అగ్నిపురాణమ్

మురామాంసీం చామలకం సహదేవాం నిశాదికమ్। షష్టిదీపాన్న్యసేదష్టౌ న్యసేన్నీరాజనాయ చ

మురా, మాంసీ, ఆమలకము, సహదేవి, నిషాదిక వంటి ద్రవ్యాలు, అరవై దీపాలు, అలాగే ఎనిమిది నీరాజన దీపాలను ఉంచాలి.

శఙ్‌ఖంహచక్రఞ్చ శ్రీవత్సం కులిశం పఙ్కజాదికమ్। హేమాదిపాత్రే కృత్వా తు నానావర్ణాదిపుష్పకమ్

శంఖము, చక్రము, శ్రీవత్సము, వజ్రము, పద్మము మొదలైనవి బంగారు పాత్రలో, వివిధ రంగుల పువ్వులతో కలిపి ఉంచాలి.

భగవానువాచ ఏశాన్యాం జయయేత్ కుణ్డం గురుర్వ్వహ్నిఞ్చ వైష్ణవమ్। గాయత్ర్యాష్టశతం హుత్వా సమ్పాతవిధినా ఘటాన్

భగవంతుడు ఇలా చెప్పాడు: ఈశాన్య దిశలో గురువు అగ్నికుండమును, వైష్ణవ అగ్నిని స్థాపించాలి. గాయత్రీ మంత్రంతో నూరైతిమిది హోమాలు చేసి, నియమానుసారం కలశాలను అభిషేకించాలి.

ప్రోక్షయేత్ కారుశాలాయాం శిల్పిభిముర్త్తిర్వ్రజేత్। తుర్య్యశబదైః కౌతుకఞ్చ బన్ధయేద్దక్షిణే కరే

ఆయన శిల్పశాలలో అభిషేకం చేసి, శిల్పులు ముందుకు వెళ్లాలి. మంగళధ్వనులతో కుడి చేతికి రక్షను కట్టాలి.

విష్ణవే శిపివిష్టేతి ఊర్ణాసూత్రేణ సర్షపైః। పట్టవస్త్రేణ కర్త్తవ్యం దేశికస్యాపి కౌతుకమ్

విష్ణువు కోసం 'శిపివిష్ట' అని ఉచ్చరిస్తూ, మేకపోతు నూలుతో, ఆవాలు కలిపి, పట్టుచీరతో గురువు రక్షను సిద్ధం చేయాలి.

మణ్డపే ప్రతిమాం స్థాప్య సవస్త్రాం పూజితాం స్తువన్। నమస్తేర్చ్యేం సురేశాని ప్రణీతే విశ్వకర్మ్మణ

మండపంలో విగ్రహాన్ని వస్త్రాలతో అలంకరించి, పూజించి, 'దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, విశ్వకర్మ చేత తయారైనవాడా, నీకు నమస్కారం' అని స్తుతించాలి.

ప్రభావితాశేషజగద్ధాత్రి తుభ్యం నమో నమః। త్వయి సమ్పూజయామీశే నారాయణమనామయమ్

'అఖిల జగత్తును పోషించే ప్రభావంతుడా, నీకు పునఃపునః నమస్కారం. నీవే పరమేశ్వరుడవు, నీవే నారాయణుడు, నిన్నే నేను పూజిస్తున్నాను.'

రహితా శిల్పిదోషైస్త్వమృద్ధియుక్తా సదా భవ। ఏవం విజ్ఞాప్య ప్రతిమాం నయేత్తాం స్నానమణ్డపమ్

'నీవు ఎప్పుడూ శిల్పదోషాలు లేకుండా, ఐశ్వర్యంతో ఉండాలి.' అని చెప్పి, ఆ విగ్రహాన్ని స్నాన మండపానికి తీసుకెళ్లాలి.

శిల్పినన్తోషయేద్‌ద్రవ్యైర్గురవే గాం ప్రదాపయేత్। చిత్రం దేవేతి మన్త్రేణ నేత్రే చోన్మీలయేత్తతః

శిల్పులను బహుమతులతో సంతృప్తిపరిచి, గురువుకు ఒక ఆవును ఇవ్వాలి. 'దేవా, సుందరుడా' అనే మంత్రంతో విగ్రహానికి నేత్రాలు తెరవాలి.

అగ్నిర్జ్యోతీతి దృష్టిఞ్చ దద్యాద్వై భద్రపీఠకే। తతః శక్లాని పుష్పాణి ఘృతం సిద్ధార్థకం తథా

'అగ్నియే జ్యోతి' అని పలుకుతూ, శుభాసనంపై దృష్టిని ప్రసాదించాలి. ఆ తరువాత తెల్ల పువ్వులు, నెయ్యి, సిద్ధార్థకాన్ని సమర్పించాలి.

