అగ్నిపురాణమ్

సురేశోర్యబ్జశఙ్ఖాఢ్యః శ్రీగదీ పురుపోత్తమః। అధోక్షజః పద్మగదీ శఙఖీ చక్రీ చ పాతు వః

దేవతాధిపతి, పద్మం, శంఖంతో అలంకరించబడి, మహిమగల గదను ధరించిన పురుషోత్తముడు; పద్మం, గద, శంఖం, చక్రాన్ని ధరించిన అధోక్షజుడు మిమ్మల్ని రక్షించుగాక.

దేవో నృసింహశ్చక్రాబ్జగదాశఙ్ఖీ నమామి తమ్। అచ్యుతః శ్రీగదీ పద్మీ చక్రీ శఙ్ఖీ చ పాతు వః

చక్రం, పద్మం, గద, శంఖాన్ని ధరించిన నరసింహ దేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను. మహిమగల గద, పద్మం, చక్రం, శంఖాన్ని ధరించిన అచ్యుతుడు మిమ్మల్ని రక్షించుగాక.

బాలరూపీ శఙ్ఖగదీ ఉపేన్ద్రశ్చక్రపద్మ్యపి। జనార్ద్దనః పద్మ చక్రీ శఙ్ఖధారీ గదాధరః

బాలరూపంలో శంఖం, గదను ధరించిన ఉపేంద్రుడు, చక్రం, పద్మాన్ని కూడా ధరించెను; జనార్దనుడు పద్మం, చక్రం, శంఖం, గదను ధరించెను.

శఙ్ఖీపద్మీ చ చక్రీ చహరిః కౌమోదకీధరః। కృష్ణః శఙ్ఖీ గదీ పద్మీ చక్రీ మే భుక్తిముక్తిదః

హరి శంఖం, పద్మం, చక్రాన్ని ధరించి, కౌమోదకీ గదను పట్టున్నాడు; కృష్ణుడు శంఖం, గద, పద్మం, చక్రంతో నాకు భోగమూ, మోక్షమూ ప్రసాదిస్తాడు.

ఆది మూర్త్తిర్వాసుదేవస్తస్మాత్ సఙ్కర్పణోభవత్। సఙ్కర్పణాచ్చ ప్రద్యుమ్నః ప్రద్యుమ్నాదనిరుద్ధకః

ఆదిమూర్తి వాసుదేవుడు; ఆయన నుండి సంకర్షణుడు ఉద్భవించాడు; సంకర్షణుని నుండి ప్రద్యుమ్నుడు, ప్రద్యుమ్నుని నుండి అనిరుద్ధుడు జన్మించాడు.

కేశవాదిప్రభేదేన ఏకైకస్య త్రిధా క్రమాత్। ద్వాదశాక్షరకం స్తోత్రం చతుర్వింశాతిమూర్త్తిమత్

కేశవాది భేదాలతో ఒక్కొక్కరికి మూడు రూపాలు వరుసగా ఉంటాయి; ద్వాదశాక్షర మంత్రానికి ఇరవై నాలుగు రూపాలు కలవు.

యః పఠేచ్ఛృణుయాద్వాపి నిర్మలః సర్వమాప్నుయాత్

ఈ శ్లోకాన్ని ఎవరు పఠించినా, వినినా, పవిత్ర హృదయంతో ఉన్నవారు అన్నీ ఫలితాలు పొందుతారు.

భగవానువాచ దశావతారం మత్స్యాదిలక్షణం ప్రవదామి తే। మత్స్యాకారస్తు మత్స్యః స్యాత్ కూర్మః కూర్మ్మాకృతిర్భవేత్

భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: మత్స్యావతారం మొదలుకొని దశావతారాల లక్షణాలను నేను నీకు వివరించబోతున్నాను. మత్స్యుడు చేప రూపంలో ఉంటాడు, కూర్ముడు తాబేలు రూపాన్ని ధరిస్తాడు.

నరాఙ్గో వాథ కర్త్తవ్యౌ భూవరాహౌ గదాదిభృత్। దక్షిణే వామకే శఙ్‌ఖం లక్ష్మీర్వా పద్మమేవ వా

భూవరాహునికి మానవ రూపాన్ని తయారు చేయాలి; ఆయన గద మొదలైన ఆయుధాలను ధరించి ఉంటాడు. కుడివైపు లేదా ఎడమవైపు శంఖాన్ని, లేక లక్ష్మిని, లేక పద్మాన్ని ఉంచాలి.

శ్రీర్వామకూర్ప్పరస్థా తు క్ష్మానన్తౌ చరణానుగౌ। వరాహస్థాపనాద్రాజ్యం భవాబ్ధితరణం భవేత్

లక్ష్మి ఎడమవైపు కూర్మునిపై ఉండాలి, భూమి ఆయన రెండు పాదాల వద్ద ఉంచాలి; వరాహుని ప్రతిష్ఠించితే రాజ్యం, భవసాగరాన్ని దాటి పోవడం లభిస్తాయి.

