అగ్నిపురాణమ్

ఉత్తిష్ఠేతి సముత్థాప్య శయ్యాయా మణ్డికాం తథా। శ్రీసూక్తేన చశయ్యాయాం విష్ణోస్తు శకలీకృతిః

‘ఎదురు లేవు’ అని పలికి, అలాగే మంచంపై ఉన్న వస్త్రాన్ని తొలగించాలి. మంచంపై శ్రీ సూక్తంతో విష్ణువు కోసం విభజన చేయాలి.

అతో దేవేతి సూక్తేన ప్రనిమాం పిణ్డికాం తథా। శ్రీసూక్తేన చ శయ్యాయాం విష్ణోస్తు శకలీకృతిః

‘అతో దేవ’ అనే సూక్తంతో పిండికా వద్ద నమస్కరించాలి. మంచంపై శ్రీ సూక్తంతో విష్ణువు కోసం విభజన చేయాలి.

మృగరాజం వృషం నాగం వ్యజనం కలశం తథా। వైజయన్తతీం తథా భేరీం దీపమిత్యష్టమఙ్గలమ్

సింహం, ఎద్దు, నాగం, వియ్యానం, కలశం, వైజయంతి పతాక, బేరి, దీపం — ఇవే అష్టమంగళాలు.

దర్శయేదశ్వసూక్తేన పాదదేశే త్రిపాదితి। ఉఖాం పిధానకం పాత్రమమ్బికాం దర్వ్వికాం దదేత్

అశ్వ సూక్తంతో పాదాల వద్ద గుర్రాన్ని చూపించాలి; ‘త్రిపాద్’ అని పలకాలి. అప్పుడు ఉఖ, మూత, పాత్ర, అంబికా, దర్వి ఇవ్వాలి.

ముషలోలూఖలం దద్యాచ్ఛిలాం కమ్మార్జనీం తథా। తథా బోజనభాణ్డాని గృహోపకరణాని చ

ముసలిని, ఊఖలను, రాయిని, కమ్మార్జనిని, అలాగే భోజన పాత్రలు, గృహోపకరణాలు ఇవ్వాలి.

శిరోదేశే చ నిద్రాఖ్యం వస్త్రరత్నయుతం ఘటమ్। ఖణడఖాద్యైః పూరయిత్వా స్నపనస్య విధిః స్మృతః

తలవైపు నిద్ర అనే పేరుతో వస్త్రాలు, రత్నాలతో అలంకరించిన ఒక ఘటాన్ని, తినుబండారాలతో నింపాలి. ఇదే స్నాన విధిగా గుర్తించబడింది.

