మకరే వరుణః పాశీ వాయుర్ధ్వజధరో మృగే। గదీ కువేరో మేషస్థ ఈశానశ్చ జటీ వృషే
మకర రాశిలో వరుణుడు పాశాన్ని పట్టుకుని ఉంటాడు. వాయువు జెండాను ధరించి, మృగ రాశిలో కుబేరుడు గదను పట్టుకుని మేషంపై కూర్చుంటాడు. ఈశానుడు జటలు వేసుకుని వృషభంపై ప్రయాణిస్తాడు.
ద్విబాహవో లోకపాలా విశ్వకర్మ్మాక్షసూత్రభృత్। హనూమాన్ వజ్రహస్తః స్యాత్ పద్భ్యాం సమ్పీడితాశ్రయః
లోకపాలకులు ఇద్దరు చేతులతో ఉంటారు. విశ్వకర్ముడు పాశాక మాలను ధరించి ఉంటాడు. హనుమంతుడు వజ్రాయుధాన్ని చేతబట్టి, తన రెండు పాదాలతో బలంగా నిలబడతాడు.
విణాహస్తాః కిన్నరాః స్యుర్మాలావిద్యాధరాశ్చ ఖే । దుర్బలాఙ్గాః పిశాచాః స్యుర్వేతాలా వికృతాననాః
కిన్నరులు వీణలు పట్టుకుని ఉంటారు. విద్యాధరులు పువ్వుల దండలు వేసుకుని ఆకాశంలో సంచరిస్తారు. పిశాచులు బలహీనమైన అవయవాలతో ఉంటారు. వేతాళులు వంకర ముఖాలతో కనిపిస్తారు.
క్షేత్రపాలాః శూలవన్తః ప్రేతా మహోదరాః కృశాః
క్షేత్రపాలకులు శూలాలను పట్టుకుని ఉంటారు. ప్రేతాలు పెద్ద పొట్టలు, సన్నగా ఉన్న శరీరాలతో కనిపిస్తారు.
భగవానువాచ యోగిన్యష్టాష్టకం వక్ష్యే ఐన్ద్రాదీశాన్తతః క్రమాత్। అక్షోభ్యా రూక్షకర్ణీ చ రాక్షసీ కృపణాక్షయా
భగవంతుడు ఇలా చెప్పాడు: ఇంద్రుని నుండి ఈశానుడు వరకు ఎనిమిది యోగినీ గణాలను వరుసగా వివరించబోతున్నాను. అవి: అక్షోభ్యా, రూక్షకర్ణీ, రాక్షసీ, కృపణాక్షయా.
పిఙ్గాక్షీ చ క్షయా క్షేమా ఇలా లీలాలయా తథా। లోలా లక్తా బలాకేశీ లాలసా విమలా పునః
పింగాక్షీ, క్షయా, క్షేమా, ఇలా, లీలాలయా, లోలా, లక్తా, బలాకేశీ, లాలసా, విమలా ఇవి కూడా ఉన్నాయి.
హుతాశా చ విశాలాక్షీ హుఙ్కారా వడవాముఖీ। మహాక్రూరా క్రోధనా తు భయఙ్కరీ మహాననా
హుతాశా, విశాలాక్షీ, హుం కారా, వడవాముఖీ, మహాక్రూరా, క్రోధనా, భయంకరీ, మహాననా — వీరిని కూడా చెప్పగలను.
సర్వజ్ఞా తలా తారా ఋగ్వేదా తు హయాననా। సారాఖ్యా రుద్రసఙ్గ్రహీ సమ్బరా తాలజఙ్ఘికా
సర్వజ్ఞా, తలా, తారా, ఋగ్వేదా, హయాననా, సారాఖ్యా, రుద్రసంగ్రహీ, సంబరా, తాళజంఘికా — వీరితో కూడి ఉన్నారు.
రక్తాక్షీ సుప్రసిద్ధా తు విద్యుజ్జిహ్వా కారఙ్కిణీ। మేఘనాదా ప్రచణ్డోగ్రా కాలకర్ణీ వరప్రదా
రక్తాక్షీ, సుప్రసిద్ధా, విద్యుజ్జిహ్వా, కారంకిణీ, మేఘనాదా, ప్రచండోగ్రా, కాలకర్ణీ, వరప్రదా — వీరిని కూడా చెప్పగలను.
చన్ద్రా చన్ద్రావలీ చైవ ప్రపఞ్చా ప్రలయాన్తికా। శిశువక్త్రా పిశాచీ చ పిశితాశా చ లోలుపా
చంద్రా, చంద్రావళీ, ప్రపంచా, ప్రళయాంతికా, శిశువక్త్రా, పిశాచీ, పిశితాశా, లోలుపా — వీరిని కూడా చెప్పగలను.
