అగ్నిపురాణమ్

ప్రతిష్ఠాయాః పఞ్చ భేదాస్తేషాం రూపం వదామి తే। యత్ర బ్రహ్మశిలాయోగః సా ప్రతిష్ఠా విశేషతః

ప్రతిష్ఠకు ఐదు విధాలున్నాయి. వాటి స్వరూపాన్ని నేను చెబుతాను. బ్రహ్మశిలతో యోగం ఉన్న చోటు, అది ప్రత్యేకంగా ప్రతిష్ఠగా పిలవబడుతుంది.

స్థాపనన్తు యథాయోగం పీఠ ఏవ నివేశనం। ప్రతిష్ఠాభిన్నపీఠస్య స్థితస్థాపనముచ్యతే

సరైన విధంగా స్థాపన చేయడమే పీఠాన్ని ఏర్పాటు చేయడం. ప్రతిష్ఠకు వేరుగా లేని పీఠాన్ని స్థిర స్థాపన అంటారు.

ఉత్థాపనఞ్చ సా ప్రోక్తా లిఙ్గోద్ధారపురఃసరా। యస్యా తు లిఙ్గమారోప్య సంస్కారః క్రియతే బుధైః

లింగాన్ని తొలగించి, మళ్లీ ప్రతిష్ఠించడాన్ని ఉత్తాపన అంటారు. అందులో, లింగాన్ని పైకి ఎత్తి, జ్ఞానులు సంస్కారం నిర్వహిస్తారు.

ఆస్థాపనం తదుద్దిష్టం ద్విధా విష్ణవాదికస్య చ । ఆసు సర్వ్వాసు చైతన్యం నియుఞ్జీత పరం శివమ్

విష్ణువు మొదలైనవారికి ఆ స్థాపన రెండు విధాలుగా చెప్పబడింది. వాటిలో అన్నిటిలోను పరమ శుభమైన చైతన్యాన్ని ఆహ్వానించాలి.

యదాధారాదిభేదేన ప్రాసాదేష్వపి పఞ్చధా। పరీక్షామథ మేదిన్యాః కుర్య్యాత్ప్రాసాదకామ్యయా

భూమి, పునాది మొదలైన భేదాల వల్ల ఆలయాలలో కూడా ఐదు రకాలుంటాయి. ఆలయం కట్టాలనుకునే వారు ముందుగా భూమిని పరీక్షించాలి.

శుక్లాజ్యగన్ధా రక్తా చ రక్తగన్ధా సుగన్ధినీ । పీతా కృష్ణా సురాదనధా విప్రాదీనాం మహీ క్రమాత్

తెలుపు రంగు, నెయ్యి వాసన గలది; ఎరుపు రంగు, ఎరుపు వాసనతో సుగంధంగా ఉండేది; పసుపు, నలుపు రంగు, మద్యం వాసన లేకుండా ఉండేది—ఇవి క్రమంగా బ్రాహ్మణులు మొదలైనవారికి అనుకూలమైన మట్టులు.

పూర్వ్వేశోత్తరసర్వత్ర పూర్వా చైషాం విశిష్యతే । ఆఖాతే హాస్తికే యస్యాః పూర్ణే మృదధికా భవేత్

తూర్పు, ఉత్తరం, అన్ని దిశల్లోనూ తూర్పు మట్టే ముఖ్యంగా ప్రశంసించబడుతుంది. గోతిలో మట్టి పూర్తిగా ఉండి, మట్టి ఎక్కువగా దొరికితే అది ఉత్తమం.

ఉత్తమాన్తాం మహీం విద్యాత్తోయాద్యైర్వా సముక్షితాం। అస్థ్యఙ్గారాదిభిర్దుష్టామత్యన్తం శోధయేద్ గురుః

భూమిని ఉత్తమం నుండి కనిష్ఠం వరకు గుర్తించాలి లేదా నీరు మొదలైన వాటితో శుద్ధి చేయాలి. ఎముకలు, బొగ్గు మొదలైనవాటితో కలుషితమైతే గురువు దాన్ని పూర్తిగా శుద్ధి చేయాలి.

నగరగ్రామదుర్గార్థం గృహప్రాసాదకారణం । ఖననైర్గోకులావాసైః కర్షణైర్వా ముహుర్ముహుః

నగరం, గ్రామం, కోట, ఇల్లు, ఆలయం నిర్మాణార్థంగా భూమిని పునఃపునః త్రవ్వడం లేదా ఎద్దులతో దున్నడం ద్వారా సిద్ధం చేయాలి.

