అగ్నిపురాణమ్

హోమార్థే స్థణ్డిలం కుర్య్యాత్ సికతామిః సమన్తతః। సార్ద్ధహస్తప్రమాణం తు చతురస్రం సుశోభనమ్

హోమం కోసం చుట్టూ ఇసుకతో అర చేతి పొడవు, చతురస్రంగా, అందంగా స్థండిలాన్ని తయారు చేయాలి.

అష్టదిక్షు యథాన్యాసం కలశానాప విన్యసేత్। పూర్వాద్యానష్టవర్ణేన అగ్నిమానీయ సంస్కృతమ్

ఎనిమిది దిక్కులలో తగినట్టు కలశాలను అమర్చాలి. 'పూర్వ' అనే ఎనిమిది అక్షరాల మంత్రంతో సంస్కరించిన అగ్నిని తీసుకొచ్చి అక్కడ ఉంచాలి.

త్వమగ్నేద్యుభిరితి గాయత్ర్యా సమిధో హునేత్। అష్టార్ణేనాష్టశతకం ఆజ్యం పూర్ణా ప్రదాపయేత్

'త్వమగ్నే ద్యుభిః' అనే గాయత్రీ మంత్రాన్ని పలుకుతూ సమిధలను హోమం చేయాలి. ఎనిమిది అక్షరాల మంత్రంతో నూరెడు ఎనిమిది సార్లు నెయ్యి సమర్పించాలి.

శాన్త్యుదకం ఆమ్రపత్రైః మూలేన శతమన్త్రితమ్। సిఞ్చేద్దేవస్య తన్మూర్దిధ్న శ్రీశ్చ తే హ్యనయా ఋచా

మామిడి ఆకులు, వాటి కాండాలతో, నూరు మంత్రాలతో పవిత్ర జలాన్ని తయారుచేసి, ఆ నీటిని దేవుని తలపై 'శ్రీశ్చ తే' అనే మంత్రంతో చల్లాలి.

బ్రహ్మయానేన చోద్ధృత్య ఉత్తిష్ఠ బ్రహ్మణస్పతే। తద్విష్ణోరితి మన్త్రేణ ప్రాసాదాభిముఖం నయేత్

బ్రహ్మ మంత్రంతో లేపి, 'ఉత్తిష్ఠ బ్రహ్మణస్పతే' అని పలికిన తరువాత, 'తద్విష్ణోః' అనే మంత్రంతో దేవతను గర్భగృహం వైపు తీసుకెళ్ళాలి.

శివికాయాం హరిం స్థాప్య భ్రామయీత పురాదికమ్। గీతవేదాదిశబ్దైశ్చ ప్రాసాదద్వారి ధారయేత్

హరిని శివికలో ఉంచి, పాటలు, వేదపఠనం మరియు ఇతర శబ్దాలతో పట్టణం చుట్టూ ఊరేగించి, ఆలయ ద్వారానికి తీసుకెళ్లి అక్కడ ఉంచాలి.

స్త్రీభిర్విప్రైర్మఙ్గలాష్టఘటై సంస్నాపయేద్ధరిమ్। తతో గన్ధాదినాభ్యర్చ్య మూలమన్త్రేణ దేశికః

స్త్రీలు, బ్రాహ్మణులతో కలిసి, ఎనిమిది మంగళ ఘటాలతో హరిని అభిషేకం చేయాలి. తరువాత, గంధం మొదలైన వాటితో పూజించి, గురువు మూలమంత్రాన్ని జపించాలి.

అతో దేవేతి వస్త్రాద్యామష్టాఙ్గార్ఘ్యం నివేద్య చ। స్థిరేలగ్నే పిణ్డికాయాం దేవస్య త్వేతి ధారయేత్

'అతో దేవే' అని పలుకుతూ వస్త్రం మొదలైన ఎనిమిది రకాల అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి. శుభముహూర్తంలో, 'దేవస్య త్వ' అని మంత్రంతో దేవుడిని పీఠికపై ప్రతిష్ఠించాలి.

ఓం త్రేలోక్యవిక్రాన్తాయ నమస్తేస్తు త్రివిక్రమ। సంస్థాప్యా పిణ్డికాయాన్తు స్థిరం కుర్య్యాద్విచక్షణః

'ఓం త్రిలోక్యవిక్రాంతాయ నమః త్రివిక్రమ' అని మంత్రంతో, తెలివిగలవాడు దేవుని పీఠికపై దృఢంగా ప్రతిష్ఠించాలి.

