అగ్నిపురాణమ్

ఆసీదతీతకల్పాన్తే బ్రాహ్మో నైమిత్తికో లయః । సముద్రోపప్లుతాస్తత్ర లోకా భూరాదికా మునే

మునీశ్వరా, గత కల్పాంతంలో బ్రహ్మదేవుని కారణంగా ఒక లయ సంభవించింది. అప్పుడు భూ లోకం మొదలైన లోకాలు సముద్రంలో మునిగిపోయాయి.

మనుర్వైవస్వతస్తేపే తపో వై భుక్తిముక్తయే। ఏకదా కృతమాలాయాం కుర్వతో జలతర్పణమ్

వైవస్వత మనువు భోగం, మోక్షం కోసం తపస్సు చేశాడు. ఒకసారి కృతమాల నదిలో నీటిని తర్పణంగా ఇస్తూ ఉండగా,

తస్యాఞ్చల్యుదకే మత్స్యః స్వల్ప ఏకోఽభ్యపద్యత। క్షేప్తుకామం జలే ప్రాహ న మాం క్షిప నరోత్తమ

ఆయన చేతిలోని నీటిలో ఒక్క చిన్న చేప కనిపించింది. దాన్ని నీటిలో వదిలేయబోతుండగా, ఆ చేప, 'నరోత్తమా, నన్ను వదలవద్దు' అని చెప్పింది.

గ్రాహాదిభ్యో భయం మేఽద్యతచ్ఛ్రుత్వా కలశేఽక్షిపత్। స తు వృద్ధః పునర్మత్స్యః ప్రాహ తం దేహి మే బృహత్

'నాకు ఈరోజు గ్రాహాదులు వంటి జంతువుల భయం ఉంది' అని వినగానే, ఆయన దాన్ని ఒక కుండలో పెట్టాడు. కానీ ఆ చేప పెరిగి, మళ్లీ 'నాకు పెద్ద స్థలం ఇవ్వు' అని చెప్పింది.

స్థానమేతద్వచః శ్రుత్వా రాజాఽథోదఞ్చనేఽక్షిపత్। తత్ర వృద్ధోఽబ్రవీద్ భూపం పృథు దేహి పదం మనో

ఈ మాటలు విని రాజు దాన్ని మరొక పెద్ద నీటి పాత్రలో పెట్టాడు. అక్కడ కూడా అది పెరిగి, 'రాజా, నాకు ఇంకా విశాలమైన స్థలం కావాలి' అని అన్నది.

సరోవరే పునః క్షిప్తో వవృధే తత్ప్రమాణవాన్ । ఊచే దేహి బృహత్ స్థానప్రాక్షిపచ్చామ్బుధౌ తతః

తర్వాత దాన్ని సరస్సులో పెట్టగా, అది ఆ స్థలానికి తగినంత పెరిగింది. మళ్లీ 'ఇంకా పెద్ద స్థలం ఇవ్వు' అని చెప్పింది. అందుకే ఆయన దాన్ని సముద్రంలో వదిలాడు.

లక్షయోజనవిస్తీర్ణః క్షణమాత్రేణ సోఽభవత్। మత్స్యం తమద్‌భుతం దృష్ట్వా విస్మితః ప్రావ్రవీన్‌ మనుః

ఒక్క క్షణంలోనే అది లక్ష యోజనాల పొడవు కలిగినదిగా మారింది. ఆ అద్భుతమైన చేపను చూసి, మనువు ఆశ్చర్యపడి ఇలా అన్నాడు:

కో భవాన్నను వై విష్ణుః నారాయణ నమోఽస్తుతే। మాయయా మోహయసి మాం కిమర్థం త్వం జనార్దన

'మీరు ఎవరు? మీరు నిస్సందేహంగా విష్ణువే. నారాయణా, మీకు నమస్కారం. జనార్దనా, మీరు మాయతో నన్నెందుకు మోసం చేస్తున్నారు?'

మనునోక్తోఽబ్రవీన్మత్స్యో మనుం వై పాలనే రతమ్। అవతీర్ణో భవాయాస్య జగతో దుష్టనష్టయే

మనువు అడిగినప్పుడు, ఆ చేప మనువుని చూచి ఇలా అన్నది: 'ఈ లోకానికి మేలు కోసం, దుష్టులను నశింపజేయడానికి నేను అవతరించాను.'

సప్తమే దివసే త్వవ్ధిః ప్లావయిప్యతి వై జగత్ । ఉపస్థితాయాం నావి త్వం బీజాదీని విధాయ చ

'ఏడవ రోజు సముద్రం లోకాన్ని ముంచేస్తుంది. అప్పుడూ నౌక వచ్చేసినపుడు, నువ్వు విత్తనాలు మొదలైనవి సేకరించాలి.'