దూర్వ్వాం కుశాగ్రం దేవస్య దద్యాచ్ఛిరసి దేశికః। మధువాతేతి మన్త్రేణ నేత్రే చాభ్యఞ్జయేద్ గురుః

దేశికుడు దేవుని తలపై దర్భ, కుశ తుప్పును ఉంచాలి. 'మధువాత' మంత్రంతో గురువు నేత్రాలకు అభిషేకం చేయాలి.

హిరణ్యగర్భమన్త్రేణ ఇమం మేతి చ కీర్త్తయేత్ ఘృతేనాభ్యఞ్జయేత్ పశ్చాత్ పఠన్ ఘృతవతీం పునః

హిరణ్యగర్భ మంత్రంతో 'ఇమం మే' అని పఠిస్తూ, ఆ తరువాత నెయ్యితో అభిషేకం చేయాలి. మళ్లీ మంత్రాన్ని పఠిస్తూ, నెయ్యితో అభిషేకం చేయాలి.

మసూరపిష్టేనోద్వర్త్య అతో దేవేతి కీర్త్తయన్। క్షాలయేదుష్ణతీర్థజైః స్నానం పావమానీతి రత్నజైః

పెసరపిండి రాసి, 'అతో దేవే' అని పఠిస్తూ, పవిత్రతీర్థాల తటాకాల గోరువెచ్చటి నీటితో స్నానం చేయాలి. స్నానానికి, 'పావమానీ' మంత్రాన్ని పఠిస్తూ, రత్నజలంతో స్నానం చేయాలి.

ద్రుపదాదివేత్యనులిమ్పేదాపో హిష్ఠేతి సేచయేత్। నదీజైస్తీర్థజైః స్నానం పావమానీతి రత్నజై

'ద్రుపదాది' మంత్రంతో అభిషేకం చేసి, 'ఆపో హిష్ఠ' అని పఠిస్తూ నీరు చల్లాలి. నదీ జలాలతో లేదా తీర్థజలాలతో, 'పావమానీ' మంత్రంతో రత్నజలాన్ని ఉపయోగించి స్నానం చేయాలి.

సముద్రం గచ్ఛ చన్దనైస్తీర్థమృత్కలశేన చ। శన్నో దేవీః స్నాపయేచ్చ గాయత్ర్యాప్యుష్ణవారిణా

చందనం, తీర్థమట్టి కలశంతో సముద్రానికి వెళ్లాలి. 'శన్నో దేవీః' అని పఠిస్తూ, గాయత్రీ మంత్రంతో గోరువెచ్చటి నీటితో స్నానం చేయాలి.

పఞ్చమృద్భిర్హిరణ్యేతి స్నాపయేత్పరమేశ్వరమ్। సికతాద్భిరిమం మేతి వల్మీకోదఘటేన చ

ఐదు విధాల మట్టితో 'హిరణ్య' మంత్రాన్ని పఠిస్తూ పరమేశ్వరునికి అభిషేకం చేయాలి. ఇసుకతో 'ఇమం మే' అని పఠిస్తూ, పుట్టగొడుగు లేదా వాల్మీకపు కలశంతో అభిషేకం చేయాలి.

తద్ధిష్ణోరితి ఓషధ్యద్భిర్థా ఓషధీతి మన్త్రతః। యఝాయజ్ఞేతి కాషాయైః పఞ్చభిర్గవ్యకైస్తతః

'తద్ధిష్ణోర్' మంత్రంతో ఔషధాలు, నీటితో అభిషేకం చేయాలి. 'థా ఔషధీ' మంత్రంతో, ఆ తరువాత ఐదు విధాల గోధన్యాలతో 'యజ్ఞాయజ్ఞ' మంత్రాన్ని పఠిస్తూ అభిషేకం చేయాలి.

పయః పృథివ్యాం మన్త్రేణ యాః ఫలినా ఫలామ్బుభిః। విశ్వతశ్చక్షుః సౌమ్యేన పూర్వేణ కలసేన చ

'పయః పృథివ్యాం' మంత్రంతో పండ్లతో కూడిన మొక్కల నీటితో అభిషేకం చేయాలి. 'విశ్వతశ్చక్షుః' మంత్రంతో తూర్పు కలశాన్ని ఉపయోగించాలి.

సోమం రాజానమిత్యేవం విష్ణో రరాటం దక్షతః। హంసః శుచిః పశ్చిమేన కుర్య్యాదుద్వర్త్తనం హరేః

'సోమం రాజానం' మంత్రాన్ని పఠిస్తూ విష్ణువుని కుడివైపున అభిషేకం చేయాలి. 'హంసః శుచిః' మంత్రంతో హరికి పడమర వైపున అభిషేకం చేయాలి.

మూర్ద్ధానన్దివమన్త్రేణ ధాత్రీం మాంసీ చ కే దదేత్ । మానస్తోకేతి మన్త్రేణ గన్ధద్వారేతి గన్ధకైః

'మూర్ధానందివం' మంత్రంతో ధాత్రి, మాంసీ మొక్కలను సమర్పించాలి. 'మానస్తోక' మంత్రంతో, 'గంధద్వారే' అని పఠిస్తూ సువాసన ద్రవ్యాలను సమర్పించాలి.

