అగ్నిపురాణమ్

ఆమన్త్రితోఽకసి దేవేశ ప్రాతః కాలే మథా ప్రభో। కర్త్తవ్యస్తపసో లాభః పూర్ణ సర్వం తవాజ్ఞయా

దేవతాధిపతిని పిలిచి, ప్రభూ! ఉదయాన్నే నీ ఆజ్ఞతో తపస్సు ఫలితాన్ని సంపూర్ణంగా పొందాలి.

మూలేన శేషం పాత్రస్థం పిధాయాథ పవిత్రకం। ప్రాతః స్నాత్వా జగన్నాథం గన్ధపుష్పాదిభిర్యజేత్

మూలంతో పాత్రలో మిగిలినదాన్ని మూసి, పవిత్ర దారాన్ని ఉంచాలి. ఉదయం స్నానం చేసి, జగన్నాథుని గంధం, పువ్వులతో పూజించాలి.

నిత్యం నైమిత్తికం కృత్వా దమనైః పూజయేత్తతః। శేషమఞ్జలిమాదాయ ఆత్మవిద్యాశివాత్మభిః

ప్రతి రోజు, నిమిత్తిక కర్మలు చేసి, దమనక శాఖలతో పూజించాలి. మిగిలినదాన్ని చేతిలో తీసుకుని, ఆత్మజ్ఞానం, శివభావంతో సమర్పించాలి.

మూలాద్యైరీశ్వరాన్తైశ్చ చతుర్థాఞ్జలినా తతః। ఓం హౌం మఖేశ్వరాయ మఖం పూరయ పూరయ శూలపాణయే నమః

ఆ తర్వాత నాల్గవ మুঠితో, మూలమంత్రాలనుండి ఈశ్వరమంతటితో పాటు, ఇలా పఠించాలి: 'ఓం హౌం, యజ్ఞాధిపతికి, యజ్ఞాన్ని నిండుగా చేయుము, నిండుగా చేయుము, త్రిశూలధారికి నమస్కారం.'

భగవన్నతిరిక్తం వా హీనం వా యన్మయా కృతం। సర్వ తదస్తు సమ్పూర్ణం యచ్చ దామనకం మమ

ప్రభూ! నేను చేసినదాంట్లో ఏదైనా ఎక్కువగా లేదా తక్కువగా ఉన్నా, అది అన్నీ సంపూర్ణంగా కావాలి. నేను సమర్పించిన దానం కూడా పూర్తిగా ఫలించాలి.

