అగ్నిపురాణమ్

చంద్రావలోకుని వంశంలో తారపీరుడు జన్మించాడు. ఆయన నుంచి చంద్రపర్వతుడు, చంద్రగిరి నుంచి భానురథుడు, భానురథునికి శ్రుతాయుః జన్మించాడు. ఈ సమయంలో అగ్ని మహర్షి ఇలా చెప్పారు: “ఇప్పుడు నేను సోమ వంశాన్ని వివరిస్తాను. దీన్ని వినటం వల్ల పాపాలు నశిస్తాయి. విష్ణువు నాభిలోంచి పుట్టిన బ్రహ్మాకు అత్రి మహర్షి కుమారుడు. అత్రి నుంచి సోముడు జన్మించాడు. సోముడు రాజసూయ యాగం చేసి మూడు లోకాలను యాజ్ఞికులకు దానం చేశాడు. ఆ మహాయాగాంతర స్నానం తరువాత, సోముని ఆ మహిమను చూడాలని కోరుకున్న వారు—మనుష్యుల రాణులు, కామాగ్నిలో మండిపోతూ—అతనికి సేవ చేశారు. లక్ష్మీదేవి నారాయణుని వదిలి, సినీవాళి కర్దముని వదిలి వచ్చారు. పుష్టి తన ప్రభను వదిలి ధాతను విడిచింది. ప్రభా తన భర్త ప్రభాకరుడిని విడిచింది; కుహూ తన భర్త హవిష్మంతుని విడిచింది. కీర్తి తన భర్త జయంతుడిని విడిచింది. వసు మరీచ కశ్యపుని విడిచింది. ధృతి తన భర్త నందిని విడిచింది; అంతా సోముని సేవకై వచ్చారు. అప్పుడు సోముడు కూడా వారిని తనవారిగా భావించి, వారికి ఆకర్షితుడయ్యాడు. వారు చేసిన దోషానికి వారివారి భర్తలు శాపమో, ఆయుధమో వాడి శిక్షించలేకపోయారు. ఎందుకంటే సోముడు తన తపస్సుతో ఏడు లోకాలపై అధిపత్యాన్ని సంపాదించుకున్నాడు. అతని మనస్సు నియమాన్ని కోల్పోయి, మోహంలో పడి, అంగిరసుని కుమారుడైన బృహస్పతి భార్య అయిన తారను బలవంతంగా అపహరించాడు. ఈ కారణంగా దేవతలు, దానవుల మధ్య గొప్ప యుద్ధం జరిగింది. దీనిని తారా సంగ్రామం అంటారు. ఈ యుద్ధం లోకాలను నాశనానికి గురిచేసేంతటి ఘోరమైనది. బ్రహ్మదేవుడు మధ్యలో వచ్చి, ఉశనుడు తారను మళ్లీ బృహస్పతికి అప్పగించాడు. అప్పుడు తార గర్భవతి అయినట్టు తెలుసుకొని, బృహస్పతి ఆమెను శిశువు విడిచిపెట్టమని ఆదేశించాడు. ఆమె విడిచిన ఆ శిశువు ప్రకాశిస్తూ, “నేను సోముని పుత్రుడిని” అని ప్రకటించాడు. అతడే బుధుడు. బుధునికి పురూరవుడు కుమారుడు. దేవలోకాన్ని వదిలి వచ్చిన ఉర్వశి, పురూరవుని తన భర్తగా ఎంచుకుంది. రాజు ఆమెతో పదేళ్లు, ఐదు, ఆరునెలలు, ఏడూ, ఎనిమిది, పది, ఎనిమిది సంవత్సరాలు కలిసి జీవించాడు. ఆదిలో ఒకే ఒక్క అగ్ని ఉండేది. అతని ద్వారా త్రయీ యజ్ఞ విధానం స్థాపించబడింది. పురూరవుడు యోగాభ్యాసంలో నిష్ణాతుడై గంధర్వ లోకాన్ని పొందాడు. ఉర్వశికి అయు, దృఢాయు, అశ్వాయు, ధనాయు, ధృతిమాన్, వసు, దివిజాత, శతాయు అనే కుమారులు కలిగారు. వీరందరూ దీర్ఘాయుష్మంతులు, పరాక్రమవంతులు. అయునికి నహుషుడు పుట్టాడు. నహుషునికి వృద్ధశర్మ, రాజి, దర్భ, విపాప్మ, పంచాగన్య అనే కుమారులు. రాజికి వంద మంది కుమారులు జన్మించారు. దేవతల కోరిక మేరకు విష్ణువు అనుగ్రహంతో రాజి, దేవాసుర సంగ్రామంలో దైత్యులను సంహరించాడు. అనంతరం తన రాజ్యాన్ని ఇంద్రునికి కుమారునిగా ఇచ్చి, రాజి స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు. తర్వాత రాజి కుమారులు దుష్టబుద్ధితో