అగ్నిపురాణమ్

కుశోపరి తూలికాఞ్చ శయ్యాయాం దిగ్‌విదిక్షు చ। విద్యాధిపాన్ యజేద్విష్ణుం మధుఘాతం త్రివిక్రమమ్

శయనంపై, దర్భ గడ్డి మీద, దిండు మీద, అన్ని దిక్కులలో కూడా, విద్యాధిపతిగా విష్ణువును, మధుఘాతుడిగా, త్రివిక్రముడిగా పూజించాలి.

వామనం దిక్షు వాయ్వాదౌ శ్రీధరఞ్చ హృషీకపమ్। విద్యాధిపాన్ యజేద్విష్ణుం మధుగాతం త్రివిక్రమమ్

వాయువు మొదలైన దిక్కులలో వామనుడు, శ్రీధరుడు, హృషీకేశుడు, అలాగే విష్ణువు విద్యాధిపతిగా, మధుఘాతుడిగా, త్రివిక్రముడిగా పూజించబడాలి.

అభ్యర్చ్య పఞ్చాదైశాన్యాం చతుష్కుమ్బే సవేదికే। స్నానమణ్డపకే సర్వద్రవ్యాణ్యానీయ నిక్షిపేత్

ఈశాన్య దిక్కులో ఐదు పాత్రలతో, వేదికపై పూజ చేసి, అన్ని పదార్థాలను స్నాన మండపానికి తీసుకెళ్లి అక్కడ ఉంచాలి.

స్నానకుమ్భేషు కుమ్భాం స్తాం శ్చతుర్దిక్ష్వధివాసయేత్। కల్శాః స్థాపనీయాస్తు అభిషేకార్థమాదరాత్

స్నానకుండల్లో, నాలుగు దిక్కులలో కుండలను స్థాపించాలి. అభిషేకానికి కావలసిన కలశాలను శ్రద్ధతో ఉంచాలి.

వటోదుమ్బరకాశ్వత్థాంశ్వమ్పకాశోకశ్రీ ద్రుమాన్ । పలాశార్జునప్లక్షాంస్తు కదమ్బవకులామ్రకాన్

వటవృక్షం, ఉడుంబర, అశ్వత్థ, చంపక, అశోక, శ్రీ వృక్షం, పలాష, అర్జున, ప్లక్ష, కదంబ, బకుల, మామిడి చెట్ల కొమ్మలను తెచ్చుకోవాలి.

పల్లవాంస్తు సమానీయ పూర్వకుమ్భే వినిక్షిపేత్। పద్మకం రోచనాం దూర్వ్వా దర్భపిఞ్జలమేవ చ

ఆ కొత్త మొగ్గలను తూర్పు కుండలో పెట్టాలి. అలాగే పద్మక, రోజన, దర్భ గడ్డి, దూర్వా గడ్డి కూడా ఉంచాలి.

జాతీపుష్పం కున్దపుష్పఞ్చన్దనం రక్తచన్దనమ్। సిద్ధార్థం తగరఞ్చైవ తణ్డులం దక్షిణే న్యసేత్

జాతిపుష్పం, కుందపుష్పం, గంధం, రక్తచందనం, సిద్ధార్థం, తగర, బియ్యం — ఇవన్నీ కుడివైపు ఉంచాలి.

సువర్ణం రజతఞ్చైవ కూలద్వయమృదన్తథా। నద్యాః సముద్రగామిన్యా విశేషాత్ జాహ్రవీమృదమ్

బంగారం, వెండి, రెండు రకాల నది ఒడ్డుమట్టి, ముఖ్యంగా సముద్రానికి పోయే గంగా నది మట్టిని కూడా ఉంచాలి.

గోమయఞ్చ యవాన్ శాలీంస్తిలాంశ్చైవాపరే న్యసేత్। విష్ణుపర్ణీ శ్యామలతాం భృఙ్గరాజం శతాధరీమ్

పశువుల మట్టి, యవలు, బియ్యం, నువ్వులు, విష్ణుపర్ణి, శ్యామలత, భృంగరాజ, శతాధరి మొక్కలను కూడా ఉంచాలి.

సహదేవాం మహాదేవీం బలాం వ్యాఘ్నీం సలక్ష్మణామ్। ఐసాన్యామపరే సుమ్భే మహ్గల్యాన్వినివేశయేత్

సహదేవి, మహాదేవి, బల, లక్షణాలతో కూడిన వ్యాఘ్ని, అలాగే ఈశాన్య దిక్కులో ఇతర మంగళకరమైన పదార్థాలను ఉంచాలి.

