవక్ష్యామి పృథివీ త్రివిధా మతా ।౨౧౩.౦౦౧ శతకోటిర్యోజనానాం సప్తద్వీపా ససాగరా ॥౨౧౩.౦౦౧ జమ్బుద్వీపావధిః సా చ ఉత్తమా మేదినీరితా ।౨౧౩.౦౦౨ ఉత్తమాం పఞ్చభిర్భారైః కాఞ్చనైశ్చ ప్రకల్పయేత్ ॥౨౧౩.౦౦౨ తదర్ధాన్తరజం కూర్మం తథా పద్మం సమాదిశేత్ ।౨౧౩.౦౦౩ ఉత్తమా కథితా పృథ్వీ ద్వ్యంశేనైవ తు మధ్యమా ॥౨౧౩.౦౦౩ కన్యసా చ త్రిభాగేన(౧) త్రిహాన్యా కూర్మపఙ్కజే ।౨౧౩.౦౦౪ పలానాన్తు సహస్రేణ కల్పయేత్కల్పపాదపం ॥౨౧౩.౦౦౪ మూలదణ్డం సపత్రఞ్చ ఫలపుష్పసమన్వితం ।౨౧౩.౦౦౫ టిప్పణీ ౧ స్వల్పా సా తు త్రిభాగేనేతి ఙ.. , ట.. చ పఞ్చస్కన్ధన్తు సఙ్కల్ప్య పఞ్చానాన్దాపయేత్సుధీః ॥౨౧౩.౦౦౫ ఏతద్దాతా బ్రహ్మలోకే పితృభిర్మోదతే చిరం ।౨౧౩.౦౦౬ విష్ణ్వగ్రే కామధేనున్తు పలానాం పఞ్చభిః శతైః ॥౨౧౩.౦౦౬ బ్రహ్మవిష్ణుమహేశాద్యా దేవా ధేనౌ వ్యవస్థితాః ।౨౧౩.౦౦౭ ధేనుదానం సర్వదానం సర్వద బ్రహ్మలోకదం ॥౨౧౩.౦౦౭ విష్ణ్వగ్రే కపిలాం దత్త్వా తారయేత్సకలం కులం ।౨౧౩.౦౦౮ అలఙ్కృత్య స్త్రియం దద్యాదశ్వమేధఫలం లభేత్(౧) ॥౨౧౩.౦౦౮ భూమిం దత్త్వా సర్వభాక్స్యాత్సర్వశస్య ప్రరోహిణీమ్ ।౨౧౩.౦౦౯ గ్రామం వాథ పురం వాపి(౨) ఖేటకఞ్చ దద్త్సుఖీ ॥౨౧౩.౦౦౯ కార్త్తిక్యాదౌ(౩) వృషోత్సర్గం కుర్వంస్తారయతే కులం(౪)

ఇప్పుడు భూమి దానాల గురించి చెబుతాను. అగ్ని ఇలా అన్నాడు: భూమి మూడు విధాలుగా భావించబడుతుంది. వంద కోట్ల యోజనాల పరిమాణంలో, ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాలతో కూడిన భూమి ఉత్తమమైనదిగా చెప్పబడింది. జంబుద్వీపానికి అంతం వరకు ఉన్న భూమిని ఉత్తమమైన భూమిగా పరిగణిస్తారు. ఉత్తమ భూమిని ఐదు బరువులతో, బంగారంతో ఏర్పరచాలి. దాని సగానికి సమీపంలో కూర్మాన్ని, అలాగే పద్మాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి. ఉత్తమ భూమి రెండు భాగాల్లో ఒక భాగంగా మధ్యమ భూమి, మూడు భాగాల్లో ఒక భాగంగా కనీస భూమి. కూర్మ, పద్మ ఆకారంలో మూడు భాగాల్లో ఏర్పరచాలి. వెయ్యి పళ్లతో కల్పవృక్షాన్ని ఏర్పరచాలి. దాని మూలాన్ని, కొమ్మలను, ఆకులను, పుష్పాలను, ఫలాలను కలిపి తయారు చేయాలి. ఐదు శాఖలను ఏర్పరచి, ఐదుగురికి దానం చేయాలి. ఈ విధంగా దానం చేసినవాడు బ్రహ్మలోకంలో పితృదేవతలతో ఎంతో కాలం ఆనందిస్తాడు. విష్ణువు ముందు కామధేనువును ఐదు వందల పళ్లతో దానం చేయాలి. బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు ఆ గోవులో ఉంటారు. గోదానం అన్ని దానాల్లో శ్రేష్ఠమైనది, ఎప్పుడూ బ్రహ్మలోకాన్ని ఇస్తుంది. విష్ణువు ముందు కపిల గోవును దానం చేస్తే, మొత్తం వంశాన్ని ఉద్ధరించగలడు. అలంకరించిన స్త్రీని దానం చేస్తే అశ్వమేధ యాగ ఫలం లభిస్తుంది. భూమిని దానం చేస్తే అన్ని ధాన్యాలు పండేలా, అన్నివిధాలా సంపద కలుగుతుంది. గ్రామాన్ని, పట్టణాన్ని, లేదా చిన్న ఊరిని దానం చేసినవాడు సుఖంగా ఉంటాడు. కార్తీక మొదట వృషభాన్ని విడిచిపెట్టడం వలన వంశాన్ని ఉద్ధరించగలడు.