భగవానువాచ హరేః సాన్నిధ్యకరణమధివాసనముచ్యతే ।౫౯.౦౦౧ సర్వజ్ఞం సర్వగం ధ్యాత్వా ఆత్మానం పురుషోత్తమం ॥౫౯.౦౦౧ ఓంకారేణ సమాయోజ్య చిచ్ఛక్తిమభిమానినీం(౧) ।౫౯.౦౦౨ నిఃసార్యాత్మైకతాం కృత్వా స్వస్మిన్(౨) సర్వగతే విభౌ ॥౫౯.౦౦౨ యోజయేన్మరుతాం పృథ్వీం వహ్నిబీజేన దీపయేత్ ।౫౯.౦౦౩ సంహరేద్వాయునా చాగ్నిం వాయుమాకాశతో నయేత్ ॥౫౯.౦౦౩ అధిభూతాదిదేవైస్తు సాధ్యాఖ్యైర్విభవైః(౧) సహ ।౫౯.౦౦౪ తన్మాత్రపాత్రకాన్ కృత్వా సంహరేత్తత్క్రమాద్బుధః ॥౫౯.౦౦౪ ఆకాశం మనసాహత్య మనోహఙ్కరణే కురు(౨) ।౫౯.౦౦౫ అహఙ్కారఞ్చ మహతి తఞ్చాప్యవ్యాకృతే నయేత్ ॥౫౯.౦౦౫ అవ్యాకృతం జ్ఞానరూపే వాసుదేవః స ఈరితః(౩) ।౫౯.౦౦౬ స తామవ్యాకృతిం మాయామభ్యష్ట సిసృక్షయా ॥౫౯.౦౦౬ సఙ్కర్షణం సం శబ్దాత్మా స్పర్శాఖ్యమసృజత్ప్రభుః ।౫౯.౦౦౭ క్షోభ్య మాయాం స ప్రద్యుమ్నం తేజోరూపం స చాసృజత్ ॥౫౯.౦౦౭ అనిరుద్ధం రసమాత్రం బ్రహ్మాణం గన్ధరూపకం ।౫౯.౦౦౮ అనిరుద్ధః స చ బ్రహ్మా అప ఆదౌ ససర్జ హ ॥౫౯.౦౦౮ తస్మిన్ హిరణ్మయఞ్చాణ్డం సోఽసృజత్పఞ్చభూతవత్ ।౫౯.౦౦౯ తస్మిన్ సఙ్క్రామితే జీవే(౪) శక్తిరాత్మోపసంహృతా ॥౫౯.౦౦౯ ప్రాణో జీవేన సంయుక్తో వృత్తిమానితి శబ్ద్యతే ।౫౯.౦౧౦ జీవోవ్యాహృతిసఞ్జ్ఞస్తు ప్రాణేష్వాధ్యాత్మికః స్మృతః ॥౫౯.౦౧౦ ప్రాణైర్యుక్తా తతో బుద్ధిః సఞ్జాతా చాష్టమూర్తికీ(౫) ।౫౯.౦౧౧ అహఙ్కారస్తతో జజ్ఞే మనస్తస్మాదజాయత ॥౫౯.౦౧౧ అర్థాః ప్రజజ్ఞిరే పఞ్చ సఙ్కల్పాదియుతాస్తతః ।౫౯.౦౧౨ శబ్దః స్పర్శశ్చ రూపఞ్చ రసో గన్ధ ఇతి స్మృతా ॥౫౯.౦౧౨ జ్ఞానశక్తియుతాన్యేతైరారబ్ధానీన్ద్రియాణి తు ।౫౯.౦౧౩ త్వక్శ్రోత్రఘ్రాణచక్షూంషి జిహ్వాబుద్ధీన్ద్రియాణి తు ॥౫౯.౦౧౩ పాదౌ పాయుఃస్తథా పాణీ వాగుపస్థశ్చ పఞ్చమః ।౫౯.౦౧౪ కర్మేన్ద్రియాణి చైతాని పఞ్చభూతాన్యతః శృణు ॥౫౯.౦౧౪ ఆకాశవాయుతేజాంసి సలిలం పృథివీ తథా ।౫౯.౦౧౫ స్థూలమేభిః శరీరన్తు సర్వాధారం ప్రజాయతే ॥౫౯.౦౧౫ ఏతేషాం వాచకా మన్త్రా న్యాసాయోచ్యన్త ఉత్తమాః ।౫౯.౦౧౬ జీవభూతం మకారన్తు దేవస్య(౧) వ్యాపకం న్యసేత్ ॥౫౯.౦౧౬ ప్రాణతత్త్వం భకారన్తు జీవోపాధిగతం న్యసేత్ ।౫౯.౦౧౭ హృదయస్థం బకారన్తు బుద్ధితత్త్వం న్యసేద్బుధః ॥౫౯.౦౧౭ ఫకారమపి తత్రైవ అహఙ్కారమయం న్యసేత్ ।౫౯.౦౧౮ మనస్తత్త్వం పకారన్తు న్యసేత్సఙ్కల్పసమ్భవం ॥౫౯.౦౧౮ శబ్దతన్మాత్రతత్త్వన్తు నకారం మస్తకే న్యసేత్ ।౫౯.౦౧౯ స్పర్శాత్మకం ధకారన్తు వక్త్రదేశే తు విన్యసేత్ ॥౫౯.౦౧౯ దకారం రూపతత్త్వన్తు హృద్దేశే వినివేశయేత్(౨) ।౫౯.౦౨౦ థకారం వస్తిదేశే తు రసతన్మాత్రకం న్యసేత్ ॥