అగ్నిపురాణమ్

హృత్‌పుణ్డరీకే విన్యస్య యకారం సూర్య్యదైవతమ్। ద్వాసప్తతిసహస్త్రాణి హృదయాదభినిః సృతాః

హృదయపు కమలంలో 'య' అనే అక్షరాన్ని సూర్యదేవతగా స్థాపించాలి. హృదయం నుండి డెబ్బై రెండు వేల నాడులు వెలువడతాయి.

కలాషోడశసంయుక్త మకారం తత్ర విన్యసేత్। తన్మధ్యే చిన్తయేన్మన్త్రీ బిన్దుం వహ్నేస్తు మణ్డలమ్

'మ' అనే అక్షరాన్ని పదహారు కళలతో అక్కడ స్థాపించాలి. దాని మధ్యలో మంత్రజ్ఞుడు బిందువును, అగ్నిమండలాన్ని ధ్యానించాలి.

హకారం విన్యసేత్తత్ర ప్రణవేన సురోత్తమః। ఓం ఆం పరమేష్ఠ్యాత్మనే ఆం నమః పురుషాత్మనే

అక్కడే ఉత్తమ దేవుడు 'హ' అనే అక్షరాన్ని ప్రణవంతో కలిపి స్థాపించాలి. 'ఓం ఆం పరమేశ్వర స్వరూపునికి, ఆం పురుష స్వరూపునికి నమస్సు.'

ఓం వాం మనోనివృత్త్యాత్మనే నాఞ్చ విశ్వాత్మనే నమః। ఓం వా నమః సర్వాత్మనే ఇత్యుక్తాః పఞ్చ శక్తయః

'ఓం వాం మనస్సు ఉపశమన స్వరూపునికి, నమస్సు విశ్వాత్మునికి. ఓం వా, సర్వాత్మునికి నమస్సు.' ఇలా ఐదు శక్తులు చెప్పబడ్డాయి.

స్థానే తు ప్రథమా యోజ్యా ద్వితీయా ఆసనే మతా। తృతీయా శయనే తద్వచ్చతుర్థీ పానకర్మ్మణి

మొదటిది నిలబడినప్పుడు ఉపయోగించాలి. రెండవది కూర్చునే స్థితిలో, మూడవది పడుకునే స్థితిలో, నాలుగవది పానకార్యంలో ఉపయోగించాలి.

గ్రత్యర్చ్చాయాం పఞ్చమీ స్యాత్పఞ్చోపనిషదః స్మృతాః। హుఙ్కారం విన్యసేన్మధ్యే ధ్యాత్వా మన్త్రమయం హరిమ్

గ్రత్యర్చా పూజలో ఐదవ రోజు ఐదు ఉపనిషత్తులు జ్ఞాపకం చేసుకోవాలి. మధ్యలో 'హుం' అనే అక్షరాన్ని ఉంచి, మంత్రమయమైన హరిని ధ్యానం చేయాలి.

యాం మూర్తి స్థాపయేత్తస్మాత్ మూలమన్త్రం న్యసేత్తతః। ఓం నమోం భగవతే వాసుదేవాయ మూలకమ్

ఎక్కడైనా విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించాలంటే, అక్కడ మూలమంత్రాన్ని ఉంచాలి. 'ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ' అనే మంత్రమే మూలమంత్రం.

శిరోఘ్రాణలలాటేషు ముఖకణ్ఠహృది క్రమాత్। భుజయోర్జఙ్ఘయోరఙ్ఘ్ర్యోః కేశవం శిరసి న్యసేత్

తల, ముక్కు, నుదురు, నోరు, గొంతు, హృదయం ఇలా క్రమంగా, తలపై కేశవుని స్థాపించాలి.

నారాయణం న్యసేద్వక్త్రే గ్రీవాయాం మాధవం న్యసేత్। గోవిన్దం భుజయోర్న్యస్య విష్ణు చ హృదేయే న్యసేత్

నోరులో నారాయణుని, మెడపై మాధవుని, రెండు భుజాలపై గోవిందుని, హృదయంలో విష్ణువును స్థాపించాలి.

మధుసూదనకం పృష్ఠే వామనం జఠరే న్యసేత్। కట్యాన్త్రివిక్రమం న్యస్య జఙ్ఘాయాం శ్రీధరం న్యసేత్

వెనుక భాగంలో మధుసూదనుని, పొట్టపై వామనుని, నడుము వద్ద త్రివిక్రముని, తొడలపై శ్రీధరుని స్థాపించాలి.