ఈశ్వర ఉవాచ వక్ష్యే సంస్కారదీక్షాయాం విధానం శృణు షణ్ముఖ ।౮౨.౦౦౧ ఆవాహయేన్మహేశస్య వహ్నిస్థస్య శిరో హృది ॥౮౨.౦౦౧ సంశ్లిష్టౌ తౌ సమభ్యర్చ్య సన్తర్ప్య హృదయాత్మనా ।౮౨.౦౦౨ తయోః సన్నిధయే దద్యాత్తేనైవాహుతిపఞ్చకం ॥౮౨.౦౦౨ కుసుమేనాస్త్రలిప్తేన(౩) తాడయేత్తం హృదా శిశుం ।౮౨.౦౦౩ ప్రస్ఫురత్తారకాకారం చైతన్యం తత్ర భావయేత్ ॥౮౨.౦౦౩ ప్రవిశ్య తత్ర హుఙ్కారముక్తం రేచకయోగతః ।౮౨.౦౦౪ సంహారిణ్యా తదాకృష్య పూరకేణ హృది న్యసేత్ ॥౮౨.౦౦౪ తతో వాగీశ్వరీయౌనౌ ముద్రయోద్భవసఞ్జ్ఞయా ।౮౨.౦౦౫ హృత్సమ్పుటితమన్త్రేణ(౧) రేచకేన వినిక్షిపేత్ ॥౮౨.౦౦౫ ఓం హాం హాం హాం ఆత్మనే నమః(౨) జాజ్వల్యమానే నిర్ధూమే జుహుయాదిష్టసిద్ధయే ।౮౨.౦౦౬ అప్రవృద్ధే సధూమే తు హోమో వహ్నౌ న సిద్ధ్యతి ॥౮౨.౦౦౬ స్నిగ్ధః ప్రదక్షిణావర్తః సుగన్ధిః శస్యతేఽనలః ।౮౨.౦౦౭ విపరీతస్ఫులిఙ్గీ చ భూమిస్పర్శః ప్రశస్యతే ॥౮౨.౦౦౭ ఇత్యేవమాదిభిశ్చిహ్నైర్హుత్వా శిష్యస్య కల్మషం ।౮౨.౦౦౮ పాపభక్షణహోమేన(౩) దహేద్వా తం భవాత్మనా ॥౮౨.౦౦౮ ద్విజత్వాపాదనార్థాయ తథా రుద్రాంశభావనే ।౮౨.౦౦౯ ఆహారబీజసంశుద్ధౌ(౪) గర్భాధానాయ సంస్థితౌ ॥౮౨.౦౦౯ సీమన్తే జన్మతో నామకరణాయ చ హోమయేత్ ।౮౨.౦౧౦ శతాని పఞ్చ మూలేన వౌషడాదిదశాంశతః ॥౮౨.౦౧౦ శిథిలీభూతబన్ధస్య శక్తావుత్కర్షణం చ యత్ ।౮౨.౦౧౧ ఆత్మనో రుద్రపుత్త్రత్వే గర్భాధానం తదుచ్యతే ॥౮౨.౦౧౧ స్వాన్తత్ర్యాత్మగుణవ్యక్తిరిహ పుంసవనం మతం ।౮౨.౦౧౨ మాయాత్మనోర్వివేకేన జ్ఞానం సీమన్తవర్ధనం ॥౮౨.౦౧౨ శివాదితత్త్వశుద్ధేస్తు స్వీకారో జననం మతం ।౮౨.౦౧౩ బోధనం యచ్ఛివత్వేన శివత్వార్హస్య నో మతం(౧) ॥౮౨.౦౧౩ సంహారముద్రయాత్మానం స్ఫురద్వహ్నికణోపమం ।౮౨.౦౧౪ విదధీత సమాదాయ నిజే హృదయపఙ్కజే ॥౮౨.౦౧౪ తతః కుమ్భయోగేన మూలమన్త్రముదీరయేత్ ।౮౨.౦౧౫ కుర్యాత్సమవశీభావం తదా చ శివయోర్హృది ॥౮౨.౦౧౫ బ్రహ్మాదికారణాత్యాగక్రమాద్రేచకయోగతః ।౮౨.౦౧౬ నీత్వా శివాన్తమాత్మానమాదాయోద్భవముద్రయా ॥౮౨.౦౧౬ హృత్సమ్పుటితమన్త్రేణ రేచకేన విధానవిత్ ।౮౨.౦౧౭ శిష్యస్య హృదయామ్భోజకర్ణికాయాం వినిక్షిపేత్ ॥౮౨.౦౧౭ పూజాం శివస్య వహ్నేశ్చ గురుః కుర్యాత్తదోచితాం ।౮౨.౦౧౮ ప్రణతిఞ్చాత్మనే శిష్యం సమయాన్ శ్రావయేత్తథా ॥౮౨.౦౧౮ దేవం న నిన్దేచ్ఛాస్త్రాణి నిర్మాల్యాది న లఙ్ఘయేత్ ।౮౨.౦౧౯ శివాగ్నిగురుపూజా చ కర్తవ్యా జీవితావధి ॥౮౨.౦౧౯ బాలబాలిశవృద్ధస్త్రీభోగభుగ్వ్యాధితాత్మనాం ।౮౨.౦౨౦ యథాశక్తి దదీతార్థం(౨) సమర్థస్య సమగ్రకాన్ ॥౮౨.౦౨౦ భూతాఙ్గాని జటాభస్మదణ్డకౌపీనసంయమాన్ ।౮౨.౦౨౧ ఈశానాద్యైర్హృదాద్యైర్వా పరిజప్య యథాక్రమాత్ ॥౮౨.౦౨౧ స్వాహాన్తసంహితమన్త్రైః పాత్రేష్వారోప్య పూర్వవత్ ।౮౨.౦౨౨ సమ్పాదితద్రుతం హుత్వా స్థణ్డిలేశాయ దర్శయేత్ ॥౮౨.౦౨౨ రక్షణాయ ఘటాధస్తాదారోప్య క్షణమాత్రకం ।౮౨.౦౨౩ శివాదాజ్ఞాం సమాదాయ దదీత యతినే గురుః ॥౮౨.౦౨౩ ఏవం సమయదీక్షాయాం విశిష్టాయాం విశేషతః ।౮౨.౦౨౪ వహ్నిహోమాగమజ్ఞానయోగ్యః సఞ్జాయతే శిశ్రుః ॥౮౨.౦౨౪ ఇత్యాదిమహాపురాణే ఆగ్నేయే సమయదీక్షాకథనం నామ ద్వ్యశీతితమోఽధ్యాయః ॥ ఈశ్వర ఉవాచ వక్ష్యే సంస్కారదీక్షాయా విధానం శృణు షణ్ముక। ఆవాహయేన్మహేశస్య వహ్నిస్థస్య శిరో హృది