౫౯.౦౨౦ తకారం గన్ధతన్మాత్రం జఙ్ఘయోర్వినివేశయేత్ ।౫౯.౦౨౧ ణకారం శ్రోత్రయోర్న్యస్య ఢకారం విన్యసేత్త్వచి ॥౫౯.౦౨౧ డకారం నేత్రయుగ్మే తు రసనాయాం ఠకారకం ।౫౯.౦౨౨ టకారం నాసికాయాన్తు ఞకారం వాచి విన్యసేత్ ॥౫౯.౦౨౨ ఝకారం కరయోర్న్యస్య పాణితత్త్వం విచక్షణః ।౫౯.౦౨౩ జకారం పదయోర్న్యస్య ఛం పాయౌ చముపస్థకే ॥౫౯.౦౨౩ విన్యసేత్పృథివీతత్త్వం ఙకారం పాదయుగ్మకే ।౫౯.౦౨౪ వస్తౌ ఘకారం గం తత్త్వం తైజసం హృది విన్యసేత్ ॥౫౯.౦౨౪ ఖకారం వాయుతత్త్వఞ్చ నాసికాయాం నివేశయేత్ ।౫౯.౦౨౫ కకారం విన్యసేన్నిత్యం ఖతత్త్వం మస్తకే బుధః ॥౫౯.౦౨౫ హృత్పుణ్డరీకే విన్యస్య యకారం సూర్యదైవతం ।౫౯.౦౨౬ ద్వాసప్తతిసహస్రాణి హృదయాదభినిఃసృతాః ॥౫౯.౦౨౬ కలాషోడశసంయుక్తం మకారం తత్ర విన్యసేత్ ।౫౯.౦౨౭ తన్మధ్యే చిన్తయేన్మన్త్రీ విన్దుం వహ్నేస్తు మణ్డలం ॥౫౯.౦౨౭ హకారం(౧) విన్యసేత్తత్ర ప్రణవేన సురోత్తమః ।౫౯.౦౨౮ ఓం ఆం పరమేష్ఠ్యాత్మనే ఆం నమః పురుషాత్మనే ॥౫౯.౦౨౮ ఓం వాం మనోనివృత్త్యాత్మనే నాఞ్చ విశ్వాత్మనే నమః ।౫౯.౦౨౯ ఓం వం నమః సర్వాత్మనే ఇత్యుక్తాః పఞ్చ శక్తయః(౨) ॥౫౯.౦౨౯ స్థానే తు ప్రథమా యోజ్యా ద్వితీయా ఆసనే మతా ।౫౯.౦౩౦ తృతీయా శయనే తద్వచ్చతుర్థీ పానకర్మణి(౩) ॥౫౯.౦౩౦ ప్రత్యర్చాయాం(౪) పఞ్చమీ స్యాత్పఞ్చోపనిషదః స్మృతాః ।౫౯.౦౩౧ హూఙ్కారం(౫) విన్యసేన్మధ్యే ధ్యాత్వా మన్త్రమయం హరిం ॥౫౯.౦౩౧ యాం మూర్తిం స్థాపయేత్తస్మాత్(౬) మూలమన్త్రం న్యసేత్తతః ।౫౯.౦౩౨ ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ మూలకం ॥౫౯.౦౩౨ శిరోఘ్రాణలలాటేషు ముఖకణ్ఠహృది క్రమాత్ ।౫౯.౦౩౩ భుజయోర్జఙ్ఘయోరఙ్ఘ్య్రోః కేశవం శిరసి న్యసేత్ ॥౫౯.౦౩౩ నారాయణం న్యసేద్వక్త్రే గ్రీవాయాం మాధవం న్యసేత్ ।౫౯.౦౩౪ గోవిన్దం భుజయోర్న్యస్య విష్ణుం చ హృదయే న్యసేత్ ॥౫౯.౦౩౪ మధుసూదనకం పృష్ఠే వామనం జఠరే న్యసేత్ ।౫౯.౦౩౫ కక్ష్యాన్త్రివిక్రమం న్యస్య జఙ్ఘాయాం శ్రీధరం న్యసేత్ ॥౫౯.౦౩౫ హృషీకేశం దక్షిణాయాం పద్మనాభం తు గుల్ఫకే ।౫౯.౦౩౬ దామోదరం పాదయోశ్చ హృదయాదిషడఙ్గకం ॥౫౯.౦౩౬ ఏతత్సాధారణం ప్రోక్తమాదిర్మూర్తేస్తు సత్తమ ।౫౯.౦౩౭ అథవా యస్య దేవస్య ప్రారబ్ధం స్థాపనం భవేత్ ॥౫౯.౦౩౭ తస్యైవ మూలమన్త్రేణ సజీవకరణం భవేత్ ।౫౯.౦౩౮ యస్యా మూర్తేస్తు యన్నామ తస్యాద్యం చాక్షరం చ యత్ ॥౫౯.౦౩౮ తత్స్వైరైర్ద్వాదశైర్భేద్య హ్యఙ్గాని పరికల్పయేత్ ।౫౯.౦౩౯ హృదయాదీని దేవేశ మూలఞ్చ దశమాక్షరం ॥౫౯.౦౩౯ యథా దేవే తథా దేహే(౧) తత్త్వాని వినియోజయేత్ ।౫౯.