హృషీకేశం దక్షిణాయాం పద్మనాభం తు గుల్ఫకే। దామోదరం పాదయోశ్చ హృదయాదిషడఙ్గకమ్

కుడి వైపున హృషీకేశుని, మడమ వద్ద పద్మనాభుని, పాదాలపై దామోదరుని స్థాపించాలి. ఇవే హృదయ మొదలైన ఆరు అవయవాలు.

ఏతత్ సాధారణం ప్రోక్తమాదిమూర్త్తేస్తు సత్తమ। అథవా యస్య దేవస్య ప్రారబ్ధం స్థాపనం భవేత్

ఇది ఆదిమూర్తికి సాధారణంగా చెప్పబడిన విధానం. లేకపోతే, ఏ దేవుని ప్రతిష్ఠన చేయాలో ఆ దేవునికీ ఇదే విధానం.

తస్యైవ మూలమన్త్రేణ సజీవకరణం భవేత్। యస్యా మూర్త్తేస్తు యన్నామ తస్యాద్యం చాక్షరం చ యత్

ఆ దేవతకు తగిన మూలమంత్రంతో జీవప్రాణం కలిగించాలి. ఆ మూర్తికి ఏ పేరు ఉందో, దాని మొదటి అక్షరాన్ని కూడా ఉంచాలి.

తత్ స్వరైర్ద్వాదశైర్భేద్యం హ్యఙ్గాని పరికల్పయేత్। హృదయాదీని దేవేశ మూలఞ్చ దశమాక్షరమ్

ఆ అక్షరాన్ని పన్నెండు స్వరాలతో విడగొట్టి, అవయవాలను ఏర్పాటు చేయాలి. దేవతాధిపతీ, హృదయం మొదలైనవి, పది అక్షరాల మంత్రాన్ని కూడా ఉంచాలి.

యథా దేవే తథా దేహే తత్త్వాని వినియోజయేత్। చక్రావ్జమణ్డలే విష్ణుం యజేద్గన్ధాదినా తథా

దేవునిలో ఉన్నట్లే, శరీరంలో కూడా తత్త్వాలను నియమించాలి. పద్మవలయంలో విష్ణువును గంధం మొదలైనవి ఉపయోగించి పూజించాలి.

పూర్వ్వవచ్చాసనం ధ్యాయేత్సగాత్రం సపరిచ్ఛదమ్। శుభఞ్చక్రం ద్వాదశారం హ్యపరిష్టాద్విచిన్తయేత్

మునుపటిలాగే, ఆసనాన్ని, దాని అవయవాలు, పరిచారకులతో కూడినదిగా ధ్యానం చేయాలి. పన్నెండు అంగుళాల చక్రాన్ని చుట్టూ ఉన్నదిగా భావించాలి.

త్రినాభిచక్రం ద్వినేమి ఖరైస్తచ్చ సమన్వితమ్। పృష్ఠదేశే తతః ప్రాజ్ఞః ప్రకృత్యాదీన్నివేశయేత్

మూడు నాభులతో కూడిన చక్రాన్ని, రెండు అంచులతో, spokesతో కూడినదిగా ధ్యానం చేయాలి. తరువాత, వెనుక భాగంలో ప్రకృతి మొదలైనవాటిని స్థాపించాలి.

పూజయేదారకాగ్రేషు సూర్య్యం ద్వాదశధా పునః। కలాషోడశసంయుక్తం సోమన్తత్ర విచిన్తయేత్

కిరణాల చివరల్లో సూర్యుని పన్నెండు రూపాల్లో పూజించాలి. అక్కడే పదహారు కళలతో కూడిన చంద్రునిని కూడా ధ్యానం చేయాలి.

సబలం త్రితయం నాభౌ చిన్తయేద్దేశికోత్తమః। పద్మాఞ్చ ద్వాదశదలం పద్మమధ్యే విచిన్తయేత్

ఉత్తమ గురువు నాభిలో మూడు విధాల బలాన్ని ధ్యానం చేయాలి. పద్మంలో పన్నెండు దళాల పద్మాన్ని, దాని మధ్యలో ధ్యానం చేయాలి.

తన్మధ్యే పౌరుషీం శక్తి ధ్యాత్వాభ్యర్చ్య చ దేశికః । ప్రతిమాయాం హరి న్యస్య తత్ర తం పూజయేత్ సురాన్

ఆ పద్మ మధ్యలో పురుషశక్తిని ధ్యానం చేసి, పూజించి, విగ్రహంలో హరిని స్థాపించాలి. అక్కడ దేవతలను పూజించాలి.