సంశ్లిష్టౌ తౌ సమభ్యర్చ్య సన్తర్ప్ప హృదయాన్మనా। తతోః సన్నిధయే దద్యాత్తేనైవాహుతిపఞ్చకం

ఆ ఇద్దరిని కలిపి, హృదయపూర్వకంగా పూజించి, సంతృప్తిపర్చాలి. ఆ తరువాత, వారి సమక్షంలో అదే విధంగా ఐదు హోమాలు సమర్పించాలి.

కుసుమేనాస్త్రలిప్తేన తాడయేత్తం హృదా శిశుం। ప్రస్ఫురత్తారకాకారం చైతన్యం తత్ర బావయేత్

ఆ శిశువు హృదయంపై ఆయుధమంత్రంతో అలంకరించిన పువ్వుతో తాకాలి. అక్కడ మెరిసే నక్షత్రాకారంలో ఉన్న చైతన్యాన్ని ధ్యానించాలి.

ప్రవిశ్య తత్ర హుఙ్కారముక్తం రేచకయోగతః। సంహారిణ్యా తదాకృష్య పూరకేణ హృది న్యసేత్

అక్కడ ప్రవేశించి, 'హుం' అనే అక్షరాన్ని ఊపిరిపీల్చే విధానంతో పలకాలి. ఆ శ్వాసను లోపలికి తీసుకుని, పూరకంతో హృదయంలో స్థాపించాలి.

తతో వాగీశ్వరీయౌనౌ ముద్రయోద్భవసఞ్జ్ఞయా। హృత్‌సమ్పుటితమన్త్రేణ రేచకేన వినిక్షిపేత్

అనంతరం వాగీశ్వరీ ముద్రతో, ఉద్భవ సంకేతంతో, హృదయంలో మంత్రాన్ని ఉంచి, ఊపిరిపీల్చే విధానంతో అక్కడ నిలిపివేయాలి.

ఓం హాం హాం హాం ఆత్మనే నమః । జాజ్వల్యమానే నిర్ద్ధూమే జుహుయాదిష్టసిద్ధయే। అప్రవృద్ధే సధూమే తు హోమో వహ్నౌ న సిధ్యతి

'ఓం హాం హాం హాం ఆత్మనేఽ నమః' అని పలకాలి. అగ్ని పొగ లేకుండా మెరుస్తున్నప్పుడు, కోరిన ఫలితాన్ని సాధించేందుకు హోమం చేయాలి. అగ్ని పూర్తిగా వెలిగిపోక, పొగతో ఉంటే, హోమం ఫలించదు.