౦౪౦ చక్రాబ్జమణ్దలే విష్ణుం యజేద్గన్ధాదినా తథా(౨) ॥౫౯.౦౪౦ పూర్వవచ్చాసనం ధ్యాయేత్సగాత్రం(౩) సపరిచ్ఛదం ।౫౯.౦౪౧ శుభఞ్చక్రం ద్వాదశారం హ్యుపరిష్టాద్విచిన్తయేత్ ॥౫౯.౦౪౧ త్రినాభిచక్రం ద్వినేమి స్వరైస్తచ్చ సమన్వితం ।౫౯.౦౪౨ పృష్ఠదేశే తతః ప్రాజ్ఞః ప్రకృత్యాదీన్నివేశయేత్ ॥౫౯.౦౪౨ పూజయేదారకాగ్రేషు(౪) సూర్యం ద్వాదశధా పునః ।౫౯.౦౪౩ కలాషోడశసంయుక్తం సోమన్తత్ర విచిన్తయేత్ ॥౫౯.౦౪౩ సబలం త్రితయం నాభౌ చిన్తయేద్దేశికోత్తమః ।౫౯.౦౪౪ పద్మఞ్చ ద్వాదశదలం పద్మమధ్యే విచిన్తయేత్ ॥౫౯.౦౪౪ తన్మధ్యే పౌరుషీం శక్తిం ధ్యాత్వాభ్యర్చ్య చ దిశికః(౧) ।౫౯.౦౪౫ ప్రతిమాయాం హరిం న్యస్య తత్ర తం పూజయేత్సురాన్(౨) ॥౫౯.౦౪౫ గన్ధపుష్పాదిభిః సమ్యక్సాఙ్గం సావరణం క్రమాత్ ।౫౯.౦౪౬ ద్వాదశాక్షరవీజైస్తు కేశవాదీన్ సమర్చయేత్ ॥౫౯.౦౪౬ ద్వాదశారే మణ్డలే తు లౌకపాలాదికం క్రమాత్ ।౫౯.౦౪౭ ప్రతిమామర్చయేత్పశ్చాద్గన్ధపుష్పాదిభిర్ద్విజః ॥౫౯.౦౪౭ పౌరుషేణ తు సూక్తేన శ్రియాః సూక్తేన పిణ్డికాం ।౫౯.౦౪౮ జననాదిక్రమాత్పశ్చాజ్జనయేద్వైష్ణవానలం ॥౫౯.౦౪౮ హుత్వాగ్నిం హుతమితి కుణ్డేగ్నిం ప్రణయేద్బుధః ।౫౯.౦౪౯ అగ్నిప్రణయనే మన్త్రస్త్వమగ్నే హ్యగ్నిరుచ్యతే ॥౫౯.౦౪౯ దక్షిణేగ్నిం హుతమితి కుణ్డేగ్నిం ప్రణయేద్బుధః ।౫౯.౦౫౦ అగ్నిమగ్నీతి పూర్వే తు కుణ్డేగ్నిం ప్రణయేద్బుధః ॥౫౯.౦౫౦ ఉత్తరే ప్రణయేదగ్నిమగ్నిమగ్నీ హవామహే ।౫౯.౦౫౧ అగ్నిప్రణయనే మన్త్రస్త్వమగ్నే హ్యగ్నిరుచ్యతే ॥౫౯.౦౫౧ పలాశసమిధానాన్తు అష్టోత్తరసహస్రకం ।౫౯.౦౫౨ కుణ్డే కుణ్డే హోమయేచ్చ వ్రీహీన్ వేదాదికైస్తథా ॥౫౯.౦౫౨ సాజ్యాంస్తిలాన్ వ్యాహృతిభిర్మూలమన్త్రేణ వై ఘృతం ।౫౯.౦౫౩ కుర్యాత్తతః శాన్తిహోమం మధురత్రితయేన చ ॥౫౯.౦౫౩ ద్వాదశార్ణైః స్పృశేత్పాదౌ నాభిం హృన్మస్తకం తతః ।౫౯.౦౫౪ ఘృతం దధి పయో హుత్వా స్పృశేన్మూర్ధన్యథో తతః ॥౫౯.౦౫౪ స్పృష్ట్వా శిరోనాభిపాదాంశ్చతస్రః స్థాపయేన్నదీః(౧) ।౫౯.౦౫౫ గఙ్గా చ యమునా గోదా క్రమాన్నామ్నా సరస్వతీ ॥౫౯.౦౫౫ దహేత్తు విష్ణుగాయత్ర్యా గాయత్ర్యా శ్రపయేచ్చరుం ।౫౯.౦౫౬ హోమయేచ్చ బలిం దద్యాదుత్తరే భోజయేద్ద్విజాన్ ॥౫౯.౦౫౬ సామాధిపానాం తుష్ట్యర్థం హేమగాం గురవే దదేత్ ।౫౯.౦౫౭ దిక్పతిభ్యో బలిం దత్త్వా రాత్రౌ కుర్యాచ్చ జాగరం ।౫౯.౦౫౭ బ్రహ్మగీతాదిశబ్దేన సర్వభాగధివాసనాత్ ॥౫౯.౦౫౭ ఇత్యాదిమహాపురాణే ఆగ్నేయే అధివాసనం నామ ఊనషష్టితమోఽధ్యాయః ॥ భగవానువాచ హరేః సాన్నిధ్యకరణమధివాసనముచ్యతే। సర్వ్వజ్ఞం సర్వగం ధ్యాత్వా ఆత్మానం పురుషోత్తమమ్