సప్తర్షిభిః పరివృతో నిశాం బ్రాహ్మీం చరిష్యసి। ఉపస్థితస్య మే శ్రృఙ్గే నిబధ్నీహి మహాహినా

'సప్తర్షులతో కూడి బ్రహ్మ రాత్రిని నీవు గడుపుతావు. నేను వచ్చినపుడు, నౌకను నా కొమ్ముకు గొప్ప పాముతో కట్టి ఉంచు.'

ఇత్యుక్త్వాన్తర్దృధే మత్స్యో మనుః కాలప్రతీక్షకః । స్థితః సముద్ర ఉద్వేలే నావమారురుహే తదా

ఇలా చెప్పి ఆ చేప అంతర్ధానమైంది. మనువు నిర్ణీత సమయం కోసం ఎదురుచూశాడు. సముద్రం ఉప్పొంగినప్పుడు, ఆయన నౌకపై ఎక్కాడు.

ఏకశ్రృఙ్గధరో మత్స్యో హైమో నియుతయోజనః। నాలమ్బబన్ధ తచ్ఛృఙ్గే మత్స్యాఖ్యం చ పురాణకమ్

ఒకే ఒక్క కొమ్ముతో, బంగారు వర్ణంతో, లక్షల యోజనాల పొడవుతో ఉన్న ఆ చేప కొమ్ముకు గొయ్యి కట్టబడి ఉండేది. దాన్ని మత్స్య పురాణం అని పిలిచేవారు.

శుశ్రావ మత్స్యాత్పాపఘ్నం సంస్తువన్ స్తుతిభిశ్చ తమ్ । బ్రహ్మవేదప్రహర్త్తారం హయగ్రీవఞ్చ దానవమ్

పాపాలను హరించే ఆ మత్స్యుని నుండి మనువు విన్నాడు. ఆయనను స్తోత్రాలతో స్తుతిస్తూ, వేదాలను అపహరించిన హయగ్రీవ అనే దానవుని గురించి తెలుసుకున్నాడు.

అవధీద్ వేదమన్త్నాద్యాన్ పాలయామాస కేశవః। ప్రాప్తే కల్పేఽథ బారాహే కూర్మ్మరూపోఽభవద్ధరిః

వేదాలను దోచుకున్న దానవుని కేశవుడు సంహరించి, వాటిని కాపాడాడు. కొత్త కల్పం వచ్చినప్పుడు, హరి వరాహ రూపాన్ని, తరువాత కూర్మ రూపాన్ని ధరించాడు.

అగ్నిరువాచ అవతారం వరాహస్య వక్ష్యేఽహం పాపనాశనమ్ । హిరణ్యాక్షోఽసురేశోఽభూద్ దేవాన్ జిత్వా దివి స్థితః

అగ్ని ఇలా చెప్పాడు: పాపాలను నశింపజేసే వరాహావతారాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను. హిరణ్యాక్షుడు అనే అసురుల అధిపతి, దేవతలను జయించి, స్వర్గంలో నిలిచాడు.

దేవైర్గత్వా స్తుతో విష్ణుర్యజ్ఞరూపో వరాహకః । అభూత్ తం దానవం హత్వా దైత్యైః సాకఞ్చ కణ్టకమ్

అప్పుడు దేవతలు వెళ్లి, యజ్ఞస్వరూపుడైన వరాహమూర్తిని స్తుతించారు. ఆయన ఆ దానవుడిని, ఇతర దైత్యులతో కలిపి, సంహరించాడు.

ధర్మదేవాదిరక్షాకృతం తతః సోఽన్తర్ద్దధే హరిః। హిరణ్యాక్షస్య వై భ్రాతా హిరణ్యకశిపుస్తథా

ధర్మదేవుడు మరియు ఇతర దేవతలను రక్షించిన తర్వాత, హరి అక్కడి నుండి అంతర్ధానమయ్యాడు. హిరణ్యాక్షునికి అన్నయ్య హిరణ్యకశిపుడు.

జితదేవయజ్ఞభాగః సర్వదేవాధికారకృత్। నారసింహవపుః కృత్వా తం జఘాన సురైః సహ

ఆయన దేవతల యజ్ఞభాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకొని, అందరు దేవతలపై అధికారం సాధించాడు. నరసింహరూపం ధరించి, దేవతలతో కలిసి అతన్ని సంహరించాడు.