స్నిగ్ధః ప్రదక్షిణావర్త్తః సుగన్ధిః శస్యతేఽనలః। విపరీతస్ఫులిఙ్గీ చ భూమిస్పర్శః ప్రశస్యతే

నూనెపులకలాగా మృదువుగా, కుడివైపు తిరుగుతూ, సువాసనతో ఉన్న అగ్ని ప్రశంసనీయం. అలాగే, వ్యతిరేకంగా చిమ్మే మంటలు, భూమిని తాకే అగ్నిని కూడా మెచ్చుతారు.

ఇత్యేవమాదిభిశ్చిహ్నైర్హుత్వా శిష్యష్య కల్మషం। పాపభక్షణహోమేన దహేద్వా తం భవాత్మనా

ఇలా వివిధ లక్షణాలతో హోమం చేసి, శిష్యుని పాపాన్ని గురువు తొలగిస్తాడు. లేదా పాపాన్ని భక్షించే అగ్నితో దహించిపోతాడు.

ద్విజత్వాపాదనార్థాయ తథా రుద్రాంశభావనే। ఆహారవీజ సంశుద్ధౌ గర్భాధానాయ సంస్థితో

ద్విజత్వాన్ని ప్రసాదించేందుకు, రుద్రాంశాన్ని ధ్యానించేందుకు, ఆహారమూ బీజమూ పవిత్రమైనప్పుడు గర్భాధాన సంస్కారాన్ని నిర్వహించాలి.

సీమన్తే జన్మతో నామకరణాచ చ హోమయేత్। శతాని పఞ్చ మూలేన వౌషడాదిదశాంశతః

సీమంతం, జననం, నామకరణం వంటి సందర్భాల్లో హోమం చేయాలి. మూలమంత్రంతో ఐదు వందలు, వౌషట్ మొదలైన వాటితో వంద హోమాలు చేయాలి.

శిథిలీభూతబన్ధస్య శక్తావుత్‌కర్షణం చ యత్। ఆత్మనో రుద్రపుత్రత్వే గర్భాధానం తదుచ్యతే

బంధాలు సడలినప్పుడు, శక్తి ప్రబలినప్పుడు, ఆత్మను రుద్రుని కుమారుడిగా స్థాపించడమే గర్భాధానంగా పిలవబడుతుంది.

స్వాన్తత్ర్యాత్మగుణవ్యక్తిరిహ పుంసవనం మతం। మాయాత్మనోవివేకేన జ్ఞానం సీమన్తవర్ద్ధనం

స్వతంత్రత, ఆత్మగుణాలు వ్యక్తమవడం పుంసవనం సంస్కారంగా భావించబడుతుంది. మాయాత్మను విచారించడం ద్వారా జ్ఞానం పెరగడం సీమంతం సంస్కారంగా చెప్పబడుతుంది.

శివాదితత్త్వశ్రుద్ధేస్తు స్వీకారోజననం మతం। బోధనం యచ్ఛివత్వేన శివత్వార్హస్య నో మతం

శివాది తత్త్వాల పవిత్రతను స్వీకరించడం జనన సంస్కారంగా భావించబడుతుంది. శివత్వానికి అర్హుడైనవాడికి శివత్వాన్ని బోధించడం జననంగా పరిగణించబడదు.

సంహారముద్రయాత్మానం స్ఫురద్వహ్నికణోపమం। విదధీత సమాదాయ నిజే హృదయపఙ్కజే

సంహార ముద్రతో, తానే మెరుస్తున్న అగ్నికణంలా తన హృదయ పద్మంలో స్థాపించాలి.

తతః కుమ్భకయోగేన మూలమన్త్రముదీరయేత్। కుర్య్యాత్ సమవశీభావం తదా చ శివయోర్హృది

తర్వాత కుంభక సాధనతో మూలమంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి. అప్పుడు శివులిద్దరి హృదయాల్లో సమత్వాన్ని స్థాపించాలి.