గాయత్రీనిర్వాణం అగ్నిరువాచ ఏవం సన్ధ్యావిధిం కృత్వా గాయత్రీఞ్చ జపేత్స్మరేత్ ।౦౧ గాయఞ్చ్ఛిష్యాన్ యతస్త్రాయేత్భార్యాం ప్రాణాంస్తథైవ చ(౧) ॥౦౧ తతః స్మృతేయం గాయత్రీ సావిత్రీయ తతో యతః ।౦౨ ప్రకాశనాత్సా సవితుర్వాగ్రూపత్వాత్సరస్వతీ ॥౦౨ తజ్జ్యోతిః పరమం బ్రహ్మ భర్గస్తేజో యతః స్మృతం ।౦౩ భా దీప్తావితి రూపం హి భ్రస్జః పాకేఽథ తత్స్మృతం ॥౦౩ ఓషధ్యాదికం పచతి భ్రాజృ దీప్తౌ తథా భవేత్ ।౦౪ భర్గః స్యాద్భ్రాజత ఇతి బహులం ఛన్ద ఈరితం ॥౦౪ వరేణ్యం సర్వతేజోభ్యః శ్రేష్ఠం వై పరమం పదం ।౦౫ స్వర్గాపవర్గకామైర్వా వరణీయం సదైవ హి ॥౦౫ వృణోతేర్వరణార్థత్వాజ్జాగ్రత్స్వప్నాదివర్జితం ।౦౬ నిత్యశుద్ధబుద్ధమేకం సత్యన్తద్ధీమహీశ్వరం ॥౦౬ అహం బ్రహ్మ పరం జ్యోతిర్ధ్యయేమహి విముక్తయే ।౦౭ తజ్జ్యోతిర్భగవాన్ విష్ణుర్జగజ్జన్మాదికారణం ॥౦౭ శివం కేచిత్పఠన్తి స్మ శక్తిరూపం పఠన్తి చ ।౦౮ కేచిత్సూర్యఙ్కేచిదగ్నిం వేదగా అగ్నిహోత్రిణః ॥౦౮ టిప్పణీ ౧ కాయాన్ ప్రాణాంస్తథైవ చేతి ఞ.. అగ్న్యాదిరూపో విష్ణుర్హి వేదాదౌ బ్రహ్మ గీయతే ।౦౯ తత్పదం పరమం విష్ణోర్దేవస్య సవితుః స్మృతం ॥౦౯ మహదాజ్యం సూయతే హి స్వయం జ్యోతిర్హరిః ప్రభుః ।౧౦ పర్జన్యో వాయురాదిత్యః శీతోష్ణాద్యైశ్చ పాచయేత్ ॥౧౦ అగ్నౌ ప్రాస్తాహుతిః సమ్యగాదిత్యముపతిష్ఠతే ।౧౧ ఆదిత్యాజ్జాయతే వృష్టిర్వృష్టేరన్నన్తతః ప్రజాః ॥౧౧ దధాతేర్వా ధీమహీతి మనసా ధారయేమహి ।౧౨ నోఽస్మాకం యశ్చ భర్గశ్చ సర్వేషాం ప్రాణినాం ధియః ॥౧౨ చోదయాత్ప్రేరయేద్బుద్ధీర్భోక్తౄణాం సర్వకర్మసు ।౧౩ దృష్టాదృష్టవిపాకేషు విష్ణుసూర్యాగ్నిరూపవాన్ ॥౧౩ ఈశ్వరప్రేరితో గచ్ఛేత్స్వర్గం వాశ్వభ్రమేవ వా ।౧౪ ఈశావాస్యమిదం సర్వం మహదాదిజగద్ధరిః ॥౧౪ స్వర్గాద్యైః క్రీడతే దేవో యోఽహం స పురుషః ప్రభుః ।౧౫ ఆదిత్యాన్తర్గతం యచ్చ భర్గాఖ్యం వై ముముక్షుభిః ॥౧౫ జన్మమృత్యువినాశాయ దుఃఖస్య త్రివిధస్య చ ।౧౬ ధ్యానేన పురుషోఽయఞ్చ ద్రష్టవ్యః సూర్యమణ్డలే ॥౧౬ తత్త్వం సదసి చిద్బ్రహ్మ విష్ణోర్యత్పరమం పదం ।౧౭ దేవస్య సవితుర్భర్గో వరేణ్యం హి తురీయకం ॥౧౭ దేహాదిజాగ్రదాబ్రహ్మ అహం బ్రహ్మేతి ధీమహి ।౧౮ యోఽసావాదిత్యపురుషః సోఽసావహమనన్త ఓం ॥౧౮ జ్ఞానాని శుభకర్మాదీన్ ప్రవర్తయతి యః సదా

