అగ్నిపురాణమ్

పఞ్చాశదధికా షష్టిర్భువనైస్తుల్యసఞ్జ్ఞితాః। తావన్త ఏవ రుద్రాశ్చ విజ్ఞేయాస్తత్ర తద్యథా

యాభైకి అరవై ఆరు కలిపి, ఇవి లోకాల పేర్లతోనే ప్రసిద్ధి. అంతే సంఖ్యలో రుద్రులు కూడా అక్కడ తెలుసుకోవాలి.

అమరేశః ప్రభావశ్చ నైమిషః పుష్కరోఽపి చ। తథా పాదిశ్చ దణ్డిశ్చ భావభూతిరథాష్టమః

అమరేశుడు, ప్రభావుడు, నైమిషుడు, పుష్కరుడు, అలాగే పాది, దండీ, భావభూతి, ఎనిమిదవవాడు అష్టముడు.

తు. స్కన్దపురాణే (౭.౧.౧౦) తీర్థానాం మహాభూతానుసారేణ వర్గీకరణమ్ నకులీశో హరిశ్చన్ద్రః శ్రీశైలో దశమః స్మృతః। అన్వీశోఽస్నాతికేశశ్చ మహాకాలోఽథ మధ్యమః

నకులీశుడు, హరిశ్చంద్రుడు, శ్రీశైలం పదవది. అన్వీశుడు, అస్నాతికేశుడు, మహాకాళుడు, మధ్యముడు.

కేదారో భైరవశ్చైవ ద్వితీయాష్టకమీరితం। తతో గయాకురుక్షేత్రఖలానాదికనాదికే

కేదారము, భైరవుడు, రెండవ ఎనిమిది పేర్లు చెప్పబడ్డాయి. ఆ తరువాత గయ, కురుక్షేత్రం, ఖలాన, ఇంకా ఇతర ప్రదేశాలు పేర్కొనబడ్డాయి.

విమలశ్చాట్టహాసశ్చ మహేన్ద్రో భీమ ఏవ చ। వస్వాపదం రుద్రకోటిరవియుక్తో మహాబలః

విమలుడు, అట్టహాసుడు, మహేంద్రుడు, భీముడు, వస్వాపద, రుద్రకోటిలు, సూర్యుడు లేని మహాబలుడు కూడా చెప్పబడ్డారు.

గోకర్ణో భద్రకర్ణశ్చ స్వర్ణాక్షః స్థాణురేవ చ। అజేశశ్చైవ సర్వజ్ఞో భాస్వరః సూద నాన్తరః

గోకర్ణం, భద్రకర్ణం, స్వర్ణాక్షుడు, స్థాణువు, అజేశుడు, సర్వజ్ఞుడు, భాస్వరుడు, సూడ, నాంతరుడు కూడా ఉన్నారు.

సుబాహుర్మ్మత్తరూపీ చ విశాలో జటిలస్తథా। రౌద్రోఽథ పిఙ్గలాక్షశ్చ కాలదంష్ట్రీ భవేత్తతః

సుబాహువు, మత్తరూపుడు, విశాలుడు, జటిలుడు, రౌద్రుడు, పింగళాక్షుడు, తరువాత కాలదంష్ట్రి అని చెప్పబడింది.

విదురశ్చైవ ఘోరశ్చ ప్రాజాపత్యో హుతాశనః। కామరూపీ తథా కాలః కర్ణోఽప్యథ భయానకః

విదురుడు, ఘోరుడు, ప్రాజాపత్యుడు, హుతాశనుడు, కామరూపుడు, కాలుడు, కర్ణుడు, భయానకుడు కూడా ఉన్నారు.

మతఙ్గః పిఙ్గలశ్చైవ హరో వై ధాతృసఞ్జ్ఞకః। శఙ్కుకర్ణో విధానశ్చ శ్రీకణ్ఠశ్చన్ద్రశేఖరః

మతంగుడు, పింగళుడు, హరుడు (ధాతృ అని పిలవబడే), శంకుకర్ణుడు, విధానుడు, శ్రీకంఠుడు, చంద్రశేఖరుడు కూడా ఉన్నారు.

గాన్ధారీ చ సుషుమ్ణా చ నాడ్యౌ ద్వౌ మారుతౌ తథా। సమానోదాననామానౌ రసనాపాయురిన్ద్రియే

గాంధారి, సుషుమ్నా అనే రెండు నాడులు, అలాగే రెండు వాయువులు; సమానుడు, ఉదానుడు అని పేర్లు. రసన, పాయువు అనే ఇంద్రియాలు కూడా ఉన్నాయి.

