అగ్నిపురాణమ్

అవిన్ధ్యవారితో రాజరథస్యః సబలౌయయౌ। ఇన్ద్రోక్తో మాతలీరామం రథస్థం ప్రచకార తమ్

అవింద్యుడు అడ్డుకున్నా, రాజు తన సైన్యం, రథంతో బయలుదేరాడు. ఇంద్రుడు ఆజ్ఞతో మాతలి రామునికి రథాన్ని తీసుకొచ్చాడు.

రామరావణయోర్యుద్ధం రామరావణయోరివ। రావణో వానరాన్ హన్తి మారుత్యాద్యాశ్చ రావణమ్

రాముడు, రావణుడు యుద్ధం చేసినప్పుడు, అది మునుపటి రామ-రావణ యుద్ధంలా జరిగింది. రావణుడు వానరులను సంహరించగా, మారుతి మొదలైన వారు రావణుని మీద దాడి చేశారు.

రామః శస్త్రైస్తమస్త్రైశ్చ వవర్ష జలదో యథా। తస్య ధ్వజం స చిచ్ఛేద రథమశ్వాంశ్చ సారథిమ్

రాముడు ఆయుధాలతో, అస్త్రాలతో మేఘంలా వర్షం కురిపించాడు. రావణుని ధ్వజాన్ని, రథాన్ని, గుర్రాలను, సారథిని కోసేశాడు.

ధనుర్బాహూఞ్ఛిరాంస్యేవ ఉత్తిష్ఠన్తి శిరాంసి హి। పైతామహేన హృదయం భిత్త్వా రామేణ రావణః

బాణాలు, ధనుస్సులు, తలలు పైకి లేచాయి. బ్రహ్మాస్త్రంతో రాముడు రావణుని హృదయాన్ని ఛేదించగా, అతని తలలు వేరయ్యాయి.

భూతలే పాతితః సర్వై రాక్షసై రురుదుః స్త్రియః। ఆశ్వాస్య తఞ్చ సంస్కృత్య రామజ్ఞప్తో విభీషణః

రావణుడు నేలపై పడిపోవడంతో, రాక్షస స్త్రీలు అందరూ విలపించాయి. రాముని ఆజ్ఞతో విభీషణుడు వారిని ఓదార్చి, రావణునికి అంత్యక్రియలు నిర్వహించాడు.

హనృమతానయద్రామః సీతాం శుద్ధాం గృహీతవాన్। రామో వహ్నౌ ప్రవిష్టాన్తాం శుద్ధామిన్ద్రాదిభిః స్తుతః

శత్రువులను సంహరించిన రాముడు, పవిత్రురాలైన సీతను తీసుకున్నాడు. సీత అగ్నిలో ప్రవేశించి, పవిత్రురాలిగా నిరూపించబడి, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలచే స్తుతించబడింది.

బ్రహ్మణా దశరథేన త్వం విష్ణ్ రాక్షసమర్ద్దనః। ఇన్ద్రౌర్చ్చితోఽమృతవృష్ట్యా జీవయామాస వానరాన్

బ్రహ్మ మరియు దశరథుడు, రాక్షస సంహారకుడైన విష్ణువును పూజించారు. ఇంద్రుడు అమృత వర్షంతో వానరులను తిరిగి ప్రాణాలతో నింపాడు.

రామేణ పూజితా జగ్ముర్యుద్ధం దృష్ట్వా దివఞ్చ తే । రామో విభీషణాయాదాల్లఙ్కామభ్యర్చ్య వానరాన్

రాముడు వారిని ఘనంగా సత్కరించి, యుద్ధాన్ని చూశాక వారు స్వర్గానికి వెళ్లారు. రాముడు వానరులను పూజించి, లంకను విభీషణునికి అప్పగించాడు.

ససీతః పుష్పకే స్థిత్వా గతమార్గేణ వై గతః। దర్శయన్ వనదుర్గాణి సీతాయై హృష్టమానసః

సీతతో కలిసి రాముడు పుష్పక విమానంలో ఎక్కి, వచ్చిన దారిలో తిరిగి వెళ్ళాడు. సీతకు అడవి కోటలను ఆనందంగా చూపించాడు.

భరద్వాజం నమస్కృత్య నన్దిగ్రామం సమాగతః। భరతేన నతశ్చాగాదయోధ్యాన్తత్ర సంశ్థితః

భరద్వాజునికి నమస్కరించి, నందిగ్రామానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ భరతుడు నమస్కరించి, రాముడు అయోధ్యలో ప్రవేశించి, అక్కడ స్థిరపడ్డాడు.

