అగ్నిపురాణమ్

బావయన్నిజమాత్మానం నాభౌ ధృత్వా ప్లవేత్తతః। ప్రాదేశమాత్రదర్భాభప్యామఙ్గుష్ఠానామికాగ్రకైః

తనను తాను ధ్యానిస్తూ, నాభి వద్ద ఉంచి, తర్వాత తేలాలి; వేళ్లంత పొడవైన దర్భను, అంగుళి, ఉంగర వేళ్లతో తాకాలి.

ధృతాభ్యాం సమ్ముఖం వహ్నేరస్త్రేణాప్లవమాచరేత్। హృదాత్మసమ్ముఖం తద్వత్ కుర్యాత్ సమ్ప్లవనన్తతః

రెండు చేతులతో పట్టుకుని, అగ్ని వైపు చూస్తూ ఆయుధంతో తేలాలి; అలాగే, హృదయం, ఆత్మను ఎదురుగా ఉంచి, అదే విధంగా తేలాలి.

హృదాలబ్ధదగ్ధదర్భం శస్త్రక్షేపాత్ పవిత్రయేత్। దీప్తేనాపరదర్భేణ నివాహ్యానేన దీపయేత్

హృదయంతో కాలిన దర్భను ఆయుధంతో విసిరి పవిత్రం చేయాలి; మరొక దీప్తిమంతమైన దర్భతో ఊదుతూ వెలిగించాలి.

అస్త్రమన్త్రేణ నిర్ద్దగ్ధం వహ్నౌ దర్భం పునః క్షిపేత్। క్షిప్త్వా ఘృతే కృతగ్రన్‌థికుశం ప్రాదేశసమ్మితం

ఆయుధ మంత్రంతో అగ్నిలో దర్భను మళ్లీ కాల్చాలి; తర్వాత ముడిపెట్టిన, వేళ్లంత పొడవైన దర్భను నెయ్యిలో వేసి ఉంచాలి.

పక్షద్వయమిడాదీనాం త్రయం చాజ్యే విభావయేత్। క్రమాద్భాగత్రయాదాజ్యం స్రువేణాదాయ హోమయేత్

ఇడా మొదలైన రెండు రెక్కలు, మూడు భాగాలను నెయ్యిలో ధ్యానించాలి; క్రమంగా మూడు భాగాల నెయ్యిని స్రువంతో తీసుకుని హోమం చేయాలి.

స్వేత్యగ్నౌ హా ఘృతే భాగం శేషమాజ్యం క్షిపేత్ క్రమాత్। ఓం హాం అగ్నయే స్వాహా। ఓం హాం సోమాయ స్వాహా। ఓం హాం అగ్నీషోమాభ్యాం స్వాహా। ఉద్‌ఘాటనాయ నేత్రాణాం అగ్నేర్నేత్రత్రయే భుఖే

ఇలా అగ్నిలో ఒక భాగం నెయ్యిని సమర్పించి, మిగిలిన నెయ్యిని క్రమంగా సమర్పించాలి; 'ఓం హాం అగ్నయే స్వాహా', 'ఓం హాం సోమాయ స్వాహా', 'ఓం హాం అగ్నీ సోమాభ్యాం స్వాహా' అని మంత్రాలుతో, అగ్నికి మూడు కళ్ళకు అర్పణ చేసి, నేత్రాలను తెరవాలి.

స్రువేణ ఘృతపూర్ణేన చతుర్థీమాహుతిం యజేత్। ఓం హాం అగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహా। అభిమన్ఞ్య షడఙ్గేన బోధయేద్ధేనుముద్రయా

స్రువంతో నెయ్యిని నింపి, నాల్గవ హవనం చేయాలి; 'ఓం హాం అగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహా' అని మంత్రించాలి; ఆరు అవయవాలతో, గోముద్రతో జాగృతం చేయాలి.