అగ్ని దేవుడు ఇలా అన్నాడు: సాయంకాలపు విధిని ఆచరించి, గాయత్రీ మంత్రాన్ని జపించి, స్మరించాలి. గాయత్రీ మంత్రాన్ని జపిస్తే, గురువు తన శిష్యులను, భార్యను, ప్రాణాలను కాపాడగలడు. గాయత్రీ మంత్రాన్ని స్మరించడమే సావిత్రి మంత్రాన్ని స్మరించడమే. అది వెలుగును ప్రసరించేది కాబట్టి సవితా దేవుని రూపంగా, మాటగా సరస్వతిగా భావించబడుతుంది. ఆ వెలుగు పరబ్రహ్మ స్వరూపం, భర్గస్సు అనగా తేజస్సు అని భావించబడుతుంది. 'భా' అంటే ప్రకాశం, 'భ్రజ' అంటే కాల్చడం, 'భర్గ' అంటే ప్రకాశించే శక్తి అని అర్థం. ఆ తేజస్సు ఔషధాదులు మొదలైనవి పాకేలా చేస్తుంది. భర్గ అనే పదాన్ని విస్తృతంగా వేదాలలో వాడారు. 'వరేణ్యం' అంటే అన్ని తేజస్సులలో అత్యుత్తమమైన పరమ పదం. స్వర్గం లేదా మోక్షాన్ని కోరేవారు ఎప్పుడూ దీనిని కోరతారు. 'వృణోతే' అనే ధాతువు వల్ల ఇది ఎంచుకోవడాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది మేల్కొనడం, నిద్ర, ఇతర స్థితులు లేనిది; ఎప్పుడూ పవిత్రమైన, బుద్ధిమంతమైన, ఏకమైన, సత్యమైన, పరమేశ్వర స్వరూపం. నేను పరబ్రహ్మను, పరమ జ్యోతిని, ముక్తి కోసం ధ్యానం చేస్తాను. ఆ జ్యోతి భగవంతుడు విష్ణువు, జగత్తు సృష్టి మొదలైన వాటికి కారణం. కొందరు శివుడని, మరికొందరు శక్తి స్వరూపమని, మరికొందరు సూర్యుడని, మరికొందరు అగ్నినని, వేదపండితులు అగ్నిహోత్రిగా పాడుతారు. వేదాలలో విష్ణువు అగ్ని మొదలైన రూపాలలో బ్రహ్మగా చెప్పబడతాడు. ఆ పరమ పదం విష్ణువు యొక్కదిగా, సవితా దేవునిదిగా భావించబడుతుంది. ఆ పరమ జ్యోతి స్వయంగా హరిదేవుడు ప్రసరించును. మేఘం, గాలి, సూర్యుడు, చలిని, వేడిని మొదలైన వాటితో అన్నీ పాకేలా చేస్తుంది. అగ్నిలో సమర్పించిన హవిస్సు సూర్యుని చేరుతుంది. సూర్యుని వల్ల వర్షం, వర్షం వల్ల అన్నం, అన్నం వల్ల ప్రజలు ఉత్పన్నమవుతారు. 