వల్మీకమృత్తికాం సప్తస్థానోత్థామపరే న్యసేత్। జాహ్నతీవాలుకాతోయం విన్యసేదపరే ఘటే

వామికం మట్టి, ఏడువిధాల మట్టిని వేరే కుండలో ఉంచాలి. మరో కుండలో గంగా నది ఇసుక, నీటిని ఉంచాలి.

వరాహవృషనాగేన్ద్రవిషాణోద్ధృతమృత్తికామ్। మృత్తికాం పద్మమూలస్య కుశస్య త్వపరే న్యసేత్

వరాహ దంతం, ఎద్దు వృషణం, ఏనుగు కొమ్ము నుండి తీసిన మట్టి, పద్మమూలం, దర్భ మూలం నుండి తీసిన మట్టిని కూడా వేరే కుండలో ఉంచాలి.

తీర్థపర్వతమృద్భిస్చ యుక్తమప్యపరే న్యసేత్। నాగకేశరపుష్పఞ్చ కాశ్మీరమపరే న్యసేత్

తీర్థాలు, కొండల నుండి తీసిన మట్టిని కూడా వేరే కుండలో ఉంచాలి. నాగకేశర పువ్వు, కాశ్మీరాన్ని మరో కుండలో ఉంచాలి.

చన్ద నాగురుకర్పూరైః పుష్పం చైవాపరే న్యసేత్। వైదూర్యం విద్రుమం ముక్తాం స్ఫటికం వజ్రమేవ చ

ఇతరులు చందనం, నాగరము, కర్పూరము, పువ్వులు, అలాగే వైడూర్యము, పగడము, ముత్యాలు, స్ఫటికము, వజ్రము వంటి సుగంధ ద్రవ్యాలు అక్కడ ఉంచాలి.

ఏతాన్యేకత్ర నిక్షిప్య స్థాపయేద్దేవసత్తమ। నదీనదతడాగానాం సలిలైరపరం న్యసేత్

ఈ వస్తువులను ఒకచోట కలిపి ఉంచి, పరమేశ్వరుడా, మరోచోట నదులు, సరస్సులు, చెరువుల నీటిని ఉంచాలి.

ఏకాశీతిపదే ధాన్యాన్మణ్డపే కలశాన్ న్యసేత్। గన్ధోదకాద్యైః సమ్పూర్ణాన్ శ్రీసూక్తేనాభిమన్త్రయేత్

తొంభై ఒక విభాగాలున్న మండపంలో ధాన్యాలతో నిండిన కలశాలను, సుగంధ జలంతో నింపి, శ్రీసూక్తంతో అభిషేకించాలి.

యవం సిద్ధార్థకం గన్ధం కుశాగ్రం చాక్షతం తథా। లితాన్ ఫలం తతా పుష్పమఘ్యార్థం పూర్వతో న్యసేత్

యవలు, సిద్ధార్థకము, సుగంధ ద్రవ్యాలు, కుశ తుప్పు, అక్షతలు, పండ్లు, పువ్వులు వంటి పూజా వస్తువులను తూర్పు వైపున ఉంచాలి.

పద్మం శ్యామలతాం దూర్వాం విష్ణుపర్ణీ కుశాంస్తథా। పాద్యార్థం దక్షిణే భాగే మధుపర్క్కం తు దక్షిణే

పద్మము, శ్యామలత, దర్భ, విష్ణుపర్ణి, కుశలు పాదప్రక్షాళన కోసం దక్షిణ భాగంలో ఉంచాలి. మధుపర్కమును కూడా దక్షిణంలో ఉంచాలి.

కక్కోలకం లవఙ్గఞ్చ తథా జాతీఫలం శుభమ్। ఉత్తరే హ్యాచమనాయ అగ్నౌ దూర్వాక్షతాన్వితమ్

కక్కోలము, లవంగము, జాతికాయ వంటి శుభమైన ద్రవ్యాలను ఉత్తర భాగంలో ఆచమనం కోసం, అలాగే అగ్నికి దర్భ, అక్షతలతో కలిపి ఉంచాలి.

పాత్రం నీరాజనార్థం చ తథోద్వర్త్తనమానిలే। గన్ధుపుష్పాన్వితం పాత్రమైశాన్యాం పాత్రకే న్యసేత్

నైరుతి మూలలో నీరాజనం కోసం పాత్రను, అలాగే ఉంగరించడానికి గంధపు పువ్వులతో నింపిన పాత్రను ఉంచాలి.