రసస్తు విషయో రూపశబ్దస్పర్శరసా గుణాః। మణ్డలం వర్త్తులం తచ్చ పుణ్డరీకాఙ్కితం సితం

రుచి అనేది విషయము, రూపం, శబ్దం, స్పర్శ, రుచి అనే గుణాలు. వృత్తాకారమైన మండలం, పద్మము గుర్తుగా తెలుపు రంగులో ఉంటుంది.

స్వప్నావస్థాప్రతిష్ఠాయాం కారణం గరుడధ్వజం। ప్రతిష్ఠాన్తకృతం సర్వం సఞ్చిన్త్య భువనాదికం

స్వప్నావస్థలో కారణంగా గరుడధ్వజుడు ఉంటాడు. భువనాదులన్నింటిని ఆలోచించి, ప్రతిష్ఠకు అంతం కలుగుతుంది.

భావ్యం త్వయానుకూలేన విష్ణుం విజ్ఞాపయేదితి। తతో వాగీశ్వరీం దేవీం వాగీశమపి పూర్వవత్

సదుద్దేశ్యంతో విష్ణువుకు తెలియజేయాలి. తరువాత మునుపటిలాగే వాగీశ్వరీ దేవిని, వాగీశుని ఆహ్వానించి, పూజించి, సంతృప్తి పరచాలి.

ఆవాహ్యాభ్యర్చ్య సన్తర్ప్య శిష్యం వక్షసి తాడయేత్। ఓం హాం హాం హం ఫట్ । ప్రవిశేదప్యనేనైవ చైతన్యం విభజేత్తతః

ఆహ్వానించి, పూజించి, సంతృప్తి పరచిన తరువాత, శిష్యుని ఛాతీపై తడవాలి. 'ఓం హాం హాం హం ఫట్' మంత్రంతో చైతన్యాన్ని ప్రవేశపెట్టి, తరువాత దాన్ని విభజించాలి.

శస్త్రేణ పాశసంయుక్తం జ్యేష్ఠయాఽఙ్కుశముద్రయా। ఓం హాం హం హోం హ్రూం ఫట్ । స్వాహాన్తేన హృదాకృష్య తేనైవ పుటితాత్మనా

శస్త్రంతో, పాశంతో కలిపి, జ్యేష్ఠ అంకుశ ముద్రతో 'ఓం హాం హం హోం హ్రూం ఫట్' మంత్రంతో, హృదయానికి ఆకర్షించి, స్వాహాంతంతో శుద్ధమైన మనసుతో చేయాలి.

గృహీత్వా తం నమోన్తేన నిజాత్మని నియోజయేత్ । ఓం హాం హం హోమ్ ఆత్మనే నమః। పూర్వవత్ పితృసంయోగం భావయిత్వోద్భవాఖ్యయా

దాన్ని తీసుకుని 'నమః'తో తనలోనే స్థాపించాలి. 'ఓం హాం హం హోం ఆత్మనే నమః' మంత్రంతో, మునుపటిలాగే పితృసంయోగాన్ని ధ్యానించి, ఉద్భవ ముద్రతో చేయాలి.

వామయా తదనేనైవ దేవీగర్భే వినిక్షిపేత్। ఓం హాం హం హాం ఆత్మన నమః। దేహోత్పత్తౌ హృదా హ్యేవం శిరసా జన్మనా తథా

వామహస్తంతో, అదే విధంగా, దేవీ గర్భంలో ఉంచాలి. 'ఓం హాం హం హాం ఆత్మన నమః' మంత్రంతో, శరీరోత్పత్తిలో హృదయంలో, జన్మ సమయంలో తలలో కూడా చేయాలి.

శిఖయా వాధికారాయ భోగాయ కవచాణునా। తత్త్వశుద్ధౌ హృదా హ్యేవం గర్భాధానాయ పూర్వవత్

శిఖతో అధికారం కోసం, భోగానికి కవచ కణంతో, తత్త్వశుద్ధికి హృదయంలో, గర్భాధానానికి మునుపటిలాగే చేయాలి.

శిరసా పాశశైథిల్యే నిష్కృత్యైవం శతం జపేత్। ఏవం పాశవియోగేఽపి తతః శస్త్రాత్మజప్తయా

తలతో పాశాన్ని సడలించేందుకు తీసివేసి, ఇలా వందసార్లు జపించాలి. అలాగే పాశ వియోగానికి, తరువాత శస్త్రాత్మ జపంతో చేయాలి.