'ధీమహి' అంటే మనసులో నిలిపి ధ్యానం చేయాలి. మనకు, భర్గస్సు అనే తేజస్సు అన్ని ప్రాణుల బుద్ధిని ప్రేరేపించాలి. అన్ని కర్మల్లో, కనబడే, కనబడని ఫలితాల్లో విష్ణువు, సూర్యుడు, అగ్ని రూపంగా ఉంటాడు. పరమేశ్వరుని ప్రేరణతో మనిషి స్వర్గానికి లేదా మరొక జన్మకు వెళ్తాడు. ఈ జగత్తంతా హరిదేవుని ఆధీనంలో ఉంది. దేవుడు స్వర్గాది లోకాలలో విహరిస్తాడు. సూర్య మండలంలో ఉన్న భర్గ అనే తేజస్సును ముక్తిని కోరేవారు ధ్యానం చేస్తారు. జననం, మరణం, మూడు రకాల బాధలు పోవడానికి, ఈ పురుషుడిని సూర్య మండలంలో ధ్యానం చేయాలి. అది సత్యం, జ్ఞానం, పరబ్రహ్మ, విష్ణువు యొక్క పరమ పదం. సవితా దేవుని భర్గ అనే తేజస్సు, తురీయ స్థితి. శరీరమునుండి మేల్కొనడం వరకు 'నేను బ్రహ్మ' అని ధ్యానం చేయాలి. ఆ సూర్య మండలంలో ఉన్న పురుషుడే నేను, అనంతుడు, ఓం. ఎప్పుడూ జ్ఞానాన్ని, శుభకర్మలను ప్రేరేపించేవాడు ఆయనే.

గాయత్రీనిర్వాణం అగ్నిరువాచ లిఙ్గమూర్తిం శివం స్తుత్వా గాయత్ర్యా యోగమాప్తవాన్ ।౨౧౭.౦౦౧ నిర్వాణం(౧) పరమం బ్రహ్మ వసిష్ఠోఽన్యశ్చ శఙ్కరాత్(౨) ॥౨౧౭.౦౦౧ నమః కనకలిఙ్గాయ(౩) వేదలిఙ్గాయ వై నమః ।౨౧౭.౦౦౨ నమః పరమలిఙ్గాయ(౪) వ్యోమలిఙ్గాయ వై నమః ॥౨౧౭.౦౦౨ నమః సహస్రలిఙ్గాయ వహ్నిలిఙ్గాయ వై నమః ।౨౧౭.౦౦౩ నమః పురాణలిఙ్గాయ శ్రుతిలిఙ్గాయ వై నమః ॥౨౧౭.౦౦౩ నమః పాతాలలిఙ్గాయ బ్రహ్మలిఙ్గాయ వై నమః ।౨౧౭.౦౦౪ నమో రహస్యలిఙ్గాయ సప్తద్వీపోర్ధలిఙ్గినే ॥౨౧౭.౦౦౪ నమః సర్వాత్మలిఙ్గాయ సర్వలోకాఙ్గలిఙ్గినే ।౨౧౭.౦౦౫ నమస్త్వవ్యక్తలిఙ్గాయ బుద్ధిలిఙ్గాయ వై నమః ॥౨౧౭.౦౦౫ నమోఽహఙ్కారకిఙ్గాయ భూతలిఙ్గాయ వై నమః ।౨౧౭.౦౦౬ నమ ఇన్ద్రియలిఙ్గాయ నమస్తన్మాత్రలిఙ్గినే ॥౨౧౭.౦౦౬ నమః పురుషలిఙ్గాయ భావలిఙ్గాయ వై నమః ।౨౧౭.౦౦౭ టిప్పణీ ౧ నిర్మలమితి ఖ.. ౨ వశిష్తోప్యేవ శఙ్కరాదితి ఖ.. , ఘ.. చ ౩ కమలలిఙ్గాయేతి ట.. ౪ నమః పవనలిఙ్గాయేతి ఖ.. , గ.. , ఘ.. , ఙ.. , ట.. చ నమో రజోర్ధలిఙ్గాయ సత్త్వలిఙ్గాయ(౧) వై నమః(౨) ॥౨౧౭.౦౦౭ నమస్తే భవలిఙ్గాయ నమస్త్రైగుణ్యలిఙ్గినే ।౨౧౭.౦౦౮ నమోఽనాగతలిఙ్గాయ తేజోలిఙ్గాయ వై నమః ॥౨౧౭.౦౦౮ నమో వాయూర్ధ్వలిఙ్గాయ(౩) శ్రుతిలిఙ్గాయ వై నమః ।౨౧౭.౦౦౯ నమస్తేఽథర్వలిఙ్గాయ సామలిఙ్గాయ(౪) వై నమః ॥౨౧౭.౦౦౯ నమో యజ్ఞాఙ్గలిఙ్గాయ యజ్ఞలిఙ్గాయ వై నమః ।౨౧౭.౦౧౦ నమస్తే తత్త్వలిఙ్గాయ దేవానుగతలిఙ్గినే(౫) ॥