ధ్రువా ద్యౌరితి మన్త్రేణ విశ్వతశ్చక్షురిత్యపి। పఞ్చగవ్యేన సంస్నాప్య క్షాల్య గన్ధదకేన చ

'ధ్రువా ద్యౌః', 'విశ్వతశ్చక్షుః' అనే మంత్రాలతో పంచగవ్యంతో అభిషేకం చేసి, తరువాత సుగంధద్రవంతో శుద్ధి చేయాలి.

పూజయేత్ సకలీకృత్య సాఙ్గం సావరణం హరిమ్। ధ్యాయేత్ స్వం తస్య మూర్త్తిన్తు పృథివీ త్స్య పీఠికా

పూర్తిగా పూజను ముగించి, హరిని అన్ని అవయవాలతో, పరివారంతో ఆరాధించాలి. తన రూపాన్ని హరిగా భావిస్తూ, భూమిని ఆయన ఆసనంగా ధ్యానించాలి.

కల్పయేకద్విగ్రహం తస్య తైజసైః పరమాణుభిః। జీవమావాహయిష్యామి పఞ్చవింశతితత్త్వగమ్

ఆయనకు తేజస్సుతో కూడిన రెండవ రూపాన్ని ఊహించి, ఇరవై అయిదు తత్త్వాలతో కూడిన జీవాన్ని ఆహ్వానించాలి.

చైతన్యం పరమానన్దం జాగ్రత్‌స్వప్నవివర్జితమ్। దేహేన్ద్రియమనోబుద్ధిప్రాణాహఙ్కారవర్జితమ్

అది చైతన్యం, పరమానందం, జాగ్రత్త, స్వప్నరహితం; దేహం, ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి, ప్రాణం, అహంకారం లేని స్వరూపం.

బ్రహ్మాదిస్తమ్బపర్య్యన్తం హృదయేషు వ్యవస్థితమ్। హృదయాత్ ప్రతిమావిభ్బే స్థిరో భవ పరేశ్వర

బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు అందరి హృదయాల్లో నివసిస్తూ, హృదయంనుండి విగ్రహంలో ప్రవేశించి, పరమేశ్వరా! స్థిరంగా ఉండుము.

సజీవం కురు విమ్బం త్వం బ్హహ్మ ఏకమేవాద్వితీయకమ్। సజీవీకరణం కృత్వా ప్రణవేన నిబోధ్యేత్

విగ్రహాన్ని జీవంతో కూడినదిగా చేయుము. నీవే ద్వితీయులేని బ్రహ్మ. జీవప్రతిష్ఠ చేసి, ప్రణవంతో ఉపదేశించాలి.

జ్యోతిర్జ్ఞానం పరం బ్రహ్మ ఏకమేవాద్వితీయకమ్। సజీవీకరణం కృత్వా ప్రణవేన నిబోధయేత్

జ్యోతి, జ్ఞానం, పరబ్రహ్మ, ద్వితీయులేని ఏకత్వం—జీవప్రతిష్ఠ చేసి, ప్రణవంతో ఉపదేశించాలి.

సాన్నిధ్యకరణన్నామ హృదయం స్పృస్య వై జపేన్। సూక్తన్తు పౌరుషం ధ్యాయన్ ఇదం గుహ్యమనుం జపేత్

సాన్నిధ్యకరణం అనే కర్మ కోసం హృదయాన్ని తాకుతూ, పురుషసూక్తాన్ని ధ్యానిస్తూ, ఈ గుప్త మంత్రాన్ని జపించాలి.

నమస్తేస్తు సురేశాయ సన్తోషవిభవాత్నమే। జ్ఞానవిజ్ఞానరూపాయ బ్రహ్మతేజోనుయాయినే

దేవతల అధిపతికి, సంతోషం, ఐశ్వర్యానికి మూలమైనవాడికి, జ్ఞానం, విజ్ఞాన రూపమైనవాడికి, బ్రహ్మ తేజస్సును అనుసరించేవాడికి నమస్కారం.

గుణాతిక్రాన్తవేశాయ పురుషాయ భహాత్మనే। అక్షయాయ పురాణాయ విష్ణో సన్నిహితో భవ

గుణాలను మించిపోయిన రూపానికి, పురుషునికి, మహాత్ముడికి, నశించని పురాతనునికి, ఓ విష్ణూ! ఇక్కడ ప్రత్యక్షమవ్వుము.

యచ్చ తే పరమం తత్త్వం యచ్చ జ్ఞానమయం వపుః। తత్ సర్వమేకతో లీనమస్మిన్దేహే విబుధ్యతామ్

నీ పరమ తత్వం, జ్ఞానమయమైన రూపం — ఇవన్నీ ఒకటిగా ఈ శరీరంలో లీనమై ఉన్నవి. అవన్నీ ఇప్పుడు మేలుకొని వెలుగునివ్వాలని కోరుకుంటున్నాను.

