అగ్నిపురాణమ్

ఆకాశం మనసాహ్త్య మనోహఙ్కరణే కురు । అహఙ్కారఞ్చ మహతి తఞ్చాప్యవ్యాకృతే నయేత్

ఆకాశాన్ని మనస్సులో లీనం చేసి, మనస్సును అహంకారంలో కలిపి, అహంకారాన్ని మహత్తులో, దానిని అవ్యాకృతంలో లీనంచేయాలి.

అవ్యాకృతం జ్ఞానరూపే వాసుదేవః స ఈరితః। స తామవ్యాకృతి మాయామవష్టబ్య సిసృక్షయా

అవ్యాకృతం జ్ఞానరూపంగా వాసుదేవుడుగా పిలవబడతాడు. సృష్టిచేయాలనే సంకల్పంతో ఆ అవ్యాకృత మాయను పట్టుకున్నాడు.

సఙ్కర్షణం స శవ్దాత్మా స్పర్శాఖ్యమసృజత్ ప్రభుః। క్షోభ్య మాయాం స ప్రద్యుమ్నం తేజోరుపం స చాసృజత్

ఆ ప్రభువు శబ్దస్వరూపమైన సంకర్షణుడిని సృష్టించాడు. మాయను కదిలించి, తేజోరూపమైన ప్రద్యుమ్నుడిని సృష్టించాడు.

అనిరుద్ధం రసమాత్రం బ్రహ్మాణం గన్ధరూపకమ్। అనిరుద్ధః స చ బ్రహ్మా అప ఆదౌ ససర్జ చహ

రసమాత్రమైన అనిరుద్ధుడిని, గంధరూపమైన బ్రహ్మను సృష్టించాడు. అనిరుద్ధుడే బ్రహ్మగా మొదట నీటిని సృష్టించాడు.

తస్మిన్ హిరణ్మయఞ్చాణ్డం సోఽసృజత్ పఞ్చభూతవద్। తస్మిన్ సఙ్క్రామితే జీవ శక్తిరాత్మోపసంహృతా

అందులో అయన పంచభూతాలవంటి హిరణ్మయాండాన్ని సృష్టించాడు. అందులో జీవుడు ప్రవేశించినప్పుడు, శక్తి ఆత్మలో లీనమైంది.

ప్రాణో జీవేన సంయుక్తో వృత్తిమానితి శబ్ద్యతే। జీవో వ్యాహృతిసఞ్జ్ఞస్తు ప్రాణేష్వాధ్యాత్మికః స్మృతః

ప్రాణం జీవునితో కలిసినప్పుడు దానిని వృత్తిమంతుడు అంటారు. జీవుడు వ్యాహృతి అనే పేరుతో ప్రాణాల్లో అంతర్గతంగా గుర్తించబడతాడు.

ప్రాణైర్యుక్తా తతో బుద్ధిః సఞ్జాతా చాష్టమూర్త్తికా । అహఙ్కారస్తతో జజ్ఞే మనస్తస్మాదజాయత

ప్రాణాలతో కలిసిన తరువాత బుద్ధి ఉత్పన్నమవుతుంది, అది అష్టమూర్తిగా ఉంటుంది. దానినుంచి అహంకారం, దానినుంచి మనస్సు జన్మిస్తుంది.

అర్థాః ప్రజజ్ఞిరే పఞ్చ సఙ్కల్పాదియుతాస్తతః। శబ్దః స్పర్శశ్చ రూపఞ్చ రసో గన్ధ ఇతి స్మృతాః

ఆయా సంకల్పాలతో కూడిన ఐదు విషయాలు పుట్టాయి. అవి శబ్దం, స్పర్శ, రూపం, రసం, వాసన అని గుర్తించబడినవి.

జ్ఞానశక్తియుతాన్యేతైరారబ్ధానీన్ద్రియాణి తు। త్వక్‌శ్రోత్రఘ్రాణచక్షూంషి జిహ్వాబుద్ధీన్ద్రియాణి తు

ఈ ఐదు విషయాల వల్ల జ్ఞానశక్తితో కూడిన ఇంద్రియాలు ఏర్పడ్డాయి. అవి చర్మం, చెవి, ముక్కు, కళ్ళు, నాలుక, బుద్ధి అనే ఇంద్రియాలు.

పాదౌ పాయుస్తథా పాణీ వాగుపస్థశ్చ పఞ్చమః। కర్మ్మేన్ద్రియాణి చైతాని పఞ్చభూతాన్యతః శ్రృణు

కాళ్లు, గుదము, చేతులు, మాట, ఉపస్థానం — ఇవి ఐదు క్రియేంద్రియాలు. ఇప్పుడు ఐదు భూతాల గురించి విను.