ధమనీ తాపనీ చైవ రాగిణీ వికృతాననా। వాయువేగా బృహత్కుక్షిర్వికృతా విశ్వరూపికా
ధమనీ, తాపనీ, రాగిణీ, వికృతాననా, వాయువేగా, బృహత్కుక్షి, వికృతా, విశ్వరూపికా — వీరిని కూడా చెప్పగలను.
యమజిహ్వా జయన్తీ చ దుర్జయా చ జయన్తికా। విడాలీ రేవతీ చైవ పూతనా విజయాన్తికా
యమజిహ్వా, జయంతీ, దుర్జయా, జయంతికా, విడాలి, రేవతీ, పూతనా, విజయాంతికా — వీరిని కూడా చెప్పగలను.
అష్టహస్తాశ్చతుర్హస్తా ఇచ్ఛాస్త్రాః సర్వసిద్ధిదాః। భైరవశ్చార్కహస్తః స్యాత్ కూర్పరాస్యో జటేన్దుభృత్
వాళ్లలో కొందరు ఎనిమిది చేతులతో, మరికొందరు నాలుగు చేతులతో ఉంటారు. వారు కావలసిన ఆయుధాలను ధరించి, అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదిస్తారు. భైరవుడు తన చేతిలో సూర్యుడిని పట్టుకుని, మోచేతులు నోరుగా, జటల్లో చంద్రుడిని ధరించి ఉంటాడు.
ఖడ్గాఙ్కుశకుఠారేషువిశ్వాభయభృదేకతః। చాపత్రిశూలఖట్వాఙ్గపాశకార్ద్ధవరోద్యతః
వారు ఖడ్గాలు, అంకుశాలు, కొడవళ్లు, భయాన్ని తొలగించే ఆయుధాలను ధరిస్తారు. మరికొందరు విల్లు, త్రిశూలం, ఖట్వాంగం, పాశం, అరగడ్డలతో సిద్ధంగా ఉంటారు.
గజచర్మధరో ద్వాభ్యాం కృత్తివాసోహిభూషితః। ప్రేతాశనో మాతృమధ్యే పూజ్యః పఞ్చాననోథవా
రెండు చేతులతో ఏనుగు చర్మాన్ని ధరించి, పాము అలంకారాలతో అలంకరించబడి, ప్రేతాలను భుజించి, మాతృగణాల మధ్య పూజింపబడుతూ, కొన్నిసార్లు అయిదు ముఖాలతో ఉంటాడు.
అవిలోమాగ్నిపర్యన్తం దీర్ఘాష్టకైకభేదితమ్। తత్షడఙ్గాని జాత్యన్తైరన్వితం చ క్రమాద్ యజేత్
అవిలోమ నుండి అగ్ని వరకు ఎనిమిది విభాగాలుగా విభజించబడి, వాటికి సంబంధించిన ఆరు భాగాలతో, వాటి వర్గాలతో కూడి, వరుసగా పూజించాలి.
మన్దిరాగ్నిదలారుఢం సువర్ణరసకాన్వితమ్। నాదవిన్ద్విన్దుసంయుక్తంమాతృనాథాఙ్గదీపితమ్
దేవాలయపు అగ్నికట్టపై ప్రతిష్ఠించబడినది, బంగారు తేనెతో అలంకరించబడినది, నాదం, వలయం, బిందువుతో కూడినది, మాతృదేవతలు మరియు ప్రభువు కాంతితో ప్రకాశిస్తోంది.
వీరభద్రో వృషారూఢో మాత్రగ్రే స చతుర్ముఖః। గౌరీ తు ద్విభుజా త్ర్యక్షా శూలినీ దర్పణాన్వితా
వీరభద్రుడు ఎద్దుపై కూర్చుని, మాతృదేవతల ముందు నాలుగు ముఖాలతో ఉన్నాడు. గౌరీ రెండు చేతులతో, మూడు కళ్లతో, త్రిశూలం మరియు కంచుతో అలంకరించబడి ఉంది.
శూలం గలన్తికా* కుణ్డీ వరదా చ చతుర్భుజా। అబ్జస్థా లలితా స్కన్దగణాదర్శశలాకయా
ఆమె చేతుల్లో త్రిశూలం, కుండ, కలశం ఉన్నాయి, వరప్రదాయిని, నాలుగు చేతులతో ఉంది. లలితా పద్మంపై నిలబడి, స్కందుని గణులు అద్దపు దండతో ఉన్నారు.
చణ్డికా దశహస్తా స్యాత్ ఖడ్గశూలారిశక్తిధృక్। దక్షే వామే నాగపాశ చర్మాఙ్కుశకుఠారకమ్
చండికా పది చేతులతో, ఖడ్గం, త్రిశూలం, శత్రువులను సంహరించే శక్తిని ధరించింది. ఎడమవైపు నాగపాశం, చర్మం, అంకుశం, గొడ్డలి ఉన్నాయి.