మణ్డపే ద్వారపూజాది మన్త్రతృప్త్యవసానకం । కర్మ్మ నిర్వర్త్యాఘోరాస్త్రం సహస్రం విధినా యజేత్

మండపంలో ద్వారపూజ మొదలైనవి చేసి, మంత్రాలతో కర్మను పూర్తిచేసిన తర్వాత, విధానంగా అఘోరాస్త్రంతో వెయ్యి హోమాలు చేయాలి.

సమీకృత్యోపలిప్తాయాం భూమౌ సంశోధయేద్దిశః। స్వర్ణదధ్యక్షతై రేఖాః ప్రకుర్వీత ప్రదక్షిణం

భూమిని సమతలంగా చేసి, పూతపూసిన తర్వాత, దిశలను శుద్ధి చేయాలి. బంగారం, పెరుగు, అఖండ ధాన్యాలతో రేఖలు వ్రాయాలి, అవి ప్రదక్షిణగా ఉండాలి.

మధ్యాదీశానకోష్ఠస్థే పూర్ణకుమ్భే శివం యజేత్। వాచస్తుమభ్యర్చ్య తత్తోయైః సిఞ్చేత్ కుద్దాలకాదికం

మధ్యంలో, ఈశాన్య మూలలో పూర్ణకుంభాన్ని ఉంచి, శివుని పూజించాలి. వాచస్తుముని సత్కరించి, ఆ నీటితో త్రవ్వే పరికరాలను ప్రోక్షణ చేయాలి.

వాహ్యే రక్షోగణానిష్ట్వా విధినా దిగ్బలిం క్షిపేత్। భూమిం సంసిచ్య సంస్నాప్య కుద్దాలాద్యం ప్రపూజయేత్

బయట రాక్షస గణాలను క్రమంగా శాంతింపజేసి, దిక్కులకు బలి సమర్పించాలి. భూమిని ప్రోక్షణ చేసి, స్నానం చేయించి, త్రవ్వే పరికరాలను పూజించాలి.

అన్యం వస్త్రయుగచ్ఛన్నం కుమ్భం స్కన్ధే ద్విజన్మనః। నిధాయ గీతవాద్యాదిబ్రహ్మఘోషసమాకులం

ఇంకో కుంభాన్ని రెండు వస్త్రాలతో కప్పి, ఒక ద్విజుని భుజంపై ఉంచాలి. పాటలు, వాద్యాలు, బ్రాహ్మణుల ఘోషతో కలిపి ముందుకు తీసుకెళ్లాలి.

పూజాం కుమ్భే సమాహృత్య ప్రాప్తే లగ్నేఽగ్నికోష్ఠకే। కుద్దాలేనాభిషిక్తేన మధ్వక్తేన తు ఖానయేత్

కుంభాన్ని పూజించి, అగ్నికుండానికి శుభముహూర్తం వచ్చినప్పుడు, తేనెతో అభిషేకించిన కుదాళంతో త్రవ్వడం ప్రారంభించాలి.

నైర్ఋత్యాం క్షేపయేన్మృత్స్నాం ఖాతే కుమ్భజలం క్షిపేత్। పురస్య పూర్వ్వసీమాన్తం నయేద్ యావదభీప్సితం

త్రవ్విన మట్టిని నైరుతి దిశలో వేసి, కుంభంలోని నీటిని గోతిలో పోయాలి. ఆ తర్వాత, కావలసినంత తూర్పు సరిహద్దు వరకు తీసుకెళ్లాలి.

అథ తత్ర క్షణం స్థిత్వా భ్రామయేత్ పరితః పురం। సిఞ్చన్ సీమాన్తచిహ్ణాని యావదీశానగోచరం

అక్కడ కొంతసేపు నిలబడి, చుట్టూ ప్రదక్షిణగా తిరుగుతూ, ఈశాన్య ప్రాంతం వరకు సరిహద్దు గుర్తులు నీటితో ప్రోక్షణ చేయాలి.

అర్ఘ్యదానమిదం ప్రోక్తం తత్ర కుమ్భపరిభ్రమాత్। ఇత్థం పరిగ్రహం భూమేః కుర్వ్వీత తదనన్తరం

కుంభంతో ప్రదక్షిణ చేసిన తర్వాత అక్కడ అర్ఘ్యదానం చేయాలని చెప్పబడింది. ఇలా భూమిని స్వీకరించాలి.

కర్కరాన్తం జలాన్తం వా శల్యదోషజిఘాంసయా। ఖానయేద్ భూః కుమారీం చేద్ విధినా శల్యముద్ధరేత్

భూమి రాళ్లతో లేదా నీటితో నిండినదైతే, లోపాలు తొలగించేందుకు త్రవ్వాలి. లోపమైన వస్తువు ఉంటే, కన్యకా నియమంగా దాన్ని తీసివేయాలి.