ఆకాశవాయుతేజాంసి సలిలం పృథివీ తథా। స్థూలమేభిః శరీరన్తు సర్వాధారం ప్రజాయతే

ఆకాశం, గాలి, అగ్ని, నీరు, భూమి — వీటి ద్వారా స్థూల శరీరం, అన్నింటికీ ఆధారం, ఏర్పడుతుంది.

ప్రాణతత్త్వం భకారన్తు జీవోపాధిగతం న్యసేత్। హృదయస్థం బకారన్తు బుద్ధితత్త్వం న్యసేద్ బుధః

ప్రాణతత్వాన్ని 'భ' అనే అక్షరంగా, జీవుని లక్షణంగా స్థాపించాలి. హృదయంలో 'బ' అనే అక్షరాన్ని బుద్ధితత్వంగా జ్ఞానులు స్థాపించాలి.

ఫకారమపి తత్రైవ అహఙ్కారమయం న్యసేత్। మనస్తత్త్వం పకారన్తు న్యసేత్సఙ్కల్పసమ్భవమ్

అక్కడే 'ఫ' అనే అక్షరాన్ని అహంకార స్వరూపంగా స్థాపించాలి. మనస్తత్వాన్ని, సంకల్పం వల్ల పుట్టిన 'ప' అనే అక్షరాన్ని కూడా స్థాపించాలి.

శబ్దతన్మాత్రతత్త్వన్తు నకారం మస్తకే న్యసేత్। స్పర్శాత్మకం ధకారన్తు వక్త్రదేశే తు విన్యసేత్

'న' అనే అక్షరాన్ని శబ్దసూక్ష్మతత్వంగా తలపై స్థాపించాలి. 'ధ' అనే అక్షరాన్ని స్పర్శతత్వంగా నోటివద్ద స్థాపించాలి.

దకారం రూపతత్త్వన్తు హృద్దేశే వినివేశయేత్ । థకారం వస్తిదేశే తు రసతన్మాత్రకం న్యసేత్

'ద' అనే అక్షరాన్ని రూపతత్వంగా హృదయంలో స్థాపించాలి. 'థ' అనే అక్షరాన్ని రసతత్వంగా కడుపులో స్థాపించాలి.

తకారం గన్ధతన్మాత్రం జఙ్ఘయోర్వ్వినివేశయేత్। ణకారం శ్రోత్రయోర్న్న్యస్య ఢకారం విన్యసేత్త్వచి

'త' అనే అక్షరాన్ని వాసనతత్వంగా తొడలలో స్థాపించాలి. 'ణ' అనే అక్షరాన్ని చెవుల్లో, 'ఢ' అనే అక్షరాన్ని చర్మంలో స్థాపించాలి.

డకారం నేత్రయుగ్మే తు రసనాయాం ఠకారకమ్। టకారం నాసికాయాన్తు ఞకారం వాచి విన్యసేత్

'ఢ' అనే అక్షరాన్ని రెండు కళ్లలో, 'ఠ' అనే అక్షరాన్ని నాలుకలో స్థాపించాలి. 'ట' అనే అక్షరాన్ని ముక్కులో, 'ఞ' అనే అక్షరాన్ని మాటలో స్థాపించాలి.

ఝకారం కరయోర్న్న్యస్య పాణితత్త్వం విచక్షణః। జకారం పదయోర్న్న్యస్య ఛం పాయౌ చముపస్థకే

వివేకులు 'ఝ' అనే అక్షరాన్ని చేతుల్లో, పాణితత్వంగా స్థాపించాలి. 'జ' అనే అక్షరాన్ని కాళ్లలో, 'ఛ' అనే అక్షరాన్ని గుదంలో, 'చ' అనే అక్షరాన్ని ఉపస్థానంలో స్థాపించాలి.

విన్యసేత్ పృథివీతత్త్వం ఙకారం పాదయుగ్మకే। వస్తౌ ఘకారం గం తత్త్వం తైజసం హృది విన్యసేత్

'ఙ' అనే అక్షరాన్ని భూమితత్వంగా రెండు కాళ్లలో స్థాపించాలి. 'ఘ' అనే అక్షరాన్ని కడుపులో, 'గ' అనే అక్షరాన్ని అగ్నితత్వంగా హృదయంలో స్థాపించాలి.