మురామాంసీం చామలకం సహదేవాం నిశాదికమ్। షష్టిదీపాన్న్యసేదష్టౌ న్యసేన్నీరాజనాయ చ

మురా, మాంసీ, ఆమలకము, సహదేవి, నిషాదిక వంటి ద్రవ్యాలు, అరవై దీపాలు, అలాగే ఎనిమిది నీరాజన దీపాలను ఉంచాలి.

శఙ్‌ఖంహచక్రఞ్చ శ్రీవత్సం కులిశం పఙ్కజాదికమ్। హేమాదిపాత్రే కృత్వా తు నానావర్ణాదిపుష్పకమ్

శంఖము, చక్రము, శ్రీవత్సము, వజ్రము, పద్మము మొదలైనవి బంగారు పాత్రలో, వివిధ రంగుల పువ్వులతో కలిపి ఉంచాలి.

భగవానువాచ ఏశాన్యాం జయయేత్ కుణ్డం గురుర్వ్వహ్నిఞ్చ వైష్ణవమ్। గాయత్ర్యాష్టశతం హుత్వా సమ్పాతవిధినా ఘటాన్

భగవంతుడు ఇలా చెప్పాడు: ఈశాన్య దిశలో గురువు అగ్నికుండమును, వైష్ణవ అగ్నిని స్థాపించాలి. గాయత్రీ మంత్రంతో నూరైతిమిది హోమాలు చేసి, నియమానుసారం కలశాలను అభిషేకించాలి.

ప్రోక్షయేత్ కారుశాలాయాం శిల్పిభిముర్త్తిర్వ్రజేత్। తుర్య్యశబదైః కౌతుకఞ్చ బన్ధయేద్దక్షిణే కరే

ఆయన శిల్పశాలలో అభిషేకం చేసి, శిల్పులు ముందుకు వెళ్లాలి. మంగళధ్వనులతో కుడి చేతికి రక్షను కట్టాలి.

విష్ణవే శిపివిష్టేతి ఊర్ణాసూత్రేణ సర్షపైః। పట్టవస్త్రేణ కర్త్తవ్యం దేశికస్యాపి కౌతుకమ్

విష్ణువు కోసం 'శిపివిష్ట' అని ఉచ్చరిస్తూ, మేకపోతు నూలుతో, ఆవాలు కలిపి, పట్టుచీరతో గురువు రక్షను సిద్ధం చేయాలి.

మణ్డపే ప్రతిమాం స్థాప్య సవస్త్రాం పూజితాం స్తువన్। నమస్తేర్చ్యేం సురేశాని ప్రణీతే విశ్వకర్మ్మణ

మండపంలో విగ్రహాన్ని వస్త్రాలతో అలంకరించి, పూజించి, 'దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, విశ్వకర్మ చేత తయారైనవాడా, నీకు నమస్కారం' అని స్తుతించాలి.

ప్రభావితాశేషజగద్ధాత్రి తుభ్యం నమో నమః। త్వయి సమ్పూజయామీశే నారాయణమనామయమ్

'అఖిల జగత్తును పోషించే ప్రభావంతుడా, నీకు పునఃపునః నమస్కారం. నీవే పరమేశ్వరుడవు, నీవే నారాయణుడు, నిన్నే నేను పూజిస్తున్నాను.'

రహితా శిల్పిదోషైస్త్వమృద్ధియుక్తా సదా భవ। ఏవం విజ్ఞాప్య ప్రతిమాం నయేత్తాం స్నానమణ్డపమ్

'నీవు ఎప్పుడూ శిల్పదోషాలు లేకుండా, ఐశ్వర్యంతో ఉండాలి.' అని చెప్పి, ఆ విగ్రహాన్ని స్నాన మండపానికి తీసుకెళ్లాలి.

శిల్పినన్తోషయేద్‌ద్రవ్యైర్గురవే గాం ప్రదాపయేత్। చిత్రం దేవేతి మన్త్రేణ నేత్రే చోన్మీలయేత్తతః

శిల్పులను బహుమతులతో సంతృప్తిపరిచి, గురువుకు ఒక ఆవును ఇవ్వాలి. 'దేవా, సుందరుడా' అనే మంత్రంతో విగ్రహానికి నేత్రాలు తెరవాలి.