ఓంకారేణ సమాయోజ్య చిచ్ఛక్తిమభిమానినీమ్ । నిః సార్య్యాత్మైకతాం కృత్వాస్వస్మిన్ సర్వగతే విభౌ

ఓంకారంతో చైతన్యశక్తిని ఏకముగా చేసి, ఆత్మ-ఐక్యాన్ని స్థాపించి, ఆ శక్తిని తనలోని సర్వవ్యాప్తిలో లీనంచేయాలి.

యోజయేః మరుతా పృథ్వీం వహ్నిబీజేన పీపయేత్। సంహరేద్వాయునా చాగ్నిం వాయుమాకాశతో నయేత్

భూమిని గాలితో కలిపి, అగ్ని బీజంతో దీపింపజేయాలి. అగ్నిని గాలిలో కలిపి, ఆ గాలిని ఆకాశంలో లీనంచేయాలి.

అధిభూతాదిదేవైస్తు సాధ్యాఖ్యైవిభవైః। సహ। తన్మాత్రపాత్రకాన్ కృత్వా సంహరేత్తత్ క్రమాద్ బుధః

అధిభూత, అధిదేవతలు, సాధ్యశక్తులతో కలిసి, వాటి సూక్ష్మరూపాలను ఏర్పరిచి, వాటిని క్రమంగా లీనంచేయాలి.

ఆకాశం మనసాహ్త్య మనోహఙ్కరణే కురు । అహఙ్కారఞ్చ మహతి తఞ్చాప్యవ్యాకృతే నయేత్

ఆకాశాన్ని మనస్సులో లీనం చేసి, మనస్సును అహంకారంలో కలిపి, అహంకారాన్ని మహత్తులో, దానిని అవ్యాకృతంలో లీనంచేయాలి.