ఖకారం వాయుతత్త్వఞ్చ నాసికాయాం నివేశయేత్। కకారం విన్యసేన్నిత్యం ఖతత్త్వం మస్తకే బుధః

'ఖ' అనే అక్షరాన్ని వాయుతత్వంగా ముక్కులో స్థాపించాలి. 'క' అనే అక్షరాన్ని ఖతత్వంగా మస్తిష్కంలో ఎప్పుడూ స్థాపించాలి.

హృత్‌పుణ్డరీకే విన్యస్య యకారం సూర్య్యదైవతమ్। ద్వాసప్తతిసహస్త్రాణి హృదయాదభినిః సృతాః

హృదయపు కమలంలో 'య' అనే అక్షరాన్ని సూర్యదేవతగా స్థాపించాలి. హృదయం నుండి డెబ్బై రెండు వేల నాడులు వెలువడతాయి.

కలాషోడశసంయుక్త మకారం తత్ర విన్యసేత్। తన్మధ్యే చిన్తయేన్మన్త్రీ బిన్దుం వహ్నేస్తు మణ్డలమ్

'మ' అనే అక్షరాన్ని పదహారు కళలతో అక్కడ స్థాపించాలి. దాని మధ్యలో మంత్రజ్ఞుడు బిందువును, అగ్నిమండలాన్ని ధ్యానించాలి.

హకారం విన్యసేత్తత్ర ప్రణవేన సురోత్తమః। ఓం ఆం పరమేష్ఠ్యాత్మనే ఆం నమః పురుషాత్మనే

అక్కడే ఉత్తమ దేవుడు 'హ' అనే అక్షరాన్ని ప్రణవంతో కలిపి స్థాపించాలి. 'ఓం ఆం పరమేశ్వర స్వరూపునికి, ఆం పురుష స్వరూపునికి నమస్సు.'

ఓం వాం మనోనివృత్త్యాత్మనే నాఞ్చ విశ్వాత్మనే నమః। ఓం వా నమః సర్వాత్మనే ఇత్యుక్తాః పఞ్చ శక్తయః

'ఓం వాం మనస్సు ఉపశమన స్వరూపునికి, నమస్సు విశ్వాత్మునికి. ఓం వా, సర్వాత్మునికి నమస్సు.' ఇలా ఐదు శక్తులు చెప్పబడ్డాయి.

స్థానే తు ప్రథమా యోజ్యా ద్వితీయా ఆసనే మతా। తృతీయా శయనే తద్వచ్చతుర్థీ పానకర్మ్మణి

మొదటిది నిలబడినప్పుడు ఉపయోగించాలి. రెండవది కూర్చునే స్థితిలో, మూడవది పడుకునే స్థితిలో, నాలుగవది పానకార్యంలో ఉపయోగించాలి.

గ్రత్యర్చ్చాయాం పఞ్చమీ స్యాత్పఞ్చోపనిషదః స్మృతాః। హుఙ్కారం విన్యసేన్మధ్యే ధ్యాత్వా మన్త్రమయం హరిమ్

గ్రత్యర్చా పూజలో ఐదవ రోజు ఐదు ఉపనిషత్తులు జ్ఞాపకం చేసుకోవాలి. మధ్యలో 'హుం' అనే అక్షరాన్ని ఉంచి, మంత్రమయమైన హరిని ధ్యానం చేయాలి.

యాం మూర్తి స్థాపయేత్తస్మాత్ మూలమన్త్రం న్యసేత్తతః। ఓం నమోం భగవతే వాసుదేవాయ మూలకమ్

ఎక్కడైనా విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించాలంటే, అక్కడ మూలమంత్రాన్ని ఉంచాలి. 'ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ' అనే మంత్రమే మూలమంత్రం.

శిరోఘ్రాణలలాటేషు ముఖకణ్ఠహృది క్రమాత్। భుజయోర్జఙ్ఘయోరఙ్ఘ్ర్యోః కేశవం శిరసి న్యసేత్

తల, ముక్కు, నుదురు, నోరు, గొంతు, హృదయం ఇలా క్రమంగా, తలపై కేశవుని స్థాపించాలి.

నారాయణం న్యసేద్వక్త్రే గ్రీవాయాం మాధవం న్యసేత్। గోవిన్దం భుజయోర్న్యస్య విష్ణు చ హృదేయే న్యసేత్

నోరులో నారాయణుని, మెడపై మాధవుని, రెండు భుజాలపై గోవిందుని, హృదయంలో విష్ణువును స్థాపించాలి.