ధనుః సింహే చ మహిషః శూలేన ప్రహతోగ్రతః
బాణం, సింహం, మహిషం అక్కడ ఉన్నాయి; మహిషుడు త్రిశూలంతో ముందరే కొట్టబడ్డాడు.
లిఙ్గమానాదికథనమ్ భగవానువాచ వక్ష్యామ్యన్యప్రకారేణ లిఙ్గమానాదికం శ్రృణు। వక్ష్యే లవణజం లిఙ్గం ఘృతజం బుద్ధివర్ద్ధనమ్
భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: లింగం ఆది నుండి వేరే విధంగా వివరించబోతున్నాను, విను. ఉప్పుతో చేసిన లింగాన్ని, బుద్ధిని పెంచే నెయ్యితో చేసిన లింగాన్ని వివరించబోతున్నాను.
భూతయే వస్త్రలిఙ్గన్తు లిఙ్గన్తాత్కాలికం విదుః। పక్కాపక్వం మృణ్మయం స్యాదపక్కాత్ పక్క్జం వరమ్
శుభకాంక్ష కోసం వస్త్రంతో చేసిన లింగం తాత్కాలికమైనదిగా చెప్పబడింది. పచ్చి, వండిన వాటిలో మట్టి లింగమే ఉత్తమం; పచ్చి వాటిలో వండినదే మేలైనది.
తతో దారుమయం పుణ్యం దారుజాత్ శైలజం వరమ్। శైలాద్వరం తు ముక్తాజం తతో లౌహం సువర్ణజమ్
తర్వాత, కలపతో చేసినది పుణ్యప్రదం; కలపలలో రాయితో చేసినదే ఉత్తమం. రాయికి మించినది ముత్యంతో చేసినది; ఆ తరువాత ఇనుము, బంగారు లింగాలు వస్తాయి.
రాజతం కీర్త్తితం తామ్రం పైత్తలం భుక్తిముక్తిదమ్। రఙ్గజం రసలిఙ్గఞ్చ భుక్తిముక్తిప్రదం వరమ్
వెండి లింగం ప్రశంసించబడింది. రాగి, పిత్తలంతో చేసినవి భోగముక్తిని ఇస్తాయి. రంగుతో చేసినది, పారదంతో చేసిన లింగం కూడా భోగముక్తికి అత్యుత్తమం.
రసజం రసలోహాదిరత్నగర్భన్తు వర్ధయేత్। మానాది నేష్టం సిద్ధాది స్థాపితేథ స్వయమ్భువి
పారదంతో చేసినది, మిశ్రమ లోహాలతో, రత్నాలతో చేసినవి అభివృద్ధి చేయాలి. కొలతలతో చేసినది, సిద్ధమైనది ఇష్టపడరు; స్వయంభువుగా ఏర్పడినదే ప్రతిష్ఠించాలి.
వామే చ స్వేచ్ఛయా తేషాం పీఠప్రాసాదకల్పనా। పూజయేత్ సూర్య్యవిమ్బస్థం దర్పణే ప్రతివిమ్బితమ్
ఎడమవైపు, తన ఇష్టానుసారం పీఠం, గర్భగృహ నిర్మాణం చేయాలి. సూర్యబింబంలో అద్దంలో ప్రతిబింబించిన లింగాన్ని పూజించాలి.
పూజ్యో హరస్తు సర్వత్ర లిఙ్గే పూర్ణార్చ్చనం భవేత్। హస్తోత్తరవిధం శైలం దారుజం తద్వదేవ హి
హరిని ఎక్కడైనా పూజించాలి. లింగానికి సంపూర్ణ పూజ చేయాలి. రాయితో చేసిన లింగాన్ని చేతి కొలతతో, కలపతో చేసినదాన్ని కూడా అలాగే కొలవాలి.
చలమఙ్గులమానేన ద్వారగర్భకరైః స్థితమ్ । అఙ్గులాద్ గృహలిఙ్గం స్యాద్యావత్ పఞ్చదశాఙ్గులమ్
చలించే లింగాన్ని వేలు కొలతతో కొలిచి, ద్వారం లేదా అంతర్గృహంలో ఉంచాలి. ఇంట్లో పూజించే లింగం ఒక వేలు నుండి పదిహేను వేళ్ల వరకు ఉండాలి.
ద్వారమానాత్ త్రిసఙ్ఖ్యాకం నవధా గర్భమానతః। నవధా గర్భమానేన లిఙ్గన్ధామ్ని చ పూజయేత్
ద్వారం కొలత ప్రకారం మూడింతలు; గర్భగృహం కొలత ప్రకారం తొమ్మిది రకాలుగా; ఈ తొమ్మిది కొలతలతో లింగాన్ని ఆలయంలో పూజించాలి.