వసిష్ఠాదీన్నమస్కృత్య కౌశల్యాఞ్చైవ కేకయీమ్ । సుమిత్రాం ప్రాప్తరాజ్యోఽథ ద్విజాదీన్ సోఽభ్యపూజయత్

వశిష్ఠుడు మొదలైన వారికి, కౌశల్య, కైకయి, సుమిత్రలకు నమస్కరించి, రాజ్యం తిరిగి పొందిన రాముడు, బ్రాహ్మణులను ఘనంగా సత్కరించాడు.

వాసుదేవం స్వమాత్మానమశ్వమేధైరథాయజత్। సర్వదానాని స దదౌ పాలయామాస స ప్రజాః

వాసుదేవుడిని, తన ఆత్మస్వరూపుడిని, అశ్వమేధ యాగాలతో ఆరాధించాడు. అన్ని దానాలు ఇచ్చి, ప్రజలను రక్షించాడు.

పుత్రవద్ధర్మ్మకామాదీన్ దుష్టనిగ్రహణే రతః। సర్వధర్మ్మపరో లోకః సర్వశస్యా చ మేదినీ

పుత్రుల్లా ధర్మకామాదులను చూసుకున్నాడు, దుష్టులను శిక్షించడంలో నిమగ్నమయ్యాడు. ప్రజలు ధర్మంలో స్థిరంగా ఉండగా, భూమి సమస్త శ్రేయస్సును ఇచ్చింది.

నారద ఉవాచ రాజ్యస్థం రాఘవం జగ్మురగస్త్యాద్యాః సుపూజితాః। ధన్యస్త్వం విజయీ యస్మాదిన్ద్రజిద్వినిపాతితః

నారదుడు ఇలా అన్నాడు: అగస్త్యుడు మొదలైన వారు ఘనంగా సత్కరించబడి, రాజ్యంలో ఉన్న రాఘవుని వద్దకు వచ్చారు. ఇంద్రజిత్ సంహరించబడినందున నీవు ధన్యుడవు, విజయవంతుడవు.

బ్రహ్మాత్మజః పులస్త్యోభూద్ విశ్రవాస్తస్యనైకషీ। పుష్పోత్కటాభూత్ ప్రథమా తత్పుత్రోభూద్ధనేశ్వరః

బ్రహ్ముని కుమారుడైన పులస్త్యునికి, నైకషీ ద్వారా విశ్రవసు పుట్టాడు. పుష్పోట్‌కట మొదటి భార్య, ఆమె కుమారుడు ధనేశ్వరుడు.

నైకష్యాం రావణో జజ్ఞే వింశద్బాహుర్ద్దశాననః। తపసా బ్రహ్మదత్తేన వరేణ జితదైవతః

నైకషీకి రావణుడు జన్మించాడు. అతనికి ఇరవై చేతులు, పది తలలు. తపస్సుతో బ్రహ్ముని వరంతో దేవతలను జయించాడు.

కుమ్భకర్ణః సనిద్రోఽభూద్ధర్మ్మిష్ఠోఽభూద్ధిభీషణః। స్వసా శూర్పణఖా తేషాం రావణాన్మేఘనాదకః

కుంభకర్ణుడు ఎప్పుడూ నిద్రలో ఉండేవాడు. విభీషణుడు ధర్మపరుడు. వారికీ సోదరి శూర్పణఖ, రావణుని కుమారుడు మేఘనాదుడు.

ఇన్ద్రం జిత్వేన్ద్రజిచ్చాభూద్రావణాదధికో బలీ। హతస్త్వయా లక్షమణేన దేవాదేః క్షేమమిచ్ఛతా

ఇంద్రుని జయించిన ఇంద్రజిత్, రావణునికంటే బలవంతుడు. దేవతల క్షేమం కోరుతూ నీవు, లక్ష్మణుడు అతన్ని సంహరించారు.

ఇత్యుక్త్వా తే గతా విప్రా అగస్త్యాద్యా నమస్కృతాః। దేవప్రార్థితరామోక్తః శత్రుఘ్నో లవణార్ద్దనః

ఇలా చెప్పి, అగస్త్యుడు మొదలైన ఘనమైన మునులు వెళ్లిపోయారు. దేవతల కోరిక మేరకు, రాముడు లవణాసుర సంహారుడైన శత్రుఘ్నుని కథను చెప్పాడు.

అభూత్ పూర్మ్మథురా కాచిద్ రామోక్తో భరతోఽవధీత్। కోటిత్రయఞ్చ శైలూషపుత్రాణాం నిశితైః శరైః

ఒకప్పుడు మథుర అనే ఊరు ఉండేది. రాముని ఆజ్ఞతో భరతుడు ఆ పట్టణాన్ని నాశనం చేశాడు. నటుల కుమారులలో మూడుకోట్లు మందిని ఆయన పదునైన బాణాలతో సంహరించాడు.