ఆత్మానం సన్నిధీకృత్య బ్రహ్మాదిపరివారకాన్। స్వనామ్నా స్థాపయేదన్యానాయుధాదీన్ స్వముద్రయా

ఆత్మను పిలిచి, బ్రహ్మ మొదలైన అనుచరులను సమీపంలో ఉంచి, వారిని వారి పేర్లతో, ఆయుధాలతో, వారి ముద్రలతో స్థాపించాలి.

యాత్రావర్షాదికం దృష్ట్వా జ్ఞేయః స్న్నిహితో హరిః। నత్వా స్తుత్వా స్తవాద్యైశ్చ జప్త్వా చాష్టాక్షరాదికమ్

యాత్ర, వర్షం మొదలైన శుభసూచకాలను చూసి, హరి అక్కడ ఉన్నాడని తెలుసుకోవాలి. నమస్కరించి, స్తోత్రాలతో స్తుతించి, అష్టాక్షరి మంత్రము మొదలైనవి జపించాలి.

చణ్డప్రచణ్డౌ ద్వారస్థౌ నిర్గత్యాభ్యర్చయేద్‌గురుః। అగ్నిమణ్డపమాసాద్య గరుడం స్థాప్య పూజయేత్

గురువు బయటకు వెళ్లి, ద్వారంలో నిలిచిన చండ, ప్రచండులను పూజించాలి. అగ్నిమండపానికి చేరుకొని, గరుడుడిని స్థాపించి పూజ చేయాలి.

దిగీశాన్ దిశి దేవాశ్చం స్థాప్య సమ్పూజ్య దేశికః। విశ్వక్‌సేనం తు సంస్థాప్య శఙ్ఖచక్రాది పూజయేత్

దిక్పాలకులను, దిక్కులలోని దేవతలను స్థాపించి, సమర్పణతో పూజించాలి. విశ్వక్సేనుడిని స్థాపించి, శంఖం, చక్రం మొదలైన వాటితో పూజించాలి.

సర్వపార్షదకేభ్యశ్చ బలిం భూతేభ్య అర్పయేత్। గ్రామవస్త్రసువర్ణాది గురవే దక్షిణాం దదేత్

అన్ని పరిచారకులకు, భూతగణాలకు బలి సమర్పించాలి. గ్రామంలో ఉన్న వస్త్రాలు, బంగారం మొదలైనవి గురువుకు దక్షిణగా ఇవ్వాలి.

యాగోపయోగిద్రవ్యాద్యమాచార్య్యాయ నరోర్పయేత్। ఆచార్య్యాదక్షిణార్ద్ధన్తు ఋత్విగభ్యో దక్షిణాం దదేత్

యాగానికి ఉపయోగించే పదార్థాలను గురువుకు సమర్పించాలి. గురువు దక్షిణలో సగాన్ని ఋత్వికులకు దక్షిణగా ఇవ్వాలి.

అన్యేబ్యో దక్షిణాం దద్యాద్భోజయేద్‌ బ్రాహ్మణాంస్తతః। అవారితాన్ ఫలాన్ దద్యాద్యజమానాయ వైగురుః

ఇతరులకు కూడా దక్షిణ ఇవ్వాలి. తర్వాత బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టాలి. ఆ తరువాత, వాయిష్ణవ సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా, యజమానునికి ఫలితాలను నిర్బంధం లేకుండా ఇవ్వాలి.

విష్ణుం నయేత్ ప్రతిష్ఠాతా చాత్మనా సకలం కులమ । సర్వేషామేవ దేవానామేష సాధారణో విధిః। మూలమన్త్రాః పృథక్ తేషా శేషం కార్య్యం సమానకమ్

ప్రతిష్ఠకర్త విష్ణువును, ఆయన కుటుంబాన్ని మొత్తం తీసుకెళ్లాలి. ఇదే విధానం అన్ని దేవతలకు సాధారణంగా వర్తిస్తుంది. వారి మూల మంత్రాలు వేరు, కానీ మిగతా క్రమం ఒకేలా ఉంటుంది.

భగవానువాచ సముదాయేన దేవాదేః ప్రతిష్ఠాం ప్రవదామి తే। లక్ష్మ్యాః ప్రతిష్ఠాం ప్రథమం తథా దేవీగణస్య చ

భగవంతుడు ఇలా చెప్పాడు: దేవతల ప్రతిష్ఠను పూర్తిగా వివరించబోతున్నాను. మొదట లక్ష్మీదేవి ప్రతిష్ఠను, అలాగే ఇతర దేవతాస్త్రీల ప్రతిష్ఠను కూడా చెబుతాను.