౨౧౭.౦౧౦ దిశ నః పరమం యోగమపత్యం మత్సమన్తథా ।౨౧౭.౦౧౧ బ్రహ్మ చైవాక్షయం దేవ శమఞ్చైవ పరం విభో(౬) ॥౨౧౭.౦౧౧ అక్షయన్త్వఞ్చ వంశస్య ధర్మే చ మతిమక్షయాం ।౨౧౭.౦౧౨ అగ్నిరువాచ వసిష్ఠేన స్తుతః శమ్భుస్తుష్టః శ్రీపర్వతే పురా ॥౨౧౭.౦౧౨ వసిష్ఠాయ వరం దత్త్వా తత్రైవాన్తరధీయత

అగ్ని దేవుడు ఇలా అన్నాడు: శివుని లింగమూర్తిని స్తుతించి, గాయత్రీ మంత్రంతో యోగాన్ని పొందాడు. వసిష్ఠుడు మరియు మరొకరు శంకరుని నుండి పరమ నిశ్చలమైన బ్రహ్మాన్ని పొందారు. బంగారు లింగమూర్తికి నమస్కారం, వేదలింగమూర్తికి నమస్కారం. పరమ లింగమూర్తికి నమస్కారం, ఆకాశ లింగమూర్తికి నమస్కారం. వేలాది లింగమూర్తులకు, అగ్ని లింగమూర్తికి నమస్కారం. పురాతన లింగమూర్తికి, వేదముల లింగమూర్తికి నమస్కారం. పాతాళ లింగమూర్తికి, బ్రహ్మ లింగమూర్తికి నమస్కారం. రహస్య లింగమూర్తికి, ఏడు ద్వీపాల అధిపతి లింగమూర్తికి నమస్కారం. అన్ని లోకాలలోని లింగమూర్తికి, సర్వాంతర్యామి లింగమూర్తికి నమస్కారం. అవ్యక్త లింగమూర్తికి, బుద్ధి లింగమూర్తికి నమస్కారం. అహంకార లింగమూర్తికి, భూత లింగమూర్తికి నమస్కారం. ఇంద్రియ లింగమూర్తికి, తन्मాత్ర లింగమూర్తికి నమస్కారం. పురుష లింగమూర్తికి, భావ లింగమూర్తికి నమస్కారం. రాజస లింగమూర్తికి, సత్త్వ లింగమూర్తికి నమస్కారం. భావ లింగమూర్తికి నమస్కారం, మూడు గుణాల లింగమూర్తికి నమస్కారం. భవిష్యత్తు లింగమూర్తికి, తేజో లింగమూర్తికి నమస్కారం. వాయు లింగమూర్తికి, వేద లింగమూర్తికి నమస్కారం. అథర్వణ వేద లింగమూర్తికి, సామ వేద లింగమూర్తికి నమస్కారం. యజ్ఞ భాగాల లింగమూర్తికి, యజ్ఞ లింగమూర్తికి నమస్కారం. తత్త్వ లింగమూర్తికి, దేవతల అనుగత లింగమూర్తికి నమస్కారం. దేవా! మాకు పరమ యోగాన్ని, సంతానాన్ని, బ్రహ్మాన్ని, శాంతిని ప్రసాదించు. మా వంశానికి క్షయము లేకుండా, ధర్మంలో మాకు స్థిరమైన బుద్ధిని ప్రసాదించు. అగ్ని దేవుడు ఇలా అన్నాడు: వసిష్ఠుడు శంభుని స్తుతించి, శంభుడు హర్షంతో శ్రీపర్వతంలో ప్రత్యక్షమై, వసిష్ఠునికి వరమిచ్చి, అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.