నరసింహో వివృత్తాస్యో వామోరుక్షతదానవః । తద్వక్షో దారయన్మాలీ స్ఫురచ్చక్రగదాధరః

నరసింహుడు పెదవులు విప్పి, ఎడమ తొడపై రాక్షసుని ఉంచి, అతని వక్షస్సు చీల్చుతూ, హారాన్ని ధరించి, ప్రకాశించే చక్రం, గదను పట్టుకుని ఉంటాడు.

ఛత్రీ దణ్డీ వామనః స్యాదథవా స్యాచ్చతుర్భుజః। రామశ్చాపేషుహస్తః స్యాత్ ఖడ్గీ పరసునాన్వితః

వామనుడు గొడుగు, దండం పట్టుకుని ఉంటాడు లేదా నలుగురు చేతులతో ఉంటాడు; రాముడు విల్లు, ఖడ్గం, పరశు చేత పట్టుకుని ఉంటాడు.

రామశ్చాపీ శరీ ఖడ్గీ శఙ్ఖీ వా ద్విభూజః స్మృతః। గదాలాఙ్గలధారీ చ రామో వాథ చతుర్భుజః

రాముడు విల్లు, బాణాలు, ఖడ్గం, శంఖం లేదా రెండు చేతులతో గుర్తించబడతాడు; గద, లాంగలాన్ని పట్టుకుని లేదా నలుగురు చేతులతో ఉంటాడు.

వామోర్ధ్వే లాఙ్గలం దద్యాదధః శఙ్ఖం సుశోభనమ్। ముషలం దక్షిణోర్ధ్వే తు చక్రఞ్చాధః సుశోభనమ్

ఎడమపై పైభాగంలో లాంగలాన్ని, కింద భాగంలో అందమైన శంఖాన్ని ఉంచాలి; కుడి పైభాగంలో ముసలును, కింద భాగంలో అందమైన చక్రాన్ని ఉంచాలి.

ధనుస్తృణాన్వితః కల్కీ మ్లేచ్ఛోత్సాదకరోద్విజః। అథవాశ్వస్థితః ఖఙ్గీ శఙ్ఖచక్రశరాన్వితః

కల్కి ధనుస్సు, దర్భతో కూడి, మ్లేచ్ఛులను నాశనం చేసే ద్విజుడు; లేకపోతే, గుర్రంపై కూర్చొని ఖడ్గం, శంఖం, చక్రం, బాణాలు పట్టుకుని ఉంటాడు.

లక్షణం వాసుదేవాదినవకస్య వదామి తే। దక్షిణోర్ధ్వే గదా వామే వామోర్ధ్వే చక్రముత్తమమ్

వాసుదేవుడు మొదలైన తొమ్మిది రూపాల లక్షణాలు చెబుతాను. కుడి పైభాగంలో గద ఉంది, ఎడమ పైభాగంలో అత్యుత్తమమైన చక్రం ఉంటుంది.

బ్రహ్మేశౌ పార్శ్వగౌ నిత్యం వాసుదేవోస్తి పూర్వవత్। శఙ్ఖీ స వరదో వాథ ద్విభుజో వా చతుర్భుజః

బ్రహ్మ మరియు ఈశ్వరులు ఎప్పుడూ రెండు వైపులా ఉంటారు. వాసుదేవుడు మునుపటిలాగే ఉంటాడు. ఆయన చేతిలో శంఖం, వరదముద్ర ఉంటాయి. ఆయనకు రెండు చేతులైనా, నాలుగు చేతులైనా ఉండొచ్చు.

లాఙ్గలీ ముషలీ రామో గదాపద్మధరః స్మృతః। ప్రద్యుమ్నో దక్షిణే వజ్రం శఙ్ఖం వామే ధనుః కరే

రాముడు లాంగలంతో, ముసలంతో గుర్తించబడతాడు. ప్రద్యుమ్నుడు కుడిచేతిలో వజ్రాన్ని, ఎడమచేతిలో శంఖాన్ని, ధనుస్సును ధరించేవాడు.

గదానాభ్యావృతః గ్రీత్యా ప్రద్యుమ్నో వా ధనుః శరీ। చతుర్భుజోనిరుద్ధః స్యాత్తథా నారాయణో విభుః

ప్రద్యుమ్నుని మెడ చుట్టూ గదలు ఉంటాయి లేదా ఆయన చేతిలో ధనుస్సు, బాణం ఉంటాయి. అనిరుద్ధుడు నాలుగు చేతులతో ఉంటాడు. అలాగే నారాయణుడూ మహిమాన్వితుడై నాలుగు చేతులతో ఉంటాడు.