ఇదమాపేతి చ ఘటైరేకాశీతిపదస్థితైః। ఏహ్యేహి భగవన్ విష్ణో లోకానుగ్రహకారక

'ఇదమాపేతి' మంత్రంతో ఎనభై ఒక పదాలతో కూడిన కలశాలను ఉపయోగించాలి. 'ఏహ్యేహి భగవన్ విష్ణో', లోకాలకూ కరుణ చూపే విష్ణువుని పిలవాలి.

యజ్ఞభాగం గృహాణేమం వాసుదేవ నమోస్తు తే। అనేనావాహ్య దేవేశం కుర్యాత్ కౌతుకమోచనమ్

'యజ్ఞభాగం గృహాణేమం వాసుదేవ నమోస్తు తే' అని పఠిస్తూ, ఈ యజ్ఞభాగాన్ని స్వీకరించమని ప్రార్థించాలి. ఈ మంత్రంతో దేవేశుని ఆహ్వానించి, కౌతుకమోచనం చేయాలి.

ముఞ్చామి త్వేతి సూక్తేన దేశికస్యాపి మోచయేత్। హిరణ్మయేన పాద్యం దద్యాదతో దేవేతి చార్ఘ్యకమ్

'ముంచామి త్వేతి' మంత్రంతో గురువుని కూడా విముక్తి చేయాలి. హిరణ్మయ పాద్యాన్ని సమర్పించి, 'అతో దేవే' అని పఠిస్తూ అర్ఘ్యం సమర్పించాలి.

మధువాతా మధుపర్క్కం మయి గృహ్మామి చాచమేత్। అక్షన్నమీమదన్తేతి కిరేద్‌దూర్వాక్షతం బుధః

'మధువాతా' మంత్రంతో మధుపర్కాన్ని సమర్పించి, 'మయి గృహ్మామి' అని పఠిస్తూ ఆచమన చేయాలి. 'అక్షన్నమీమదంతేతి' మంత్రంతో దూర్వా, అక్షతాలను జ్ఞానులు సమర్పించాలి.

కాణ్డాన్నిర్మ్మఞ్ఛనం కుర్య్యాద్వన్ధం గన్ధవతీతి చ। ఉన్నయామీతి మాల్యఞ్చ ఇదం విష్ణు పవిత్రకమ్

'గంధవతీతి' మంత్రంతో కాండాలతో ఆసనం సిద్ధం చేయాలి. 'ఉన్నయామీతి' మంత్రంతో మాలను సమర్పించి, ఈ పవిత్రాన్ని విష్ణువుని సమర్పించాలి.

బృహస్పతే వస్త్రయుగ్మం వేదాహమిత్యుత్తరీయకమ్। మహావ్రతేన సకలీపుష్పం చౌషధయః క్షిపేత్

'బృహస్పతే' మంత్రంతో వస్త్రజోడును సమర్పించాలి. 'వేదాహమితి' మంత్రంతో ఉత్తరీయం సమర్పించాలి. 'మహావ్రత' మంత్రంతో అన్ని పువ్వులు, ఔషధాలను సమర్పించాలి.

ధూపం దద్యాద్‌ధూరసీతి విభ్రాట్‌సూక్తేన చాఞ్చనమ్। యుఞ్జన్తీతి చ తిలకం దీర్ఘాయుష్ట్వే తి మాల్యకమ్

'ధూరాసీతి' మంత్రంతో ధూపాన్ని సమర్పించాలి. 'విభ్రాట్' సూక్తంతో కాజల్‌ను పెట్టాలి. తిలకానికి 'యుయంజంతీతి', మాల కోసం 'దీర్ఘాయుష్ట్వే' మంత్రాన్ని పఠించాలి.

ఇన్ద్రచ్ఛత్రేతి ఛత్రన్తు ఆదర్శన్తు విరాజతః। చామరన్తు వికర్ణేన భూషాం రథన్తరేణ చ

'ఇంద్రఛత్ర' మంత్రంతో గొడుగు సమర్పించాలి. 'విరాజతః' మంత్రంతో అద్దాన్ని, 'వికర్ణేన' మంత్రంతో చామరాన్ని, 'రథంతర' మంత్రంతో అలంకారాలను సమర్పించాలి.

వ్యజనం వాయుదైవత్యైర్ముఞ్చామి త్వేతి పుష్పకమ్। వేదాద్యైః సంస్తుతిం కుర్య్యాద్ధరేః పురుషసూక్తతః

వాయుదేవతల మంత్రాలతో వ్యజనం సమర్పించి, 'ముంచామి త్వేతి' మంత్రంతో పుష్పాలను సమర్పించాలి. వేదమంత్రాలతో, పురుషసూక్తంతో హరిని స్తుతించాలి.