స్వపదస్థాన్ సురాంశ్చక్రే నారసింహః సురైః స్తుతః। దేవాసురే పురా యుద్ధే బలిప్రభృతిభిః సురాః

దేవతలు స్తుతించిన నరసింహుడు, దేవతలను మళ్లీ వారి స్థానాల్లో స్థాపించాడు. పురాతన కాలంలో దేవాసుర యుద్ధంలో, బలి మొదలైనవారి చేత దేవతలు ఓడిపోయారు.

జితాః స్వర్గాత్పరిభ్రప్టా హరిం వై శరణం గతాః। సురాణామమయం దత్త్వా అదిత్యా కశ్యపేన చ

ఓడిపోయి, స్వర్గం నుండి పడిపోయిన దేవతలు హరిని ఆశ్రయించారు. దేవతల కోసం, అదితి, కశ్యపుడు కలిసి మాయలేని శరీరాన్ని ఆయనకు ఇచ్చారు.

స్తుతోఽసౌ వామనో భూత్వా హ్యదిత్యాం స క్రతుం యయౌ। బలేః శ్రీయజమానస్య, రాజద్వారేఽగృణాత్ శ్రుతిమ్

దేవతలు స్తుతించగా, ఆయన వామనరూపం ధరించి, అదితి యజ్ఞానికి వెళ్లాడు. బలి అనే రాజు యజ్ఞం చేస్తున్నప్పుడు, రాజద్వారంలో వేదమంత్రాలు పఠించాడు.

వేదాన్ పఠన్తం తం శ్రుత్వా వామనం వరదోఽబ్రవీత్। నివారితోఽపి శుక్రేణ బలిర్బ్రూహి యదిచ్ఛసి

వామనుడు వేదాలు పఠిస్తున్నదాన్ని విని, వరాలిచ్చే బలి ఇలా అన్నాడు: శుక్రుడు నిషేధించినా, 'నీవు ఏది కావాలో చెప్పు' అని బలి అనుమతించాడు.

త్తత్తేఽహం సమ్ప్రదాస్యామి,వామనో బలిమబ్రవీత్। పదత్రయం హి గుర్వర్థం దేహి దాస్యే తమబ్రవీత్

వామనుడు బలిని చూసి, 'నీవు అడిగినదాన్ని తప్పకుండా ఇస్తాను. నా గురువు కోసం మూడు అడుగుల భూమి ఇవ్వు' అన్నాడు. బలి 'ఇస్తాను' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.

తోయే తు పతితే హస్తే వామనోఽభూదవామనః। భూర్లోకం స భువర్లోకం స్వర్లేకఞ్చ పదత్రయమ్

నీరు చేతిలో పోయగానే, వామనుడు చిన్నవాడిగా ఉండలేదు. మూడు అడుగులతో భూమి, భువర్ లోకం, స్వర్గాన్ని తీసుకున్నాడు.

చక్రే బలిఞ్చ సుతలం తచ్ఛక్రాయ దదౌ హరిః। శక్రో దేవైర్హరిం స్తుత్వా భువనేశః సుఖీం త్వభూత్

బలిని సుతలలో స్థాపించి, ఆ లోకాన్ని ఇంద్రుడికి ఇచ్చాడు. దేవతలతో కలిసి హరిని స్తుతించిన ఇంద్రుడు, భువనాలకు అధిపతిగా సుఖంగా ఉన్నాడు.

వక్ష్యే పరశురామస్య చావతారం శ్రృణు ద్విజ। ఉద్వతాన్ క్షత్రియాన్ మత్వా భూభారహాణాయ సః

ఇప్పుడు పరశురామావతారాన్ని చెబుతాను, విను బ్రాహ్మణా. క్షత్రియులు గర్వంతో పెరిగినప్పుడు, భూభారం తీయడానికి ఆయన అవతరించాడు.

అవతీర్ణో హరిః శాన్త్యై దేవవిప్రాదిపాలకః। జమదగ్నే రేణుకాయాం భార్గవః శస్త్రపారగః

హరి శాంతికోసం, దేవతలు, బ్రాహ్మణులు మొదలైనవారిని కాపాడేందుకు అవతరించాడు. జమదగ్ని, రెణుకకు పుత్రుడిగా, ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడైన భార్గవుడిగా జన్మించాడు.

దత్తాత్రేయప్రసాదేన కార్త్తవీర్యో నృపస్త్వభూత్। సహస్త్రబాహుః సర్వోర్వీపతిః స మృగయాం గతః

దత్తాత్రేయుని అనుగ్రహంతో, కార్తవీర్యుడు రాజుగా అవతరించాడు. వేలు వేలుగా ఉన్న అతను, భూమికి అధిపతిగా, వేటకోసం వెళ్లాడు.