అవగుణ్ఠ్య తనుత్రేణ రక్షేదాజ్యం శరాణునా । హృదాజ్యవిన్దువిక్షేపాత్ కుర్య్యాదభ్యుక్ష్య శోధనం

మూడు దారాలతో నెయ్యిని కప్పి, బాణపు సూక్ష్మతతో కాపాడాలి; హృదయంతో నెయ్యి బిందువులను చల్లి, అభిషేకం ద్వారా శుద్ధి చేయాలి.

వక్త్రాభిఘారసన్ధానం వక్త్రైకీకరణం తథా। ఓం హాం సద్యోజాతాయ స్వాహా। ఓం హాం వామదేవాయ స్వాహా। ఓం హాం అఘోరాయ స్వాహా। ఓం తత్‌పురుషాయ స్వాహా। ఓం హాం ఈశానాయ స్వాహా। ఇత్యేకైకఘృతాహుత్యా కుర్య్యాద్వక్త్రాభిఘారకమ్

నోళ్ళను కలిపి, ఒక్కటిగా చేయాలి; 'ఓం హాం సద్యోజాతాయ స్వాహా', 'ఓం హాం వామదేవాయ స్వాహా', 'ఓం హాం అఘోరాయ స్వాహా', 'ఓం తత్పురుషాయ స్వాహా', 'ఓం హాం ఈశానాయ స్వాహా' అని ఒక్కో నెయ్యి హవనంతో నోళ్ళను కలిపే క్రియ చేయాలి.

ఔం హాం సద్యోజాతవామదేవాభ్యాం స్వాహా। ఓం హాం వామదేవాఘోరాబ్యాం స్వాహా। ఓం హాం అఘోరతత్‌పురుషాభ్యాం స్వాహా। ఓం హాం తత్‌పురుషేశానాబ్యాం స్వాహా। ఇతీవక్త్రానుసన్ధానం మన్త్రైరేభిః క్రమాచ్చరేత్। అగ్నితో గతయా వాయుం నిర్ఋతాదిశివాన్తయా

ఓం హాం సద్యోజాత, వామదేవ దేవతలకు స్వాహా. ఓం హాం వామదేవ, అఘోర దేవతలకు స్వాహా. ఓం హాం అఘోర, తత్పురుష దేవతలకు స్వాహా. ఓం హాం తత్పురుష, ఈశాన దేవతలకు స్వాహా. ఇలా ఈ మంత్రాలతో ఒక్కొక్క ముఖాన్ని క్రమంగా ధ్యానం చేయాలి. అగ్ని నుంచి వాయువు వరకు, నిరృతి, శివుడితో ముగించాలి.

బక్త్రాణాపేకతాం కుర్య్యాత్ స్రువేణ ఘృతధారయా। ఓం హాం సద్యోజాతవామదేవాఘోరతత్‌పురుషేసానేభ్యః స్వారా। ఇతీష్టవక్త్రే వక్త్రాణామన్తర్భావస్తదాకృతిః

ముఖాలను కలిపి, స్రువంతో నెయ్యి పోసుతూ, 'ఓం హాం సద్యోజాత, వామదేవ, అఘోర, తత్పురుష, ఈశాన దేవతలకు స్వాహా' అని చెప్పాలి. ఇలా కోరిన ముఖంలో మిగతా ముఖాల సమావేశం, వాటి రూపం స్థాపించబడుతుంది.

ఈశేన వహ్నిమభ్యర్చ్య దత్వాస్త్రేణాహుతిత్రయమ్। కుర్యాత్ సర్వ్వాత్మనా నామ శివాగ్నిస్త్వం హుతాశన

ఈశానుడితో అగ్నిని పూజించి, అస్త్రమంత్రంతో మూడు ఆహుతులు సమర్పించి, పూర్తిగా మనసు పెట్టి, 'శివా! నువ్వే అగ్ని, హోత, హవిస్సును గ్రహించేవాడవు' అని పేరు పలకాలి.