గన్ధపుష్పాదిభిః సమ్యక్ సాఙ్గం సావరణం క్రమాత్। ద్వాదశాక్షరవీజైస్తు కేశవాదీన్ సమర్చ్చయేత్

గంధం, పువ్వులు మొదలైన వాటితో, అవయవాలు, ఆవరణాలతో క్రమంగా, పన్నెండు అక్షరాల బీజాక్షరాలతో కేశవుడు మొదలైనవారిని పూజించాలి.

ద్వాదశారే మణ్డలే తు లోకపాలాదికం క్రమాత్। ప్రతిమామర్చ్చయేత్ పశ్చాద్‌గన్ధపుష్పాదిభిర్ద్విజః

పన్నెండు అంగుళాల చక్రంలో లోకపాలకులు మొదలైనవారిని క్రమంగా పూజించాలి. తరువాత విగ్రహాన్ని గంధం, పువ్వులు మొదలైన వాటితో పూజించాలి.

పౌరుషేణ తు సూక్తేన శ్రియా సూక్తేన పిణ్డికామ్। జననాదిక్రమాత్ పఞ్చాజ్జనయేద్వైష్ణవానలమ్

పౌరుషసూక్తంతో, శ్రీసూక్తంతో పీఠాన్ని పూజించాలి. జనన మొదలైన క్రమంలో ఐదు విధాలుగా వైష్ణవాగ్నిని ప్రేరేపించాలి.

హుత్వాగ్నిం వైష్ణవైర్మ్మన్త్రైః కుర్య్యాచ్ఛాన్త్యుదకం బుధః। తత్ సిక్త్వా ప్రతిమామూద్‌ర్ధ్ని వహ్నిప్రణయనం చరేత్

వైష్ణవ మంత్రాలతో అగ్నికి హోమం చేసి, జ్ఞానులు శాంతి జలాన్ని తయారు చేయాలి. ఆ నీటిని విగ్రహం పైభాగాన చల్లి, అగ్నిని తీసుకురావడం ప్రారంభించాలి.

దక్షిణేగ్నిం హుతమితి కుణ్డేగ్నిం ప్రణయేద్ బుధః। అగ్నిమగ్నీతి పూర్వే తు కుణ్డేగ్నిం ప్రణయేద్బుధః

దక్షిణ వైపు అగ్నికుండం నుండి 'అగ్ని హోమం అయింది' అని చెప్పుతూ అగ్నిని తీసుకురావాలి. ముందు 'అగ్ని ప్రణయనం' అని చెప్పి అగ్నిని కుండం నుండి తీసుకురావాలి.

ఉత్తరే ప్రణయేదగ్నిమగ్నిమగ్నీ హవామహే। అగ్నిప్రణయనే మన్త్రస్త్వమగ్నే హ్యగ్రిరుచ్యతే

ఉత్తర దిశలో 'అగ్ని! మేము నిన్ను పిలుస్తున్నాం' అని మంత్రం పలుకుతూ అగ్నిని తీసుకురావాలి. అగ్ని ప్రణయన సమయంలో 'అగ్నివే, నీవే నిజమైన అగ్ని' అని మంత్రం చెబుతుంది.

పలాశసమిధానాన్తు అష్టోత్తరసహస్రకమ్। కుణ్డే కుణ్డే హోమయేచ్చ వ్రీహీన్ వేదాదికైస్తథా

ప్రతి అగ్నికుండంలో వెయ్యి ఎనిమిది పలాశపు కండలను హోమం చేయాలి. అలాగే వేద మంత్రాలతో బియ్యం మరియు ఇతర ధాన్యాలను కూడా సమర్పించాలి.

సాజ్యాంస్తిలాన్ వ్యాహృతిభిర్మూలమన్త్రేణ వై ఘృతమ్। కుర్య్యాత్తతః శాన్తిహోమం మధురత్రితయేన చ

వ్యాహృతులతో, మూలమంత్రంతో నెయ్యి, నువ్వులు కలిపి హోమం చేయాలి. తరువాత మూడు రకాల మధుర పదార్థాలతో శాంతి హోమం చేయాలి.

ద్వాదశార్ణైః స్పృశేత్ పాదౌ నాభిం హృన్మస్తకం తతః। ఘృతం దధి పయో హుత్వా స్పృశేన్మూర్ద్ధన్యథో తతః

పన్నెండు మంత్రాలతో కాళ్లు, నాభి, హృదయం, తలను తాకాలి. నెయ్యి, పెరుగు, పాలను హోమం చేసి, తరువాత తలను తాకాలి.