ఇంద్రుని రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. గురువు శాంతి కర్మలు చేసి, మాయతో రాజి కుమారులను మోసగించి, రాజ్యాన్ని మళ్లీ ఇంద్రునికి ఇచ్చాడు. నహుషునికి యతి, యయాతి, ఉద్భవ, పంచక, శర్యాతి, మేఘపాలక అనే ఏడుగురు కుమారులు జన్మించారు. యతి చిన్న వయసులోనే విష్ణువు ధ్యానంలో లీనమై, హరిలో కలిసిపోయాడు. శుక్రాచార్యుని కుమార్తె దేవయాని యయాతికి భార్యగా అయింది. వృషపర్వుడి కుమార్తె శర్మిష్ఠ యయాతికి అయిదు మంది కుమారులను ప్రసవించింది. దేవయాని యదు, తుర్వసు అనే కుమారులను ప్రసవించింది. శర్మిష్ఠకు ద్రుహ్యు, అను, పురు అనే కుమారులు పుట్టారు. వీరిలో యదు, పురు తమ వంశాలను విస్తరించారు. ఇప్పుడు అగ్ని మహర్షి ఇలా చెప్పారు: యదునికి అయిదు మంది కుమారులు. వారిలో పెద్దవాడు సహస్రజిత్. సహస్రజిత్ కుమారులు నీలాంజిక, రధు, క్రోష్టు, శతజిత్. శతజిత్ కుమారులు హైహయ, రెణుహయ, హయ. హైహయునికి ధర్మనేత్రుడు, ఆయనకు సంహనుడు. సంహనునికి మహిమ, మహిమకు భద్రసేనకుడు, ఆయనకు దుర్గముడు, దుర్గమునికి కనకుడు. కనకుని నుంచి కృతవీర్యుడు జన్మించాడు. ఆయన తర్వాత కృతాగ్ని, కరవీరక, కృతౌజ అనే కుమారులు. కృతవీర్యునికి అర్జునుడు జన్మించాడు. దత్తాత్రేయుడు అర్జునునికి ఏడూ ద్వీపాల భూపతిత్వం, వెయ్యి భుజాలు, శత్రువులతో యుద్ధంలో అపరాజితత్వాన్ని వరంగా ఇచ్చాడు. కానీ ధర్మబద్ధత లేకపోవడం వల్ల, విష్ణువు చేతిలో అతని మరణం నిశ్చితమైంది. అర్జునుడు పదివేల యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు. అతని స్మరణతో తన రాజ్యంలో ధనలోపం ఉండేది కాదు. కార్తవీర్యుని స్థితిని మరే రాజులు పొందలేరు. యజ్ఞాలు, దానాలు, తపస్సు, పరాక్రమం, విద్య ద్వారా కార్తవీర్యునికి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారిలో ఐదుగురు ముఖ్యులు: సూరసేన, సూర, ధృష్టోక్త, కృష్ణ, జయధ్వజ. జయధ్వజుని నుంచి తాలజఙ్ఘుడు, అతనికి కుమారులు. హైహయుల ఐదు వంశాలు, భోజులు, అవంతులు ఉద్భవించాయి. వితిహోత్రులు, శౌండికేయులు స్వతంత్రంగా పుట్టారు. వితిహోత్రునికి అనంతుడు, అనంతునికి రాజా దుర్జయుడు. ఇప్పుడు నేను క్రోష్టు వంశాన్ని వివరించబోతున్నాను. ఇందులో హరి స్వయంగా అవతరించాడు. క్రోష్టుని నుంచి వృజినీవాన్, ఆయనకు స్వాహా, స్వాహాకు రుషద్గు, ఆయనకు చిత్రస్థుడు. అనంతరం శశవిందు, చిత్రరథుడు, విష్ణుభక్తుడైన చక్రవర్తి. శశవిందునికి వంద మంది కుమారులు—వివేకవంతులు, సౌందర్యవంతులు, మహా ఐశ్వర్య, శక్తులు కలవారు. వారిలో పృథుశ్రవా ప్రముఖుడు. అతనికి సుయజ్ఞకుడు, సుయజ్ఞకునికి ఉశనా, ఉశనాకు తితిక్షు. తితిక్షుని నుంచి మరుత్తుడు, మరుత్తుని నుంచి కంబలవర్హిషుడు, అతనికి పన్నెండు మంది బంగారు కవచధారులు, రుక్మేషు, పృథురుక్మకుడు జన్మించారు. ఇలా సోమ వంశంలో మహానుభావులు, రాజులు, వీరులు జన్మించి, వారి కీర్తి, పరాక్రమం, ధర్మం, భక్తి, యజ్ఞాదులు ద్వారా లోకాన్ని కాపాడారు.