హృదార్చ్చితౌ విసృష్టాగ్నౌ పితరౌ విధిపూరణీం। మూలేన వౌషుడన్తేన దద్యాత్ పూర్ణాం యథావిధి

హృదయంలో పూజ చేసి, అగ్నిని స్థాపించిన తర్వాత, మూలమంత్రాన్ని 'వౌషట్'తో ముగిస్తూ, పితృదేవతలకు సంపూర్ణమైన విధిగా ఆహుతి సమర్పించాలి.

తతో హృదమ్బుజే సాఙ్గం ససేనం భాసురం పరమ్ । యజేత్ పూర్వ్వవదావాహ్య ప్రార్థ్యాజ్ఞాన్తర్ప్పయేచ్ఛివమ్

తర్వాత, హృదయ పద్మంలో, అన్ని అవయవాలతో, పరివారంతో, ప్రకాశవంతంగా, పరమంగా ఉన్న శివుడిని పూర్వంలా ఆహ్వానించి, పూజించి, అనుమతి తీసుకుని, శివునికి నైవేద్యం సమర్పించాలి.

యాగాగ్నిశివయోః కృత్వా నాడీసన్ధానమాత్మనా। శక్త్యా మూలాణునా హోమం కుర్య్యాదఙ్గైర్ద్దశాంశతః

యాగాగ్ని, శివుని నాడులను మనసులో కలిపి, శక్తితో, మూలమంత్రంతో, దాని భాగాలతో, పది వంతులుగా హోమం చేయాలి.

ఘృతస్య కార్షికో హోమః క్షీరస్య మధునస్తథా। శుక్తిమాత్రాహుతిర్ద్దధ్నః ప్రసృతిః పాయసస్య తు

నెయ్యి, పాలు, తేనె ఒక్కొక్కటి కార్షిక పరిమాణంలో సమర్పించాలి. పెరుగు శుక్తి పరిమాణంలో, పాయసం ప్రసృతి పరిమాణంలో సమర్పించాలి.

యథావత్‌ సర్వ్వభక్షాణాం లాజానాం ముష్టిసమ్మితమ్। ఖణ్డత్రయన్తు మూలానాం ఫ్లానాం స్వప్రమాణతః

అన్ని భక్ష్యాలు, లాజలు ముట్టు పరిమాణంలో, మూలకాండలు, పండ్లు మూడు ముక్కలు, వాటి పరిమాణానికి తగినట్లుగా సమర్పించాలి.

గ్రాసార్ద్ధంమాత్రమన్నానాం సూక్ష్మాణి పఞ్చ హోమయేత్। ఇక్షోరాపర్వ్వికం మానం లతానామఙ్గులద్వయమ్

అన్నపదార్థాలకు అరగ్రాసు పరిమాణంలో, సూక్ష్మ పదార్థాలకు ఐదు భాగాలు సమర్పించాలి. చెరకు పై భాగం పరిమాణంలో, వల్లి కూరలకు రెండు వేళ్ల పొడవు పరిమాణంలో సమర్పించాలి.

పుష్పం పత్రం స్వమానేన సమిధాం తు దసాఙ్గులమ్। చన్ద్రచన్దనకాశ్మీరకస్తూరీయక్షకర్ద్దమాన్

పువ్వులు, ఆకులు వాటి పరిమాణంలో, సమిధలు పది వేళ్ల పొడవులో సమర్పించాలి. కర్పూరం, గంధం, కుంకుమ, కస్తూరి, గుగ్గిలు ఇవన్నీ—

కలాయసమ్మితానేతాన్ గుగ్గులుం వదరాస్థివత్। కన్దానామష్టమం భాగం జుహుయాద్విధివత్ పరమ్

వీటిని కలయ పరిమాణంలో, గుగ్గిలును బదరాకుపరిమాణంలో తీసుకోవాలి. కందులకు ఎనిమిదవ వంతు భాగాన్ని, విధిగా సమర్పించాలి, ఓ పరమేశ్వరా.