చతుర్ముఖశ్చతుర్వ్వాహుర్బ్బృహజ్జఠరమణ్డలః। లమ్బకూర్చ్చే జటాయుక్తో బ్రహ్మా హంసాగ్రవాహనః

బ్రహ్మకు నాలుగు ముఖాలు, నాలుగు చేతులు, విస్తారమైన పొట్ట ఉంటుంది. ఆయన జటలు కిందకు వేలాడుతూ ఉంటాయి. బ్రహ్మ హంసపై కూర్చుంటాడు.

దక్షిణే చాక్షసూత్రఞ్చ స్రువో వామే తు కుణ్డికా। ఆజ్యస్థాలీ సరస్వతీ సావిత్రీ వామదక్షిణే

కుడిచేతిలో జపమాల లేదా హోమపు చెంబు, ఎడమచేతిలో కుండిక ఉంటుంది. సరస్వతి, సావిత్రి ఆయన ఎడమ, కుడి వైపులా ఉంటారు.

విష్ణురష్టభుజస్తార్క్షే కరే ఖడ్గస్తు దక్షిణే। గదా శరశ్చ వరదో వామే కార్ముకఖేటకే

విష్ణువు ఎనిమిది చేతులతో గరుత్మంతునిపై కూర్చుంటాడు. కుడిచేతిలో ఖడ్గం, ఎడమచేతిలో గద, బాణం, వరదముద్ర, ధనుస్సు, కవచం ఉంటాయి.

చక్రశఙ్ఖౌ చతుర్బాహుర్న్నరసింహశ్చతుర్భుజః। శఙ్ఖచక్రధరో వాపి విదారితమహాసురః

నరసింహుడు నాలుగు చేతులతో, చక్రం, శంఖం పట్టుకుని ఉంటాడు. లేదా శంఖం, చక్రం ధరించి, మహాసురుణ్ని చీల్చినవాడిగా ఉంటాడు.

చతుర్బాహుర్వరాహస్తు శేషుః పాణితలే ధృతః। ధారయన్ బాహునా పృథ్వీం వామేన కమలాధరః

వరాహుడు నాలుగు చేతులతో, ఒకచేతిలో శేషుని పట్టుకుని, మరో చేతితో భూమిని మోయడం, ఎడమచేతిలో కమలాన్ని పట్టుకుని ఉంటాడు.

పాదలగ్నా ధరా కార్య్యా పదా లక్ష్మీర్వ్యవస్థితా। త్రైలోక్యమోహనస్తార్క్ష్యే అష్టవాహుస్తు దక్షిణే

భూమిని ఆయన పాదానికి దగ్గరగా ఉంచాలి. లక్ష్మీ ఆయన పాదాల వద్ద స్థిరంగా ఉంటుంది. గరుత్మంతునిపై కూర్చున్న ఎనిమిది చేతుల రూపం కుడివైపున ఉంటుంది.

చక్రం ఖడ్గం చ ముషలం అఙ్కుశం వామకే కరే। శఙ్కశార్ఙ్గగదాపాశాన్ పద్మవీణాసమన్వితే

ఎడమచేతిలో చక్రం, ఖడ్గం, ముసలం, అంకుశం ఉంటాయి. అలాగే శంఖం, ధనుస్సు, గద, పాశం, పద్మం, వీణ కూడా ఉంటాయి.

లక్ష్మీః సరస్వతీ కార్య్యే విశ్వరూపోఽథ దక్షిణే। ముద్గరం చ తథా పాశం శక్తిశూలం శరం కరే

లక్ష్మీ, సరస్వతి చిత్రించాలి. విశ్వరూపం కుడివైపున ఉంటుంది. చేతిలో ముద్గరం, పాశం, శక్తి, త్రిశూలం, బాణం ఉంటాయి.

వామే శఙ్ఖఞ్చ శార్ఙ్గఞ్చ గదాం పాశం చ తోమరమ్। లాఙ్గలం పరశుం దణ్డం ఛురికాం చర్మ్మక్షేపణమ్

ఎడమచేతిలో శంఖం, ధనుస్సు, గద, పాశం, తోమరం ఉంటాయి. లాంగలం, పరశు, దండం, కత్తి, కవచం కూడా ఉంటాయి.

వింశద్‌బాహుశ్చతుర్వ్వక్త్రో దక్షిణస్థోథ వామకే। త్రినేత్రో వామపార్శ్వేన శయితో జలశాయ్యపి

ఆయనకు ఇరవై చేతులు, నాలుగు ముఖాలు ఉంటాయి. కుడివైపూ, ఎడమవైపూ నిలబడినవాడిగా ఉంటాడు. ఎడమవైపు మూడు కళ్ళతో, అలాగే జలంపై పడుకున్నవాడిగా కూడా ఉంటాడు.