ఛిన్ద్యాదస్త్రేణ కర్త్తంర్య్యా కలాబీజవతా యథా। ఓం హ్రీం ప్రతిష్ఠాకలాపాశాయ హః ఫట్। విసృజ్య వర్త్తులీకృత్య పాశమస్త్రేణ పూర్వవత్

ఏలా చంద్రకళాబీజంతో కట్టును కోసినట్టు, ఆయుధమంత్రంతో ఆ పాశాన్ని కోయాలి. 'ఓం హ్రీం ప్రతిష్ఠాకలాపాశాయ హః ఫట్' అని మంత్రాన్ని పలికిన తరువాత, పూర్వంలా ఆయుధమంత్రంతో ఆ పాశాన్ని వృత్తాకారంగా చేయాలి.

ఘృతపూర్ణే స్రువే దత్వా కలాస్త్రేణైవ హోమయేత్। అస్త్రేణ జుహుయాత్ పఞ్చ పాశాఙ్కురనివృత్తయే

సమిధిలో నెయ్యి పోసి చంద్రకళా ఆయుధమంత్రంతో హోమం చేయాలి. ఆయుధమంత్రంతో ఐదు సమిధలను సమర్పించి, పాశపు మొగ్గలను తొలగించాలి.

ప్రాయశ్చిత్తనిషేధార్థం దద్యాదష్టాహుతీస్తతః। ఓం హః అస్త్రాయ హ్రూం ఫట్। హృదావాహ్య హృషీకేశం కృత్వా పూజనతర్పణే

పాపాలను తొలగించేందుకు, ఎనిమిది సమిధలను సమర్పించాలి. 'ఓం హః ఆయుధాయ హృం ఫట్' అని పలికుతూ, హృదయంలో హృషీకేశుడిని ఆహ్వానించి, పూజా తర్పణాలు చేయాలి.

పూర్వ్వోక్తవిధినా కుర్య్యాదధికారసమర్పణం। ఓం హాం రసశుల్కం గృహాణ స్వాహా। నిఃశేషదగ్ధపాశస్య పశోరస్య హరే త్వయా

ముందు చెప్పిన విధానంతో అధికారం సమర్పణ చేయాలి. 'ఓం హాం రసశుల్కం గ్రహాణ స్వాహా' అని పలికాలి. హరి! నీ వల్ల, పాశాలు పూర్తిగా కాలిపోయిన ఈ పశువు ఇక బంధంలో ఉండకూడదు.

న స్థేయం బన్ధకత్వేన శివాజ్ఞాం శ్రావయేదితి। తతో విసృజ్య గోవిన్దం విద్యాత్మానం నియోజ్య చ

ఇక బంధంలో ఉండకూడదు అని శివుని ఆజ్ఞను ప్రకటించాలి. తరువాత, గోవిందుడిని విడిచిపెట్టి, విద్యాత్ముడిని నియమించాలి.

బాహుముక్తార్ద్ధదృశ్యేన చన్ద్రబిమ్బేన సన్నిభం। సంహారముద్రయా స్వస్థం విధాయోద్భవముద్రయా

చేతిని వెడల్పుగా చాచి, అర్ధంగా కనిపించేలా చంద్రబింబంలా ఉంచాలి. సంహారముద్రతో మనసును స్థిరపరిచి, ఆ తరువాత ఉద్భవముద్రను ధరించాలి.

సూత్రే సంయోజ్య విన్యస్య తోయబిన్దుం యథా పురా। విసృజ్య పితరౌ వహ్నేః పూజితౌ కుసుమాదిభిః

మునుపటిలా దారంతో కట్టి, నీటి బొట్టును ఉంచాలి. తరువాత, అగ్నిదేవుని తల్లిదండ్రులను పువ్వులతో మొదలైనవి సమర్పించి పూజించి విడిచిపెట్టాలి.

ఈశ్వర ఉవాచ సన్ధానమథ విద్యాయాః ప్రాచీనకలయా సహ। కుర్వీత పూర్వవత్ కృత్వా తత్త్వం వర్ణయ తద్యథా

ఈశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు: తరువాత, విద్యను పురాతన కళతో కలిపి, మునుపటిలా సంధానం చేయాలి. తరువాత, ఆ తత్వాన్ని యథావిధిగా వివరించు.