హోమం నిర్వర్త్తయేదేవం బ్రహ్మవీజపదైస్తతః। ఘృతేన స్రుచి పూర్ణాయాం నిధాయాధోముఖం స్రువమ్

ఇలా బ్రహ్మబీజాక్షరాలతో హోమం చేయాలి. తర్వాత నెయ్యితో నిండిన పాత్రలో స్రువాన్ని తలకిందా ఉంచాలి.

స్రుగగ్రే పుష్పమారోప్య పఞ్చాద్వామేన పాణినా। పునః సవ్యేన తౌ ధృత్వా శఙ్ఖసన్నిభముద్రయా

స్రువం ముందున పువ్వు పెట్టి, ఎడమ చేతితో పట్టుకుని, మళ్లీ రెండు చేతులతో కలిపి, శంఖాకార ముద్రలో పట్టుకోవాలి.

సముద్గతోఽర్ద్ధకాయశ్చ సమపాదః సముత్థితః। నాభౌ తన్మృలమాధాయ స్రుగగ్రవ్యగ్రలోచనః

అర్ధంగా లేచి, రెండు కాళ్లు కలిపి నిలబడి, ఆ ముద్రను నాభి వద్ద ఉంచి, చూపును స్రువం ముందుకు కేంద్రీకరించాలి.

బ్రహ్మాదికారణాత్యాగాద్వినిః సృత్య సుషుమ్‌ణయా । వామస్తనాన్తమానీయ తయోర్మూలమతన్ద్రితః

బ్రహ్మ మొదలైన కారణాలను వదిలి, సుషుమ్న ద్వారా తీసుకెళ్లి, ఎడమ వక్షస్థలానికి తీసుకురావాలి. అక్కడ రెండు మూలాలను శ్రద్ధగా స్థాపించాలి.

మూలమన్త్రమవిస్పష్టం వౌషడన్తం సముచ్చరేత్। తదగ్నౌ జుహుయాదాజ్యం యవసమ్మితధారయా

మూలమంత్రాన్ని స్పష్టంగా కాకుండా, 'వౌషట్'తో ముగిస్తూ జపించాలి. ఆ తర్వాత యవ పరిమాణంలో నెయ్యిని అగ్నిలో సమర్పించాలి.

ఆచామం చన్దనం దత్వా తామ్బూలప్రభృతీనపి। భక్త్యా తద్‌భూతిమావన్ద్య విదధ్యాత్ప్రణతిం పరం

ఆచమనం చేసి, గంధం సమర్పించి, తాంబూలాది పదార్థాలు కూడా సమర్పించాలి. భక్తితో ఆ మహిమను నమస్కరించి, పరమ నమస్కారం చేయాలి.

తతో వహ్ణిం సమబ్యర్చ్య ఫడన్తాస్త్రేణ సంవరాన్। సంహారముద్రయాహృత్య క్షమస్వేత్యభిధాయ చ

తర్వాత, అగ్నిని పూజించి, 'ఫట్'తో ముగిసే అస్త్రమంత్రాన్ని ఉచ్చరించి, సంహారముద్రను చేసి, 'క్షమించు' అని వినయంగా చెప్పాలి.

భాసురాన్ పరిధీస్తాంశ్చ పూరకేణ హృదాఽణునా । శ్రద్ధ్యా పరయాత్మీయే స్థాపయేత్ హృదమ్బుజే

ఆ ప్రకాశవంతమైన అగ్ని వలయాలను, శ్వాసతో, హృదయంతో, సూక్ష్మాత్మతో, అత్యంత భక్తితో, హృదయ పద్మంలో స్థాపించాలి.

సర్వపాకాగ్రమాదాయ కృత్వా మణ్డలకద్వయమ్ । అన్తర్వహిర్బలిం దద్యాదాగ్నేయ్యాం కుణ్డసన్నిధౌ

అన్ని బలులలో శ్రేష్ఠమైనదాన్ని తీసుకొని, రెండు వలయాలు వేసి, అగ్ని కుండం దగ్గర లోపల మరియు బయట బలిని సమర్పించాలి.