బ్రహ్మాదికారణాత్యాగక్రమాద్రేచకయోగతః। నీత్వా శివాన్తమాత్మానమాదాయోద్భవముద్రయా

బ్రహ్మ మొదలైన కారణాలను విడిచిపెట్టే క్రమంలో, ఊపిరిపీల్చే సాధనతో ఆత్మను శివాంతానికి తీసుకెళ్లి, ఉద్భవ ముద్రతో తిరిగి స్వీకరించాలి.

హృత్‌సమ్పుటితమన్త్రేణ రేచకేన విధానవిత్। శిష్యస్య హృదయామ్భోజకర్ణికాయాం వినిక్షిపేత్

హృదయంలో దాచిన మంత్రాన్ని, ఊపిరి బయటకు వదిలే విధానంతో, జ్ఞానమున్న గురువు శిష్యుని హృదయ పద్మ మధ్య భాగంలో స్థాపించాలి.

పూజాం శివస్య వహ్నేశ్చ గురుః కుర్య్యాత్తదోచితాం। ప్రణతిఞ్చాత్మనే శిషయం సమయాన్ శ్రావయేత్తథా

గురు శివుడి, అగ్ని దేవుని యోగ్యమైన పూజ చేయాలి. తనకు నమస్కారం చేసి, శిష్యునికి నియమాలు చెప్పి, వ్రతాలను చదవాలి.

దేవం న నిన్దేచ్ఛాస్త్రాణి నిర్మ్మాల్యాదిన లఙ్ఘయేత్। శివాగ్నిగురుపూజా చ కర్త్తవ్యా జీవతావధి

దేవుణ్ణి, శాస్త్రాలను నిందించకూడదు. ఉపయోగించిన పుష్పాదులను తక్కువగా చూడకూడదు. శివుడు, అగ్ని, గురువుని జీవితాంతం పూజ చేయాలి.

బాలబాలిశవృద్ధస్త్రీభోగభుగ్‌వ్యాధితాత్మనాం। యథాశక్తి దదీతార్థం సమర్థస్య సమగ్రకాన్

పిల్లలు, మూర్ఖులు, వృద్ధులు, స్త్రీలు, భోగంలో ఉన్నవారు, వ్యాధిగ్రస్తులు వీరికి తమ శక్తికి తగినంత ఇవ్వాలి. శక్తివంతులు పూర్తిగా దానం చేయాలి.

భూతాఙ్గాని జటాభస్మదణ్డకౌపీనసంయమాన్। ఈశానాద్యైర్హృదాద్యైర్వా పరిజప్య యథాక్రమాత్

శరీర భాగాలు, జట, బస్మ, దండ, కౌపీన, నియమాలు—ఇవి అన్నీ ఈశానాది మంత్రాలతో లేదా హృదయాది మంత్రాలతో క్రమంగా జపించాలి.

స్వాహాన్తసంహితామన్త్రైః ప్రాత్రేష్వారోప్య పూర్వవత్। సమ్పాదితద్రుతం హుత్వా స్థణ్డిలేశాయ దర్శయేత్

స్వాహా తో ముగిసే మంత్రాలతో, మునుపటిలా పాత్రలపై ఉంచి, నిబంధన ప్రకారం హోమం చేసి, మిగిలిన భాగాన్ని స్తండిలానికి చూపాలి.

రక్షణాయ ఘటాధస్తాదారోప్య క్షణమాత్రకం। శివాదాజ్ఞాం సమాదాయ దదీత వ్రతినే గురుః

రక్షణ కోసం, క్షణకాలం పాత్ర కింద ఉంచి, శివుని ఆజ్ఞ తీసుకుని, గురువు వ్రతధారికి అందించాలి.

ఏవం సమయదీక్షాయాం విశిష్టాయాం విశేషతః। వహ్నిహోమాగమజ్ఞానయోగ్యః సఞ్జాయతే శిశుః

ఇలా ప్రత్యేకమైన సమయదీక్షలో, శిష్యుడు అగ్ని హోమం, శాస్త్రజ్ఞానం చేయగల అర్హత పొందుతాడు.