అవ్యాకృతం జ్ఞానరూపే వాసుదేవః స ఈరితః। స తామవ్యాకృతి మాయామవష్టబ్య సిసృక్షయా

అవ్యాకృతం జ్ఞానరూపంగా వాసుదేవుడుగా పిలవబడతాడు. సృష్టిచేయాలనే సంకల్పంతో ఆ అవ్యాకృత మాయను పట్టుకున్నాడు.

సఙ్కర్షణం స శవ్దాత్మా స్పర్శాఖ్యమసృజత్ ప్రభుః। క్షోభ్య మాయాం స ప్రద్యుమ్నం తేజోరుపం స చాసృజత్

ఆ ప్రభువు శబ్దస్వరూపమైన సంకర్షణుడిని సృష్టించాడు. మాయను కదిలించి, తేజోరూపమైన ప్రద్యుమ్నుడిని సృష్టించాడు.

అనిరుద్ధం రసమాత్రం బ్రహ్మాణం గన్ధరూపకమ్। అనిరుద్ధః స చ బ్రహ్మా అప ఆదౌ ససర్జ చహ

రసమాత్రమైన అనిరుద్ధుడిని, గంధరూపమైన బ్రహ్మను సృష్టించాడు. అనిరుద్ధుడే బ్రహ్మగా మొదట నీటిని సృష్టించాడు.

తస్మిన్ హిరణ్మయఞ్చాణ్డం సోఽసృజత్ పఞ్చభూతవద్। తస్మిన్ సఙ్క్రామితే జీవ శక్తిరాత్మోపసంహృతా

అందులో అయన పంచభూతాలవంటి హిరణ్మయాండాన్ని సృష్టించాడు. అందులో జీవుడు ప్రవేశించినప్పుడు, శక్తి ఆత్మలో లీనమైంది.

ప్రాణో జీవేన సంయుక్తో వృత్తిమానితి శబ్ద్యతే। జీవో వ్యాహృతిసఞ్జ్ఞస్తు ప్రాణేష్వాధ్యాత్మికః స్మృతః

ప్రాణం జీవునితో కలిసినప్పుడు దానిని వృత్తిమంతుడు అంటారు. జీవుడు వ్యాహృతి అనే పేరుతో ప్రాణాల్లో అంతర్గతంగా గుర్తించబడతాడు.

ప్రాణైర్యుక్తా తతో బుద్ధిః సఞ్జాతా చాష్టమూర్త్తికా । అహఙ్కారస్తతో జజ్ఞే మనస్తస్మాదజాయత

ప్రాణాలతో కలిసిన తరువాత బుద్ధి ఉత్పన్నమవుతుంది, అది అష్టమూర్తిగా ఉంటుంది. దానినుంచి అహంకారం, దానినుంచి మనస్సు జన్మిస్తుంది.

అర్థాః ప్రజజ్ఞిరే పఞ్చ సఙ్కల్పాదియుతాస్తతః। శబ్దః స్పర్శశ్చ రూపఞ్చ రసో గన్ధ ఇతి స్మృతాః

ఆయా సంకల్పాలతో కూడిన ఐదు విషయాలు పుట్టాయి. అవి శబ్దం, స్పర్శ, రూపం, రసం, వాసన అని గుర్తించబడినవి.

జ్ఞానశక్తియుతాన్యేతైరారబ్ధానీన్ద్రియాణి తు। త్వక్‌శ్రోత్రఘ్రాణచక్షూంషి జిహ్వాబుద్ధీన్ద్రియాణి తు

ఈ ఐదు విషయాల వల్ల జ్ఞానశక్తితో కూడిన ఇంద్రియాలు ఏర్పడ్డాయి. అవి చర్మం, చెవి, ముక్కు, కళ్ళు, నాలుక, బుద్ధి అనే ఇంద్రియాలు.

పాదౌ పాయుస్తథా పాణీ వాగుపస్థశ్చ పఞ్చమః। కర్మ్మేన్ద్రియాణి చైతాని పఞ్చభూతాన్యతః శ్రృణు

కాళ్లు, గుదము, చేతులు, మాట, ఉపస్థానం — ఇవి ఐదు క్రియేంద్రియాలు. ఇప్పుడు ఐదు భూతాల గురించి విను.