శైలూషం దుప్టగన్ధర్వం సిన్ధుతీరనివాసినమ్। తక్షఞ్చ పుష్కరం పుత్రం స్థాపయిత్వాథ దేశయోః

ఆ నటుడు, దుష్ట గంధర్వుడు, సింధు నది తీరంలో నివసించేవాడు. అతని కుమారులు తక్ష మరియు పుష్కరను ఆ ప్రాంతాల్లో భరతుడు వదిలిపెట్టాడు.

భరతోగాత్సశత్రుఘ్నో రాఘవం పూజయన్ స్థితః। రామో దుష్టాన్నిహత్యాజౌ శిష్టాన్ సమ్పాల్య మానవః

భరతుడు శత్రుఘ్నుడితో కలిసి వెళ్లాడు. రాఘవుడు అక్కడే ఉండి, భరతుడు ఆయనను గౌరవించాడు. రాముడు యుద్ధంలో దుష్టులను సంహరించి, మిగిలిన ప్రజలను ధర్మబద్ధంగా పాలించాడు.

పుత్రౌ కుశల్వౌ జాతౌ వాల్మీకేరాశ్రమే వరౌ। లోకాపవాదాత్త్యక్తాయాం జ్ఞాతౌ సుచరితశ్రవాత్

వాల్మీకి ఆశ్రమంలో కుశుడు, లవుడు అనే ఇద్దరు ఉత్తమ కుమారులు జన్మించారు. ప్రజల అపవాదం వల్ల సీతను విడిచిపెట్టినా, ఆ ఇద్దరి మంచి నడవడి అందరికీ తెలిసింది.

రాజ్యేభిషిచ్య బ్రహ్మాహమస్మీతి ధ్యానతత్పరః। దశవర్షసహస్త్రాణి దశవర్షసతాని చ

తన కుమారులను రాజ్యానికి పట్టాభిషేకం చేసి, రాముడు 'నేనే బ్రహ్మ' అని ధ్యానం చేస్తూ, పదివేల సంవత్సరాలు, పది వందల సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు.

అగ్నిరువాచ హరివంశమ్ప్రవక్షయామి విష్ణునాభ్యమ్బుజాదజః । బ్రహ్మణోత్రిస్తతః సోమః సోమాజ్జాతః పురూరవాః

అగ్ని ఇలా చెప్పాడు: ఇప్పుడు నేను హరివంశాన్ని వివరించబోతున్నాను. విష్ణువు నాభిలోని పద్మం నుండి బ్రహ్మ జన్మించాడు. బ్రహ్మ నుండి అత్రి, అత్రి నుండి సోముడు, సోముని నుండి పురూరవుడు పుట్టారు.

తస్మాదాయురభూత్తస్మాన్నహుషోఽతో యయాతికః। యదుఞ్చ తుర్వసున్తస్మాద్దేవయానీ వ్యజాయత

ఆ పురూరవుని నుండి ఆయువు, ఆయువుని నుండి నహుషుడు, నహుషుని నుండి యయాతి పుట్టారు. యయాతి నుండి యదు, తుర్వసు, వారిలో దేవయాని జన్మించింది.

ద్రుహ్యఞ్చానుఞ్చ పూరుఞ్చ శర్మ్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ। యదోః కులే యాదవాశ్చ వసుదేవస్తదుత్తమః

ద్రుహ్యుడు, అనువు, పూరువు, వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ కూడా పుట్టారు. యదు వంశంలో యాదవులు, వారిలో వసుదేవుడు గొప్పవాడు.

భూవో భారావతారార్థం దేవక్యాం వసుదేవతః। హిరణ్యకశిపోః పుత్రాః షడ్‌గర్భా యోగనిద్రయా

భూమిపై భారాన్ని తగ్గించేందుకు, వసుదేవుడు–దేవకిలకు హిరణ్యకశిపుని ఆరు కుమారులు, యోగమాయ ద్వారా జన్మించారు.

విష్ణుప్రయుక్తయా నీతా దేవకీజఠరం పురా । అభూచ్చ సప్తమో గర్భో దేవక్యా జఠరాద్ బలః

విష్ణువు సంకల్పంతో, ఆరు మంది పూర్వం దేవకీ గర్భంలోకి వచ్చారు. దేవకీ గర్భంలో ఏడవవాడు బలరాముడు అయ్యాడు.