అకచటతపయశహాన్ మానవశ్చేత్ ప్రశ్నాక్షరాణి తు । అగ్నేర్ధ్వజాదిపతితాః స్వస్థానే శల్యమాఖ్యాన్తి

ఒక మనిషికి జుట్టు, పళ్ళు, పాలు లేకపోతే, అగ్నిధ్వజం మొదలైన వాటి నుండి పడే శుభాక్షరాలు అక్కడ లోపం ఉందని తెలియజేస్తాయి.

కర్త్తుం శ్చాఙ్గవికారేణ జానీయాత్తత్ప్రమాణతః। పశ్వాదీనాం ప్రవేశేన కీర్త్తనైర్విరుతైర్ద్దిశః

చర్య చేయాల్సిన పరిమాణాన్ని అవయవ వైకల్యంతో తెలుసుకోవాలి. పశువులు మొదలైనవి లోపలికి రావడం, వాటి ప్రవర్తన, అరుపులతో దిశలను గుర్తించాలి.

మాతృకామష్టవర్గాఢ్యాం ఫలకే భువి వా లిఖేత్। శల్యజ్ఞానం వర్గవశాత్ పూర్వాదీశాన్తతః క్రమాత్

తల్లిదేవతల ఎనిమిది వర్గాలను పలకపై లేదా నేలపై వ్రాయాలి. ఆ వర్గాల ఆధారంగా, తూర్పు దిక్కు మొదలుకొని అన్ని దిక్కుల వరుసగా శల్యాన్ని తెలుసుకోవచ్చు.

అవర్గే చైవ లోహన్తు కవర్గేఽఙ్గారమగ్నితః। చవర్గే భస్మ దక్షే స్యాట్ టవర్గేఽస్థి చ నైర్ఋతే

వర్గం లేకపోతే ఇనుము ఉపయోగించాలి. క వర్గంలో అగ్నిలోని బొగ్గు, చ వర్గంలో బూడిద, ట వర్గంలో దక్షిణ పశ్చిమ దిశలో ఎముకను పెట్టాలి.

తవర్గే చేష్టకా చాప్యే కపాలఞ్చ పవర్గకే। యవర్గే శవకీటాది శవర్గే లోహమాదిశేత్

త వర్గంలో ఇటుకను, ప వర్గంలో ఖడ్గమును, య వర్గంలో పురుగు లేదా అలాంటి దానిని, శ వర్గంలో లోహాన్ని పెట్టాలి.

హవర్గే రజతం తద్వదవర్గాచ్చానర్థకరానపి। ప్రోక్షయాత్మభిః కరాపూరైరష్టాఙ్గులమృదన్తరైః

హ వర్గంలో వెండిని, అలాగే ఇతర వర్గాల్లో హానికరమైన వస్తువులను ఉపయోగించాలి. వాటిని నీటితో ప్రోక్షణ చేసి, ఎనిమిది వేల్ల పొడవు మట్టితో నింపాలి.

పాదోనం ఖాతమాపూర్య్య సజలైర్ముద్గరాహతైః । లిప్తాం సమప్లవాం తత్ర కారయిత్వా భువం గురుః

ఒక అడుగు కన్నా కొంచెం తక్కువ లోతుగా గుంత త్రవాలి. ఆ గుంతను తడి మట్టితో నింపి, ముద్గరంతో బాగా కొట్టి, నేలను సమతలంగా చేసి, గురువు ముందుకు సాగాలి.

సామాన్యార్ఘ్యకరో యాయాన్మణ్డపం వక్ష్యమాణకం। తోరణద్వాః పతీనిష్ట్వా ప్రత్యగ్ద్వారేణ సంవిశేత్

సాధారణ అర్ఘ్యం తీసుకొని, వివరించబోయే మండపానికి వెళ్లాలి. ద్వారపాలకులను పూజించి, పడమర ద్వారం ద్వారా లోపలికి ప్రవేశించాలి.

కుర్య్యాత్తత్రాత్మశుద్ధ్యాది కుణ్డమణ్డపసంస్కృతిం। కలసం వర్ద్ధనీసక్తం లోకపాలశివార్చ్చనం

అక్కడ ఆత్మశుద్ధి మొదలైన కర్మలు, హోమకుండం, మండప శుద్ధి, కలశాన్ని వృద్ధిపాత్రతో కలిపి, దిక్పాలకులు మరియు శివుని పూజ చేయాలి.

అగ్నేర్జననపూజాది సర్వ్వం పూర్వవదాచరేత్। యజమానాన్వితో యాయాచ్ఛిలానాం స్నానమణ్డపం

అగ్ని జననం, పూజ మొదలైన అన్ని కర్మలను మునుపటిలాగే చేయాలి. యజమానునితో కలిసి శిలలకు స్నానం చేయడానికి మండపానికి వెళ్లాలి.