ఆకాశవాయుతేజాంసి సలిలం పృథివీ తథా। స్థూలమేభిః శరీరన్తు సర్వాధారం ప్రజాయతే

ఆకాశం, గాలి, అగ్ని, నీరు, భూమి — వీటి ద్వారా స్థూల శరీరం, అన్నింటికీ ఆధారం, ఏర్పడుతుంది.

ప్రాణతత్త్వం భకారన్తు జీవోపాధిగతం న్యసేత్। హృదయస్థం బకారన్తు బుద్ధితత్త్వం న్యసేద్ బుధః

ప్రాణతత్వాన్ని 'భ' అనే అక్షరంగా, జీవుని లక్షణంగా స్థాపించాలి. హృదయంలో 'బ' అనే అక్షరాన్ని బుద్ధితత్వంగా జ్ఞానులు స్థాపించాలి.

ఫకారమపి తత్రైవ అహఙ్కారమయం న్యసేత్। మనస్తత్త్వం పకారన్తు న్యసేత్సఙ్కల్పసమ్భవమ్

అక్కడే 'ఫ' అనే అక్షరాన్ని అహంకార స్వరూపంగా స్థాపించాలి. మనస్తత్వాన్ని, సంకల్పం వల్ల పుట్టిన 'ప' అనే అక్షరాన్ని కూడా స్థాపించాలి.

శబ్దతన్మాత్రతత్త్వన్తు నకారం మస్తకే న్యసేత్। స్పర్శాత్మకం ధకారన్తు వక్త్రదేశే తు విన్యసేత్

'న' అనే అక్షరాన్ని శబ్దసూక్ష్మతత్వంగా తలపై స్థాపించాలి. 'ధ' అనే అక్షరాన్ని స్పర్శతత్వంగా నోటివద్ద స్థాపించాలి.

దకారం రూపతత్త్వన్తు హృద్దేశే వినివేశయేత్ । థకారం వస్తిదేశే తు రసతన్మాత్రకం న్యసేత్

'ద' అనే అక్షరాన్ని రూపతత్వంగా హృదయంలో స్థాపించాలి. 'థ' అనే అక్షరాన్ని రసతత్వంగా కడుపులో స్థాపించాలి.

తకారం గన్ధతన్మాత్రం జఙ్ఘయోర్వ్వినివేశయేత్। ణకారం శ్రోత్రయోర్న్న్యస్య ఢకారం విన్యసేత్త్వచి

'త' అనే అక్షరాన్ని వాసనతత్వంగా తొడలలో స్థాపించాలి. 'ణ' అనే అక్షరాన్ని చెవుల్లో, 'ఢ' అనే అక్షరాన్ని చర్మంలో స్థాపించాలి.

డకారం నేత్రయుగ్మే తు రసనాయాం ఠకారకమ్। టకారం నాసికాయాన్తు ఞకారం వాచి విన్యసేత్

'ఢ' అనే అక్షరాన్ని రెండు కళ్లలో, 'ఠ' అనే అక్షరాన్ని నాలుకలో స్థాపించాలి. 'ట' అనే అక్షరాన్ని ముక్కులో, 'ఞ' అనే అక్షరాన్ని మాటలో స్థాపించాలి.

ఝకారం కరయోర్న్న్యస్య పాణితత్త్వం విచక్షణః। జకారం పదయోర్న్న్యస్య ఛం పాయౌ చముపస్థకే

వివేకులు 'ఝ' అనే అక్షరాన్ని చేతుల్లో, పాణితత్వంగా స్థాపించాలి. 'జ' అనే అక్షరాన్ని కాళ్లలో, 'ఛ' అనే అక్షరాన్ని గుదంలో, 'చ' అనే అక్షరాన్ని ఉపస్థానంలో స్థాపించాలి.

విన్యసేత్ పృథివీతత్త్వం ఙకారం పాదయుగ్మకే। వస్తౌ ఘకారం గం తత్త్వం తైజసం హృది విన్యసేత్

'ఙ' అనే అక్షరాన్ని భూమితత్వంగా రెండు కాళ్లలో స్థాపించాలి. 'ఘ' అనే అక్షరాన్ని కడుపులో, 'గ' అనే అక్షరాన్ని అగ్నితత్వంగా హృదయంలో స్థాపించాలి.